II SA/Kr 1521/16
WyrokWSA w Krakowie2017-03-22
Skład orzekający: WSA Paweł Darmoń, WSA Jacek Bursa, WSA Krystyna Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy złożenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość do depozytu sądowego, gdy uprawnionym są spadkobiercy zmarłego, który nie był znany z miejsca pobytu, stanowi skuteczne spełnienie zobowiązania odszkodowawczego i zwalnia Skarb Państwa z obowiązku wypłaty odszkodowania na rzecz tych spadkobierców?Ratio decidendi
Złożenie odszkodowania do depozytu sądowego nie stanowi skutecznego spełnienia zobowiązania odszkodowawczego, jeśli uprawnionymi do odbioru są spadkobiercy, a organ nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do ich zawiadomienia lub ustalenia ich tożsamości i miejsca pobytu. Organy administracji publicznej naruszyły zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, poprzez bezzasadne przyjęcie, że samo złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego zwolniło Skarb Państwa z obowiązku wypłaty.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w 1966 roku. Organ I instancji odmówił wypłaty, argumentując, że odszkodowanie należne spadkobiercom G.N. zostało złożone do depozytu sądowego. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżące, będące spadkobierczyniami G.N., zarzuciły organom naruszenie przepisów prawa, w tym zasad postępowania dowodowego, oraz błędną wykładnię przepisów materialnych, twierdząc, że złożenie odszkodowania do depozytu nie było skuteczne.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. oraz zasądził od Wojewody solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2017 r. przy udziale Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] sprawy ze skargi U. N. i E. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 26 października 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących U. N. i E. K. kwotę 714 zł (siedemset czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezydent Miasta K. decyzją z 31 marca 2016 r., na podstawie art. 132 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku J.K. i A.N. orzekł o odmowie wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcela . [...] o pow. 0,0575 ha b. gm. kat. K. wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej z 9 listopada 1966 r. nr [...] .
W uzasadnieniu organ podał, że orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej z 9 listopada 1966 r. nr [...] wywłaszczono nieruchomość oznaczoną jako parcela . [...] b. gm. kat. K . W dacie wywłaszczenia ww. nieruchomość stanowiła współwłasność M.N. , G.N. , J.M. , J.M. oraz E.M. . Powołanym orzeczeniem stosownie do posiadanych udziałów przyznano na rzecz współwłaścicieli odszkodowanie za ww. nieruchomość łącznie w kwocie 5 644,29 zł, w tym: J.B. (spadkobiercy po M.N. ) kwotę w wysokości 940,73 zł, spadkobiercom G.N. oraz spadkobiercy po M.N. kwotę w wysokości 2 888 zł, J.M. kwotę w wysokości 798,42 zł, J.M. kwotę w wysokości 798,42 zł, spadkobiercy E.M. kwotę w wysokości
218, 72 zł.
Od ww. decyzji wpłynęło odwołanie do Komisji Odwoławczej przy Ministrze Spraw Wewnętrznych, która decyzją z 7 stycznia 1967 r. nr [...] zatwierdziła zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wywłaszczenia, natomiast w części dotyczącej odszkodowania Komisja miała wydać rozstrzygniecie po przeprowadzeniu przez Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. K. postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalenia odszkodowania za ogrodzenie frontowe.
Ostateczną decyzją Komisji Odwoławczej przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z 16 lutego 1967 r. nr [...] nie uwzględniono odwołania i zatwierdzono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odszkodowania.
Pismem z 11 marca 1967 r. Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkalnictwa zwrócił się do Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Oddział Finansowo - Księgowy o wypłatę ww. odszkodowania w następujący sposób: J.B. jako spadkobierczyni w 2/6 cz. po zmarłej M.N. , właścicielce nieruchomości w 1/2 cz. kwotę 940,73 zł, a J.M. jako współwłaścicielce przedmiotowej nieruchomości w 93/100 cz. i spadkobierczyni w 1/6 cz. po M.N. właścicielce nieruchomości w 1/2 cz. kwotę w wysokości 798,42 zł.
Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkalnictwa wnioskami z 5 kwietnia 1967 r. znak [...] zwróciło się do Sądu Powiatowego dla m. K. Wydział II Niesporny w K. o przyjęcie do depozytu na rzecz E.M. kwotę w wysokości 218,72 zł, na rzecz J.M. kwotę w wysokości 798,42 zł, oraz na rzecz G.N. kwotę w wysokości 2 888,00 zł celem zwolnienia się z ww. zobowiązań.
