I OZ 1169/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1602/18 o odrzuceniu skargi Z.U. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a.") oraz art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1764), odmówił Z.U. żądanej przez niego we wniosku z dnia 19 kwietnia 2018 r. informacji publicznej. Pismem z dnia 15 czerwca 2018 r. Z.U. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na powyższy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy organ w piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] stwierdził, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w w/w decyzji z dnia [...] maja 2018 r. Z.U. w dniu 7 sierpnia 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi wskazał m.in. na brak pouczenia go przez organ w zaskarżonej decyzji o terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1602/18 odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia podał, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji wynika, że doręczono ją skarżącemu w dniu 4 czerwca 2018 r. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W świetle art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., skarga wniesiona po upływie wskazanego terminu podlega odrzuceniu. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi na decyzję z dnia [...] maja 2018 r., doręczoną skarżącemu w dniu 4 czerwca 2018 r., upłynął w dniu 4 lipca 2018 r. Tymczasem skarżący złożył skargę dopiero w dniu 7 sierpnia 2018 r., a zatem z uchybieniem w/w ustawowego terminu, co czyni ją niedopuszczalną. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Z.U. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska. W uzasadnieniu zażalenia stwierdził, że zaskarżoną decyzję doręczono mu w dniu 11 czerwca 2018 r., a nie – jak twierdzi organ i Sąd – w dniu 4 grudnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga Z.U. wniesiona w tej sprawie jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, jednakże z innych powodów, aniżeli wskazane przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. strona może wnieść skargę do sądu administracyjnego po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zasadę tę zmodyfikowano w art. 52 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Przepis ten dopuszcza zatem możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku instancji, od której stronie przysługuje zwyczajny środek prawny, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ustawodawca pozostawił w tym przypadku stronom wybór środka ochrony prawnej, co nie oznacza jednak, że strona może wnieść zarówno wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i skargę do sądu administracyjnego. Skargę do sądu można bowiem wnieść tylko wtedy, gdy strona nie korzysta ze złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie ma przy tym znaczenia, czy środek przysługujący w toku postępowania administracyjnego został złożony skutecznie, czy też nie, bowiem jedynym warunkiem ustawowym pozostaje nieskorzystanie z prawa złożenia tego wniosku. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby do sytuacji, w której strona mogłaby wnieść skargę do sądu niejako na wypadek, gdyby wniosek do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został wniesiony skutecznie. Taka argumentacja byłaby jednak wprost niezgodna z literalnym brzmieniem art. 52 § 3 P.p.s.a., który wymaga od strony jasnego wyboru, w jakim trybie będzie domagała się ona ochrony, a więc czy skorzysta z trybu postępowania administracyjnego, czy też z trybu sądowoadministracyjnego. Przepis art. 52 § 3 P.p.s.a., dopuszczający jako wyjątek możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego na decyzję wydaną w pierwszej instancji, zgodnie z zasadami wykładni prawa nie może być interpretowany rozszerzająco. Wprowadzając omawiany przepis ustawodawcy chodziło wyłącznie o przyznanie stronie uprawnienia do dokonania wyboru, czy chce wyczerpać drogę administracyjną (przez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), czy też chce z niej zrezygnować i z pominięciem wniosku od razu wnieść skargę do sądu administracyjnego. Konsekwencje tego wyboru obciążają stronę. Wykluczone jest, aby ta strona korzystała z prawa do zaskarżenia danego aktu niejako "dwutorowo", tj. z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz na skutek skargi wniesionej na decyzję nieostateczną. Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że skoro Z.U. zdecydował się na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (pismo z dnia 15 czerwca 2018 r.), to tym samym wybrał tryb zaskarżenia decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2018 r. – kontynuowany w postępowaniu administracyjnym. Z tego powodu wniesiona równolegle do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga Z.U. na w/w decyzję, jako decyzję nieostateczną, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Należy również podkreślić, że sposób załatwienia przez organ wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i zapadłe w jego wyniku rozstrzygnięcie nie podlega badaniu i ocenie w tej sprawie. W związku z powyższym uznać należy, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo, pomimo błędnego uzasadnienia, odrzucił skargę jako niedopuszczalną. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w z związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.