III SA/Wa 1829/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Dorota Dziedzic- Chojnacka, (sprawozdawca), , sędzia WSA Anna Zaorska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz D. K. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 9 lipca 2018 r. D. K (zwany dalej: "Skarżący" lub "Strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. ("DIAS") postanowienie z dnia [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: W dniu 23 marca 2018 r. D.K. złożył wniosek o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzającego stan zaległości K. Sp. z o. o. (dalej również jako "Spółka"). We wniosku wskazał na sposób odbioru: "przez pełnomocnika D.K.". Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej: "NUS") pismem z dnia 27 marca 2018 r. wezwał Spółkę reprezentowaną przez Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku w zakresie jego uzupełnienia o pełnomocnictwo na formularzu PPS-1 do podpisania wniosku o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzającego stan zaległości dla D. K. oraz potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej od wyżej wymienionego pełnomocnictwa. Pismem z dnia 3 kwietnia 2018 r. Skarżący wskazał, iż zakreślił we wniosku kratkę: odbiór osobiście. Ponadto Strona podniosła, iż "Druk wniosku stosowany przez organ podatkowy bezprawnie zawęża krąg osób uprawnionych do złożenia tego rodzaju wniosku. Zatem indagowanie mnie o pełnomocnictwo PPS-1 w sytuacji, gdy mam jasno określony interes prawny w otrzymaniu zaświadczenia o braku zaległości podatkowych jest krokiem bezprawnym. (...) nie tylko podpisuję i składam deklaracje podatkowe w imieniu Spółki, ale też jestem jej jedynym wspólnikiem, co potwierdza wypis z KRS". W związku z niewykonaniem wezwania z dnia 27 marca 2018 r. NUS postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. skierowanym do Spółki, pozostawił bez rozpatrzenia wniosek z dnia 23 marca 2018r. Od powyższego postanowienia Strona złożyła zażalenie dnia 6 kwietnia 2018 r. W zażaleniu Skarżący ponownie wskazał, że nie uznawał się za pełnomocnika Spółki, a za osobę posiadającą interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia. NUS postanowieniem z dnia [...]kwietnia 2018 r. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską postanowienia z dnia [...] kwietnia 2018 r. w zakresie danych osoby, która jest adresatem postanowienia, w ten sposób, że w miejsce Spółki wpisał D.K.. Postanowienie to nie zostało przez Skarżącego zaskarżone zażaleniem. DIAS postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymał zaskarżone postanowienie NUS z dnia [...] kwietnia 2018 r. w mocy. W uzasadnieniu DIAS wskazał, że Strona nie posiadała legitymacji prawnej do reprezentowania Spółki, jako że nie widniała w KRS jako członek zarządu. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, wniosek Skarżącego zawierał istotny brak formalny w postaci braku pełnomocnictwa do reprezentowania K. Sp. z o.o., a NUS prawidłowo wezwał do jego usunięcia. DIAS stwierdził, że pomimo doręczenia wezwania w dniu 28 marca 2018 r. Strona nie przedłożyła pełnomocnictwa, co uzasadnia pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 306a § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018r. poz. 800 ze zm., dalej: "O.p."). DIAS stwierdził również, że błędne oznaczenie adresata zaskarżonego postanowienia (jako K. Sp. z o.o.) nie ma wpływu na zasadność rozstrzygnięcia, ponieważ zaskarżone postanowienie zostało prawidłowo doręczone Skarżącemu, a omyłka została sprostowana postanowieniem NUS z dnia [...] kwietnia 2018 r. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący sformułował żądanie uchylenia postanowienia DIAS z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W skardze zarzucono naruszenie art. 120, art. 121 § 1 i § 2 oraz art. 122 w związku z art. 306a § 1, § 2 pkt 2, § 3, §4 i § 5, art. 306b § 1 O.p. poprzez bezprawne pozostawienie wniosku Strony bez rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd administracyjny rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie DIAS z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie NUS z dnia [...]kwietnia 2018 r. w przedmiocie pozostawienia wniosku Skarżącego bez rozpatrzenia. Art. 168 § 2 O.p. stanowi, że: "Podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adres (miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) lub adres do doręczeń w kraju, identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów - numer i serię paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych". Zgodnie z art. 169 § 1 O.p. "Jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia". W myśl zaś art. 169 § 4 O.p. "Organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie". Z kolei art. 138a § 1 O.p. stanowi, że "Strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania". Biorąc pod uwagę powyższe przepisy prawa, wskazać należy, iż w dniu 23 marca 2018 r. Skarżący czyli D.K. złożył wniosek o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzającego stan zaległości Spółki, w której jest jedynym wspólnikiem. We wniosku Skarżący wskazał na sposób odbioru: "przez pełnomocnika D.K.". Wobec takiej treści złożonego wniosku NUS zasadnie pismem z dnia 27 marca 2018 r. wezwał Spółkę reprezentowaną przez Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku w zakresie jego uzupełnienia o pełnomocnictwo udzielone Skarżącemu przez Spółkę. Jednakże pismem z dnia 3 kwietnia 2018 r. Skarżący wskazał, iż zakreślił we wniosku kratkę: odbiór osobiście. Ponadto Strona podniosła, iż "Druk wniosku stosowany przez organ podatkowy bezprawnie zawęża krąg osób uprawnionych do złożenia tego rodzaju wniosku. Zatem indagowanie mnie o