I SA/Wa 742/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2016 r. sprawy ze skargi [...] Ośrodka [...] w G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w zakresie dotyczącym odwołania z dnia 19 stycznia 2015 r. złożonego przez Dyrektora [...] Ośrodka [...] w G. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], na skutek rozpoznania wniosku z dnia 24 kwietnia 2008 r., założonego przez M. Z. i M. Z., w punkcie I stwierdził, że dwór, park oraz wodocieki położone na dawnych parcelach, bądź ich częściach nr: [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, zapisanych w zamkniętej księdze wieczystej Tom II Karta [...], obecnie położone na działkach nr (powstałych z w/w parcel bądź ich części): [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, zapisanych w księdze wieczystej nr [...] - nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, natomiast w punkcie II decyzji stwierdził, że lasy położone na dawnych parcelach nr: [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, zapisanych w zamkniętej księdze wieczystej Tom II Karta [...], obecnie położone na działkach nr (powstałych z w/w parcel): [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, zapisanych w księdze wieczystej nr [...] - nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Od powyższej decyzji Wojewody odwołanie złożył m.in. Dyrektor [...] Ośrodka [...] w G. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w uzasadnieniu decyzji wskazał, że przed rozpoznaniem odwołania niezbędne jest zbadanie przez organ drugiej instancji legitymacji procesowej wnoszących ten środek zaskarżenia. Organ odwoławczy podkreślił, że prawo to jest niezależne od tego czy strona brała udział w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, a także od tego, kogo wskazano jako adresata tej decyzji. Ważne jest natomiast, aby strona wykazała, że ma do tego legitymację. Oznacza to, że odwołanie może wnieść jedynie osoba, która co do zasady mogła być stroną w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, czyli osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczyło postępowanie. Organ podkreślił, ze podmiot, który nie może mieć statusu strony postępowania administracyjnego zakończonego decyzją wydaną w pierwszej instancji, nie może również wnieść skutecznie odwołania. Osoba ta może mieć interes we wzruszeniu takiej decyzji, lecz nie jest to interes w rozumieniu art. 28 Kpa. Dopuszczenie do udziału w postępowaniu reprywatyzacyjnym podmiotów, które w chwili wejścia w życie dekretu nie były właścicielami lub współwłaścicielami przejętej nieruchomości nie znajduje uzasadnienia w oparciu art. 28 Kpa. Zdaniem Ministra na gruncie niniejszej sprawy należy przyjąć, że interes prawny mają wyłącznie właściciele lub współwłaściciele dawnego majątku S. (i ich spadkobiercy) oraz działający poprzez swoje statio fisci Skarb Państwa. Stroną w postępowaniu reprywatyzacyjnym może być również jednostka samorządu terytorialnego, w przypadku gdy prawa do nieruchomości uzyskała w drodze komunalizacji. Uprawnień strony postępowania nie posiadają zaś pozostałe podmioty, w tym legitymujące się obecnie tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości - bowiem ich prawa podmiotowe chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych nie zostaną wzruszone ani w jakikolwiek sposób ograniczone. Organ ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w sprawie, zwłaszcza treści księgi wieczystej [...], że [...] Ośrodkowi [...] w G. przysługuje jedynie prawo bezpłatnego użytkowania nieruchomości określonych jako działki ewidencyjne nr: [...], [...] i [...], które zostały wymienione w treści rozstrzygnięcia Wojewody. Przytoczone działki gruntu stanowią własność Województwa [...]. W zgromadzonym materiale dowodowym znajduje się także decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r., znak: [...] stwierdzająca, że z dniem 1 stycznia 1999 r. mienie Skarbu Państwa będące we władaniu [...] Zakładu [...] w S. stało się z mocy prawa mieniem Województwa [...], w skład którego wchodzą nieruchomości gruntowe [...], [...] i [...] (niezabudowana) oraz budynki i inne budowle trwale połączone z wymienionymi nieruchomościami. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaznaczył, że również w stosunku do nieruchomości określonych w punkcie II decyzji Wojewody z dnia [...] grudnia 2014 r. nie przysługuje Dyrektorowi [...] Ośrodka [...] legitymacja procesowa. Jak bowiem wynika z treści księgi wieczystej nr [...], nieruchomości objęte tą częścią rozstrzygnięcia Wojewody stanowią własność Skarbu Państwa będącą w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. W związku z tym uprawnienie strony w odniesieniu do tych nieruchomości przysługuje wymienionemu PGL LP Nadleśnictwo S., które wykonuje uprawnienia właścicielskie względem tych działek. Organ odwoławczy zaznaczył, że rozpatrując odwołanie może podjąć jedno z rozstrzygnięć wskazanych w art. 138 Kpa. W sytuacji, gdy ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną, to wypełniona zostaje przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, która stwarza po jego stronie, obowiązek umorzenia zainicjowanego przez nią postępowania. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł [...] Ośrodek [...] w G. Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8 K.P.A., art. 28 K.P.A. oraz art. 138 K.P.A. przez przyjęcie, że [...] Ośrodek [...] w G. nie jest stroną w postępowaniu odwoławczym od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], orzekającej o nie podpadaniu pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 06 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (t.j. Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późn. zm.) części dawnej nieruchomości ziemskiej S., stanowiącej własność S. i D. Z. Wnosił o uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2016 r. Znak [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia lub orzeczenie co do skargi. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że występował w całym postępowaniu toczącym się przed Wojewodą [...] jako strona tego postępowania i została skierowana do niego decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...]. W trakcie całego postępowania był bardzo aktywny i przedłożył szereg dowodów w postaci dokumentów. Skarżący wskazał, że przez cały okres trwania postępowania odwoławczego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi do dnia wydania decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] uznawał [...] Ośrodek [...] w G. jako stronę postępowania odwoławczego i informował go o toczącym się postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nie zasadna. Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], umarzająca postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w zakresie dotyczącym odwołania z dnia 19 stycznia 2015 r. złożonego przez Dyrektora [...] Ośrodka [...] w G. Na wstępie należy wskazać, że legitymacja procesowa, określona w art. 28 Kpa, oznacza uprawnienie do wzięcia udziału w danym postępowaniu w charakterze strony. Omawiany przepis wiąże pojęcie strony z interesem prawnym lub prawnym obowiązkiem. Status strony jest zatem związany z posiadaniem w danym postępowaniu interesu prawnego lub obowiązku prawnego albo żądaniem postępowania ze względu na posiadany interes prawny lub obowiązek. A zatem podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 Kpa, nie jest więc legitymowany do żądania wszczęcia postępowania czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Na każdym etapie postępowania administracyjnego podstawowym obowiązkiem organu jest zbadanie, czy żądanie pochodzi od strony. Tak więc że przed rozpoznaniem odwołania niezbędne było zbadanie przez organ drugiej instancji legitymacji procesowej wnoszących ten środek zaskarżenia. Interes prawny w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego oznacza występowanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sprawą administracyjną, w której może nastąpić konkretyzacja tych uprawnień i obowiązków. Konkretyzacja ta następuje najczęściej w decyzji administracyjnej wydanej w następstwie rozstrzygnięcia sprawy. Stroną jest więc podmiot, który swoje żądanie opiera na konkretnej normie prawa materialnego, którą można wskazać jako podstawę interesu prawnego. Norma ta pozwala podmiotowi wywodzącemu z niej interes prawny domagać się ochrony przed jego naruszeniem i uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony. Jak ustalił organ na podstawie dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w szczególności treści księgi wieczystej [...] [...] Ośrodkowi [...] w G. przysługuje jedynie prawo bezpłatnego użytkowania nieruchomości określonych jako działki ewidencyjne nr: [...], [...] i [...], które zostały wymienione w treści rozstrzygnięcia Wojewody. Przytoczone działki gruntu stanowią własność Województwa [...]. Samo użytkowanie nieruchomością oznacza faktyczne władztwo nad rzeczą i nie jest tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości. W przedmiotowym przypadku użytkowanie działek nr [...],[...] i [...], przez [...] Ośrodek [...] w G. nie znajduje umocowania w tytule prawnym do nieruchomości, a jedynie tytuł prawny do nieruchomości oparty na przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego taki interes prawny daje, a tym samym tworzy przymiot strony. Zatem użytkownik nie posiada interesu prawnego, co skutkuje brakiem przymiotu strony we wnioskowanym postępowaniu. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 763/08 samo informowanie przez organ administracji publicznej konkretnej osoby o sposobie załatwienia sprawy nie czyni z niej automatycznie strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. O tym bowiem, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola czy subiektywne , przekonanie danej osoby bądź dopuszczenie jej przez organ do udziału w nim, ale okoliczność, czy - istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny". Jak słusznie zauważył Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, organ rozpatrujący odwołanie może podjąć jedno z rozstrzygnięć wskazanych w art. 138 Kpa. w sytuacji, gdy ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną, a mianowicie ma obowiązek umorzenia zainicjowanego przez nią postępowania. Zarzuty skargi są niezasadne. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), skargę jako bezzasadną należało oddalić.