III OSK 1367/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Dzielnicy Praga Północ m.st. Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 973/18 w sprawie ze skargi B. P. i G. P. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Praga Północ m.st. Warszawy z dnia 20 kwietnia 2018 r. nr 9725/2018 w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 973/18 po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. P. i G. P. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Praga Północ m.st. Warszawy z 20 kwietnia 2018 r. nr 9725/2018 w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu, na podstawie art. 147 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej "p.p.s.a." stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona uchwała została podjęta z oczywistym naruszeniem § 27 ust. 1 i 2 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Woj. Maz. z 2009 r. nr 132 poz. 3937 ze zm.), zwanej dalej "uchwałą nr LVIII/1751/2009". Jakkolwiek w sprawie nie miały zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji, to obowiązkiem organu wydającego sporne rozstrzygnięcie było podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W ocenie Sądu § 27 ust. 1 i 2 uchwały nr LVIII/1751/2009, przewidujący przesunięcie osoby na koniec listy albo skreślenie jej z listy, posługuje się zwrotem "może", a więc organ nie ma obowiązku zastosowania ww. przepisu. Zdaniem WSA w Warszawie z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika, że odmowa przyjęcia przez skarżących czterech propozycji przyjęcia lokali była nieuzasadniona. Organ nie uwzględnił okoliczności, że skarżący są osobami niepełnosprawnymi, a więc złożone propozycje najmu lokali powinny uwzględniać ich szczególne potrzeby. Skarżący odnieśli się do wszystkich złożonych propozycji i uzasadnili odmowę ich przyjęcia. Organ niesłusznie zaniechał analizy podanych przez skarżących powodów odmowy przyjęcia lokali, związanych m.in. z brakiem łazienki i możliwości jej wydzielenia, zagrzybieniem i złym stanem technicznym. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem § 27 ust. 2 i ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009, co uzasadniało stwierdzenie jej nieważności. Skargę kasacyjną złożył Zarząd Dzielnicy Praga Północ m.st. Warszawy, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię albo niewłaściwe zastosowanie, tj.: a) § 27 ust. 1 i 2 uchwały nr LVIII/1751/2009 przez błędne uznanie, że przepis ust. 2 dopuszcza możliwość swobodnego działania organu wobec osoby odmawiającej przyjęcia dwóch propozycji lokali, która wyraża się zarówno możliwością kontynuowania dalszej procedury poszukiwania odpowiedniego lokalu, jak i możliwością skreślenia osoby oczekującej z listy, b) § 27 ust. 1 i 2 uchwały nr LVIII/1751/2009 przez błędne uznanie, że organ nie podołał obowiązkowi ustalenia i oceny stanu faktycznego w taki sposób, aby była możliwa ocena o zaistnieniu przesłanek materialnoprawnych sformułowanych w tym przepisie oraz że nie zbadał w sposób wnikliwy i wszechstronny przesłanek skreślenia z listy. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Zarząd Dzielnicy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjnie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że obowiązek gminy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków jej wspólnoty samorządowej nie ma charakteru bezwzględnego. Podobnie nie każde żądanie zgłoszone odnośnie do oczekiwanych parametrów czy lokalizacji lokalu musi zostać uwzględnione. § 27 ust. 1 i 2 uchwały nr LVIII/1751/2009 powinien być rozumiany w ten sposób, że stawia granicę obowiązkowi dostarczenia lokalu w przypadku, gdy zainteresowany wynajęciem lokalu gminnego, odmówi przyjęcia dwóch propozycji lokali. Zdaniem autorki skargi kasacyjnej przepis ten jest sformułowany w sposób przejrzysty i jest stosowany wyłącznie, gdy dwie propozycje nie zostaną przyjęte. Jednocześnie zwrócono uwagę, że