II FSK 171/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Anna Dziewiż-Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 września 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 198/16 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 7 stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 września 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 198/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej w W. (dalej jako "Spółdzielnia") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie (dalej jako "SKO") z dnia 7 stycznia 2016 r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W skardze kasacyjnej Spółdzielnia, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżyła wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", zarzuciła naruszenie: 1) prawa materialnego, polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 87) - powoływanej dalej jako "ustawa zmieniająca", w zakresie odnoszącym się do przekazania sprawy organowi pierwszej instancji, w sytuacji gdy organ ten w okresie obejmującym uchyloną decyzją nie posiadał kompetencji organu podatkowego; 2) art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), polegające na nieumorzeniu postępowania w sprawie; 3) art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1399, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.c.p.g.", polegające na zastosowaniu tego przepisu z mocą wsteczną po jego zmianie ustawą wymienioną w pkt 1 do stanu faktycznego obejmującego okres od lipca 2013 r. do stycznia 2015 r.; 4) art. 6o u.c.p.g., polegające na jego niewłaściwej interpretacji, a w konsekwencji zastosowania jako podstawy prawnej do określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres przeszły, czyli zaległość, gdy brak jest podstawy prawnej do objęcia decyzją zaległości. Na tej podstawie Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia zmieniającego decyzję SKO w części przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania w tej części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest bezzasadna. Pełnomocnik Spółdzielni formułując w tej skardze zarzuty naruszenie art. 1 pkt 19 ustawy zmieniającej oraz art. 6q u.c.p.g., a w konsekwencji także art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej, kwestionuje tym samym w rozpoznawanej sprawie uprawnienie (kompetencję) organu pierwszej instancji, którym w tym przypadku był Międzygminny Związek [...] z siedzibą w W., do wydania decyzji określającej Spółdzielni wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres (od lipca 2013 r. do stycznia 2015 r.) sprzed nowelizacji art. 6q u.c.p.g., tj. zanim organowi temu nadano uprawnienie do wydawania decyzji w tym zakresie. Jak sam zauważa w skardze kasacyjnej pełnomocnik Spółdzielni i co nie jest sporne, przyznanie związkom międzygminnym kompetencji organów podatkowych, a więc w tym przypadku do określania w drodze decyzji wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi nastąpiło z dniem 1 lutego 2015 r., tj. z dniem wejścia w życie art. 1 pkt 19 ustawy zmieniającej nadającego nowe brzmienie art. 6q u.c.p.g. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że ten ostatni przepis ma charakter kompetencyjny i proceduralny. Przepisy kompetencyjne, co do zasady, obowiązują od daty ich wejścia w życie, chyba że przepisy przejściowe regulują właściwość organów inaczej (por. uzasadnienia uchwał NSA: z dnia 5 czerwca 2000 r. sygn. akt OPS 7/00 ONSA 2000/4/139, z dnia 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OPS 1/12 ONSAi WSA). Takim szczególnym przepisem przejściowym, ustanawiającym odstępstwo od powyższej zasady, był w tym przypadku art. 4 ustawy zmieniającej, który stanowi, iż organy podatkowe właściwe w dniu wszczęcia postępowania podatkowego pozostają właściwe do czasu zakończenia postępowania. Przepis ten nie miał jednak w rozpoznawanej sprawie zastosowania, jako że postępowanie w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za ww. okres zostało wszczęte wobec Spółdzielni w dniu 17 marca 2015 r., a decyzja organu pierwszej instancji została wydana w dniu 22 września 2015 r. W świetle powyższego, prawidłowe było