Zgodnie z dokumentami (polecenia przelewów) z 5 kwietnia 1967 r. dokonano zapłaty odszkodowania za ww. nieruchomość na rzecz J.M. i J.B. .
Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej przelewami z 6 kwietnia 1967 r. na rachunek w [...] na rzecz Sądu Powiatowego m. K. Wydział II [...] , dokonało wpłat kwot 2 888,00 zł (kwota odszkodowania przyznana G.N. ), 798,42 zł (kwota odszkodowania przyznana J.M. ), oraz 218,72 zł (kwota odszkodowania przyznana E.M. ).
Sąd Powiatowy m. K. Wydział [...] postanowieniami z 27 kwietnia 1967 r. sygn. [...] i sygn. [...] z 28 kwietnia 1967 r. sygn. [...] , postanowił przyjąć do depozytu sądowego ww. kwoty przyznane G.N. , J.M. i E.M. uzasadniając, że osoby te nie są znane z miejsca pobytu.
Zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego dla m. K. Wydział II Nieprocesowy z 17 kwietnia 1957 r. sygn. [...] spadek po M.N. nabyła J.B. , G.N. , J.M. i J.M. .
Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego dla m. K. Wydział II Niesporny z 8 czerwca 1971 r. sygn. akt [...] spadek po J.B. nabyły E.E. i M.G. .
Zgodnie z treścią aktu poświadczenia dziedziczenia z 5 września 2013 r. Rep. Nr [...] spadek po E.E. nabył J.E.
Zgodnie z treścią aktu poświadczenia dziedziczenia z 25 października 2012 r. Rep. Nr [...] spadek po M.G. nabył S.G. , a spadek po S.G. nabyli A.G. i E.G. .
Z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. Wydział [...] z 19 listopada 2013 r. sygn. akt [...] wynika, że spadek po J.M. nabyła MP.-M. .
Postanowieniem z 19 września 2003 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego dla W. Wydział I Cywilny spadek po J.M. nabyli T.M i W.M. .
Zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego dla m. K. Wydział II Nieprocesowy z 24 marca 1964 r. sygn. akt [...] spadek po G.N. nabyli K.N. , A.N. i J.K.
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. –K. Wydział I Cywilny z 13 kwietnia 1999 r. sygn. akt [...] spadek po K.N. nabyli J.K. i A.N.
Postanowieniem z listopada 2006 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla K. –K. Wydział I Cywilny stwierdził, że spadek po J.K. nabyła E.K.
Natomiast zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K.-K. z 2 czerwca 2006 r. sygn. akt [...] spadek po A.N. nabyła U.N. .
Biorąc pod uwagę powyższe, organ I instancji stwierdził, iż w stosunku do J.M. i J.B. odszkodowanie zostało wypłacone, a tym samym podmiot zobowiązany do jego wypłaty wykonał już swoje zobowiązanie. Prezydent Miasta K. wskazał również, iż w stosunku do pozostałych adresatów decyzji odszkodowawczej, złożenie kwoty odszkodowań ustalonych na rzecz E.M. , J.M. oraz G.N. do depozytu sądowego, zwolniło podmiot zobowiązany od przedmiotowego zobowiązania wypłaty, a w związku z powyższym nie ma możliwości spełnienia żądania zawartego we wniosku inicjującym przedmiotowe postępowanie.
Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta Miasta K. złożyły U.N. i E.K. , podnosząc, iż zaskarżona decyzja została podjęta w wyniku wybiórczej oceny i oparcia jej na dowodach szczątkowych, bez uwzględnienia całokształtu zebranego materiału dowodowego. Znana była "decyzja z 16 lutego
1967 r. i dowody zdeponowane w aktach Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych Nr [...] , po rozpatrzeniu w dniu 31 stycznia 1967 r. decyzji z 9 listopada 1966 r, b. Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. K. Nr [...] jako spadkobierców G.N. oraz osób skarżących tj. A.N. , J.K. i jeszcze żyjącej wówczas K.N. , jako stron postępowania i spadkobierców po G.N. , które następnie pominięto w dalszym postępowaniu przy przekazaniu odszkodowania do depozytu sądowego, co skutkuje rażące naruszenie również postanowień art. 468 § 1 i § 2 k. c."