każdy lokal mieszkalny proponowany do wynajęcia na stały pobyt ludzi musi spełniać warunki ustalone w ustawie z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowych zasobie gminy (Dz. U. 2018 r., poz. 1234 ze zm.) oraz warunki ustalone w przepisach prawa budowalnego. Lokale niespełniające wymagań ustawowych nie mogą być przedmiotem najmu. Zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego jest poprzedzone okazaniem przeszłemu najemcy proponowanego lokalu, najczęściej jeszcze przed przystąpieniem do jego remontu. Zakres i rozmiar remontu jest ustalany z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb przyszłego lokatora, a wykonanie remontu jest kolejną czynnością faktyczną poprzedzającą zawarcie umowy najmu. Lokatorzy wiedzą zatem, że przydzielony im lokal mieszkalny będzie wyremontowany. Dlatego uznać należy, że oferowane skarżącym lokale spełniały warunku wymagane ustawą i po wykonaniu remontu nadawały się na stały pobyt ludzi. W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. P. i G. P. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej w całości. Ponadto pełnomocnik skarżących kasacyjnie z urzędu wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, w ramach udzielonego im prawa pomocy, wskazując, że koszty te nie zostały uiszczone przez skarżących w całości ani w części. B. P. i G. P. wnieśli także o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu - informacji z Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego [...] dla lekarza kierującego/POZ z [...] stycznia 2019 r. wydanej przez A. N., specjalistę chorób wewnętrznych, kardiologa, że B. P. cierpi na samoistne (pierwotne) nadciśnienie, ma tętniaka i tętniaka rozwarstwiającego tętnicy głównej w celu wykazania, że stan zdrowia B. P. nie uległ poprawie i nadal jest ona osobą schorowaną, cierpiącą na szereg poważnych chorób, w tym chorobę zawodową, które uniemożliwiają jej normalne funkcjonowanie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazali, że Sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że użycie zwrotu "może" w § 27 ust. 2 uchwały nr LVIII 1751/2009 oznacza swobodę działania organu polegającą na braku obowiązku skreślenia osoby oczekującej z listy. Jako oderwaną od rzeczywistości należy ocenić argumentację skargi kasacyjnej, że lokal mieszkalny jest okazywany przyszłemu najemcy najczęściej przed przystąpieniem do jego remontu, a zakres i rozmiar remontu jest ustalany z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb przyszłego lokatora. Nie jest bowiem prawdą, że zakres i rozmiar remontu uzgadniany jest z najemcą. Dalej podkreślono, że prawidłowo WSA w Warszawie stwierdził, iż brak dokładnego wyjaśnienia motywów zaskarżonej uchwały stanowi o istotnym naruszeniu § 27 ust. 2 uchwały nr LVIII 1751/2009. Każda przesłanka decydująca o prawie do mieszkania powinna zostać w sposób wnikliwy i wszechstronny zbadana, czego organ w rozpatrywanej sprawie nie dokonał. Zarządzeniem z 4 kwietnia 2022 r. zwrócono się do stron postępowania o udzielenie informacji, czy wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, B. P. i G. P. wyrazili zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Pełnomocnik skarżących z urzędu podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniósł o zasądzenie "na jego rzecz" kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego każdego ze skarżących oraz wydatków pełnomocnika z urzędu związanych z doręczeniem korespondencji w niniejszej sprawie. Także Zarząd Dzielnicy Praga Północ m.st. Warszawy wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Podkreślił, że B. P. i G. P. 20 sierpnia 2020 r. zawarli umowę najmu socjalnego, uzyskując tytuł prawny do lokalu, o najem którego się ubiegali. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Sąd pierwszej instancji nie naruszył § 27 ust. 1 i 2 uchwały nr LVIII 1751/2009 Rady m. st. Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (dalej jako uchwała) bowiem prawidłowo uznał, że przepis ust. 2 dopuszcza możliwość uznaniowego działania organu wobec osoby odmawiającej przyjęcia dwóch propozycji najmu lokali, które wyraża się zarówno możliwością kontynuowania dalszej procedury poszukiwania odpowiedniego lokalu, jak i możliwością skreślenia osoby oczekującej z listy. Z treści § 27 ust. 1 i 2 uchwały wynika, że realizacja listy polega na złożeniu wnioskodawcy kolejno dwóch propozycji najmu lokalu odpowiedniego dla struktury gospodarstwa domowego wnioskodawcy, z uwzględnieniem jego specyficznych potrzeb, w szczególności takich jak niepełnosprawność lub podeszły wiek (ust. 1). W przypadku nieprzyjęcia przez wnioskodawcę żadnej z dwóch propozycji, zarząd dzielnicy, po zasięgnięciu opinii Komisji, może postanowić o przesunięciu takiej osoby na koniec listy albo o skreśleniu jej z listy, przy czym przesunięcia na koniec listy można dokonać nie więcej niż jeden raz (ust. 2). Przytoczona treść tego uregulowania uprawniała Sąd pierwszej instancji do stwierdzenia, że konstrukcja § 27 ust. 2 uchwały nie wymusza obligatoryjnego zastosowania wobec osoby odmawiającej przyjęcia dwóch propozycji lokali sankcji w postaci przesunięcia takiej osoby na koniec listy albo skreślenia jej z listy. Użycie zwrotu "może" oznacza jedynie, że organ ma w tym przedmiocie swobodę działania – może kontynuować dalszą procedurę poszukiwania odpowiedniego lokalu, a także skreślić osobę oczekującą z listy. Nadto zastosowanie dyspozycji § 27 ust. 2 uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy odmowa przyjęcia przez wnioskodawcę dwóch propozycji jest nieuzasadniona. Jak bowiem wynika wprost z § 27 ust. 2 uchwały, chodzi o propozycje wskazane w ust. 1. Przy czym mają to być propozycje najmu lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem specyficznych potrzeb wnioskodawcy, w szczególności takich jak niepełnosprawność lub podeszły wiek. Przedstawiona przez Sąd wykładnia § 27 ust. 1 i 2 uchwały nie budzi wątpliwości Sądu kasacyjnego a w skardze kasacyjnej nie przedstawiono rzeczowej argumentacji ją podważającej. Należy zauważyć, że przepisy § 27 ust. 1 i 2 uchwały zostały ustanowione przez Radę miasta stołecznego Warszawy, w celu prowadzenia przez Miasto prawidłowej gospodarki posiadanym zasobem mieszkaniowym, która powinna uwzględniać potrzeby osób najbardziej potrzebujących przy uwzględnieniu niewystarczającej w stosunku do potrzeb liczby lokali mieszkalnych. Należy założyć, że gmina ukształtowała te zasady przydziału lokali mieszkalnych indywidualnie w sposób adekwatny do jej potrzeb i możliwości. Przyznać należy rację skarżącemu organowi, że obowiązek gminy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych nie ma charakteru bezwzględnego. Oznacza to, że gmina nie musi zaspokajać w sposób automatyczny wszystkich zgłoszonych potrzeb mieszkaniowych. Każdy wniosek podlegać powinien ocenie przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów ustalonych w przepisach wskazanej wyżej uchwały. To powoduje, że nie każdy wniosek o wynajęcie lokalu może być uwzględniony, tak samo nie każde żądanie zgłoszone odnośnie do oczekiwanych parametrów, czy lokalizacji, musi zostać uwzględnione. Przepisy § 27 ust. 1 i 2 uchwały stawiają granicę obowiązkowi dostarczenia lokalu w przypadku, gdy zainteresowany wynajęciem lokalu gminnego, odmówi przyjęcia dwóch propozycji lokali. Jak sam twierdzi organ, przepisy te zostały sformułowane w sposób przejrzysty i są jasne. Jednak po pierwsze, ust. 2 § 27 uchwały może być stosowany jak już podano wyżej uznaniowo, bowiem użyto w nim zwrotu organ "może". Po drugie organ może go zastosować tylko w sytuacji spełnienia także innych przesłanek wskazanych w tych przepisach, nie wystarczy dwukrotna odmowa przyjęcia propozycji najmu lokalu. Proponowane lokale powinny być odpowiednie dla struktury gospodarstwa domowego wnioskodawców, z