VIII SA/Wa 44/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi K. F. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę. 1. Decyzją z [...] października 2016 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister" lub "MRPiPS"), w wyniku rozpatrzenia odwołania K. F. (dalej: "skarżący") utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON" lub "organ I instancji") z [...] września 2015 r. Przedmiotem tych decyzji było określenie skarżącemu wysokości zobowiązań za grudzień 2011 r. oraz za poszczególne miesiące 2012 r. (I – IX) z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON" lub "Fundusz"). Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Minister wskazał między innymi art. 21 § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej: "Op"), a także art. 49 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 21 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, ze zm.; dalej: "ustawa o rehabilitacji"). 2. Stan faktyczny. 2.1. Decyzją z [...] września 2015 r. znak: Prezes PFRON określił skarżącemu wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za ww. okres (tj. od grudnia 2011 r. do września 2012 r.) w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący w powyższym okresie zatrudniał 25 i więcej pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Podstawą ustaleń faktycznych był zasadniczo dowód z dokumentu (zestawienia) sporządzonego dla organu I instancji przez ZUS (Departament Realizacji Dochodów). Dowód ten powstał na podstawie danych wskazanych przez pracodawcę (skarżący), tj. na podstawie dokumentów rozliczeniowych RCA. Skarżący nie wywiązał się przy tym z obowiązku, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Mimo inicjatywy ze strony organu I instancji, nie wskazał bowiem żadnych dowodów świadczących o tym, że w przedmiotowym okresie nie był jednak – wbrew temu co deklarował – zobowiązany do dokonywania obowiązkowych wpłat na PFRON. 2.2. W odwołaniu od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, skarżący postawił zarzuty naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, tj.: - art. 120, art. 121, art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 Op w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez niezebranie całego materiału dowodowego, dowolną jego ocenę i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyjaśnienie okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, polegające na błędnym uznaniu, iż strona obowiązana była do dokonywania miesięcznych wpłat na PFRON w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych; - art. 180, art. 181 § 1, art. 122, art. 123, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 Op poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia prawidłowego stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, tj. zaniechanie rozpatrzenia wnoszonych przez stronę wniosków dowodowych, co skutkowało dokonaniem nieprawidłowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu; - art. 180, art. 181 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Op poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania materiału dowodowego oraz wyczerpującego rozpatrzenia tego materiału, gdyż Prezes Zarządu PFRON wybiórczo i dowolnie ocenił dowody na których się oparł, wydając zaskarżoną decyzję; - art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, iż strona skarżąca winna była dokonywać miesięcznych wpłat na PFRON. 2.3. Utrzymując w mocy powyższą decyzję Minister przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz jej ramy prawne, w szczególności art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Przyjął za własne zasadnicze elementy stanu faktycznego ustalonego przez organ I instancji, na podstawie dokonanej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności danych przedstawionych przez ZUS. Ustalił, że skarżący w okresie objętym postępowaniem zatrudniał 25 i więcej pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. W toku postępowania (także odwoławczego) nie wykazał, że wbrew temu, co deklarował przed innym organem (ZUS), nie ciążył na nim obowiązek przewidziany w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Nie przedstawił także dokumentów potwierdzających zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w okresie objętym postępowaniem. Zarzuty odwołania Minister uznał zatem za chybione. Nie dopatrzył się konieczności uzupełnienia materiału dowodowego, w tym ze źródeł osobowych. Dodał, że przeprowadzanie dowodu z przesłuchania skarżącego i świadków jest bezcelowe, gdyż okoliczności powoływane przez skarżącego we wnioskach dowodowych powinny i mogą być dowiedzione przede wszystkim dowodami z dokumentów (np. deklaracje, umowy o pracę, orzeczenia o niepełnosprawności pracowników). Takich dowodów skarżący nie wskazał. Reasumując, organ odwoławczy uznał, że postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone prawidłowo i przy dołożeniu wszelkich starań przy gromadzeniu materiału dowodowego. Kluczowy dla sprawy dowód, tj. zestawienie sporządzone przez ZUS opiera się na danych pochodzących od samego pracodawcy, gdyż to pracodawca (skarżący) dokonuje zgłoszenia pracowników do ubezpieczenia. Skarżący tego dowodu nie podważył. 3. Postępowanie sądowe. 3.1. W skardze na decyzję Ministra, wnosząc uchylenie decyzji organów obu instancji oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, autor skargi postawił zarzuty naruszenia przepisów (pisownia zasadniczo oryginalna): - art. 120, art. 121, art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 Op w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej poprzez niezebranie całego materiału dowodowego, dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i niewyjaśnienie okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, polegające na błędnym uznaniu, iż Strona obowiązana była do dokonywania miesięcznych wpłat na PFRON w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia oraz liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych; - art. 180, art. 181, art. 122, art. 123, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 Op poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy, tj. zaniechanie rozpatrzenia wnoszonych w sprawie przez Stronę wniosków dowodowych, co skutkowało dokonaniem nieprawidłowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu; - art. 180, art. 181, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Op poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania materiału dowodowego oraz wyczerpującego rozpatrzenia tego materiału, bowiem Organa wybiórczo i dowolnie oceniły dowody, na których się oparły, wydając niniejszą decyzję; - art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, iż Strona winna była dokonywać miesięcznych wpłat na PFRON w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. 3.2. W odpowiedzi na skargę Minister wystąpił o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Zarzuty skargi uznał za chybione. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe orzekające w sprawie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub (i) prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a także wystąpienia innych przesłanek przewidzianych w przepisach art. 145 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "uppsa"). Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione (procesowe i materialnoprawne). Działając z urzędu, zgodnie z art. 134 § 1 uppsa, Sąd nie dostrzegł wystąpienia przesłanek powodujących konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, która została uzasadniona w sposób zgodny z art. 210 § 4 Op. 4.2. Spór dotyczy zasadności ustaleń faktycznych dokonanych w niniejszej sprawie, a w konsekwencji niewłaściwego – zdaniem skarżącego – zastosowania art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Organy orzekające w sprawie przyjęły, że skarżący od grudnia 2011 r. do września 2012 r. zatrudniał 25 lub więcej pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Podstawą ustaleń faktycznych był zasadniczo dowód z dokumentu (zestawienia) sporządzonego dla organu I instancji przez ZUS (Departament Realizacji Dochodów). Dowód ten powstał na podstawie danych wskazanych przez pracodawcę (skarżącego), tj. na podstawie dokumentów rozliczeniowych RCA. Skarżący nie wywiązał się z obowiązku, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Mimo inicjatywy ze strony organu I instancji, nie wskazał żadnych dowodów świadczących o tym, że w ww. okresie nie był – wbrew temu co deklarował – zobowiązany do dokonywania obowiązkowych wpłat na PFRON. Stąd określenie skarżącemu zobowiązań (łącznie [...] zł) z tytułu wpłat na PFRON. 4.3. Ramy materialnoprawne sprawy. W świetle art. 21 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy o rehabilitacji, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6 % a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych (ust. 1). Z wpłat zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia wynosi co najmniej 6% (ust. 2). Z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy prowadzący zakłady pracy będące w likwidacji albo co do których ogłoszono upadłość (ust. 3). Wskaźnik zatrudnienia, o którym mowa w ust. 2, może zostać obniżony w razie zatrudnienia osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy (ust. 4). W przepisach art. 21 ust. 5 ustawy wskazano osoby, które nie są wliczane do wyliczania wskaźnika zatrudnienia. W świetle art. 21 ust. 2g oraz art. 49 ust. 1 i ust. 2 ustawy o rehabilitacji, do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1 (...) stosuje się odpowiednio przepisy Op, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Pracodawcy dokonują wpłat w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne. 5.1. Przechodząc do oceny zarzutów skargi należy wskazać, że do organu należało przede wszystkim ustalenie stanu zatrudnienia wynoszącego co najmniej 25 osób, zgodnie z art. 21 ustawy o rehabilitacji. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie prawidłowo dane te ustaliły na podstawie nadesłanego przez ZUS dokumentu. Dane te są miarodajne nie tylko w świetle przepisów art. 194 Op, ale także jako oparte na tym, co skarżący deklarował jako pracodawca. W interesie skarżącego leżało zatem podważenie danych wynikających z dokumentu urzędowego za jaki należy uznać zestawienie sporządzone przez ZUS lub wykazanie istnienia okoliczności wymienionych w art. 21 ust. 2, ust. 3, ust. 4 i ust. 5 ustawy o rehabilitacji, gdyż wykazanie tych okoliczności mogłoby doprowadzić do zmniejszenia należnych wpłat lub do zwolnienia z obowiązku ich dokonywania. To skarżący jako pracodawca powinien dysponować informacjami o istnieniu takich przesłanek, jeśli rzeczywiście istniały. Powinien nadto wyjaśnić, czy w dokumentach składanych do ZUS przedstawiał informacje zgodne z rzeczywistości, czy też nie. Jeżeli kwestionuje to, co wynika z jego informacji, uznanych za wiarygodne przez ZUS, to powinien wyjaśnić przyczyny rozbieżności pomiędzy tym, co wykazywał w dokumentach składanych do ZUS, a swoimi twierdzeniami czy też sugestiami dotyczącymi niniejszej sprawy. Skarżący w istocie nie wskazał żadnych okoliczności mogących mieć wpływ na wynik niniejszej sprawy. Nie przedstawił bowiem żadnych dokumentów, które mogłyby świadczyć o tym, że w okresie, o którym mowa w decyzji (od grudnia 2011 r. do września 2012 r.) zatrudniał osoby niepełnosprawne. Nie wskazał także okoliczności, które mogłyby świadczyć o konieczności uzupełnienia materiału dowodowego. Twierdzenia o złym samopoczuciu pracowników czy też o ich chorobach, jeżeli nie zostały udokumentowane stosownymi orzeczeniami, nie mają żadnego wpływu na wynik niniejszej sprawy. To skarżący dysponował informacjami, których ustalenia domagał się od organów. Nie wyjaśnił przyczyn, które mogłyby świadczyć o tym, że jako pracodawca zobowiązany do przechowywania dokumentów mogących mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, dokumenty te utracił. Przypomnieć przy tym należy, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada pisemności. Mając na uwadze powyższe rozważania, wnioski dowodowe skarżącego należało uznać za zmierzające do przedłużenia postępowania w sprawie, a twierdzenia z nimi związane za gołosłowne. 5.2. Zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie odmówiły skarżącemu przeprowadzenia dowodów ze źródeł osobowych. Wbrew zarzutom skargi organy zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, wykorzystując możliwości jego uzyskania z dostępnych organowi źródeł. Ocena tego materiału dowodowego była spójna, logiczna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego. Skarżący nie wskazał zaś nawet na etapie postępowania sądowego żadnych okoliczności, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Nie podjął próby wskazania, jaki wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy mogły ewentualnie mieć wskazywane przez niego uchybienia procesowe. Nie wskazał tych ustaleń faktycznych dokonanych przez organy orzekające w sprawie, które zdaniem skarżącego lub jego pełnomocnika okazały się (były) niezgodne z rzeczywistością. Reasumując, za chybione Sąd uznał wszystkie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, czyli art. 120, art. 121, art. 122, art. 123, art. 180, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 Op, a także związany z nimi zarzut materialnoprawny dotyczący naruszenia art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Zdaniem Sądu, na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy organy prawidłowo zastosowały przepisy art. 21 ustawy o rehabilitacji. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, czyli oddalił skargę.