pełnomocnictwo PPS-1 w sytuacji, gdy mam jasno określony interes prawny w otrzymaniu zaświadczenia o braku zaległości podatkowych jest krokiem bezprawnym. (...) nie tylko podpisuję i składam deklaracje podatkowe w imieniu Spółki, ale też jestem jej jedynym wspólnikiem, co potwierdza wypis z KRS". Tym samym pismem z dnia 3 kwietnia 2018 r. Skarżący zmodyfikował złożony przez siebie wniosek, wyraźnie wskazując, że stroną składającą wniosek o wydanie zaświadczenia nie jest Spółka reprezentowana przez niego jako jej pełnomocnika, ale on sam jako osoba fizyczna, tj. D.K.. A zatem dalsze domaganie się przez NUS w takiej sytuacji pełnomocnictwa wystawionego przez Spółkę na rzecz Skarżącego i w konsekwencji pozostawienie wniosku Skarżącego z dnia 23 marca 2018 r. bez rozpatrzenia nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Tym samym NUS i DIAS naruszyły art. 169 § 1 i 4 O.p. Zważyć przy tym należy, iż w myśl art. 306a § 4 O.p. "Zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy". Przede wszystkim jednak organ podatkowy winien ustalić prawidłowo samego wnioskodawcę, a z tym w niniejszej sprawie najwyraźniej miał kłopot – vide: postanowienie NUS z dnia [...] kwietnia 2018 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej. Ponadto postanowienie NUS w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku wobec nieuzupełnienia braku w postaci pełnomocnictwa, jak też i utrzymujące jej w mocy postanowienie DIAS winno być co do zasady skierowane do mocodawcy (który winien być w nim wskazany jako strona), a nie do pełnomocnika. Podnieść przy tym należy, iż zgodnie z art. 306c O.p. "Odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie". Jak wskazuje doktryna prawnicza: "Komentowany przepis stanowi podstawę prawną definitywnej odmowy wydania zaświadczenia lub odmowy wydania zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskodawcę. W przynajmniej trzech przypadkach wydanie zaświadczenia jest niedopuszczalne i powinno spotkać się z odmową organu podatkowego: 1) wnioskodawca nie posiada interesu prawnego, 2) wniosek o wydanie zaświadczenia został skierowany do niewłaściwego organu, 3) nie można wydać zaświadczenia o żądanej przez wnioskodawcę treści albo ze względu na treść posiadanych danych lub dokumentów, a także przez wzgląd na zakaz ujawniania tych danych. Podstawą odmowy wydania zaświadczenia jest także niedopełnienie wymogów proceduralnych, a w szczególności brak zgody podmiotu, którego to zaświadczenie dotyczy, o ile uzyskanie zgody jest warunkiem sine qua non wydania przez organ zaświadczenia (art. 306h § 1, art. 306ha)" (K. Teszner, Komentarz aktualizowany do art. 306c ustawy - Ordynacja podatkowa, Lex 2018). Argumentacja zawarta w uzasadnieniu skarżonego postanowienia DIAS na jego s. 5 i 6 odnośnie działania przez Skarżącego nie jako pełnomocnika, ale jako osoby posiadającej interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia, wyraźnie wskazuje, że organy podatkowe w przedmiotowej sprawie winny były nie wydawać postanowienia w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, ale ewentualnie – jeżeli podtrzymują swoją argumentację o braku interesu prawnego Skarżącego – postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia na podstawie art. 306c O.p. Uzasadnienie skarżonego postanowienia w tym zakresie narusza zatem art. 217 § 2 O.p. jako nieadekwatne do podjętego rozstrzygnięcia. Jednocześnie Sąd podkreśla, iż zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o nie wydaje się w przypadku spełnienia dwóch przesłanek, tzn. jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jak podnosi słusznie doktryna prawnicza (K. Teszner, Komentarz aktualizowany do art. 306a ustawy - Ordynacja podatkowa, Lex 2018), "przesłanki te powinny być traktowane rozłącznie. (...) W drugiej sytuacji wynikającej z § 2 pkt 2 komentowanego przepisu organ podatkowy wyda zaświadczenie dopiero wtedy, gdy osoba ubiegająca się ma i wykaże swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Organ dysponuje więc większą swobodą w załatwieniu wniosku osoby ubiegającej się o zaświadczenie, ponieważ obowiązek ten istnieje dopiero z chwilą stwierdzenia interesu prawnego. Nie należy z nim mylić interesu faktycznego, rozumianego jako sytuacja, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany wydaniem zaświadczenia, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ. W celu wykazania interesu prawnego należy wskazać przepis prawa materialnego zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskującego do jego otrzymania (...). Odmowa wydania zaświadczenia może być podyktowana nie tylko brakiem interesu prawnego, ale również żądaniem poświadczenia dotyczących podatnika informacji stanowiących tajemnicę skarbową". Mając na względzie podniesione powyżej naruszenia przepisów postępowania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz na podstawie art. 135 P.p.s.a. - orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę, organy podatkowe uwzględnią zaprezentowane przez Sąd stanowisko dotyczące prawidłowego rozumienia regulacji powyższych przepisów. NUS winien zatem dalej procedować, uznając, iż stroną składającą wniosek jest Skarżący, a nie Spółka, a zatem Skarżący nie działa w tej sytuacji jako pełnomocnik Spółki i złożony przez Skarżącego wniosek jest kompletny, tj. nieobarczony brakiem formalnym. Organ podatkowy winien zatem przeanalizować, czy jest możliwe wydanie zaświadczenia w przedmiotowej sytuacji i albo je wydać, albo też postanowieniem wydanym na podstawie art. 306c O.p. odmówić jego wydania. Na wniosek Skarżącego Sąd zasądził na jego rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis, tj. 200 zł (art. 200 i art. 209 P.p.s.a.).