III SAB/Gd 72/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1.stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, 2. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 1 września 2017 r. J. W. złożyła w Centrum Świadczeń wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2017/2018. Wniosek ten Centrum Świadczeń przekazało do Urzędu Marszałkowskiego Województwa pismem z dnia 16 listopada 2017r. W dniu 11 maja 2018 r. Wojewoda wystosował do J. W. wezwanie o dostarczenie oświadczenia z podaniem imienia i nazwiska oraz kraju , kto przebywa za granicą i od kiedy – w terminie 30 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Skarżąca złożyła oświadczenie, dotyczące w/w wezwania, opatrzone datą 4 czerwca 2018 r. W dniu 8 sierpnia 2018 r. do organu wpłynęło pismo skarżącej zatytułowane "skarga", w którym skarżąca wskazała, że mimo przedłożenia kompletu dokumentów jej wniosek do tej pory nie został rozpoznany. Pismem z dnia 13 sierpnia 2018 r. organ poinformował skarżącą, że jej wniosek nie może być rozstrzygnięty z powodu braków formalnych wniosku. Poproszono ją o uzupełnienie braków poprzez złożenie szeregu dokumentów i oświadczeń, szczegółowo opisanych w 6 punktach pisma. Dokumenty i oświadczenia, o jakich mowa w piśmie organu z dnia 13 sierpnia 2018r., skarżąca przedstawiła w dniu 6 września 2018 r. oraz 21 września 2018 r. Dokumenty przedłożone w dniu 21 września 2018 r. przekazano Wojewodzie w dniu 28 września 2018 r. Następnie w dniu 23 października 2018 r. skarżąca wniosła "skargę" do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na brak załatwienia niniejszej sprawy przez Wojewodę. Tego samego dnia wniosła też skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w niniejszej sprawie. W złożonej skardze przywołała treść art. 35 i 36 k.p.a. stwierdzając, że jej wniosek pozostaje nierozpatrzony mimo upływu 13 miesięcy, co rażąco narusza prawo. Zarzuciła organowi opieszałość i pozorne działanie, nie zmierzające w żadnym kierunku, mające na celu maksymalne wydłużenie czasu oczekiwania poprzez wzywanie o uzupełnienie braków, mimo że wszystkie dokumenty terminowo zostały złożone. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w dniu 24 października 2018r. wydał decyzję nr [...], przyznającą skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko - A. U., na okres od 1.11.2017 r. do 31.10.2018 r. Organ wyjaśnił, że wniosek skarżącej przekazany został w dniu 1 stycznia 2018 r. , wraz z przejęciem zadania związanego z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, wobec czego okres ewentualnej bezczynności organu dotyczy okresu od tego dnia. Po zakończeniu etapu organizacyjnego związanego z przejęciem w/w zadania organ przystąpił do weryfikacji akt spraw, zgodnie z kolejnością ich wpływu. Uzupełnienie przez skarżącą informacji niezbędnych do wydania decyzji nastąpiło w dnach 5 września 2018 i 28 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca we wniesionej skardze zarzuca organowi bezczynność oraz przewlekłość. Z art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. wynika, że bezczynność organu zachodzi, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1, natomiast przewlekłość – postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skarżąca poprzedziła wniesienie skargi ponagleniem, za jakie należy uznać jej pismo z dnia 8 sierpnia 2018 r. , które, choć zaadresowane do Wojewody, powinno być przez organ przekazane organowi właściwemu, zgodnie z art. 65 §1 k.p.a. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej przedmiotowego świadczenia w dniu 1 września 2017 r. Wniosek przekazany został organowi 16 listopada 2017 r., przy czym organ podnosi, że dopiero od dnia 1 stycznia 2018 r. był właściwy do rozpatrzenia niniejszej sprawy. Zauważyć należy, że - zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. - załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Tymczasem Wojewoda załatwił sprawę poprzez wydanie decyzji dopiero w dniu 24 października 2018 r., czyli po prawie dziesięciu miesiącach. Nie do zaakceptowania jest stanowisko organu – choć nie wyrażone wprost - że wydanie decyzji nie w terminie było niezawinione, bo nastąpiło niezwłocznie po złożeniu ostatnich dokumentów przez skarżącą. Stwierdzenia wymaga, że to organ weryfikował złożone dokumenty i oceniał ich kompletność. Choć z przywołanego przepisu art. 35 § 3 k.p.a. wynika, że sprawa powinna być załatwiona w ciągu 2 miesięcy, organ nie tylko nie załatwił sprawy w tym terminie, ale pierwsze wezwanie o przedłożenie dodatkowych dokumentów wystosował do skarżącej dopiero w dniu 11 maja 2018 r. Skarżąca przedłożyła żądane dokumenty w dniu 6 czerwca 2018 r. Organ po kolejnych dwóch miesiącach uznał jednak, że wniosek nadal ma braki i pismem z dnia 13 sierpnia 2018 r. zwrócił się do Centrum Świadczeń o przedłożenie szeregu dokumentów, które w większości przedłożyć musiała sama skarżąca. W tej sytuacji załatwienia sprawy w październiku 2018 r. - po przedłożeniu dokumentów we wrześniu 2018 r. - nie można uznać za usprawiedliwione, bowiem organ nie podjął we właściwym czasie odpowiednio nakierowanych działań w celu uzyskania materiału dowodowego pozwalającego na załatwienie sprawy. Nadmienić należy, że z przedłożonych akt sprawy nie wynika, kiedy skarżącej doręczono wystosowywane do niej wezwania , a w piśmie z dnia 13 sierpnia 2018 r. organ nie wskazał nawet terminu, w jakim oczekuje przedłożenia żądanych dokumentów i oświadczeń. Zdaniem Sądu świadczy to o tym, że organ nie przykładał wagi do tego, w jakim terminie załatwi sprawę. Ponadto, w ocenie Sądu, wskazana w piśmie organu z dnia 11 maja 2018 r. konieczność oświadczenia dotyczącego tego, kto i gdzie przebywa za granicą nie zachodziła, bowiem okoliczność ta wynikała z treści dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych. Wątpliwości Sądu budzi także zasadność części pytań zawartych w piśmie organu z dnia 13 sierpnia 2018 r., skierowanych do skarżącej, a dotyczących ojca jednej z jej córek, bowiem skarżąca już wcześniej wyjaśniała, że nie utrzymuje z nim kontaktu. Z zestawienia dat sporządzenia wyżej wymienionych pism organu, dzielącego te pisma dużego odstępu czasowego oraz z ich treści wynika, że organ prowadził postępowanie w sposób opieszały, niesprawny i nieskuteczny. Mimo niezałatwienia sprawy w terminie organ nie wywiązał się też z obowiązku nałożonego nań przepisem art. 36 k.p.a., który przewiduje zawiadomienie stron o niezałatwieniu sprawy w terminie z podaniem przyczyny zwłoki, wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia. Wspomniany przez organ w odpowiedzi na skargę "etap organizacyjny", związany z przejęciem zadania związanego z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego nie może być usprawiedliwieniem ani dla załatwienia sprawy przez organ po prawie dziesięciu miesiącach, ani dla opieszałego i nieefektywnego sposobu jej prowadzenia. Tym samym stwierdzić należy, że organ dopuścił się bezczynności mającej charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na wydanie decyzji, a zarazem nie zaszły okoliczności ekskulpujące tę bezczynność. Stwierdzić też ponadto należy, że organ dopuścił się także przewlekłego prowadzenia postępowania mającego charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem czynności w sprawie podejmował w bardzo dużych odstępach czasowych, nieefektownie i bez dopełnienia obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uwzględnił skargę stwierdzając, że Wojewoda dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania( pkt 1 wyroku). Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa ( pkt 2 wyroku).