IV SA/Gl 506/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi I. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego uchyla zaskarżone postanowienie. W dniu 27.12.2017r. I.G. – dalej strona złożyła w W. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na rzecz dzieci A.G. ur. [...] oraz N.G. ur. [...] na okres zasiłkowy trwający od 01.11.2016r. do 31.10.2017r. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Prezydent W. działając na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 roku, poz. 1257) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał na wstępie, iż strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego po zakończonym okresie zasiłkowym trwającym od 01.11.2016r. do 31.10.2017r. Dalej podał, iż zgodnie z treścią art. 58 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Wskazał także, że zgodnie z art. 24 i 26 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003r. możliwości złożenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego jest terminem ustawowym, a zatem nie może być przez organ administracji ani skrócony, ani przedłużony. Wnoszący podanie może jednak złożyć wniosek o przywrócenie tego terminu, w razie jego uchybienia bez własnej winy, na zasadach i w trybie określonym w art. 58-59 k.p.a. i w tym zakresie przywołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2012 roku, sygn. akt II SA/Wa 1001/12). Dalej stwierdził, iż w jego ocenie przywrócenie terminu do złożenia wniosku byłoby nieprawidłowe. Wskazanie przez Stronę jako okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu do złożenia wniosku błędnej informacji podanej przez Pracownika urzędu, na okoliczność czego nie przedłożono żadnych dowodów nie zasługuje w jego ocenie na uwzględnienie. Organ I instancji powołał się na pogląd WSA w Gliwicach z wyroku z dnia 27 stycznia 2015 roku o sygn. IV SA/GI 355/14: iż "Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Uprawdopodobnienie jako środek zastępczy dowodu winno dawać wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie. Inaczej rzecz ujmując, uprawdopodobnienie ma prowadzić do uzasadnionego przypuszczenia, że powoływane przez stronę zainteresowaną jako powód opóźnienia w dopełnieniu czynności prawnej zdarzenie, rzeczywiście miało miejsce." Zdaniem organu I instancji strona w piśmie z 27.12.2017r. nie zawarła informacji, które by uprawdopodabniały, iż uchybiła terminowi bez własnej winy. Wskazanie bowiem, że uchybienie terminu do wniesienia wniosku spowodowane było wprowadzenie w błąd przez pracownika urzędu, nie może w jego ocenie zostać uznane za takie uprawdopodobnienie. W konsekwencji powyższego organ odmówił przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. W dniu [...]r. Prezydent Miasta W. wydał postanowienie nr [...] w oparciu o art. 113 , art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego, którym organ I instancji sprostował błędy pisarskie w postanowieniu [...]. Wskazał w nim, iż w w/w postanowieniu jest: data [...]r., winno być: [...]r., jest: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, winno być: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Uzasadniając postanowienie organ wskazał iż doszło do oczywistej omyłki pisarskiej zatem na podstawie art. 113 kpa uzasadnionym jest jej sprostowanie. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji strona zakwestionowała jego prawidłowość, wskazując na arbitralne, niczym nieuzasadnione stanowisko organu. Za niezrozumiałe dla strony jest stanowisko organu, który to stwierdził iż nie może uznać za uprawdopodobnienie że uchybienie terminu do wniesienia wniosku spowodowane było wprowadzenie w błąd przez pracownika urzędu bez podania jakichkolwiek przyczyn takiej oceny. W ocenie strony organ zostawia sobie "jako słodką tajemnicę" wskazanie przyczyny dla której takie twierdzenie ma być zasadne. Podkreśliła, iż wydane sporne postanowienie nie dotyczy wniosku o przywrócenie terminu na złożenie wniosku tylko przywrócenia terminu na złożenie zażalenia, czego w sprawie nie było bowiem z takim wnioskiem nie występowano. Treść uzasadnienia postanowienia jakkolwiek dotyczy wprawdzie istoty wniosku, ale sentencja wydanego postanowienia już nie. Podkreślono także, iż w dalszym ciągu strona podtrzymuje swoje stanowisko, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego na A.G. urodzona [...]r. i N.G. urodzoną [...]r. nastąpiło z powodu błędnej informacji udzielonej w organie. Wobec powyższego zwrócono uwagę na konieczność rozważenia przez organ tej okoliczności zwłaszcza, iż strona pamięta osobę która udzieliła jej błędnej informacji i stąd domaga się konfrontacji z pracownikiem organu, chyba że dojdzie do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie świadczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze –dalej SKO, Kolegium- postanowieniem z dnia [...] nr [...] nie uwzględniło zażalenia i utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Przywołało art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003r.o świadczeniach rodzinnych wskazując, iż normuje on terminy składania wniosków o przyznanie świadczeń rodzinnych. Wskazało, iż terminy do złożenia wniosków o świadczenia rodzinne są terminami materialnoprawnymi co oznacza, iż nie stwierdza się uchybienia terminu do ich złożenia i nie są one przywracane. Wniosek o przyznanie świadczenia rodzinnego inicjuje postępowanie administracyjne, a przywracanie terminów jest możliwe tylko w odniesieniu do terminów procesowych, w prowadzonym już postępowaniu administracyjnym. Tak więc w ocenie Kolegium organ I instancji zasadnie odmówił przywrócenia stronie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2016/2017, brak jest bowiem prawnej możliwości przywrócenia terminu o charakterze materialnoprawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona ponowiła argumenty z zażalenia podkreśliła też, iż SKO w Katowicach utrzymał w mocy wskazane postanowienie motywując to jednak nie jak organ pierwszej instancji nieuprawdopodobnieniem okoliczności braku winy w uchybieniu terminu lecz tym, że termin do złożenia wniosku o świadczenie rodzinne jest terminem materialnoprawnym, a takowe zdaniem SKO nie podlegają procedurze przywrócenia terminu. W ocenie strony jako, że w dwóch orzeczeniach dwóch organów, powstają dwa tak różne uzasadnienia tej samej decyzji, gdzie dodatkowo SKO nie poparło swojego stwierdzenia, ani konkretnym przepisem, ani orzecznictwem sporne postanowienie winno być uchylone. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie jako niezasadnej . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.- dalej "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga jest zasadna, albowiem przy wydaniu zaskarżonego postanowienia przez Kolegium doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to polega n zastosowaniu w sprawie przez SKO normy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 kpa zgodnie z którą organ odwoławczy wydaje postanowienie w której utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie w sytuacji gdy uzna, iż postanowienie organu I instancji zostało wydane zgodnie z prawem a zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie Sąd nie podziela stanowiska Kolegium co do prawidłowości postanowienia Prezydenta Miasta W. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż po myśli art. 113 § 1 kpa organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Jak wskazał WSA w Poznaniu w wyroku o sygn. akt II SA/Po 517/18, z dnia 20.09.2018 r., co skład orzekający podziela w całości, przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. mogą być wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, natomiast za błąd pisarski uważa się widoczne, niezamierzone niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. Zaznaczenia wymaga także, iż niedopuszczalnym jest na gruncie tego przepisu sprostowanie błędu popełnionego przy wydaniu postanowienia polegającego na zmianie treści rozstrzygnięcia. Jak trafnie wskazał WSA w Poznaniu w wyroku o sygn. akt II SA/Po 518/18, z dnia 20.09.2018 r., nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, postanowienia w trybie art. 113 § 1 k.p.a., które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego, a przedmiot sprostowania oczywistego błędu (oczywistej omyłki) nie może odnosić się, ani do elementów stanu faktycznego sprawy, jako pierwotnie błędnie (mylnie) wskazanych, ani też do podstawy prawnej decyzji, czy też zastosowanego przepisu prawa, jako pierwotnie błędnie (mylnie) wskazanych. Skoro sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia, to za uzasadnione uznać należy twierdzenie, że sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne - a więc błędy i omyłki nieposiadające cechy oczywistości w przedstawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia - których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (por. wyroki NSA z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 782/12 oraz z dnia 5 lipca 2017 r. o sygn. akt II GSK 3047/15 - dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając zatem powyższe uwagi za nieprawidłowe i naruszające w/w regulacje prawne z art. 113 kpa uznać należy sprostowanie organu I instancji dokonane postanowieniem z dnia [...] nr [...] co do sprostowania w postanowieniu tego organu z [...]r. treści sentencji z" odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia" na "odmowę przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego". Powyższe świadczy bowiem, iż błędna treść sentencji postanowienia "odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia" sprostowana postanowieniem z [...]r. prowadziłaby do ponownego rozstrzygnięcia wniosku strony . Tym samym zaskarżone postanowienie SKO w Katowicach z [...]r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta W. znak: [...], którego wadliwość poprawiono w wydanym postanowieniu działaniem Prezydenta Miasta W. z dnia [...]r. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej wydane zostało z naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa i z tej przyczyny podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.