III SA/Wr 571/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia NSA Anna Moskała, , Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. R. na czynność Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłacenia dotacji oświatowej I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Prezydenta Miasta B. na rzecz skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n. A. R. (dalej: strona, skarżąca) - prowadząca w B. Niepubliczne Przedszkole [...] - pismem z 5 września 2018 r. poinformowała Prezydenta Miasta B. (dalej: Prezydent, organ dotujący), że od 1 września 2018 r. przyjęła do placówki 11 dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Wskazała, że - począwszy od września 2018 r. - ujmuje te dzieci w comiesięcznym rozliczeniu dotacji celowej z budżetu JST. Pismem (czynnością) z [...] września 2018 r., Prezydent zakomunikował stronie, że w budżecie miasta na rok 2018 nie zostały zaplanowane środki na ten cel. Podniósł, że - w piśmie z [...] września 2017 r. - podał stronie przyczynę odmowy zabezpieczenia środków finansowych w bieżącym roku budżetowym. Oznajmił, że strona może złożyć wniosek o udzielenie dotacji na rok 2019, nie później jednak niż do 30 września br. W skardze na czynność Prezydenta, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów: 1) prawa materialnego, tj.: art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2203 ze zm. - dalej: u.f.z.o.), poprzez odmowę wypłacenia jej dotacji na 11 uczniów, posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, mimo obowiązku wynikającego wprost z w/w przepisu i złożenia przez nią stosownej miesięcznej informacji o liczbie uczniów uczęszczających NPI; 2) postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej: K.p.a.), przez brak podjęcia czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zmierzających do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i interesu dzieci objętych opieką przedszkola; b) art. 8 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania strony do organów władzy publicznej; c) art. 6 K.p.a., przez przeprowadzenie postępowania z rażącym naruszeniem przepisów proceduralnych i u.f.z.o. Tak stawiając zarzuty, skarżąca wniosła o: 1) stwierdzenie bezskuteczności skarżonej czynności; 2) zasądzenie kosztów; 3) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z - załączonego do skargi - dokumentu autorstwa Ministra Edukacji Narodowej z 23 kwietnia 2018 r., traktującego o powiększeniu subwencji oświatowej w 2018 r., w związku ze wzrostem zadań szkolnych i pozaszkolnych oraz zwiększeniem liczby uczniów przeliczeniowych w stosunku do danych przyjętych do naliczenia algorytmem części oświatowej subwencji ogólnej na 2018 r. (na okoliczność prawnych możliwość zawnioskowania przez organ dotujący o zwiększenie subwencji oświatowej). Skarżąca uzasadniła swoje stanowisko w sprawie. Stwierdziła, że koncepcja Prezydenta jest rażąco nieprawidłowa i sprzeczna z przepisami u.f.z.o. W odpowiedzi na skargę, Prezydent wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że podjęta przez niego czynność, polegająca na odmowie wypłaty dotacji, odpowiada prawu a skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw. Motywował, że skarżąca nie wypełniła żadnego z dwóch warunków określonych w art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.z.o. Dodał, że już niespełnienie jednego z nich skutkuje utratą prawa do dotacji w roku kalendarzowym. Wspomniał, że wprowadzone w w/w przepisie uwarunkowania prawne umożliwiają jednostkom samorządu odpowiednie zaplanowania środków w swoich budżetach. Odwołał się także do treści art. 27 i art. 28 ust. 7 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz orzecznictwa sądowego. Prezydent argumentował, że - mając na względzie datę wpisu placówki [...] do ewidencji placówek niepublicznych ([...] sierpnia 2018 r.) i tym samym brak prawnej oraz faktycznej możliwości podania organowi informacji o liczbie dzieci do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji - odmowa przyznania dotacji jest w okolicznościach sprawy uzasadniona. W kontekście powyższego - zdaniem organu - przepis art. 17 ust. 3 u.f.z.o., którego naruszenie bezzasadnie zarzuca skarżąca, winien być odczytywany w ten sposób, że niepubliczne przedszkole otrzymuje dotację na ucznia niepełnosprawnego, w przypadku, jeżeli przewidziano na tego ucznia kwotę w oświatowej subwencji ogólnej, przyznanej gminie. Tutaj organ odwołał się do art. 28 ust. 7 w/w ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Podsumowując, organ dotujący stwierdził, że chybiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 3 u.f.z.o. oraz zarzuty natury procesowej. Na rozprawie, pełnomocnik skarżącej postawił dodatkowo zarzut naruszenia art. 33 ust. 4 u.f.z.o. Podkreślił, że skarżona czynność nie została opatrzona jakąkolwiek podstawą prawną, co uniemożliwiło polemikę ze stanowiskiem organu. Sąd postanowił dopuścić - jako dowód w sprawie - załączony przez skarżącą do skargi dokument, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Stosownie do - mającego zastosowanie w sprawie - art. 17 ust. 3 u.f.z.o., niepubliczne przedszkole niebędące przedszkolem specjalnym niespełniające warunków, o których mowa w ust. 1, otrzymuje na każdego ucznia dotację z budżetu gminy w wysokości równej 75% podstawowej kwoty dotacji dla przedszkoli, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na takiego ucznia niepełnosprawnego przedszkola w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy. Sąd zauważył, że - stanowiący podstawę prawną dla wnioskowania i otrzymania przez skarżącą dotacji - w/w przepis, wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze, nie funkcjonuje w próżni prawnej. Mianowicie, o warunkach przekazania dotacji stanowi art. 33 u.f.z.o. Zgodnie z jego ust. 1, dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-30 i art. 32, są przekazywane, pod warunkiem (podkreślenie Sądu) że organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6, 7 i 8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże: 1) organowi dotującemu informację o planowanej liczbie dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków lub uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29 i art. 30; 2) dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-30 i art. 32. Skoro wpis prowadzonej przez skarżącą placówki ([...] ) do ewidencji placówek niepublicznych miał miejsce [...] sierpnia 2018 r. (okoliczność niesporna między stronami), to oczywistym jest, że brak było prawnej i faktycznej możliwości podania organowi dotującemu informacji o liczbie dzieci do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji (roku bazowego), co słusznie podniesiono w odpowiedzi na skargę. Prawidłowo zatem przyjmuje organ, że - w okolicznościach faktycznych sprawy i w oparciu o w/w przepisy - odmowa przyznania skarżącej dotacji jest uzasadniona. Zdaniem Sądu, jednak tylko co do zasady. O ile już niespełnienie jednego z warunków, określonych w art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.z.o., pozbawia podmiot wnioskujący możliwości otrzymania dotacji, o tyle w art. 33 ust. 4 u.f.z.o. wprowadzono odstępstwo od tej zasady, umożliwiające organowi dotującemu przekazanie dotacji mimo braku spełnienia warunków podanych w ust. 3. Mianowicie: "Na wniosek organu prowadzącego odpowiednio przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6, 7 i 8 ustawy - Prawo oświatowe, organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do udzielenia dotacji, o której mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29 i art. 30, może wyrazić zgodę na odstąpienie od terminów, o których mowa w ust. 1, lub na udzielenie dotacji w terminie wcześniejszym niż od początku następnego roku budżetowego". Sąd stwierdził, że - w sprawie - organ dotujący naruszył ten przepis poprzez jego niezastosowanie, co było podstawą stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej przez skarżącą czynności. Sąd podzielił zatem - postawiony na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej - zarzut naruszenia art. 33 ust. 4 u.f.z.o. Zdaniem Sądu, oczywistym jest, że - określoną w art. 33 ust. 4 u.f.z.o. - możliwość wyrażenia zgody na odstąpienie od terminów, o których mowa w ust. 1, ustawodawca pozostawił uznaniu organu dotującego ("może wyrazić zgodę), w które to uznanie - jako takie - Sąd nie może ingerować. Rolą Sądu jest natomiast ocena sytuacji poprzedzającej sam akt ostatecznego uznania. Przepis art. 33 ust. 4 u.f.z.o. nie stanowi, czym (jakimi przesłankami) winien kierować się organ dotujący korzystając z możliwości w nim zawartej. Według Sądu, stosując ten przepis, organ dotujący powinien odpowiedzieć sobie - m.in. - na pytanie, czy w interesie społecznym jest zapewnienie dzieciom niepełnosprawnym, które wymagają kształcenia specjalnego, możliwości edukacyjnych. Obowiązany jest także ocenić sytuację konkretnego wnioskodawcy i uwzględnić cel dotacji. Np. czy dotyczy ona właśnie dzieci /uczniów/ niepełnosprawnych, które należy objąć szczególną troską i umożliwić im edukację przedszkolną, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Ważne jest również i to, czy istnieje możliwość, co wykazano w skardze, zwiększenia dotacji oświatowej i wygenerowania w ten sposób dodatkowych środków na w/w cel. W sprawie - podejmując zaskarżoną czynność - Prezydent zignorował art. 33 ust. 4 u.f.z.o., tj. nie powołał jego treści (treści żadnego innego przepisu ustawy), jak i nie wykonał jego dyspozycji, co jest niedopuszczalne i stanowi o naruszeniu tego przepisu. W konsekwencji także przepisów (zasad w nich określonych) art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 a co za tym idzie art. 6 K.p.a. Powyższe nakazywało Sądowi stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności organu dotującego, zgodnie z art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę, organ dotujący winien uwzględnić wskazania Sądu i ocenić wniosek skarżącej na podstawie art. 33 ust. 4 u.f.z.o.