I SA/Lu 743/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Bartmińska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 lutego 2019 r. sprawy ze skargi J. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia podania bez rozpatrzenia - uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] nr [...] Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO"), po rozpatrzeniu zażalenia J. A. (dalej: "strona", "skarżący") na własne postanowienie z [...] r. w przedmiocie pozostawienia pisma z dnia [...] kwietnia 2018 r. bez rozpoznania, utrzymało postanowienie w mocy. Pismem z [...] kwietnia 2018 r. J. A. wniósł odwołanie od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r. [...] odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. (dalej: "Prezydent Miasta") z dnia [...] r. określającej podatek od nieruchomości za rok 2005. Przedmiotowe odwołanie zostało rozpatrzone w toku odrębnego postępowania. Jednocześnie w tym samym piśmie z [...] kwietnia 2018 r. J. A. zwrócił się z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji SKO utrzymującej w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta. Jako podstawę prawną wskazał art. 156 § 1 pkt 1 i § 1 pkt 2 K.p.a. W uzasadnieniu pisma wyjaśnił, iż w jego ocenie, na podstawie art. 336 i 337 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. dalej "O.p."), w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Następnie postanowieniem z [...] 2018r., po uprzednim wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych, SKO pozostawiło podanie z [...] kwietnia 2018 r. bez rozpatrzenia. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym nie sformułował konkretnych zarzutów. Rozpatrując zażalenie skarżącego SKO, wskazało jako podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 169 § 1 O.p. i wyjaśniło, że wobec treści wniosku, w którym skarżący wskazał jedynie, że wnosi o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji SKO utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. określającą podatek od nieruchomości za rok 2005, pismem z dnia 25 czerwca 2018 r. został wezwany do usunięcia braków formalnych tego wniosku poprzez wskazanie decyzji ostatecznej SKO kończącej postępowanie w sprawie – poprzez oznaczenie daty jej wydania oraz znaku (numer decyzji) jakim została opatrzona. W wezwaniu wyjaśniono, że nie usunięcie wskazanych braków spowoduje pozostawienie pisma bez rozpatrzenia. Wobec faktu, że braki formalne powyższego wniosku nie zostały przez skarżącego uzupełnione, na podstawie art. 169 § 4 O.p SKO utrzymało w mocy własne postanowienie. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, domagając się "uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, uchylenia i stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta oraz zasądzenia od strony pozwanej na rzecz wnioskującego kosztów postępowania według norm przepisanych". Zarzucił naruszenie przepisów: art.70 § 8, 247, 249 § 1 i 2 oraz art. 233 O.p. W jego przekonaniu, organ podatkowy powinien przytoczyć w uzasadnieniu decyzji wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a także dokonać - na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie postępowania - oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Argumentował nadto, że wierzytelność została zabezpieczona hipotekami na nieruchomościach objętych opodatkowaniem, a zatem zgodnie z art. 70 § 8 O.p., zobowiązanie podatkowe nie podlega 5 – letniemu okresowi przedawnienia. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn w niej wskazanych. Kontrola sądu administracyjnego, w świetle ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: "P.p.s.a."), obejmuje ocenę zgodności z prawem procesu stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym. Rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany zawartymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a. W niniejszej sprawie sporna pozostaje prawidłowość pozostawienia bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 O.p. pisma skarżącego z dnia [...] kwietnia 2018 r., stanowiącego wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji SKO utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. określającą podatek od nieruchomości za rok 2005. W ocenie organu, strona nie uzupełniła braków formalnych wniosku, które jego zdaniem determinowały nadanie sprawie dalszego biegu, tj. nie wskazała danych (numer, dzień wydania) decyzji ostatecznej (zapadłej w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r.). Instytucja "podania", którym niewątpliwie jest również wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, uregulowana została w art. 168 O.p. Na podstawie § 1 i § 2 tego artykułu podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski) mogą być wnoszone pisemnie lub ustnie do protokołu, a także za pomocą środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego, utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne - art. 168 § 1; podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych - art. 168 § 2. W zakresie wymagań formalnych co do treści podania ustawodawca przyjął zasadę ograniczonego formalizmu. Wyznacza ona minimum, od spełnienia którego uzależnione jest uznanie skuteczności prawnej czynności procesowej, bez którego nie można ustalić zasadniczych elementów dla prowadzenia postępowania w danej sprawie. W doktrynie wskazuje się, że wymagania co do wskazania żądania wyznacza przedmiot postępowania albo innej czynności w toku postępowania. Brak ten, gdy nie zostanie usunięty, powoduje bezskuteczność wniesionego podania. W takim zakresie, w jakim przepisy prawa materialnego lub przepisy prawa procesowego opierają postępowanie podatkowe na zasadzie skargowości, uzależniając je od złożenia przez stronę żądania, treść tego żądania wyznacza przedmiot postępowania (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa - komentarz, Wyd. Unimex" Wrocław 2008, s. 699). Wznowienie postępowania następuje natomiast z urzędu lub na żądanie strony (art. 241 § 1 O.p.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy przyznać należy rację organowi, że pismo z dnia [...] kwietnia 2018 r. nie czyniło zadość wymogom podania w zakresie, w jakim odnosiło się do treści żądania. Wprawdzie skarżący wskazał w sposób umożliwiający identyfikację decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] w sprawie zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2005 r. i podał, że decyzja utrzymana zostało w mocy decyzją SKO, której stwierdzenia nieważności żąda, ale równocześnie wniósł odwołanie od decyzji SKO z [...] r. [...] odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. określającej podatek od nieruchomości za rok 2005. Według art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W rozpatrywanej sprawie organ wezwał zatem skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku, jednak skarżący – zdaniem SKO - w stosownym terminie nie uzupełnił wskazanych braków - nie wskazał daty i numeru decyzji ostatecznej, której stwierdzenia nieważności żądał. W ocenie Sądu, treść wniosku z [...] kwietnia 2018 r. nie uprawniała organu do zastosowania instytucji z art. 169 § 4 O.p. Taki sposób rozstrzygnięcia w okolicznościach badanej sprawy uznać należy za zbyt formalistyczny i nieuwzględniający zasady działania organu w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Skarżący, wyraźnie wskazał bowiem, o czym świadczy także treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że domaga się stwierdzenia nieważności decyzji SKO utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. określającej podatek od nieruchomości za rok 2005. Zawarte w motywach orzeczenia stanowisko organu odwoławczego o brakach formalnych wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, skutkujących pozostawieniem go bez rozpatrzenia, jest zatem błędne. Przypomnieć należy, że braki podania, uzupełniane na podstawie art. 169 § 1 O.p., dotyczą wyłącznie formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie mu biegu. Nie dotyczą natomiast wszystkich okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Przepis ten nie może być wykładany szeroko i zamykać stronie możliwości rozpatrzenia jej sprawy w sposób merytoryczny z uwagi na stawiane jej wymagania w zakresie wykazania (udowodnienia) okoliczności przytoczonych w podaniu, kwalifikowanych wadliwie jako warunki formalne. Drogi tej nie może zamykać zatem okoliczność niepodania daty, czy numeru ostatecznej decyzji SKO, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. określającej podatek od nieruchomości za rok 2005. Zdaniem Sądu, jeżeli podatnik nie jest w stanie wykonać nałożonego obowiązku i informuje o obiektywnej w tym względzie przeszkodzie organ, a jednocześnie nie budzi wątpliwości, że żądanie dotyczy postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od nieruchomości, położonej w L. za 2005 r., to rzeczą organu było ustalenie w ramach własnej księgowości i po analizie akt podatkowych (a przynajmniej poczynienie w tym względzie starań, które winny znaleźć wyraz w treści akt administracyjnych) danych identyfikujących decyzję ostateczną, której był autorem. Już te okoliczności wskazują zatem na fakt, że rzeczywistą intencją podatnika było stwierdzenie nieważności decyzji SKO utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. Istotną dla wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest deklarowana przez podatnika – wnioskodawcę okoliczność, że konkretna sprawa podatkowa zakończona została w sposób ostateczny, tj. że od wydanej decyzji nie służy już odwołanie. A zatem, żądanie wzruszenia decyzji ostatecznej, określającej wysokość podatku od ściśle określonej nieruchomości za konkretny rok podatkowy bez podania daty, czy też numeru decyzji ostatecznej, nie powinno stanowić przeszkody do uznania podania za odpowiadającego wymogom z art. 168 § 2 O.p. Istotne dla skutecznego zakreślenia żądania wniosku jest bowiem wskazanie przedmiotu sprawy. Inne kwestie, jakkolwiek nie pozostające poza istotą sprawy, winny być ustalone w toku postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. W ocenie Sądu zatem, mając na uwadze treść art. 169 § 1 O.p., organ winien podjąć próbę dokonania ustaleń co do tego, czy decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] r. dotycząca podatku od nieruchomości za 2005 r. jest ostateczna, czy też taki przymiot posiada decyzja SKO, zapadła w rozpoznaniu odwołania od wskazanej decyzji Prezydenta. Dopiero w wyniku takich ustaleń organ będzie mógł podjąć w sprawie dalsze działania w kierunku oceny dopuszczalności stwierdzenia jej nieważności. Podkreślić należy, że przedmiotem niniejszej sprawy było wyłącznie postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, dlatego też pozostała argumentacja skargi nie ma znaczenia dla dokonanej oceny tego postanowienia. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 P.p.s.a. uchylił obydwa postanowienia SKO, zapadłe w przedmiocie pozostawienia wniosku strony bez rozpatrzenia. Z uwagi na fakt, iż skarżący został zwolniony w ramach prawa pomocy od kosztów sądowych w całości, a w związku z tym nie wykazał poniesienia w sprawie jakichkolwiek kosztów, Sąd nie miał podstaw do uwzględnienia jego wniosku zawartego w skardze o zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz od organu.