Wojewoda [....] decyzją z 26 października 2016 r., znak: [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (tj. - Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności przedstawił ustalenia dokonane przez organ I instancji. Cytując art. 26 ust. 2 i 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 poz. 94, nr 18) oraz art. 467 Kodeksu cywilnego podał, że skuteczne (ważne) złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego miało (i ma również obecnie) takie same skutki jak spełnienie świadczenia, w tym przypadku odszkodowawczego. Dlatego też wykonanie zobowiązania odszkodowawczego (realizacja decyzji odszkodowawczej) mogła polegać także na złożeniu przez dłużnika (podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania), kwoty odszkodowania do depozytu sądowego. Ponadto regulacja zawarta w art. 132 ust. 3 obowiązującej obecnie ustawy o gospodarce nieruchomościami ma także zastosowanie do odszkodowania ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów wywłaszczeniach, a więc także przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jednak o ile nie zostało ono oczywiście uprzednio ustalone i wypłacone uprawnionemu byłemu właścicielowi, bądź złożone do depozytu sądowego.
W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że wobec złożenia odszkodowania przez dłużnika do depozytu sądowego, co nastąpiło na podstawie postanowień byłego Sądu Powiatowego dla m. K. w K. Wydział II Niesporny z 27 kwietnia 1967 r. sygn. [...] i sygn. [...] i z 28 kwietnia 1967 r. sygn. [...] , świadczenie odszkodowawcze zostało spełnione, a dłużnik został zwolniony z zobowiązania wobec wierzyciela, gdyż ważne złożenie do depozytu sądowego odszkodowania wywołuje bowiem takie same skutki, jak wypłata odszkodowania osobie uprawnionej. Dla poparcia swojego stanowiska organ II instancji przytoczył pogląd wyrażony w wyroku z 8 października 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 826/13 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Odnosząc się do podniesionych w treści odwołania zarzutów wskazał, iż dotyczą one postępowania sądowego dotyczącego złożenia świadczenia do depozytu sądowego i pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosły U.N. i E.K. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżące zarzuciły:
- rażące naruszenie przywołanych niżej przepisów obowiązującego prawa
zagwarantowane postanowieniami art. 21 ust. 2 Konstytucji i art. 128 i nast. ustawy
o gospodarce nieruchomościami.
- naruszenie zasady prawdy obiektywnej ( art. 7 k.p.a. ) oraz postanowień art. 75
k.p.a. art. 77 § 1 k.p.a. jako dyrektyw postępowania administracyjnego i
dowodowego, albowiem zaskarżone decyzje zostały podjęte z pominięciem faktu, że znana była organom decyzja z 16 lutego 1967 r. i dowody zdeponowane w aktach Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych Nr [...], po rozpatrzeniu w dniu 31 stycznia 1967 r. decyzji z 9 listopada 1966 r. b. Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. K. Nr[...] , a tym samym znani byli jako spadkobiercy G.N. , skarżący tj. A.N. , J.K. i jeszcze wówczas żyjąca K.N.
- obrazę przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zw. postanowieniami art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., a w szczególności postanowień art.468 § 1 i § 2 k.c. i art.34§l i §2 k.p.a. przez pozbawienie wierzycieli udziału w postępowaniu administracyjnym i w konsekwencji wyrażenie poglądu, że nastąpiło zwolnienie Skarbu Państwa z obowiązku świadczenia tytułem odszkodowania, aczkolwiek należy uznać wspomnianą czynność prawną za bezskuteczną;
- wydanie zaskarżonych decyzji z rażącym naruszeniem zasad postępowania, które wskazują jednoznacznie, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo, co stanowi istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzuty zostały rozwinięte w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje :
Stosownie do art. 1 ustawy z 30. 08. 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a.
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy podkreślić, że organy administracji publicznej obowiązane są zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 kpa, podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Oznacza to, że trafność rozstrzygnięcia w każdej indywidualnej sprawie wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia argumentów, które stanowiłyby podstawę do podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia. Wydając decyzję organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z przepisem art. 77 § 1 kpa oraz do uzasadnienia decyzji z zastosowaniem wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 kpa. W związku z powyższym kontrola legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji obejmuje oprócz zbadania czy zastosowano prawidłowo przepisy prawa materialnego także zbadanie czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Realizacja tego obowiązku obejmuje zatem obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności, z którymi przepisy wiążą określone skutki prawne, a następnie dokonanie wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego – zgodnie z treścią art. 80 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie natomiast z treścią art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Przedmiotem kontroli sądowo-administracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z 26 października 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z 31 marca 2016 r. o odmowie wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcelal [...] o pow. 0,0575 ha b. gm. kat. K. , wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej – Urząd Spraw Wewnętrznych z 9 listopada 1966 r.
Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdził, że ww. decyzją z 9 listopada 1966 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urząd Spraw Wewnętrznych (K.[...] akt adm.), działając w trybie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U. z 1961 r., nr 18, poz. 94), wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa przedmiotową nieruchomość oznaczoną jako parcela [...]. gm. kat. K. , wymieniając w punkcie 2 sentencji, G.N. jako jednego z jej pierwotnych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, z jednoczesnym wskazaniem, że G.N. zmarł, a jego "spadkobiercy to: K.N. , J.K. , A.N. wszyscy zam. K. ul. [...] ". W 1 punkcie sentencji wskazano też że zmarły G.N. , jest także jednym z spadkobierców po M.N. a jego spadkobiercy są wymienieni w punkcie 2 sentencji. Decyzja z 9 listopada 1966 r. zawierała także orzeczenie o odszkodowaniu. Stosownie do posiadanych udziałów przyznano - na rzecz współwłaścicieli odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość łącznie w kwocie 5 644,29 zł, w tym: J.B. (spadkobiercy po M.N. ) kwotę w wysokości 940,73 zł, spadkobiercom G.N. oraz spadkobiercy po M.N. kwotę w wysokości 2 888 zł, J.M. kwotę w wysokości 798,42 zł, J.M. kwotę w wysokości 798,42 zł, spadkobiercy E.M. kwotę w wys. 218, 72 zł. Decyzja została doręczona spadkobiercom G.N. w dniu 15 .11. 1966 r. na wskazany w decyzji adres.
W aktach sprawy znajduje się także protokół rozprawy przeprowadzonej w w USP Prezydium RN w K. w dniu 16 września 1966 r. poprzedzającej wydanie decyzji wywłaszczeniowej z 9.11. 1966 r., podczas której ustalono m. in. spadkobierców G.N. i ich adres. Na skutek odwołania od ww. decyzji wniesionego przez K.N. , J.K. i A.N. Komisja Odwoławcza przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzja z 7 stycznia 1967 r. utrzymała ww. decyzję w części dotyczącej wywłaszczenia, a decyzją z 16 lutego 1967 r. w części dotyczącej odszkodowania. W tym miejscu należy wskazać, że decyzją z 9 listopada 1966 r. zostało m. in. ustalone odszkodowanie dla spadkobierców G.N. za tę część wywłaszczonej nieruchomości, która stanowiła jego współwłasność i w części przypadającej mu po zmarłej M.N.
Z ustaleń poczynionych przez organy obu instancji wynika, że zgodnie z poleceniami zapłaty z 5 kwietnia 1967 r. J.B. i J.M. odebrały przypadającą im część odszkodowania, natomiast zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego z m. K. Wydział II niesporny z dnia 27 kwietnia 1967 r. sygn. [...] na wniosek SP działającego przez Prez. RN w K. odszkodowanie przypadające spadkobiercom G.N. w kwocie 2. 888,00 zł zostało złożone do depozytu sądowego, przy czym w uzasadnieniu wskazano, że G.N. jest nieznany z miejsca pobytu.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie czy przekazanie do depozytu sądowego odszkodowania w kwocie 2 888,00 zł dla nieznanego z miejsca pobytu G.N. , nawet wobec jego nieodebrania w ciągu 5 lat stanowi wypełnienie zobowiązania odszkodowawczego jak przyjęły organy obu instancji, czy też w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy uznać stanowisko skarżących, że organy poczyniły błędne ustalenia w oparciu o zebrany materiał dowodowy, gdyż w rozpoznawanej sprawie nie doszło do prawidłowego zaspokojenia roszczeń odszkodowawczych uprawnionych spadkobierców G.N. .
