IV SA/Wa 2922/17
WyrokWSA w Warszawie2018-02-14
Skład orzekający: Teresa Zyglewska, Anna Sękowska, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając decyzję w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały z powodu polskiego pochodzenia, powinien stosować przepisy prawa obowiązujące w dacie złożenia wniosku, czy też przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji, zwłaszcza w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana stanu prawnego w trakcie postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania decyzji w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dacie jej wydania, nawet jeśli nastąpiła zmiana stanu prawnego w trakcie postępowania. Zasada bezpośredniego działania nowego prawa ma zastosowanie do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, ale trwają nadal w momencie wejścia w życie nowych przepisów. W związku z tym, organ prawidłowo zastosował zmieniony przepis dotyczący ustalania polskiego pochodzenia.Stan faktyczny
Skarżący M.K. złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, powołując się na polskie pochodzenie. Wojewoda odmówił udzielenia zezwolenia, uznając, że skarżący nie wykazał polskiego pochodzenia. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Wojewody, wskazując na zmianę stanu prawnego w trakcie postępowania, która wykluczyła możliwość zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie zasady nieretroaktywności prawa i błędną interpretację przepisów dotyczących polskiego pochodzenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały oddala skargę
IVSA/Wa 2922/17
U Z A S A D N I E N I E
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2017 r. nr [...], wydana na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r., poz. 1990 ze zm.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej "k.p.a.") utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r. nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia M. K., obywatelowi [...], zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
M. K. (dalej również "skarżący", "cudzoziemiec") 24 maja 2016 r. wystąpił z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powołując się na polskie pochodzenie, tj. okoliczność określoną w art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. W uzasadnieniu wniosku cudzoziemiec oświadczył, że część członków jego rodziny była Polakami. Dziadek M. U. (ojciec mamy) był Polakiem, zaś babcia A. S. (matka mamy) jest polską [...] i jej rodzina pochodziła z [...]. Dziadkowie babci w 1885 r. podjęli decyzję o przeniesieniu się do [...], bo sprzyjała temu sytuacja społeczno-ekonomiczna oraz silne tradycje polskie i [...] w [...]. Jednakże przez cały ten czas rodzina podtrzymywała w miarę możliwości politycznych stałe kontakty z rodziną pozostałą w [...] i zamieszkałą w Polsce.
Cudzoziemiec wskazał, że w rodzinie był używany język polski i kultywowane polskie tradycje, jak również w rodzinie były pielęgnowane tradycje i obyczaje [...]. Naukę języka polskiego rozpoczął w domu, potem w szkole z rodziną i przyjaciółmi, a po przyjeździe do Polski na kursach w szkole językowej. Motywem pogłębiania znajomości języka polskiego u cudzoziemca jest chęć oglądania i czytania w oryginale filmów i książek polskich. Znajomość języka polskiego pozwala cudzoziemcowi również na podtrzymanie kontaktu z rówieśnikami krewnymi - polskimi [...], zamieszkałymi w Polsce i na [...].
Ponadto cudzoziemiec wyjaśnił, że w dzieciństwie bardzo ważną postacią był M. Z. ("mąż kuzynki jego babci"), który opowiadał mu o Polsce, o polskiej historii i historii rodziny. Cudzoziemca szczególnie interesowały opowieści o kampanii wrześniowej 1939 r., w której M. Z. brał udział oraz napisane przez niego książki o [...], którzy poświęcili życie służbie wojskowej. Cudzoziemiec wskazał na aktywne uczestnictwo w młodzieżowej kulturalnej aktywności Polskich [...] (od 2007 r.).
Wojewoda [...] (dalej również "Wojewoda", "organ I instancji") decyzją z [...] listopada 2016 r. odmówił udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały stwierdzając, że załączone przez niego dokumenty nie potwierdzają jego polskiego pochodzenia, tj. że co najmniej jedno z jego rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej lub posiadało polskie obywatelstwo.
Odwołanie od decyzji wniósł cudzoziemiec i wskazał, że organ I instancji przy ustalaniu polskiego pochodzenia strony całkowicie pominął art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji, do którego odwołuje się art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach i który jest konkurencyjny wobec art. 5 ust. 1 czy ust. 2 ustawy o repatriacji.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej również "Szef Urzędu", "organ odwoławczy") po rozpoznaniu odwołania cudzoziemca od powyższej decyzji, decyzją z [...] sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Szef Urzędu w pierwszej kolejności wskazał, że działając m. in. na podstawie art. 6 k.p.a. i 7 k.p.a. obowiązany był z urzędu wziąć pod uwagę zmianę stanu prawnego, jaka nastąpiła 1 maja 2017 r. Z tym dniem weszła w życie ustawa z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 858), na mocy której zmianie uległ art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Przepis ten, określa katalog przepisów ustawy z 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1392, z 2015 r. poz. 1274 oraz z 2017 r. poz. 60 i 858), które mają mieć zastosowanie przy ustalaniu polskiego pochodzenia dla potrzeb art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach i w chwili wydania decyzji odsyła tylko do art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji. Nie było zatem możliwe zastosowanie art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji.
Szef Urzędu nie zaaprobował również argumentacji cudzoziemca zawartej w odwołaniu, dotyczącą relacji pomiędzy art. 5 ust. 1 oraz art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji i wskazał, że relacja pomiędzy powyższymi przepisami wskazuje na ich uzupełnianie się (komplementarny charakter) a nie na to, że są one względem siebie konkurencyjne. Dla spełnienia warunku określonego w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji nie jest wystarczające wykazanie, że przodkowie pochodzą od osób polskiej narodowości, ale także konieczne jest ustalenie, że osoby te jednocześnie deklarują swoją przynależność do Narodu Polskiego. Dlatego, zdaniem Szefa Urzędu, organ I instancji nie był zobligowany do badania, czy w sprawie został spełniony wymóg z art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji, w sytuacji stwierdzenia, iż strona nie wykazała spełniania wymogu z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach (powinno być "ustawy o repatriacji"- przypis Sądu). Natomiast z uwagi na zmianę stanu prawnego, art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji nie ma zastosowania do postępowań o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, prowadzonych na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podniósł, że składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały M. K. przebywał w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy wydanego przez Wojewodę [...] w [...] sierpnia 2015 r., ważne do [...] sierpnia 2018 r. W toku cudzoziemiec złożył do akt sprawy m.in.:
• prywatny dokument zatytułowany "drzewo genealogiczne M. K. ",
• dyplomy wystawione przez społeczną organizację "[...]" potwierdzające zaangażowanie cudzoziemca w działalność na rzecz języka i kultury polskiej,
• dyplom wystawiony w [...] lipca 2007 r. przez [...] i [...], zawierający podziękowania dla cudzoziemca,
• informację ze [...] dotycząca zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy J. S. s. [...] i M. N. c. [...],
• metrykę urodzenia cudzoziemca, wydaną [...] stycznia 1990 r., zawierającą zapis, że jego rodzice: A. K. s. [...] i W. K. c. [...] posiadają narodowość [...],
• świadectwo zawarcia związku małżeńskiego rodziców cudzoziemców, wydane [...] sierpnia 1987 r. (dokument nie zawiera zapisów o narodowości),
• metrykę urodzenia matki cudzoziemca W. U. c. [...] (po ślubie K.), wydaną [...] czerwca 1963 r., zawierającą zapis, że M. U. s. [...] (dziadek cudzoziemca) był narodowości [...], a A. U. c. [...] (babcia cudzoziemca) była narodowości [...],
• świadectwo zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy dziadkami cudzoziemca (ze strony matki), wydane [...] kwietnia 1960 r., zawierające zapis, że dziadek cudzoziemca M. U. s. [...] był narodowości [...], a babcia cudzoziemca A. U. (z domu [...]) c. [...] była narodowości [...],
• metrykę urodzenia babci cudzoziemca, A. S. (po ślubie [...]) c. [...], wydaną w [...] sierpnia 1933 r., zawierającą zapis, iż pradziadkowie wnioskującego Z. S. s. [...] i M. G. c. [...] posiadając narodowość [...],
• świadectwo ślubu pradziadków cudzoziemca Z. S. s. [...] i M. G. c. [...], wydane [...] grudnia 1931 r., bez informacji na temat narodowości,
• wykaz przebiegu służby prapradziadka cudzoziemca, J. G. s. [...], wydany [...] czerwca 1905 r., który nie zawiera zapisów o narodowości, zawiera natomiast zapis o wyznaniu [...],
• świadectwo o służbie prapradziadka cudzoziemca w [...] J. G. s. [...], wydany [...] sierpnia 1884 r., dokument nie zawiera zapisu o narodowości.
Po dokonaniu analizy materiału dowodowego organ odwoławczy za zasadne uznał stanowisko organu I instancji, że cudzoziemiec nie wykazał, aby jeden z jego rodziców, dziadków lub dwoje pradziadków było narodowości polskiej. Cudzoziemiec nie przedstawił bowiem dokumentów, które zawierałyby zapis o posiadaniu przez jednego z jego rodziców, dziadków lub dwoje pradziadków narodowości polskiej. W żadnym ze złożonych dokumentów nie widnieje zapis o narodowości polskiej któregokolwiek z przodków cudzoziemców. Przeciwnie, złożone dokumenty urzędowe zawierają zapisy o [...] narodowości obojga rodziców strony, [...] narodowości dziadka cudzoziemca (ze strony matki) M. U. oraz [...] narodowości jego żony, a babci skarżącego, a także [...] narodowości pradziadków cudzoziemca ze strony matki (Z. S. i M. G.). Ponadto Wojewoda miał na względzie art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji i stwierdził, że cudzoziemiec nie wykazał posiadania przez jednego z jej rodziców, dziadków, czy dwoje pradziadków polskiego obywatelstwa.
Wobec tego, że w obowiązującym na dzień wydania decyzji art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji nie ma zastosowania do ustalania polskiego pochodzenia (por. art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach w brzmieniu obecnie obowiązującym).
Uwzględniając powyższe ustalenia należy stwierdzić, iż dokumenty dołączone przez cudzoziemca w trakcie postępowania o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały nie stanowią potwierdzenia posiadania przez niego polskiego pochodzenia i spełnienia przez niego wymogu określonego w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji.
Z zeznań cudzoziemca złożonych 21 lipca 2016 r. wynika, iż nie posiada on dokumentów stwierdzających polską narodowość jego przodków. Cudzoziemiec odpowiadając na pytanie jakie, dokumenty potwierdzają jego polską narodowość oświadczył, że takiego dokumentu nie ma. podkreślił, że dziadkowi raz wpisywano narodowość [...], potem [...] co świadczy o tym, że coś działo. To były trudne czasy. Ponadto w piśmie z 14 września 2016 r. cudzoziemiec oświadczył, iż archiwum rodzinne [...], zostało zniszczone podczas II wojny światowej oraz, że w żadnym zachowanym dokumencie nie ma podanej narodowości polskiej, tylko [...] albo [...]. Jednocześnie cudzoziemiec podkreślił, że ani miejsce ani okres w którym żył jego dziadek nie sprzyjał wykazywaniu przynależności do Narodu Polskiego.
W związku z faktem, iż cudzoziemiec nie udokumentował spełnienia wymogu z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji, organ II instancji odstąpił od oceny, czy posiada on związki z polskością, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji, gdyż jedynie łączne spełnienie przesłanek, określonych w art. 5 ust. 1 ww. ustawy skutkuje uznaniem cudzoziemca za osobę posiadającą polskie pochodzenie. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że nie została spełniona przesłanka do udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały o której mowa w art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach.
Skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2017 r. wywiódł M. K. i wniósł o:
• uchylenie zaskarżonego aktu w całości,
• zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji wskazując sposób rozstrzygnięcia sprawy, a to zobowiązanie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r. (nr [...]) o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt stały,
• zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 2 oraz art. 52 ust. 5 Konstytucji RP poprzez błędne przyjęcie, iż do zaskarżonej sprawy prawo może działać wstecz, albowiem nieretroaktywność prawa wynika z zasady demokratycznego państwo prawa i nie można dopuszczać do sytuacji, w której organ I instancji (Wojewoda) rozstrzyga na podstawie stanu prawnego obowiązującego przed 1 maja 2017r. a organ II instancji (Szef Urzędu) po 1 maja 2017r.,
2. prawa materialnego tj.
a. art. 195 ust. 1 pkt 3, ust. 2 w zw. z art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie jest osobą polskiego pochodzenia, podczas gdy skarżący jest polskim [...] i jednocześnie obywatelem [...], a on jak i jego rodzina przynależy do Narodu Polskiego,
b. art. 5 ustawy z 9 listopada 2000 r. o repatriacji poprzez pobieżną, częściową, a co za tym idzie nieprawidłową interpretację polskiego pochodzenia dokonaną przez organy orzekające w sprawie z pominięciem ust. 3 cytowanego art. 5,
c. art. 210 ustawy z 12 grudnia 2014 r. o cudzoziemcach poprzez przewlekłe prowadzenie niniejszego postępowania zarówno przez organ I instancji, jak i organ odwoławczy. Postępowanie "I instancyjne" powinno trwać 3 miesiące a trwało 5,5 miesiąca, natomiast odwoławcze powinno trwać 2 miesiące a trwało ponad 8 miesięcy,
3. naruszenie prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
a. art. 6, art. 7, art. 12 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., tzn. zasady legalizmu poprzez zadziałanie prawa wstecz (naruszenie zasady lex retro non agit) oraz zastosowanie prawa surowszego (naruszenie zasady lex serverior retro non agit), zasady dążenia do prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym, w szczególności poprzez dokonanie częściowej, a co za tym idzie niedopuszczalnej interpretacji definicji normatywnej polskiego pochodzenia wyrażonej w art. 5 ustawy o repatriacji, gdyż zarówno organ I instancji rozstrzygający przed 1 maja 2017 r. oraz organ odwoławczy rozstrzygający po 1 maja 2017 r. pominął ust. 3 art. 5 ustawy o repatriacji i pobieżnie ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, zasady szybkości i wnikliwości postępowania poprzez prowadzenie go w sumie przez blisko 14 miesięcy, zamiast ustawowego, maksymalnego okresu 5 miesięcy (3 miesiące I instancja oraz 2 miesiące II instancja),
b. art. 50 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zgromadzony materiał dowodowy nie świadczy o polskim pochodzeniu skarżącego, a jest wręcz przeciwnie, gdyż poprzez swoje [...] pochodzenie skarżący wykazał swoją przynależność do Narodu Polskiego,
c. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ odwoławczy uchylenia decyzji Wojewody w całości oraz udzielenie zezwolenia na pobyt stały lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdyż decyzja została wydana z naruszeniem postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie
Jednocześnie skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z:
• całości akt sprawy nr [...] z wniosku z 24 maja 2016 r. w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały uzasadnionego przez wnioskodawcę jego polskim pochodzeniem, w szczególności na okoliczność:
- prowadzenia sprawy według stanu prawnego obowiązującego przed 1 maja 2017 r. przez organ I instancji,
- prowadzenia sprawy w sposób przewlekły przez organ I instancji, a więc w sposób niezgodny z art. 210 ustawy o cudzoziemcach,
- prowadzenia postępowania odwoławczego według stanu obowiązującego po 1 maja 2017r. przez organ II instancji,
- prowadzenia postępowania odwoławczego w sposób przewlekły przez organ instancji, a więc w sposób niezgodny z art. 210 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.
- oświadczenia M. K., stanowiącego załącznik do skargi na okoliczność jego treści, w szczególności na okoliczność, iż cudzoziemiec jest osobą, która ma moralne prawo czuć się osobą mającą aż trzy pochodzenia, a więc: [...], polskie i [...]. Wynika to z losów historycznych [...] grupy etnicznej, która mocno związana jest terytorialne i społecznie z Polską i z [...].
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej również "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślić należy, że dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu, sąd, stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten umożliwia sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2017 r. nie narusza prawa. Sąd nie dostrzegł aby organ orzekający w sprawie nieprawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy czy zastosował niewłaściwe normy prawa materialnego.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców za podstawę wydania zaskarżonej decyzji wskazał art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r. poz. 2206 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Przepis ten stanowił, że zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Do ustalenia polskiego pochodzenia osoby, stosuje się przepisy art. 5 ust. 1 ustawy z 9 listopada 2000 r. o repatriacji (art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji za osobę polskiego pochodzenia, uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki: (1) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej oraz (2) wykaże ona swój związek z polskością. Dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o repatriacji, mogą być dokumenty, wydane przez polskie władze państwowe lub kościelne, a także przez władze byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, dotyczące wnioskodawcy lub jego rodziców, dziadków lub pradziadków, a w szczególności: (1) polskie dokumenty tożsamości, (2) akty stanu cywilnego lub ich odpisy albo metryki chrztu poświadczające związek z polskością, (3) dokumenty potwierdzające odbycie służby wojskowej w Wojsku Polskim, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej, (4) dokumenty potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej, (5) dokumenty tożsamości lub inne dokumenty urzędowe zawierające wpis informujący o narodowości polskiej. Dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być również inne dokumenty, a w szczególności: (1) o rehabilitacji osoby deportowanej, zawierające wpis informujący o jej narodowości polskiej, (2) potwierdzające prześladowanie osoby ze względu na jej polskie pochodzenie (art. 6 ust. 2 ustawy o repatriacji). W przypadku nie spełnienia powyższych wymogów, odmawia się cudzoziemcowi udzielenia zezwolenia na pobyt stały (art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach).
W ocenie Sądu, nie znajdują usprawiedliwionych podstaw zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji. Zarzuty w tym zakresie powinny wskazywać na uchybienia czy zaniechania organu w prowadzaniu postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Tymczasem zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 12 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 50 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zmierzają tylko do podważenia oceny materiału dowodowego w kontekście naruszenia przepisów prawa materialnego, a nie tego, że materiał dowodowy jest niekompletny, który dowód (dowody) istotny w sprawie organ pominął czy w jaki sposób naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów. Skarżący zarzutami prawa procesowego w istocie nie zgadza się z przyjętą przez organ interpretacją definicji polskiego pochodzenia (wykładnią prawa materialnego) i w konsekwencji odmową udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały. Tak sformułowane zarzuty nie mogą więc odnieść zamierzonego skutku.
W tym miejscu należy wskazać, że Sąd działając z urzędu (art. 134 p.p.s.a.) oraz w oparciu o akta sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), obejmujące akta postępowania administracyjnego prowadzonego zarówno przez Wojewodę [...] (oznaczone [...]), jak i przez Szefa Urzędu Spraw Cudzoziemców zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
Niezrozumiały na etapie oceny legalności decyzji jest również zarzut naruszenia zasady szybkości postępowania przez pryzmat bezczynności czy przewlekłości postępowania przez organy administracji orzekające w sprawie. Bezczynność czy przewlekłość postępowania może być przedmiotem odrębnej skargi do sądu administracyjnego, co wynika z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Wówczas ocenie Sądu podlegać będzie to czy organ przekroczył ustawowy termin na załatwienie sprawy, a jeśli tak, czy naruszenie tego terminu należy zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa (art. 149 § 1 i § 1b p.p.s.a.).
W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, Sąd podziela stanowisko Szef Urzędu, że na kanwie rozpoznawanej sprawy organ był zobligowany do wydania decyzji w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dacie wydania decyzji ([...] sierpnia 2017 r.), a nie dacie złożenia wniosku wszczynającego postępowanie ([...] maja 2016 r.). Okolicznością bezsporną jest, że w toku postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi polskiego pochodzenia, zmianie uległa treść art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Wynika to z art. 6 pkt 2 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 858, dalej również "ustawa nowelizująca"). Przepis ten wszedł w życie 1 maja 2017 r. na mocy art. 20 ustawy nowelizującej. Ustawa nowelizująca nie zawiera przepisów co do tego, jakie przepisy należy stosować do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów. Nie oznacza to jednak istnienia luki w prawie. W przypadku braku takiego rozstrzygnięcia w procesie stosowania prawa należałoby przyjąć jedną z trzech zasad: po pierwsze - zasadę bezpośredniego działania nowego prawa (nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje wtedy także wszelkie zdarzenia z przeszłości); po drugie - zasadę dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to, mimo wejścia w życie nowych regulacji, ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; po trzecie - zasadę wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń sprzed wejścia w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2005 r. P 9/04, OTK 2005, nr 1/A, poz. 9, odsyłający w uzasadnieniu do J. Mikołajewicza: Prawo intertemporalne. Zagadnienia teoretycznoprawne, P. 2000, s. 62). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w sytuacjach kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych należy przyjąć, że nowa ustawa ma zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2006 r., I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, nr 3 poz. 71). Oznacza to, że zasada bezpośredniego działania nowej ustawy powinna mieć zastosowanie do tych ustaw, które zawierają jedynie formułę o ich wejściu w życie z dniem ogłoszenia (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 1997 r., FPK 11/97, ONSA 1998, Nr 1, poz. 10).
Zasadnie zatem Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, w myśl zasady bezpośredniego działania nowego prawa, zastosował w rozpoznawanej sprawie art. 193 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, w brzmieniu obowiązującym od 1 maja 2017 r. Takie działanie organu, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie ma nic wspólnego z ingerencją w tożsamość sprawy. Od momentu wejścia w życie nowego prawa jedynie ono było właściwe do oceny sytuacji z elementem dawnym, które powstały przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, ale które trwają nadal w momencie jej wejścia w życie (por. M. Sobol, Zasada aktualności regulacji w prawie administracyjnym (w:) Czas w prawie administracyjnym pod red. J. Zimmermana, Warszawa 2011, s. 256). Intertemporalna zasada retrospektywności nie jest przy tym objęta wynikającym z art. 2 Konstytucji zakazem wstecznego działania prawa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 marca 1998 r., K 24/97). Przyjęcie innego stanowiska oznaczałoby nadmierne ograniczenie władzy ustawodawczej w kształtowaniu i zmianach treści prawa oraz dostosowywaniu go do zmian społecznych (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 kwietnia 2006 r., K 11/04). W świetle powyższego Sąd za chybiony uznał zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP.
Zdaniem Sądu w sposób uprawniony Szef Urzędu, a także Wojewoda, uznali, że cudzoziemiec nie wykazał polskiego pochodzenia. Natomiast odmowa udzielenia zezwolenia w oparciu o art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach nie świadczy o naruszeniu prawa skarżącego na osiedlenia się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe, wyrażonego w art. 52 ust. 5 Konstytucji RP. Pochodzenie polskie, o czym wskazuje powyższy przepis rangi konstytucyjnej, powinno być stwierdzone zgodnie z ustawą. Na gruncie rozpoznawanej sprawy chodzi o art. 195 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący spełnił łącznie warunki o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji. Skoro skarżący nie kwestionuje, że nie dysponuje dokumentem z katalogu wskazanego w art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o repatriacji, który potwierdzałby, że co najmniej jedno z jego rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej, to okoliczność ta była wystarczająca do uznania, że skarżący nie wykazał polskiego pochodzenia, a w konsekwencji do odmowy wydania mu zezwolenia na pobyt stały. Oceny tej nie może zmienić oświadczenie skarżącego złożone wraz ze skargą na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2017 r. Oświadczenie dotyczy poczucia przynależności skarżącego do Narodu Polskiego z uwagi na to, że jego rodzina pielęgnowała zachowanie polskości. W ocenie składu orzekającego oświadczenie nie ma znaczenia w sprawie. W przypadku ubiegania się o zezwolenie na pobyt stały z uwagi na polskie pochodzenie, tj. w trybie art. 195 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, od 1 maja 2017 r. nie stosuje się art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji, który dopuszcza sytuację, że wykazanie okoliczności, że co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej, możliwe byłoby przez potwierdzenie przez ww. osoby, że przynależą do Narodu Polskiego przez, w szczególności, pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów.
W świetle powyższego, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło