II SA/Bk 592/18
WyrokWSA w Białymstoku2019-02-07
Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Elżbieta Lemańska, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Miejskiej w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może zostać uznana za nieważną w części dotyczącej konkretnych zapisów dotyczących linii rozgraniczających dróg oraz parametrów dachu we wzorniku zabudowy, jeśli narusza to prawo własności właściciela nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała Rady Miejskiej w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest częściowo nieważna. Stwierdzono nieważność w części dotyczącej nieprecyzyjnego określenia linii rozgraniczających dróg oraz w zakresie parametrów dachu we wzorniku zabudowy typu D, które okazały się technicznie niemożliwe do realizacji. W pozostałym zakresie skargę oddalono, uznając, że pozostałe zarzuty nie stanowiły istotnego naruszenia trybu lub zasad sporządzania planu, a ograniczenia prawa własności były uzasadnione celem ochrony historycznego charakteru osiedla.Stan faktyczny
Skarżący Karol Halicki zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej Białegostoku z 2007 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla Bojary. Zarzucił szereg naruszeń przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym wprowadzanie elementów informacyjnych zamiast wiążących, naruszenie prawa własności poprzez narzucone wzorniki zabudowy, brak precyzji w określeniu linii rozgraniczających drogi, sprzeczności między częścią tekstową a graficzną planu, a także naruszenia procedury uchwalania planu. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności uchwały w części dotyczącej jego nieruchomości.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej § 67 pkt 4 lit. "q" i "r" oraz części graficznej w zakresie dotyczącym linii rozgraniczających w odniesieniu do działki o numerze geodezyjnym [...].
2. Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały dotyczącej załącznika numer 2d (wzornika zabudowy bojarskiej TYP D) w zakresie obowiązku zachowania kąta nachylenia połaci dachowych na działce o numerze geodezyjnym [...].
3. W pozostałym zakresie skargę oddalono.
4. Zasądzono od Rady Miejskiej Białegostoku na rzecz skarżącego kwotę 287 zł tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Karola Halickiego na uchwałę Rady Miejskiej Białegostoku z dnia 29 października 2007 r., nr XVIII/174/07 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla Bojary w B. – rejon ulic T., S., Ś., B., O. i S. 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej to jest § 67 pkt 4 lit. "q" i "r" i części graficznej w zakresie dotyczącym linii rozgraniczających w odniesieniu do działki o numerze geodezyjnym [...]; 2. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały dotyczącej załącznika numer 2d to jest wzornika zabudowy bojarskiej TYP D w zakresie obowiązku zachowania kąta nachylenia połaci dachowych na działce o numerze geodezyjnym [...]; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala; 4. zasądza od Rady Miejskiej B. na rzecz skarżącego K. H. kwotę 287 (dwieście osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego.
Skarżący K. H. złożył do sądu administracyjnego skargę na uchwałę nr XVIII/174/07 Rady Miejskiej w B. z dnia 29 października 2007 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla B. w B. (rejon ul. T., S., Ś., J., O. i S.) w odniesieniu do działek o nr ewid. gr. [...] oraz [...] (pas terenu wzdłuż boku działki [...], o szerokości 2 metrów) i [...] (pas terenu wzdłuż boku działki [...] o szerokości 2 metrów) - obręb 17- B., przy ul. M. i P. w B. Zarzucił naruszenie:
1) art. 28 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1073 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa) w zw. z § 4 i § 7 pkt 9 rozporządzenia z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. 2003 r. nr 164, poz. 1387), przez brak dostrzeżenia niewłaściwego zastosowania tych przepisów polegającego na wprowadzeniu do zaskarżonej uchwały elementów o charakterze informacyjnym - m.in. w załączniku nr 2, a także w załączniku nr 3a, 3b, 3c, 3d, które nie są ustaleniami planu, a jednocześnie wpływają na sposób zagospodarowania poszczególnych działek;
2) art. 15 ust. 1 oraz art. 28 ust. 1 ustawy w zw. z art. 140 K.c. oraz w zw. z art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, przez wprowadzenie do planu miejscowego załączników nr 2a-2g zawierających wzorniki budynków, które właściciel wykazanych w załączniku nr 2 nieruchomości ma nakaz budować, bez określenia w planie miejscowym ich charakteru prawnego, definicji, a także jakiejkolwiek procedury (zasad) ich stosowania - co w konsekwencji narusza również prawo własności skarżącego, z uwagi na uniemożliwienie mu korzystania z przysługujących praw oraz naruszenie zasady proporcjonalności, tj. brak wyważania interesu publicznego oraz indywidualnego interesu obywatela;
3) art. 15 ust. 1 w zw. art. 28 ust. 1 ustawy, przez wprowadzenie planem miejscowym na teren działki inwestora załącznika nr 2d - wzornika zabudowy bojarskiej typu — D, w którym określono parametry dachu o konkretnej geometrii, długości i kącie nachylenia - które wykluczają się wzajemnie powodując w konsekwencji, że realizacja budynku wskazanego we wzorniku - jest niemożliwa bez naruszenia postanowień planu miejscowego;
4) art. 15 ust. 1 w zw. art. 28 ust. 1 ustawy, przez brak precyzyjnego określenia szerokości linii rozgraniczających dróg gminnych (dojazdowych) - KD-31D (ul. P.) oraz KD-32D (ul. M.), co w konsekwencji prowadzi do przekroczenia władztwa planistycznego oraz ograniczenia prawa własności skarżącego;
5) art. 6 ust. 1 oraz art. 15 ust. 2 i 3 ustawy w zw. z art. 140 K.c. oraz art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, przez przekroczenie granic władztwa planistycznego polegające na bezprawnym i nieuzasadnionym ustaleniu konkretnych lokalizacji obiektów w planie miejscowym, tj. w załączniku nr 2 planu miejscowego;
6) art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 3 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy w zw. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, przez naruszenie zasady równości wobec prawa poprzez traktowanie niektórych działek/terenów w planie miejscowym w sposób uprzywilejowany względem działki skarżącego polegające m.in. na nakazaniu stosowania wskazanych wzorników w konkretnych lokalizacjach (tylko na niektórych działkach) oraz regulacjach w zakresie przekształcania w całości na usługi tylko niektórych budynków w planie;
7) art. 15 ust. 1 ustawy, przez uchwalenie planu miejscowego sprzecznego z zasadami sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określonymi w przywołanym przepisie, tj. sprzeczności części tekstowej uchwały z załącznikami będącymi integralną częścią uchwały, polegające na nakazaniu lokalizowania obiektu w określonym miejscu (zał. nr 2 planu miejscowego), która to lokalizacja przekroczy określoną w planie - nieprzekraczalną linię zabudowy (zał. nr 1 planu miejscowego);
