II SA/Kr 1485/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : SWSA Paweł Darmoń (spr.) SWSA Krystyna Daniel SWSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2019 r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Nr [...] Nadleśniczego Nadleśnictwa K z dnia 3 października 2018 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa K na rzecz skarżącego P. M. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Postanowieniem z dnia 3 października 2018 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa K na podstawie art. 134 w związku z art. 124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) oraz art. 46c ust.3, 46d ust. 1 i art.49a ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 651, dalej "ustawa z 22 marca 2018 r.") w wyniku wniesienia przez P. M. odwołania od Protokołu ostatecznego szacowania szkody z 21 sierpnia 2018 r. - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu tego postanowienia Nadleśniczy wskazał, że w dniu 25 września 2018 r. P. M. wniósł odwołanie od ostatecznego protokołu szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych. Z przedłożonych przez Wójta Gminy N. dokumentów wynika, że poszkodowany zgłosił wystąpienie szkody w dniu 11 czerwca 2018 r. Oględziny uszkodzonej uprawy oraz podpisanie protokołu miało miejsce 15 czerwca 2018 r., następnie w dniu 21 sierpnia 2018 r. odbyło się ostateczne szacowanie szkody. Nadleśniczy wskazał, że odbyło się ono bez wymaganego przez art. 46c ust. 3 ustawy z 22 marca 2018 r. pisemnego zawiadomienia o terminie sprzętu uprawy. Zawiadomienie elektroniczne o terminie sprzętu i uprawy zostało wysłane do urzędu gminy 24 sierpnia 2018 r. Następnie Nadleśniczy wskazał, że zgodnie z art. 46d ust. 1 ustawy z 22 marca 2018 r. "Właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie, których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu...". Odwołania P. M. zostało wniesione dnia 25 września 2018 r. po upływie 35 dni od dnia podpisania protokołu (21 sierpnia 2018 r.). Zgodnie z art.49a ust.1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora Regionalnej Dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia, skutkuje stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania, na podstawie art. 134 k.p.a. Opisane wyżej postanowienie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P. M., wnosząc o jego uchylenie. Przedstawił przebieg zdarzeń wskazując, że w dniu 11 czerwca 2018 zgłosił do Gminy N. ul. [...], N. za pomocą usług elektronicznych (epuap) wniosek o szacowanie szkód wyrządzonych przez zwierzynę leśną na jego działce nr [...] w miejscowości D., szkoda powstała w dniu 8 czerwca 2018, zniszczona została w części uprawa ziemniaków. W dniu 15 czerwca 2018 r. zjawiła się komisja w składzie: sołtys wsi D. A. W., przedstawiciel Gminy N. oraz A. M. -przedstawiciel dzierżawcy obwodu łowieckiego Koła Łowieckiego P. . Zostały dokonane oględziny oraz spisany protokół, który skarżący podpisał. Komisja ustaliła, że obszar całej uprawy wynosi 0,9 ha natomiast obszar zniszczeń wynosi 0,2 ha, szacunkowy procent zniszczeń wynosi 10%. Skarżący nie zapoznał się dokładnie z ustaleniami protokołu, ponieważ poinformowano go ustnie, że będzie jeszcze protokół końcowy, na którym dokładnie zostaną wyliczone szkody na mojej działce. Według jego obszar uprawy wynosił 0,10 ha a zniszczone zostało około 0,04 ha w około 40%. W dniu 9 sierpnia 2018 r. skarżący otrzymał pismo z Urzędu Gminy N. , w którym został poinformowany, iż ma dokonać zgłoszenia sprzętu w terminie siedmiu dni przed zamierzonym zbiorem. W dniu 24 sierpnia 2018 e. Skarżący dokonał elektronicznego zgłoszenia (epuap) terminu zbioru ziemniaków z działki na dzień 1 września 2018. W dniu 1 września 2018 P. M. dokonał zbioru (sprzętu) ziemniaków. W dniu 21 września 2018 na terenie mojego miejsca zamieszkania zjawiła się komisja w składzie jak na oględzinach szkody. Komisja miała ze sobą częściowo wypełniony protokół z szacowania ostatecznego. Protokół w części zniszczeń był wypełniany w obecności skarżącego w dniu 21 września 2018. Po rozmowie, w której zaproponowano mu odszkodowanie w kwocie 100 zł odmówił podpisania protokołu z szacowania ostatecznego. Komisja odmówiła wpisania do protokołu uwag skarżącego, został mu wręczony jeden egzemplarz protokołu z szacowania ostatecznego, a przedstawiciel dzierżawcy obwodu łowieckiego A. M. poinformował go, iż swoich praw może dochodzić w sądzie. Dalej skarżący wniósł zastrzeżenia do zaproponowanej mu kwoty odszkodowania. Podkreślił, że otrzymał protokół z szacowania ostatecznego 21 września 2018 r., a w następnym dniu tj. 22 września 2018 zapoznał się z nim dokładnie i zauważy, że data na protokole jest wpisana na dzień 21 sierpnia 2018 zamiast 21 września 2018. W protokole zawarte też było pouczeniem, że skarżący może się odwołać do Nadleśniczego Lasów Państwowych w terminie 7 dni od otrzymania protokołu z szacowania ostatecznego. Protokół z szacowania ostatecznego otrzymał w dniu 21 września 2018 r., a odwołanie wniósł 26 września 2018 r. – a zatem nie uchybił żadnym terminom w tym postępowaniu. Skarżący zarzucił, że nie został również powiadomiony o terminie szacowania ostatecznego i nie brał w nim udziału, mimo ustawowego obowiązku. W odpowiedzi na skargę Nadleśniczy Nadleśnictwa K wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Podkreślił, że wiarygodność protokołu szacowania ostatecznego (również w zakresie daty podpisania przez sołtysa i przedstawiciela koła łowieckiego) nie została podważona, a kwestionowanie jej przez skarżącego nie jest poparte żadnymi dowodami i należy je uznać za bezzasadne. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej zwanej s.a., zgodnie, z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a., zgodnie, z którym "Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne". Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia organ wskazał również art. 46c ust. 3, art. 46d ust. 1 i art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy- Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 651). Na ustawę z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy- Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw kilkukrotnie powołano się również w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na wstępie należy zauważyć, że w ustawie z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy- Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 651) nie ma wskazanych jednostek redakcyjnych – liczy ona jedynie 14 artykułów. W art. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. dokonano zmian ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie, między innymi zmieniając treść art. 46 oraz dodając powołane w zaskarżonym postanowieniu art. 46c, art. 46d i art. 49a. Zmiany te weszły w życie w dniu 1 kwietnia 2018 r. i znajdą zastosowanie w niniejszej sprawie. Można, więc założyć, że organ powołując przepisy "ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy- Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw" w istocie powołuje się na przepisy ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (Dz. U. z 2018 r. poz. 2033 z późn. zm.), w brzmieniu nadanym wyżej wymienioną ustawą z 22 marca 2018 r. Wymieniona ustawa z 22 marca 2018 r. zmieniła dotychczasowe zasady i procedury ustalania szkód łowieckich oraz obowiązku wynagradzania tych szkód. Zgodnie z art. 46 ustawy prawo łowiecke : dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego jest obowiązany do wynagradzania szkód wyrządzonych: 1) w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny; 2) przy wykonywaniu polowania (ust. 1). Szacowania szkód, o których mowa w ust. 1, a także ustalania wysokości odszkodowania dokonuje zespół składający się z: 1) przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego; 2) przedstawiciela dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego; 3) właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda (ust. 2). Wniosek o szacowanie szkód, o których mowa w ust. 1, w tym ustalenie wysokości odszkodowania, właściciel albo posiadacz gruntów rolnych składa do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego (ust.3). Szacowanie szkody składa się z: 1) oględzin; 2) szacowania ostatecznego (ust. 6). Przebieg oględzin uregulowany jest w art. 46a, natomiast procedura szacowania ostatecznego została opisana w art. 46c, zgodnie z którym podczas szacowania ostatecznego ustala się: gatunek zwierzyny, która wyrządziła szkodę; rodzaj uprawy lub płodu rolnego; stan i jakość uprawy lub jakość płodu rolnego; obszar całej uprawy lub szacunkową masę zgromadzonego płodu rolnego; obszar uprawy, która została uszkodzona, lub szacunkową masę uszkodzonego płodu rolnego; procent zniszczenia uprawy na uszkodzonym obszarze; plon z 1 ha; wysokość odszkodowania (ust. 1). Szacowania ostatecznego dokonuje się najpóźniej w dzień sprzętu, przed dokonaniem sprzętu uszkodzonej uprawy (ust. 2), przy czym o terminie planowanego sprzętu uszkodzonej uprawy właściciel albo posiadacz gruntów rolnych jest obowiązany powiadomić dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego, w formie pisemnej, w terminie 7 dni przed zamierzonym sprzętem (ust. 3). Niezwłocznie po zakończeniu szacowania ostatecznego dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół, którego treść została uregulowana w ust. 5 art. 46a, do którego członkowie zespołu mają prawo wnieść zastrzeżenia. W protokole umieszcza się informację o braku zastrzeżeń albo o wniesionych zastrzeżeniach (ust. 6). Protokół sporządza się w trzech jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdego członka zespołu, o którym mowa w art. 46 ust. 2 (ust. 7). Zgodnie natomiast z art.46d ust. 1, właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5. Z przywołanych przepisów wynika, że ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest określoną w ustawie Prawo łowieckie specyficzną dla tego rodzaju spraw procedurą, na którą składają się liczne czynności, które powinny być podejmowane we właściwej kolejności. W okolicznościach niniejszej sprawy przepisy te nie zostały zachowane. Przede wszystkim data umieszczona na protokole szacowania ostatecznego (21 sierpnia 2018 r.) jest wcześniejsza niż data poinformowania przez skarżącego o planowanym terminie zbiorów (informacja przedłożona 24 sierpnia 2018 r.). O ile więc skarżący wykonał obowiązek wynikający z art. 46c ust. 3 ustawy Prawo łowieckie, o tyle przeprowadzenie szacowania ostatecznego przed zawiadomieniem o planowanym terminie sprzętu narusza wskazaną w art. 46c ust. 4 kolejność czynności. Z przepisu tego wynika, bowiem, że termin szacowania ostatecznego ustala się dopiero po otrzymaniu zawiadomienia o terminie sprzętu. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów, że skarżący w ogóle został zawiadomiony o terminie szacowania ostatecznego. Sam protokół szacowania ostatecznego również budzi wątpliwości. Brak w nim podpisu skarżącego, mimo, że został on wpisany, jako osoba biorąca udział w czynności (art. 46c ust. 5 pkt 1 i 5). W protokole wbrew treści art. 46c ust. 6 brak jest informacji o braku zastrzeżeń albo o wniesionych zastrzeżeniach, a dodatkowo zgodnie z art. 46c ust. 5 pkt 2 powinna zostać odrębnie wpisana data przeprowadzenia szacowania ostatecznego i data sporządzenia protokołu, – co nie jest spełnione. Ponadto protokół zawiera pouczenie, iż "odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od otrzymania protokołu z szacowania ostatecznego", podczas gdy zgodnie z art. 46d ust. 1 ustawy prawo łowieckie takie odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, a nie od daty dokonania oględzin czy też nawet nie od daty sporządzenia tego protokołu. Dodatkowo Nadleśniczy stwierdził, że odwołanie zostało wniesione "po upływie 35 dni od dnia podpisania protokołu". Jak już wcześniej wskazano – brak jest podpisu skarżącego na protokole szacowania ostatecznego, co zostało całkowicie pominięte w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto data przeprowadzenia czynności, data sporządzenia protokołu oraz data jego podpisania nie muszą być tożsame, choć z takiego właśnie założenia zdaje się wychodzić Nadleśniczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Trzeba też podkreślić, że skarżący twierdzi, iż otrzymał protokół w dniu 21 września 2018 r. i zastosował się do pouczenia w nim zawartego, wysyłając odwołanie 26 września 2018 r. W aktach sprawy brak dowodu wskazującego na datę otrzymania przez skarżącego kopii protokołu szacowania ostatecznego, niemniej jednak gdyby potwierdziła się wskazywana przez niego data doręczenia mu protokołu, to niewątpliwie jego odwołanie powinno zostać rozpoznane. Zgodnie, bowiem z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania (...) nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Na mocy art. 49a ustawy Prawo łowieckie przepis ten znajdzie zastosowanie również w niniejszej sprawie. Przy tak licznych uchybieniach w zakresie procedury przewidzianej w art. 46 i nst. ustawy Prawo łowieckie zaistniały poważne wątpliwości, co do okoliczności, które w zaskarżonym postanowieniu zostały przyjęte bez zastrzeżeń. Nadleśniczy przedwcześnie przyjął, że do podpisania protokołu szacowania ostatecznego doszło faktycznie 21 sierpnia 2018 r. i dodatkowo stwierdził, że "wiarygodność dokumentu nie została podważona, a kwestionowanie jej wyłącznie przez skarżącego nie poparte żadnymi dowodami należy uznać za bezzasadne". W ocenie Sądu P. M. poddał w wątpliwość datę przeprowadzenia szacowania ostatecznego, sporządzenia protokołu z tej czynności oraz jej podpisania przez pozostałych członków zespołu – tym bardziej, że zgodnie z przytoczonymi wcześniej przepisami - daty te mogą być rozbieżne, a przy tym muszą być utrwalone na potrzeby dalszych czynności. Oczywiście w sytuacji, kiedy dokonano już zbiorów, ponowienie czynności szacowania ostatecznego nie jest już możliwe, a zatem błędy zawarte w protokole datowanym na 21 sierpnia 2018 r. nie mogą zostać w ten sposób naprawione. Strona nie może jednak ponosić konsekwencji zaniedbań organów pełniących zadania publiczne, tym bardziej, że nałożone przez ustawę na skarżącego obowiązki zostały wypełnione w pełni i terminowo. Ponownie prowadząc postępowanie należy przede wszystkim ustalić, w jakiej dacie skarżący otrzymał protokół szacowania ostatecznego i z uwagi na błędne pouczenie od tej właśnie daty (wyjątkowo w tej sprawie) liczyć termin do wniesienia odwołania. Co do treści samego protokołu i wątpliwości, czy faktycznie odzwierciedla on faktyczny przebieg czynności szacowania ostatecznego – należy rozważyć odebranie oświadczenia od osób, które brały udział w czynności, co do daty szacowania ostatecznego, udziału w tej czynności skarżącego oraz co do ustalenia, czy wnosił on jakiekolwiek zastrzeżenia do protokołu i dlaczego go nie podpisał. Wobec naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy zaskarżone postanowienie zostało uchylone na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł wniesioną przez P. M. tytułem wpisu od skargi.