wydanie tej decyzji przez organ właściwy na mocy obowiązujących już w tym czasie przepisów, tj. art. 6q u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 2015 r. To że decyzja ta dotyczyła okresu minionego (sprzed nowelizacji tego przepisu), w kontekście kompetencji do jej wydania, nie miało żadnego znaczenia. Natomiast wyrażony w skardze kasacyjnej przez pełnomocnika Spółdzielni pogląd, że nadane związkom międzygminnym kompetencje nie działają wstecz, jest co do zasady prawidłowy, ale nie znajduje odniesienia do rozpoznawanej sprawy, w której, jak już wspomniano, wszczęcie postępowania oraz wydanie decyzji nastąpiło już po dacie wejścia w życie przepisu przyznającego tym związkom uprawnienia organu podatkowego. Uznanie za prawidłowe rozumowania prezentowanego przez pełnomocnika Spółdzielni oznaczałoby, że w przypadku zmiany właściwości organów do wydania decyzji w określonych sprawach, co z różnych powodów niekiedy ma miejsce, nie byłoby możliwe wydanie decyzji określających obowiązek ponoszenia ciężarów publicznych w danym okresie, pomimo niezmienionych w tej mierze uregulowań w zakresie prawa materialnego, tylko dlatego, że jak wynika z argumentacji pełnomocnika Spółdzielni, dotychczas właściwe organy nie są już właściwe, a te nowoustanowione nie są jeszcze właściwe. W swojej argumentacji pełnomocnik Spółdzielni nie twierdzi bowiem, że w odniesieniu do danego okresu, właściwy do wydania decyzji powinien być organ dotychczas właściwy, a nie nowoustanowiony, lecz domaga się bezwarunkowego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie. Taki sposób dowodzenia jest nieprawidłowy i nie znajduje uzasadnienia we wskazanych w skardze kasacyjnej jako naruszone przepisach. Natomiast Sąd pierwszej instancji w obszernej i zarazem rzeczowej argumentacji wykazał, dlaczego stanowisko Spółdzielni uważa za błędne. Z kolei pełnomocnik Spółdzielni w skardze kasacyjnej, poza tym, że poglądu Sądu pierwszej instancji nie przyjął do wiadomości, nie przeciwstawił mu jakichkolwiek rzeczowych argumentów. Mając na uwadze powyższe, za bezzasadne uznać należy wskazane na wstępie zarzuty skargi kasacyjnej. Ponadto niezrozumiały i jako taki również bezzasadny jest zarzut tej skargi dotyczący błędnej wykładni (niewłaściwej interpretacji) art. 6o u.c.p.g. Zarzut ten, jak można wnosić z argumentacji skargi kasacyjnej, wynika z opacznego rozumienia przez pełnomocnika Spółdzielni powołanych w tej skardze orzeczeń sądów administracyjnych, które wydane były od odmiennych od sprawy niniejszej stanach faktycznych i prawnych. Wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej, wydana na podstawie tego przepisu przez organ pierwszej instancji decyzji, uznana z innych powodów za wadliwą przez organ odwoławczy, nie określała Spółdzielni zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, lecz zgodnie z treścią powyższego przepisu określała jej - odmiennie niż Spółdzielnia wykazała to w stosownej deklaracji - wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jak zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, powołując się na wynikający z art. 6q u.c.p.g. nakaz stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zobowiązanie w tej opłacie powstaje w sposób wskazany w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, tj. z dniem zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Gdyby przyjąć za zasadny pogląd prezentowany w sprawie przez pełnomocnika Spółdzielni, skądinąd nie posiadający żadnej podbudowy prawnej, że decyzje wydawane na podstawie art. 6o u.c.p.g. mogą być wydawane tylko ze skutkami na przyszłość, oznaczałoby to wbrew oczywistemu sensowi tego przepisu, że nie byłoby możliwe określenie prawidłowej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres sprzed wydania decyzji, w którym osoba zobowiązana do ponoszenia tych opłat, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 6m u.c.p.g. nie złożyła stosownej deklaracji, bądź w odniesieniu do tego okresu deklarację taką złożyła, ale zawierała ona nieprawidłowe dane. W tym stanie rzeczy uznając, że skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu stosownie do art. 184 P.p.s.a.