8) art. 15 ust. 1 ustawy, przez uchwalenie planu miejscowego sprzecznego z zasadami sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określonymi w przywołanym przepisie, tj. sprzeczności części tekstowej planu miejscowego określającym w całej strefie ochrony konserwatorskiej nakaz stosowania we wznoszonych obiektach dachów symetrycznych dwuspadowych, bez wskazania wyjątków w tym zakresie podczas, gdy wzornik określony w zał. 2d planu miejscowego obowiązujący na terenie działki wskazanej w skardze, nakazuje realizację dachu wielospadowego kopertowego;
9) art. 15 ust. 2 pkt 8 oraz art. 28 ust. 1 ustawy w zw. art. 21 ust. 1 i 64 ust. 3 Konstytucji RP, przez wprowadzenie zakazu scalania i dzielenia istniejących parceli, z wyjątkiem przywracania podziałów historycznych (o czym stanowi § 27 planu miejscowego), co w konsekwencji powoduje wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej oraz nieuzasadnione ograniczenie prawa własności skarżącego, które to ograniczenie musi być zgodne z normami konstytucyjnymi wyznaczającymi granice ingerencji prawodawczej w prawo własności;
10) art. 3 ust. 1, art. 15 ust. 2 pkt 4 ustawy oraz art. 7 Konstytucji w zw. z § 18, § 20, § 23 planu miejscowego, przez wprowadzenie szczegółowej regulacji dotyczącej ochrony zabytków w sposób wykraczający poza upoważnienie ustawowe oraz przyznane gminie władztwo planistyczne;
11) art. 3 ust. 1, 15 ust. 2 i 3 ustawy oraz art. 94 Konstytucji RP w zw. z § 9 ust. 3 planu miejscowego, przez ustanowienie w planie miejscowym procedury uzgodnienia zamierzeń inwestycyjnych z plastykiem miejskim, tj. w sposób wykraczający poza upoważnienie ustawowe;
12) art. 14 ust. 5 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym przed podjęciem uchwały o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego organ wykonawczy gminy wykonuje analizy dotyczące zasadności przystąpienia do sporządzenia planu i stopnia zgodności przewidywanych rozwiązań z ustaleniami studium, przygotowuje materiały geodezyjne do opracowania planu oraz ustala niezbędny zakres prac planistycznych, które to działania powinny uzasadniać przyjęte w planie miejscowym postanowienia odnośnie ograniczenia prawa własności, jednakże Rada Miasta B. w powyższym zakresie takiego uzasadnienia nie sporządziła;
13) art. 17 pkt. 13 ustawy, przez wprowadzenie do planu miejscowego zmian wynikających z rozpatrzonych uwag, bez ponownego uzgodnienia projektu planu miejscowego;
14) art. 17 pkt 10 ustawy, przez brak ponowienia wyłożenia do publicznego wglądu projektu planu w zakresie zmian wprowadzonych po pierwszym wyłożeniu;
15) art. 17 pkt 9 ustawy, przez wyłożenie do dyskusji publicznej planu, który nie został formalnie uzgodniony zgodnie z przepisami ustawy, bowiem uzgodnienie z Wojewodą P. - Wydziałem Zarządzania Kryzysowego z dnia [...] sierpnia 2007 r. - miało charakter warunkowy, polegający na wprowadzeniu do planu miejscowego konkretnych zapisów z zakresu obrony cywilnej dotyczącej obronności RP – które nie zostały w całości uwzględnione.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności kwestionowanej uchwały w zakresie odnoszącym się do działek o nr ewid. gr. [...] oraz [...] (pas terenu wzdłuż boku działki [...], o szerokości 2 metrów) i [...] (pas terenu wzdłuż boku działki [...] o szerokości 2 metrów) i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podano, że kwestionowany plan zawiera szereg ograniczeń w posiadanym przez skarżącego prawie własności. Najistotniejszym ograniczeniem jest wprowadzenie wzornika zabudowy bojarskiej - z góry narzucającym, że na nieruchomości skarżącego mogą być realizowane wyłącznie dwa budynki, określone w załącznikach wzorniki typu "B" i "D". Zdaniem skarżącego trudno znaleźć jakiekolwiek racjonalne wyjaśnienie w kwestii nakazania stosowania takich wzorników. Jednym z postulatów przy uchwalaniu planu miejscowego, miało być odtworzenie starej zabudowy bojarskiej oraz wprowadzenie na ten teren zabudowy jednorodzinnej o różnorodnym charakterze. Z posiadanych dokumentów wynika natomiast, że na działce skarżącego nigdy nie było żadnej zabudowy jednorodzinnej, stąd - nie można w tym względzie mówić o jakimkolwiek odtworzeniu zabudowy, którą należy rozumieć jako odbudowę obiektu budowlanego, w tym samym miejscu i o tych samych parametrach. Skoro w tym miejscu nigdy nie stał, żaden budynek - nie można mówić o jego odbudowie, a tym bardziej narzucać właścicielowi konkretnej formy budynku. Wprowadzenie jednolitych wzorników, wypacza też sens wprowadzenia różnorodności do zabudowy bojarskiej, która miała być jednym z postulatów planu miejscowego (funkcjonowanie wzornika spowoduje bowiem, że każdy budynek będzie identyczny). Kolejnym istotnym ograniczeniem na działce inwestora jest nakaz lokalizacji obiektu w konkretnym miejscu z precyzyjnym ustawieniem kalenicy dachu — w sposób równoległy do ul. P. - który zawarto na zał. nr 2 planu miejscowego. Dodatkową ingerencją w sferę praw właścicielskich, jest m.in. zakaz scalania i podziału działek (z wyjątkiem niejasnego podziału historycznego) zawarty w § 27 planu miejscowego. Innym istotnym ograniczeniem jest zakaz rozbudowy obiektu wskazanego w zał. 2d (który chciał wybudować skarżący), ograniczenia w prowadzeniu określonej działalności gospodarczej czy wreszcie uregulowanie z przekroczeniem delegacji ustawowej szeregu dodatkowych warunków, jakie musi spełnić inwestor próbując realizować swój zamiar inwestycyjny (m.in. opinie plastyka miejskiego czy zawarte w uchwale zgody/opinie konserwatora zabytków). Zdaniem skarżącego sposób ingerencji w jego prawo własności, a także ilość wskazanych w uchwale zakazów/warunków świadczy o braku jakiegokolwiek wyważenia interesu publicznego i prywatnego. Uregulowania takie świadczą także o przekroczeniu władztwa planistycznego. Przy tworzeniu bowiem w planie miejscowym terenu o charakterze mieszkaniowym jednorodzinnym nie można dać całkowitego prymatu zasadzie ochrony zabytkowego charakteru B. zapominając, że podstawowa funkcją tego terenu jest funkcja mieszkalna.
Skarżący zarzucił, że uzasadnione wątpliwości budzi charakter załącznika nr 2, tj. czy jest to jedynie załącznik o charakterze informacyjnym, jak wskazano wprost w § 2 pkt 1b planu miejscowego, czy też jest to załącznik o charakterze prawnie wiążącym, który jak wskazano w § 55 ust. 8 planu miejscowego nakazuje lokalizowanie nowych obiektów według wzornika. Skarżący wywiódł, że w przypadku uznania, że załącznik jest jedynie niewiążącą informacją, niewywołującą po stronie adresatów jakichkolwiek obowiązków - wypaczałoby sens stosowania wzorników zabudowy określonych w zał. 2a - 2h, bowiem to właśnie w zał. nr 2 wymieniono działki, dla których określono konkretne typy wzorników (w przypadku działki skarżącego wyłącznie wzorniki typu B i D). Dodatkowo w załączniku tym wskazano konkretne lokalizacje budynków, które na danym terenie mogłyby być lokalizowane. Założenie jedynie informacyjnego charakteru załącznika, wydaje się również niejasne, a wręcz sprzeczne z przepisami zawartymi w części tekstowej planu miejscom go (np. § 6 pkt 6 czy § 55 ust. 8 planu miejscowego w których wprost nakazuje się na działkach określonych w zał. nr 2 realizację budynków według określonego wzornika). W przypadku uznania natomiast, że charakter załącznika jest wiążący, poza wyraźnym naruszeniem praw właścicielskich, będzie on wprost sprzeczny z częścią tekstową oraz pozostałymi załącznikami graficznymi. Wskazano, że informacyjny charakter mają również załączniki nr 3a, 3b, 3c, 3d - określające schematy prowadzenia sieci infrastruktury technicznej w pasach drogowych i ciągach pieszo-jezdnych. Skarżący podniósł, że wskazane zastrzeżenia odnośnie zakresu stosowania przedmiotowego załącznika, nie są problemem abstrakcyjnym, bowiem podobne problemy interpretacyjne, mają również obecnie organy administracji architektoniczno - budowlanej przy wydawaniu rozstrzygnięć w zakresie pozwolenia na budowę.
Nadto skarżący zarzucił, że kwestionowana uchwała w wielu zapisach jest niespójna. I tak w zał. nr 2 wprowadzono na działce skarżącego konkretną lokalizację nowego budynku, który mógłby być na tym terenie realizowany. Wynika z niego, że budynek taki miałby się znajdować w północno- zachodniej części działki i mieć kalenicę dachu równoległą do ul. P. Zlokalizowanie obiektu w sposób zgodny z ww. załącznikiem spowodowałoby, że powstały obiekt niewątpliwie przekroczyłby wyznaczoną w planie (zał. nr 1) nieprzekraczalną linię zabudowy, która wyznaczona została w oparciu o frontowe ściany istniejących na sąsiednich działkach budynków usytuowanych przy ul. P. Ponadto w ocenie skarżącego plan nie może wskazywać konkretnej lokalizacji obiektu, ta bowiem zostanie ostatecznie ustalona na etapie postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę.
Zdaniem skarżącego wątpliwości budzą zapisy części tekstowej planu miejscowego które w wielu wypadkach są wprost sprzeczne z załączonymi wzornikami budynków. I tak w § 6 pkt 6 planu miejscowego nakazano lokalizowanie nowej zabudowy według wzorników zabudowy z uwzględnieniem ustaleń szczegółowych oraz dodatkowo wprowadzono konkretne zasady jego stosowania. W § 6 pkt 6 planu miejscowego nakazano stosowanie przy realizacji obiektów dachów symetrycznych dwuspadowych o nachyleniu połaci określonym dla poszczególnych typów. Dodatkowo w przepisie 55 ust. 8 pkt 1 planu, wprost nakazano stosować wzornik. We wzorniku D - obowiązującym na nieruchomości skarżącego dach składa się z dwóch części - niższej i wyższej. Wyższa część przykryta jest dachem czterospadowym (tzw. kopertowym), natomiast niższa część przykryta została dachem trójspadowym. Ponadto w zał. nr 2 nakazującym lokalizację budynku - wyraźnie pokazano rysunek dachu symetrycznie dwuspadowego. Powyższa kwestia budzi poważne wątpliwości interpretacyjne, czy stosować ogólny zapis planu, nakazujący bez wyjątków realizować dachy dwuspadowe (co na działce skarżącego znajduje odzwierciedlenie w zał. nr 2), czy też stosować w sposób ścisły rozwiązania zawarte we wzorniku. Wątpliwość budzą także uregulowania w zakresie podziałów okiennych i drzwiowych oraz ich rozmieszczenia w płaszczyznach ścian. W § 6 pkt 6h planu ustalono, że stolarka okienna i drzwiowa ma być wyłącznie drewniana o tradycyjnych podziałach i proporcjach otworów okiennych i drzwiowych (..) - według załączników graficznych. We wzornikach poszczególne schematy elewacji pokazują różne podziały, okienne drzwiowe i ich rozmieszczenie w płaszczyznach ścian. Powyższe, zdaniem skarżącego, budzi wątpliwości czy zaprezentowane we wzornikach podziały oraz wskazane schematy okienne i drzwiowe stanowią obowiązek ich użycia bez żadnego marginesu twórczej swobody, czy też podział elementów elewacyjnych zawarty we wzornikach stanowi jedynie wzorzec w oparciu o który projektant może swobodnie kształtować rysunek elewacji. W efekcie inwestorzy narażeni są na swobodną interpretację urzędników organów administracji architektoniczno - budowlanej.
Skarżący zarzucił, że załącznik nr 2d – zawierający wzornik zabudowy bojarskiej typu - D od strony technicznej nie jest możliwy do spełnienia. Budynek z wzornika D składa się z dwóch części - niższej i wyższej. W wyższej części obiektu dach (czterospadowy - kopertowy) musi zostać skonstruowany na rzucie kwadratu, a tym samym będzie posiadał w osiach symetrii taki sam kąt nachylenia połaci dachowych. Niższa część została oznaczona jako "dobudówka" - z dachem trójspadowym. Jak wykazała szczegółowa analiza parametrów wzornika obiekt o podanych parametrach; kątów nachylenia dachów (w widełkach kąta pomiędzy 11° a 20°), długości niższej kalenicy (ok. 1/3 wysuniętej ściany), oraz szerokość części niższej kondygnacji budynku od 950 m do 1050 m, jest w sensie technicznym niemożliwe do wykonania w sposób zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W przypadku bowiem spełnienia dwóch z podanych parametrów - zawsze niezgodny z ustaleniami planu miejscowego będzie trzeci parametr (kąt, długość bądź szerokość). Na potwierdzenie powyższego do skargi dołączono opinię z dnia 7 marca 2018 r. sporządzoną przez mgr inż. architekta W. J. rzeczoznawcę budowlanego o specjalności architektonicznej - w zakresie możliwości zabudowy nieruchomości oznaczonej nr geod. [...] zgodnie z planem.
Nadto skarżący podniósł, że w § 6 pkt 4 plan miejscowy stanowi, że na działkach niezabudowanych, oprócz stosowania wzornika, dopuszcza się odtworzenie zabudowy, według dostępnych materiałów dokumentujących dawną zabudowę. Jednak po pierwsze, nie jest sprecyzowane, czy zapis ten biorąc pod uwagę zał. nr 2 oraz przepis szczególny tj. § 55 ust. 8 pkt 1 planu (który nakazuje lokalizowanie nowej zabudowy według wzorników) ma zastosowanie na nieruchomości skarżącego. Ponadto zarzucono, że przepis § 6 pkt 4 jest nieprecyzyjny i może prowadzić do jego swobodnej oceny przez organy. Nie precyzuje jakiego typu materiały archiwalne miałyby być wykorzystywane przez potencjalnych inwestorów, z jakich lat (jakiego okresu), czy w grę wchodzi dawna zabudowa, jaka występowała wyłącznie na terenie B., czy też nie. Wreszcie, co istotne nie wiadomo jaki organ miałby oceniać zgodność danej inwestycji z tym zapisem planu miejscowego.
Skarżący podniósł, że w § 67 planu, ustalone zostały linie rozgraniczające i parametry techniczne ulic publicznych z ich oznaczeniem na rysunku planu. Plan ustalił również szerokość linii rozgraniczających ul. P. i M., usytuowanych przy nieruchomości skarżącego. Linie rozgraniczające zostały określone w przypadku ul. P. (oznaczenie w planie: KD-31D) od 7,0 m do 9,0 m, z jezdni 1x2 pas ruchu, a w przypadku ul. M. (oznaczenie w planie: KD-32D) od 11,0 do 14,00 m, z jezdni 1x2 pasy ruchu. W ocenie skarżącego oznaczenie powyższe jest nieprecyzyjne. Trudno również powiązać w tym zakresie część tekstową planu z jego częścią graficzną. Plan powinien bowiem jasno określać szerokość linii rozgraniczających, a nie zostawiać organom swobodę w jej ustaleniu.
Zdaniem skarżącego ustalenia planu zawarte w § 18, 20 i 23 wykraczają poza przyznane radzie gminy kompetencje do określenia w planie miejscowym zasad ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej, w tym określenia nakazów i zakazów obowiązujących w strefie ochrony konserwatorskiej wyznaczonej w planie. Skarżący podniósł, że w zakresie władztwa planistycznego gminy i obowiązku zawarcia w planie postanowień, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 4 ustawy, nie mieści się kompetencja do regulowania kwestii związanych z postępowaniem dotyczącym prowadzenia robót budowlanych przy zabytku. To ustawy o ochronie zbytków i opiece nad zabytkami oraz Prawo budowlane kompleksowo regulują kompetencje organów administracji w procesie budowlanym związanym z zabytkiem. Za niedopuszczalne należy uznać zobowiązywanie i nakładanie zadań, w drodze uchwały rady gminy, w zakresie procedury administracyjnej związanej z działaniami podejmowanymi przy zabytku. Wszelkie zapisy planu odnoszące się do postępowania związanego z procesem budowlanym, w zależności od sytuacji, można potraktować, jako niezgodne z prawem powtórzenie przepisów ustaw lub ich modyfikacji, jeżeli uregulowanie takie wynika wprost z ustawy.