uwzględnieniem ich specyficznych potrzeb, w szczególności takich jak niepełnosprawność lub podeszły wiek. O tym stanowi wyraźnie ust. 1 § 27 uchwały, o czym zdaje się zapominać autorka kasacji. W sytuacji wykazania przez Sąd, że zostały naruszone ustalone w tych przepisach zasady związane z przedstawieniem uprawnionym osobom propozycji najmu mieszkań, wykładnia § 27 ust. 1 i 2 uchwały dokonana przez Sąd w nie stoi w sprzeczności z obowiązkiem gminy zapewnienia mieszkań innym uprawnionym mieszkańcom miasta. Jak podano w skardze kasacyjnej, oczywistym jest, że lokal mieszkalny, który jest proponowany przez gminę do wynajęcia, musi spełniać warunki ustalone w ustawie z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy (Dz. U. z 2018 r., poz. 1234 ze zm.) oraz warunki ustalone w ustawie Prawo budowlane. Jak podaje autorka skargi kasacyjnej, jeżeli lokal nie spełnia tych wymagań nie może być przedmiotem najmu. Tymczasem w sprawie nie zostało podważone, że skarżącym okazywano mieszkania nie tylko bez uwzględnienia ich specyficznych potrzeb, w szczególności takich jak niepełnosprawność i podeszły wiek ale przede wszystkim przed remontem. Zatem już chociażby z tego ostatniego powodu mieszkania te nie nadawały się do zamieszkania. Skarżący kasacyjnie organu podniósł w skardze kasacyjnej, że zwyczajowo (jak podaje bez oparcia w przepisach) zakres remontu okazywanych lokali jest ustalany z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb przyszłego lokatora a jego koszty pokrywa gmina. Jednak przedstawianą przez organ praktykę proponowania mieszkań przed ich remontem (nienadających się do zamieszkania), należałoby uznać za dopuszczalną jedynie pod warunkiem, że propozycja najmu lokalu byłby przedstawiona łącznie z proponowanym zakresem remontu, co w sytuacji nieprzyjęcia takich propozycji organ powinien udowodnić. W niniejszej sprawie organ nie wykazał, że przy proponowaniu lokali wskazywał skarżącym także zakres koniecznego remontu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uchybień organu w tym zakresie nie usprawiedliwia to, że jakoby "obowiązki gminy co do wyremontowania mieszkań są powszechnie znane a lokatorzy wiedzą, że lokal mieszkalny, do którego otrzymają klucze, będzie wyremontowany". Trudno bowiem wymagać od przyszłych najemców aby zgadzali się na najem lokalu nienadającego się do zamieszkania z nieokreślonym i niepewnym zakresem jego remontu. Za gołosłowne należy uznać twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej, że lokale proponowane skarżącym spełniały warunki wymagane ustawą, bowiem po wykonaniu remontu nadawały się na stały pobyt ludzi i zostały wynajęte innym osobom (najemcom). Po pierwsze, lokale te nadawały się do zamieszania dopiero po remontach a po drugie, trudno jest zweryfikować to stanowisko organu w sytuacji, gdy nie jest znana sytuacja życiowa owych innych najemców. Za nietrafny należy uznać też zarzut naruszenia § 27 ust. 1 i 2 uchwały "przez błędne uznanie, że organ nie podołał obowiązkowi ustalenia i oceny stanu faktycznego w taki sposób, aby była możliwa ocena o zaistnieniu przesłanek materialnoprawnych sformułowanych w tym przepisie oraz nie zbadał w sposób wnikliwy i wszechstronny przesłanek skreślenia z listy". Lektura lakonicznego uzasadnienia skargi kasacyjnej i brak przyporządkowania przedstawionej argumentacji do poszczególnych zarzutów, uniemożliwia rzeczowe odniesienie się do omawianego zarzutu (b). Zatem ponad to co już podano wyżej, należy powtórzyć za Sądem pierwszej instancji, że organ nie wykazał, iż odmowa przyjęcia przez skarżących czterech propozycji przyjęcia lokali była nieuzasadniona. Organ w ogóle pominął okoliczność, że skarżący są osobami niepełnosprawnymi i cztery złożone propozycje najmu lokali powinny uwzględniać ich szczególne potrzeby. Skarżący odnieśli się do wszystkich przedstawionych propozycji i wskazali dlaczego odmawiają ich przyjęcia (pismo z 31 marca 2014 r., z 8 kwietnia 2015 r., z 5 kwietnia 2016 r. i 15 marca 2018 r.). Odmowa ta spowodowana była między innymi brakiem łazienki (w trzech lokalach) i możliwości jej wydzielenia z powierzchni proponowanych lokali, zagrzybieniem i ich ogólnym złym stanem technicznym. Zarówno w aktach sprawy jak i uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ nie odniósł się do tych kwestii, ale również nie negował stanowiska skarżących. Nadto pełnomocnik organu na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji stwierdził, że nie kwestionuje, iż skarżący są osobami niepełnosprawnymi, wskazał też, że proponowane lokale przedstawiane były skarżącym przed przeprowadzeniem w nich remontów. Oznacza to, że lokale te z powodu ich stanu technicznego, nie nadawały się do zamieszkania. Przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały ocena proponowanych lokali jest bardzo lakoniczna i nie odzwierciedla ich rzeczywistego stanu. Tymczasem obowiązkiem organu jest ustalenie i ocena stanu faktycznego w taki sposób aby możliwa była ocena o zaistnieniu bądź braku przesłanek materialnych sformułowanych w § 27 ust. 2 w związku z ust. 1 uchwały. Inaczej mówiąc, to że zaistniały warunki do skreślenia z listy oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego, powinno być wykazane w uzasadnieniu uchwały. Takiej analizy w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały nie zawarto. Wynika z niego jedynie, że odmowa przyjęcia czterech lokali, z pominięciem omówienia wskazanych powyżej kwestii, spowodowała skreślenie z listy osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta Warszawy. Nie można też zapominać, że wniosek o przedłużenie umowy najmu zajmowanego lokalu socjalnego na czas nieoznaczony, skarżący złożyli 15 czerwca 2009 r. Został on pozytywnie zaopiniowany przez Komisję Mieszkaniową 23 września 2009 r. Wobec obiektywnych przeszkód uniemożliwiających przedłużenie tej umowy, uchwałą z 19 czerwca 2013 r. Zarząd Dzielnicy Praga-Północ zakwalifikował i umieścił skarżących na liście osób oczekujących na najem innego lokalu. Przez okres prawie 9 lat Zarząd Dzielnicy Pragi-Północ nie przedstawił skarżącym lokalu spełniającego ich potrzeby (łazienka i możliwość wydzielania z powierzchni lokalu dwóch oddzielnych izb). Jak to trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, prawo do mieszkania stanowi jeden z podstawowych elementów egzystencji człowieka. Dlatego też każda przesłanka decydująca o tym prawie, powinna zostać w sposób wnikliwy i wszechstronny zbadana. Zasada ta jest szczególnie istotna, gdy organ rozstrzyga na niekorzyść obywatela, pozbawiając go uzyskania pomocy mieszkaniowej, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Arbitralną zaskarżoną uchwałą Zarządu Dzielnicy skarżący ubiegający się o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, zostali skreśleni z listy osób oczekujących na najem takiego lokalu. Jeżeli organ stosuje tak kategoryczny środek i to wobec lokatorów, którym wygasła umowa najmu lokalu socjalnego, to powinien dokładnie uzasadnić, dlaczego podjął takie rozwiązanie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie odniesiono się do przedstawionej argumentacji Sądu pierwszej instancji. Dlatego omawiany zarzut należy uznać za chybiony. Z braku przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżących o dopuszczenie dowodu z informacji z [...] stycznia 2019 r. o stanie zdrowia skarżącej, bowiem nie jest on niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie – okoliczności te zostały już wykazane w sprawie zgodnie ze stanowiskiem skarżących i nie są podważane w skardze kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżących wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a., przy czym wniosek o przyznanie prawa pomocy stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a. składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.