Przechodząc do argumentacji prawnej trzeba wskazać, że zgodnie z brzmieniem przepisu art. 7 ustawy z 12 marca 1958 r. . o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z daty wydania decyzji wywłaszczeniowej wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem (ust. 1 ), a obowiązek odszkodowania ciąży na ubiegającym się o wywłaszczenie (ust.2). Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy orzeczenie o wywłaszczeniu powinno w szczególności zawierać wymienienie osób (imię, nazwisko, adres) uprawnionych do otrzymania odszkodowania, a zgodnie z art. 26 ust. 2 i 3 sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należy złożyć do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawia przyjęcia odszkodowania, albo jeżeli wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafia na przeszkody prawne. (ust.2) Suma odszkodowania złożona do depozytu sądowego przechodzi na własność państwa, jeżeli osoby uprawnione do odbioru nie podejmą odszkodowana w ciągu 5 lat od dnia doręczenia im wezwania do odbioru ze wskazaniem skutków niepodjęcia.
Zdaniem organów obu instancji wobec spełnienia przesłanej z przepisu art. 26 ust. 2 i 3 ustawy z 12 marca 1958 r. doszło wypełnienia zobowiązania SP wobec uprawnionych do odszkodowania, a zatem do zwolnienia z obowiązku świadczenia z tytułu odszkodowania za część wywłaszczonej nieruchomości, z czym nie zgadzają się skarżące. W sprawie bezspornym jest, że nieruchomość oznaczona jako parcela [...] została wywłaszczona już po śmierci G.N. , co potwierdza postanowienia Sądu Powiatowego dla m. K. z 24 marca 1964 r. sygn. akt [...] , a spadek po zmarłym nabyli: K.N. , J.K i A.N. o czym organy wiedziały. Spadkobiercy G.N. składali też odwołanie od decyzji z Prezydium rady Narodowej z 9 listopada 1966 r. orzekającej o wywłaszczeniu i ustalającej odszkodowanie.
Rację w tym sporze należy przyznać skarżącym, które słusznie podnoszą w skardze, że organ odwoławczy , a wcześniej organ I instancji bezzasadnie przyjęły, iż złożenie kwoty odszkodowania, która przypada spadkobiercom G.N. w depozytu sądowego i nieodebranie jej w terminie określonym w art. 26 ust. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. zwolniło podmiot zobowiązany od wypłaty odszkodowania skarżącym. Zauważyć należy, że organy pominęły fakt, iż już w dacie wydania decyzji ustalającej przedmiotowe odszkodowanie jedną z osób uprawnionych do jego otrzymania nie był G.N. ale jego spadkobiercy. Organy nie wyjaśniły prawidłowo tej kwestii. Stanowi to zatem naruszenie zasad wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Uchybień tych nie usuwa również uzasadnienie decyzji organu odwoławczego. Zwrócić należy uwagę , że organy nie tylko nie dostrzegły błędu w postanowienia Sądu Powiatowego m. K. z dnia 27 kwietnia 1967 r. sygn. [...] o przekazaniu kwoty odszkodowania należnej nieznanemu z miejsca pobytu G.N. ale też błędnie uznały, po przyjęciu do depozytu kwoty odszkodowania w wys. 2 888 zł i mimo jej nieodebrania doszło do wykonania zobowiązania odszkodowawczego. Należy się zatem zgodzić z zarzutami obu Skarżących, że złożenie kwoty odszkodowania do depozytu wymagało podjęcia działań, o których mowa w art. 468 k.c., polegających na obowiązku zawiadomieniu wierzyciela o złożeniu przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego, a jeżeli zawiadomienie napotyka na trudne do przezwyciężenia przeszkody np. wierzyciel lub jego miejsce zamieszkania jest znane obliguje do podjęcia przewidzianych prawem czynności. Należy podkreślić, że organy obu instancji przyjęły, że samo złożenie przedmiotowego odszkodowania do depozytu sądowego było prawidłowe i stanowiło o skutecznym wypłaceniu odszkodowania. W związku z powyższym w ocenie Sądu zarzuty i wątpliwości Skarżących należy uznać za zasadne. Sprawa nie została bowiem wyjaśniona zgodnie z wymogami postępowania administracyjnego, a ustalenia poczynione przez organy w świetle zgromadzonego materiału należy uznać za dowolne. W ocenie Sądu organy w analizowanej sprawie zebrały co prawda znaczny materiał dowodowy, ale ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wyciągnęły prawidłowych wniosków, przyjmując niezasadnie, iż Skarb Państwa jako dłużnik zwolnił się z powstałego zobowiązania wypłaty odszkodowania przypadającego spadkobiercom G.N. .
Obowiązkiem organy będzie przy ponownym prowadzeniu postępowania administracyjnego uwzględnienie zasygnalizowanych uwag i wskazań oraz ewentualne uzupełnienie postępowania wyjaśniającego.
Z przedstawionych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło