I SA/Wa 1789/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi E. G., G. S., H. N., H. L., J. P., M. B., P. G., P. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 624/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E. G., G. S., H. N., H. L., J. P., M. B., P. G., P. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 14 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 624/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] listopada 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną [...] przy ul. [...], ozn. jako [...], dz. ew. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 23 maja 2018 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 23 sierpnia 2018 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 624/17. Następnie [...] lipca 2018 r. z wezwaniem do wykonania wskazanego wyroku sądu o sygn. akt I SAB/Wa 624/17 wystąpili E. G., P. G., H. L., H. N., P. S., G. S., M. B. i J. P. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą [...] sierpnia 2018 r., E. G., P. G., H. L., H. N., P. S., G. S., M. B. i J. P. zarzucili Prezydentowi [...] niewykonanie wyroku z 14 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 624/17, i wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że organ nie wykonał ww. wyroku pomimo wezwania do jego wykonania. Poprzez brak wykonania wyroku, skarżący ponieśli istotną krzywdę, co uzasadnia przyznanie sumy pieniężnej. Krzywda wynika z naruszenia dóbr osobistych skarżących, w postaci prawa do wolności dysponowania swoją własnością, zdrowia, prawa poszanowania do dziedzictwa rodzinnego oraz prawa do niezwłocznego rozpoznania swojej sprawy przez właściwych organ lub sąd. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że opóźnienie w rozpatrywaniu sprawy jest spowodowane bardzo dużą ilością spraw oraz liczną wpływającą korespondencją. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. W przedmiotowej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione, gdyż pomimo wezwania strony skarżącej do wykonania prawomocnego wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec powyższego, Sąd uznał, że skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy (pięć miesięcy) wyznaczonego wyrokiem z 14 marca 2018 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1000 zł będzie adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Przy czym, w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą zasadniczo stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Jednocześnie Sąd uznał, iż bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku ww. wyroku, nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest w swojej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. W niniejszej sprawie należało wziąć pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego terminu (pięć miesięcy), charakter spraw dekretowych i konieczność pogłębionej analizy archiwalnego, często niekompletnego materiału dowodowego. Oczywiście okoliczności te nie zwalniają Prezydenta [...] od odpowiedzialności za niewykonanie orzeczenia sądu, lecz muszą zostać uwzględnione przy gradacji wysokości nakładanej z tego tytułu grzywny. Sąd uznał jednocześnie, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie im sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Wyjaśnić trzeba, że suma pieniężna określona w art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Przyznanie takiej sumy uzasadniać mogą szczególne okoliczności danej sprawy administracyjnej, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz strony skarżącej wyrok sądu nadal nie zostanie wykonany. W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, a nałożona grzywna jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym organ do wykonania wyroku i rozpoznania sprawy. Przy czym Sąd uwzględnił okoliczność, że grzywna może zostać wymierzona wielokrotnie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. W pozostałej części Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 p.p.s.a. (punkt 3 sentencji). W przedmiocie kosztów sądowych (punkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm).