IV SA/Gl 781/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Starszy referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r. o odmowie umorzenia należności powstałej z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną – O. J. w kwocie 38 863,71 zł. i odsetki w kwocie 29,81 zł. (dwadzieścia dziewięć 81/100 zł.) naliczone na dzień wydania decyzji ([...]r.), łącznie 38.893,52 zł. (trzydzieści osiem tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt trzy 52/100 zł.) oraz o odmowie umorzenia należności powstałej z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na osobę uprawnioną – O. J. w kwocie 6604,50 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 28 grudnia 2017 r. skarżący zwrócił się do Burmistrza B. z wnioskiem o umorzenie w całości należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczki alimentacyjnej wraz z odsetkami, wypłaconych osobie uprawnionej – O. J. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, że strona jest osobą w wieku 68 lat, nie posiada nieruchomości, ruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych, nie prowadzi gospodarstwa rolnego oraz pozarolniczej działalności gospodarczej, jest osobą samotnie gospodarującą i nie ma innych osób na utrzymaniu, nie posiada stałego miejsca zameldowania i aktualnie mieszka u znajomej osoby. W oświadczeniu strona wskazała, że ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania w kwocie 120 zł miesięcznie oraz koszty leczenia w kwocie 200 zł miesięcznie. Z Orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia [...]r. wynika, że strona jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym od 55 roku życia. Na podstawie kart informacyjnych z leczenia szpitalnego ustalono, że strona choruje na choroby układu oddechowego i krążenia oraz upośledzenie narządu ruchu. Po przebytym zawale strona choruje na przewlekłą chorobę niedokrwienną serca, nadciśnienie tętnicze, zakrzepicę żył głębokich kończyny dolnej prawej, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa i stawów biodrowych, otyłość, stłuszczenie wątroby, trzustki i miażdżycę. Strona otrzymuje świadczenie emerytalne przyznane przez ZUS od 4 lipca 2016 r., przy czym od 1 marca 2017 r. świadczenie emerytalne przysługuje w wysokości 3.130,38 zł. Powyższa kwota pomniejszona jest o zaliczkę na podatek dochodowy w kwocie 274,00 zł oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 281,73 zł, co oznacza, że kwota emerytury netto wynosi 2.574,65 zł. Z ww. świadczenia prowadzona jest egzekucja należności alimentacyjnych na mocy tytułu wykonawczego w kwocie 1.878,22 zł miesięcznie, strona otrzymuje do wypłaty kwotę 696,43 zł. Mając na uwadze stan faktyczny przedmiotowej sprawy Kolegium uznało za zasadne podzielić pogląd organu I instancji, że w badanej sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, które przemawiałyby za zastosowaniem wnioskowanej przez stronę ulgi. Organ odwoławczy podkreślił, że zaskarżona decyzja organu I instancji zapadła w ramach tzw. uznania administracyjnego co oznacza, że organ ten miał prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, będącego wynikiem wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W związku z tym podniósł, że przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań alimentacyjnych wymienionej w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, może nastąpić wyłącznie w przypadkach wyjątkowych, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, gdyż umorzenie należności alimentacyjnych powoduje przerzucanie na wszystkich podatników kosztów utrzymania dzieci dłużnika. Pomoc, o której mowa w art. 30 ust. 2 ustawy, nie może zmierzać do zwolnienia osoby zobowiązanej z obowiązku alimentacyjnego wobec osób uprawnionych, który wynika z przepisów prawa. Organ podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjnego w wyroku z dnia 22 czerwca 2016r. sygn. akt I OSK 2429/14 wskazał, że dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny. Organ wskazał, że strona dla uzasadnienia wniosku o przyznanie ulgi w spłacie należności alimentacyjnych powołała się na wiek, stan zdrowia i niepełnosprawność i w tym zakresie podkreślił, że strona ma obecnie przyznane świadczenie emerytalne, z którego komornik sądowy prowadzi egzekucję. W związku z tym organ podniósł, że sytuacja dochodowa, zdrowotna i rodzinna strony została należycie wyjaśniona, a wydane rozstrzygnięcie mieści się w granicach uznania administracyjnego. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznano, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej, zdrowotnej, finansowej, a pomimo tego nie stwierdzono szczególnych okoliczności sprawy. Dodał, że niedokonanie przez niego żadnej wpłaty celem zmniejszenia należności, od chwili otrzymania emerytury aż do zajęcia dokonanego przez komornika sądowego, spowodowane było koniecznością zwrotu pożyczek zaciągniętych celem pokrycia kosztów związanych z koniecznym leczeniem i utrzymaniem. Wskazał, że od roku 2001 jedynym źródłem jego dochodu był zasiłek stały z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Podniósł, że okoliczności niniejszej sprawy wskazują, iż organy obydwu instancji, po dokonaniu oceny jego sytuacji bezzasadnie uznały, że brak jest podstaw do umorzenia należności alimentacyjnych. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji o odmowie umorzenia należności skarżącego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczki alimentacyjnej. Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 27 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 554), dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, naliczanymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Natomiast na podstawie art. 30 ust. 2 i ust. 3 cytowanej ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej. Przepis art. 30 ust. 1 tej ustawy określa, że właściwy organ, w razie zaistnienia warunków określonych w tym przepisie, może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy. W art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy, zostały zaś wymienione należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że decyzja w zakresie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego. Ponadto stanowi wyjątek od zasady – wyrażonej w art. 27 ust. 1 tej ustawy – że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Wobec tego umorzenie tych należności może mieć miejsce wyjątkowo – w razie wystąpienia szczególnych okoliczności dotyczących sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego. Prawidłowo organ podkreślił w zaskarżonej decyzji, że umorzenie należności jest formą najdalej idącej ulgi w spłacie należności, dlatego stanowi instytucję o charakterze wyjątkowym i powinno mieć miejsce wówczas, gdy sytuacja dochodowa dłużnika nie pozwala na wywiązywanie się w najmniejszym nawet stopniu z ciążącego na nim obowiązku. Według ustaleń dokonanych w niniejszej sprawie, skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne przyznane przez ZUS od 4 lipca 2016 r., przy czym od 1 marca 2017 r. świadczenie emerytalne przysługuje w wysokości 3.130,38 zł. Powyższa kwota pomniejszona jest o zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 274,00 zł oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne, tj. 281,73 zł, co oznacza, że kwota emerytury netto wynosi 2.574,65 zł. Z tego świadczenia prowadzona jest egzekucja należności alimentacyjnych. Na podstawie powyższych ustaleń zasadnie organ stwierdził, że w przypadku skarżącego nie ma miejsca sytuacja, która nie pozwala na wywiązywanie się w najmniejszym nawet stopniu z ciążącego na nim obowiązku spłaty należności. Skarżący ma stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego i w związku z tym prawidłowa jest ocena organu, że pozwala to na stopniową spłatę jego zadłużenia. Jako prawidłowe ocenić zatem również należało, stwierdzenie przez organ na podstawie całokształtu ustaleń, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności dotyczące sytuacji skarżącego, uzasadniające umorzenie wymienionych należności. Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ administracji przeprowadził wszechstronną ocenę w zakresie tego, czy wystąpiły okoliczności uzasadniające zastosowanie wymienionej ulgi. Podkreślenia przy tym wymaga, że organy orzekające w sprawie, rozstrzygnęły jedynie o braku podstaw umorzenia zadłużenia, nie wykluczając rozłożenia go na raty. W tym zakresie niezbędny jest jednak wniosek skarżącego. W następstwie przeprowadzenia kontroli w zakresie zgodności z prawem decyzji organów obydwu instancji stwierdzić zatem należało, że ustalenia stanowiące ich podstawę, zostały przeprowadzone w oparciu o prawidłową ocenę zebranego w sposób kompletny materiału dowodowego. Przy rozpoznaniu sprawy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Ponadto nie stwierdzono przekroczenia granic uznania administracyjnego, które ma zastosowanie przy podejmowaniu decyzji w zakresie wniosku o umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane w wyniku ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, po dokonaniu prawidłowej oceny dowodów i zastosowaniu trafnej wykładni prawa. Wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a w konsekwencji została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.