I SA/Rz 1026/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ Asesor WSA Jacek Boratyn Protokolant sekr. sąd. Anna Kotowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi "A." S.A. w "T." na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę. Przedmiotem skargi A. z siedzibą w O. (dalej: Spółka/Skarżąca) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...], w przedmiocie długu celnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: W dniu 18 marca 2015 r. w Oddziale Celnym objęto procedurą tranzytu zewnętrznego według zgłoszenia celnego T1 nr MRN [...] następujący towar: obuwie damskie i męskie z włókien syntetycznych na podeszwie gumowej - według faktury handlowej DEI7541 z dnia 2 lutego 2015 r., a także odzież (t-shirty, piżamy, torby, bluzki, sukienki, pareo, szorty, szaliki, spodnie, tuniki, swetry, legginsy), dywany, biżuteria, portfele, figurki, pudełka - według faktury handlowej DE17541 z dnia 31 stycznia 2015 r. Według zgłoszenia celnego nadawcą towaru była L. Sp. z o. o. (ul. B. [...], [...] P.), odbiorcą towaru – C. (Via O. [...], I.), a głównym zobowiązanym – A. S.A. z/s w O. Zgłoszony do procedury tranzytu towar został wyprowadzony z magazynu czasowego składowania w P. prowadzonego przez L. Sp. z o.o. z/s w P. na podstawie deklaracji czasowego składowania [...] oraz [...], a następnie towar zwolniono do procedury tranzytu w Oddziale Celnym w P. Zgodnie z deklaracją zawartą w zgłoszeniu tranzytowym przedmiotowy towar miał zostać dostarczony do bułgarskiego urzędu celnego przeznaczenia [...] w terminie do dnia 29 marca 2015 r. W dniu 10 kwietnia 2015 r. urząd przeznaczenia został zmieniony z [...] na MP K. A. (BG). Następnie w tym samym dniu urząd przeznaczenia K. A. (BG003103) wysłał w systemie NCTS komunikat "zawiadomienie o zamknięciu operacji tranzytowej" IE045. Pismem z dnia 29 lipca 2015 r. Wydział Międzynarodowej Pomocy Administracyjnej Izby Celnej we W. przekazał pismo bułgarskiej administracji celnej z dnia 15 lipca 2015 r., w którym poinformowano, że operacje tranzytowe, w tym m.in. MRN [...] z dnia 18 marca 2015 r., zostały zakończone nieprawidłowo w urzędzie przeznaczenia (K. A. [...]) i że nie ma żadnych danych odnośnie przekraczania bułgarskiej granicy przez pojazdy wskazane w deklaracjach tranzytowych. Naczelnik Urzędu Celnego wezwał Spółkę A. S.A. do przedstawienia dokumentów potwierdzających przedstawienie towaru objętego procedurą tranzytu m.in. wg zgłoszenia celnego T1 nr MRN [...] w urzędzie przeznaczenia. W toku postępowania zarówno główny zobowiązany, jak i nadawca towaru, nie przedstawili żadnych danych dotyczących przewoźnika/kierowcy pojazdu, na który załadowany został towar i zgłoszony do procedury tranzytu. W wyniku analizy danych zawartych w systemach teleinformatycznych obsługujących granicę, organ I instancji ustalił, iż środkiem transportu o nr rej. [...] kierował A. Z. (nr paszportu [...]), jednak w wyniku podjętych czynności (zwrócono się m.in. do Konsulatu Generalnego RP w Ł.) nie udało się ustalić danych adresowych ww. kierowcy. Decyzją z dnia [...] lutego 2018r. nr [...], Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego stwierdził powstanie długu celnego w przywozie na dzień 10 kwietnia 2015 r., w związku z usunięciem spod dozoru celnego towarów objętych procedurą tranzytu według zgłoszenia celnego T1 nr MRN [...] z dnia 18 marca .2015 r. oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 8 366 zł i dokonał jej zaksięgowania. Za dłużnika długu celnego został uznany główny zobowiązany – A. S.A. Moment powstania długu celnego powiązano z dniem 10 kwietnia 2015 r., tj. dniem bezprawnego zakończenia procedury tranzytu poprzez ingerencję w systemy administracji celnej i wysłania komunikatów, na podstawie których procedura została bezprawnie zakończona. Za podstawę określenia wartości celnej towaru organ celny przyjął wartość transakcyjną, określoną w fakturach handlowych, dołączonych do zgłoszenia tranzytowego. Od ww. decyzji odwołanie wniosła Spółka, zarzucając bezpodstawne przyjęcie, że doszło do zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej, gdyż twierdzenia bułgarskich organów celnych nie zostały żaden sposób uwiarygodnione. Decyzją opisaną na wstępie z dnia [...] sierpnia 2018 r. DIAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że gdy organy celne przyjmują zgłoszenie, art. 63 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19 października 1992 r. ze zm.; dalej: WKC) uprawnia je do zawężenia kontroli do zbadania warunków przewidzianych w art. 62 WKC. W konsekwencji, przy akceptacji zgłoszenia celnego organy te nie orzekają w przedmiocie prawidłowości informacji przedstawionych przez zgłaszającego, natomiast on sam ponosi za nie odpowiedzialność. DIAS zauważył, że w niniejszej sprawie zgłoszenie zostało przyjęte bez weryfikacji i odpowiedzialność za zgodność z prawem wszystkich jego elementów przypisana jest tylko i wyłącznie do zgłaszającego, tj. A. S.A. Organ wskazał, że fakt zamknięcia operacji tranzytowej w systemie NCTS nie zwalnia z odpowiedzialności dłużników, ani też nie narusza praw i obowiązków organów w zakresie ścigania tych podmiotów na wypadek stwierdzenia nieprawidłowości w późniejszym etapie. Toteż komunikat systemowy IE045 nie jest ostatecznym i niepodważalnym dowodem potwierdzającym prawidłowość realizacji procedury tranzytu. Okoliczności ustalone w wyniku współpracy międzynarodowej, tj. że środek transportu i towar nie został przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia, brak dowodów alternatywnych określonych w art. 366 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z dnia 11 października 1993 r. ze zm.; dalej: RWKC), a w szczególności fizyczny brak towarów, świadczą niezbicie o ich usunięciu spod dozoru celnego. Odnosząc się do zarzutów odwołania DIAS wyjaśnił, że pisma organów celnych urzędu przeznaczenia mają charakter dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm. - dalej: O.p.), stanowiąc dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Okoliczność ingerencji w systemy administracji celnej została potwierdzona przez organy celne Bułgarii, które ustaliły, że 15 operacji tranzytowych, w tym m.in. procedura tranzytu wg zgłoszenia nr MRN [...], zostało zakończonych w sposób nieprawidłowy. Wygenerowane komunikaty zostały wysłane do urzędu wywozu bez jakiegokolwiek zaangażowania funkcjonariuszy celnych. Przekazano także, że władze Bułgarii prowadzą postępowanie o popełnienie przestępstw, objęte na tym etapie zakazem udzielania informacji i udostępniania dokumentów. Stwierdzono, że nie ma żadnych danych odnośnie przekraczania bułgarskiej granicy przez pojazdy wskazane w deklaracji tranzytowej. Organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie nie ma żadnego dowodu na to, że towary objęte procedurą tranzytu i dokumenty zostały przedstawione w bułgarskim urzędzie celnym przeznaczenia MP K. A., ani też, że opuściły obszar celny Wspólnoty w inny sposób, udokumentowany alternatywnym dowodem. Główny zobowiązany nie wykonał obowiązku przedstawienia towarów wraz z dokumentami w urzędzie celnym przeznaczenia, co jest podstawowym warunkiem zakończenia procedury tranzytu zgodnie z art. 92 WKC, dlatego słusznie został uznany za dłużnika długu celnego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dostarczył wystarczających podstaw do przypisania odpowiedzialności za usunięcie spod dozoru celnego tylko głównemu zobowiązanemu. A. S.A. w O. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na powyższą decyzję, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i zarzucając naruszenie: 1) przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 187 § 1 w zw. z art. 122 O.p. w zw. z art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. z 2018 r. poz. 167, dalej: u.p.c.), przez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy i dowolny, co skutkowało niesłusznym uznaniem za udowodnioną okoliczność, iż doszło do zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej, w sytuacji gdy: - prokurator nadzorujący postępowanie odmówił udzielenia jakichkolwiek informacji i udostępnienia dokumentów dotyczących kwestii zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej, a z pisma z Centralnej Dyrekcji Celnej Ministerstwa Finansów Republiki Bułgarii wynika, że w sprawie jest prowadzone bliżej nieokreślone postępowanie przedprocesowe; - brak jest jakichkolwiek dowodów (np. dokumentu w postaci prawomocnego wyroku skazującego), potwierdzających, iż doszło do zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej; b) art. 73 u.p.c. w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 O.p., przez jego niezastosowanie i nie zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania w przedmiocie zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej; c) art. 233 § 1 pkt 1 O.p. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy zachodziły przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania; 2) przepisów prawa materialnego tj.; art. 203 WKC, przez jego zastosowanie i uznanie, że doszło do powstania długu celnego i że Skarżąca jest zobowiązana do zapłaty kwoty wynikającej z długu celnego; 3) z daleko idącej ostrożności, na wypadek nieuwzględnienia ww. zarzutów - zaskarżonej decyzji zarzucono nieuznanie za dłużnika solidarnego kierowcy pojazdu przewożącego towar, tj. A. Z. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W związku z wejściem w życie w dniu 1 maja 2016 r. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE serii L Nr 269 z dnia 10.10.2013 r. ze zm.) oraz związanych z nim rozporządzeń Komisji i wobec braku przepisów przejściowych w nowych regulacjach, należy stosować przyjętą przez doktrynę krajową, jak i ukształtowaną przez orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), zasadę stosowania uchylonych przepisów do oceny zdarzeń, które miały miejsce pod ich rządami (zob. np. wyrok BFH z dnia 1 lutego 2000 r., VII R 16/99, w sprawie C-201/04 z dnia 23 lutego 2006 r.). Zatem w odniesieniu do długów celnych powstałych przed dniem 1 maja 2016 r., dla ustalenia odpowiedzialności za powstały dług celny i kręgu podmiotów odpowiedzialnych, będą miały zastosowanie obowiązujące wówczas przepisy WKC i RWKC. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy uznania skarżącej Spółki za dłużnika długu celnego w związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego. W myśl art. 91 ust. 1 pkt a WKC, procedura tranzytu zewnętrznego pozwala na przemieszczanie z jednego do drugiego miejsca znajdującego się na obszarze celnym Wspólnoty: a) towarów niewspólnotowych, niepodlegających w tym czasie należnościom celnym przywozowym i innym opłatom ani środkom polityki handlowej. Zgodnie zaś z art. 91 ust. 2a WKC przemieszczenie to odbywa się z zastosowaniem procedury zewnętrznego tranzytu wspólnotowego. Z kolei art. 92 ust. 1 WKC stanowi, że procedura tranzytu zewnętrznego zostaje zakończona, a obowiązki zobowiązanego spełnione, gdy towary objęte tą procedurą i właściwe dokumenty zostaną przedstawione, zgodnie z przepisami tej procedury, w urzędzie celnym przeznaczenia. Organy celne zamykają procedurę tranzytu zewnętrznego, jeżeli są w stanie stwierdzić, na podstawie porównania danych dostępnych w urzędzie wyjścia i danych dostępnych w urzędzie przeznaczenia, że procedura została w prawidłowy sposób zakończona (art. 92 ust. 2 WKC). Poza sporem jest, że w dniu 18 marca 2015 r. w Oddziale Celnym objęto procedurą tranzytu zewnętrznego towar, na podstawie dokumentu tranzytowego T1 MRN [...]. Przedmiotowy towar został wyprowadzony z magazynu czasowego składowania w P., a następnie zwolniony do procedury tranzytu w Oddziale Celnym. Zgodnie z deklaracją zawartą w zgłoszeniu tranzytowym przedmiotowy towar miał zostać dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia P. F. N. ([...]) w terminie do dnia 29 marca 2015 r., lecz tam nie dotarł. W dniu 10 kwietnia 2015 r. urząd przeznaczenia został zmieniony z P. F. N. ([...]) na K. A. ([...]) i w tym samym dniu urząd przeznaczenia K. A. ([...]) wysłał w systemie NCTS komunikat "zawiadomienie o zamknięciu operacji tranzytowej" IE045. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, w świetle poczynionych ustaleń nie ulega wątpliwości, że mimo wygenerowanego komunikatu IE045 procedura tranzytu nie została prawidłowo zamknięta, a towar objęty zgłoszeniem celnym nie został przedstawiony w oddziale celnym przeznaczenia, tj. [...] (Bułgaria – K. A). Organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie uznały, że komunikat systemowy IE045 nie jest ostatecznym i niepodważalnym dowodem potwierdzającym prawidłowość realizacji procedury tranzytu Komunikat taki wygenerowany w systemie NCTS ma charakter wyłącznie informacyjny i podlega weryfikacji w postępowaniu kontrolnym. Gdyby zatem okazało się, że do wysłania komunikatu doszło na podstawie nieprawdziwych danych albo w wyniku stwierdzonych nieprawidłowości, np. wskutek zewnętrznej, bezprawnej ingerencji do systemu, organy celne mogą podejmować działania w celu dochodzenia należności. W ocenie Sądu, informacje przekazane przez bułgarskie organy celne, że ani środek transportu, ani towar w ogóle nie zostały przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia oraz że nie ma żadnych danych odnośnie przekraczania granicy bułgarskiej przez wskazany w zgłoszeniu pojazd, a komunikat o zamknięciu procedury został wygenerowany na skutek zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej, w sposób jednoznaczny dowodzą, że procedura tranzytu została zamknięta nieprawidłowo, a towar usunięty spod dozoru celnego. Informacje sporządzone przez bułgarskie organy celne mają status dokumentów urzędowych, które w myśl art.194 § 1 O.p. stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, które mogłyby treść tych dokumentów podważyć. Nie zostały też przedstawione żadne dowody na to, że towar opuścił obszar Wspólnoty w inny sposób. Wbrew stanowisku Skarżącej, nie jest konieczne zakończenie postępowania prowadzonego przez stronę bułgarską i ustalenie osób odpowiedzialnych za włamanie do systemu. Brak było również podstaw faktycznych i prawnych do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania w przedmiocie zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej. Zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że powołany przez Spółkę przepis art.201 § 1 pkt 2 O.p. nie ma zastosowania do postepowania w sprawach celnych. Ponadto odpowiedzialność Skarżącej jako głównego zobowiązanego ma charakter obiektywny, odpowiada ona na zasadzie ryzyka za wszelkie naruszenia przepisów odnoszących się do przestrzegania procedury tranzytu zewnętrznego, niezależnie od ustalenia ewentualnie innych osób odpowiedzialnych za usunięcie towaru spod dozoru celnego. Wbrew zarzutom skargi, organy celne podjęły działania w celu ustalenia innych dłużników odpowiedzialnych za usunięcie towaru, w szczególności próbowały ustalić okoliczności związane z przewozem towaru, jednak pomimo wezwań organu, ani główny zobowiązany, ani nadawca towaru, chociaż powinni posiadać najwięcej informacji na temat podmiotu, któremu powierzyli przewóz towaru, nie przedstawili żadnych danych dotyczących przewoźnika/kierowcy pojazdu, na który załadowny został towar i zgłoszony do procedury tranzytu. W wyniku analizy danych zawartych w systemach teleinformatycznych obsługujących granicę organ I instancji ustalił we własnym zakresie, że środkiem transportu nr rej. [...], w czasie zbliżonym do przedmiotowej procedury tranzytu, kierował A. Z. (nr paszportu [...]), lecz nie udało się uzyskać informacji danych adresowych kierowcy i przesłuchanie go było niemożliwe. W związku z powyższym niezasadne są zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania oraz nieuznania za dłużnika solidarnego kierowcy przewożącego towar. Nietrafny jest również zarzut naruszenia art.203 WKC. Przepis ten stanowi, że dług celny w przywozie powstaje w wyniku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym i powstaje on z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego. Natomiast w myśl art. 203 ust. 3 WKC dłużnikami są: - osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego, - osoby, które uczestniczyły w usunięciu towaru i które jednocześnie wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towar zostaje usunięty spod dozoru celnego, - osoby, które nabyły lub posiadały towar i które w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie wiedziały bądź powinny wiedzieć, że jest to towar usunięty spod dozoru celnego, i odpowiednio - osoba zobowiązana do wykonywania obowiązków wynikających z czasowego składowania towarów lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. Przede wszystkim więc osobą uprawnioną do korzystania z procedury wspólnotowego tranzytu zewnętrznego jest główny zobowiązany (art. 203 ust. 3 tiret 4 WKC), w tym wypadku A. S.A. Zgodnie z art. 96 ust. 1 WKC jest on również odpowiedzialny za przedstawienie w wyznaczonym terminie, w urzędzie celnym przeznaczenia, towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów, przestrzeganie przepisów procedury tranzytu wspólnotowego. Odpowiedzialność z tego tytułu ma charakter obiektywny, oparty na zasadzie ryzyka. Jak wyżej wskazano, towar objęty procedurą tranzytu nie został przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia, dlatego zaistniały przesłanki do uznania głównego zobowiązanego za dłużnika długu celnego na podstawie art.203 WKC. Z tych względów uznać należy, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa materialnego, ani przepisów postępowania, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.