Skarżący zarzucił, że regulacja zawarta w § 9 ust. 3 planu nakładająca obowiązek uzyskania zgody plastyka nie mieści się w granicach władztwa planistycznego, gdyż prowadzi do wykreowania organu administracji w sensie funkcjonalnym. Ponadto nie wiadomo na podstawie jakiej procedury miałoby być prowadzone postępowanie uzgodnieniowe. Skarżący podniósł, że żaden przepis ustawy nie upoważnia rady gminy do stanowienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego norm kreujących organy administracji, a także do "uzupełniania" procedury regulującej uzyskanie pozwolenia na budowę. W granicach władztwa planistycznego gminy mieści się prawo do oddziaływania na estetykę miasta przez ingerowanie w rozmiar, kształt czy sposób posadowienia konkretnych obiektów, jednakże narzędziem temu służącym nie może być ustanowienie nowego organu i instytucji uzgodnienia. Nadużycie władztwa planistycznego stanowi również zapis § 27 planu zakazujący dokonywania scaleń i dzielenia istniejących parceli, z wyjątkiem przywracania podziałów historycznych. Zapis ten narusza sferę uprawnień ustawowo zastrzeżonych dla organu wykonawczego gminy, bowiem to wójt, burmistrz albo prezydent miasta po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyduje, czy ewentualny podział lub scalenie jest dopuszczalne, czy tez nie. Wprowadzenie w uchwale zapisów zakazujących scalania i podziału nieruchomości, powoduje sprzeczność pomiędzy zapisami ustawowymi, a aktem prawa miejscowego. Całkowicie niejasny, zdaniem skarżącego, jest wyjątek od ustanowionego zakazu podziału i scalania - mianowicie przywracanie podziałów historycznych. W żadnych zapisach planu nie wskazano, w jaki sposób podziały takie miałyby być przywracane. Nie określono żadnej procedury w tym zakresie, nie wyjaśniono również, co rozumieć należy pod pojęciem "podział historyczny" Plan nie precyzuje, ani w części tekstowej, ani w załącznikach graficznych, żadnego możliwego historycznego podziału działek.
Nadto zarzucono, że wymagana przepisem art. 14 ust. 5 ustawy, analiza dotycząca zasadności przystąpienia do sporządzenia planu i stopnia zgodności przewidywanych rozwiązań z ustaleniami studium, nie została w odpowiednim zakresie przeprowadzona. Wskazano, że w piśmie zatytułowanym: "Analiza zasadności przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla B. w B. (rejon ul. T., S., Ś., J., O. i S.) wskazuje się jedynie, że zasadność przystąpienia do sporządzenia planu wynika z "określenia obszaru szczególnie cennego pod względem historycznym i urbanistycznym oraz sposobów ochrony zespołów zabudowy historycznej oraz starodrzewu", "określenia zasad wprowadzenia i kształtowania nowej zabudowy" czy też "wprowadzenia na terenie strefy ochrony konserwatorskiej wzornika zabudowy bojarskiej i określenie zasad jego stosowania". Nie wskazuje się natomiast dlaczego organ gminy chce uzyskać przedstawione w analizie efekty. Pozostaje także nadal niewiadomym dlaczego i w jakim celu organ gminy wprowadził w odniesieniu do działki skarżącego wzorniki zabudowy oraz nakazał lokalizować nowy budynek w konkretnym miejscu w sytuacji, gdy w tym miejscu nigdy nie stała żadna zabudowa. Zdaniem skarżącego trudno za rzetelne i wszechstronne uznać również badanie zgodności planowanych rozwiązań ze studium, które ogranicza się wyłącznie do lakonicznego stwierdzenia, że są zgodne ze studium.
Końcowo zarzucono, że organ naruszył procedurę uchwalania planu. Po pierwsze dlatego, że organ planistyczny tylko częściowo uwzględnił wskazane przez Wojewodę P. żądania. W planie nie ma bowiem żadnych uregulowań przewidujących realizację schronów lub ukryć typu I. W § 77 planu regulującego zakres obrony cywilnej wymieniono jedynie system alarmowania mieszkańców oraz przystosowanie oświetlenia zewnętrznego do wygaszenia. W ocenie skarżącego, wobec nie wypełnienia wszystkich warunków wskazanych przez Wojewodę P. - nie można uznać, aby plan miejscowy został w sposób należyty uzgodniony z ww. organem. Nadto zarzucono, że po uwzględnieniu zgłoszonych do planu uwag nie ponowiono żadnych uzgodnień i nie wyłożono ponownie, nowego projektu planu miejscowego do publicznego wglądu. Wskazano, że zmiany wynikające z rozpatrzonych pozytywnie uwag dotyczyły m.in. uzupełnienia wykazu obiektów zabytkowych ujętych w wojewódzkiej ewidencji zabytków, dopuszczenia rozbiórki istniejących zabytków będących w złym stanie technicznym (bez obowiązku ich odtwarzania), wprowadzenia nakazu lokalizacji nowych obiektów według wzorników zabudowy czy też zmiany ustaleń w zakresie parametrów zabudowy na konkretnych działkach (obszarach planistycznych). Były to, w ocenie skarżącego, zmiany o charakterze istotnym i podstawowym, które bez wątpienia wymagały zgodnie z art. 17 pkt 13 ustawy ponowienia uzgodnień z konkretnymi organami. Jako, że zmiany wynikające z uwzględnionych uwag dotyczyły najważniejszych, budzących największe kontrowersje społeczne kwestii związanych z ochroną zabytków czy stosowaniem wzorników, brak ponownego wyłożenia projektu planu po ich uwzględnieniu do publicznego wglądu, stanowi istotne naruszenie trybu jego sporządzania.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W pierwszej kolejności odniósł się do kwestii naruszenia interesu prawnego skarżącego. W ocenie organu skarżący nie wykazał, że zaskarżona uchwala naruszyła jego interes prawny lub uprawnienie związane z własnością nieruchomości objętej zaskarżonym planem. W dacie wejścia w życie zaskarżonej uchwały skarżący nie miał bowiem żadnych praw do tej nieruchomości, gdyż nie tylko nie był jeszcze jej właścicielem, ale nawet nie miał do niej żadnych praw obligacyjnych. Skarżący własność tej nieruchomości nabył 8 lat po wejściu w życie przedmiotowego planu miejscowego a zatem w stanie prawnym, który znał. Skoro skarżący w dniu wejścia w życie uchwały nie miał prawa (interesu prawnego) do tej nieruchomości, to nie mogło ono zostać naruszone przez uchwalony plan. Decydujące znaczenie dla wykładni art. 101 ust. 1 u.s.g., ma treść i cel tego przepisu, tj. ochrona tych, których interes prawny (a zatem nie faktyczny) został naruszony uchwałą wskutek zmiany przeznaczenia jego dziatki (lub dziatki sąsiedniej). Skoro przepis stanowi: "został naruszony uchwałą" to chodzi chronologicznie o to, że najpierw podmiot musiał mieć interes prawny, a następnie - wskutek podjęcia uchwały - został on naruszony. Uchwała nie może naruszać interesu prawnego, który jeszcze dla tego podmiotu nie istnieje, a zostanie dopiero "nabyty" wraz z nabyciem prawa własności nieruchomości. Nie można naruszyć prawa, które nie istnieje. W dalszej części organ odniósł się do poszczególnych zarzutów skargi.
I tak odnosząc się do zarzutu 1 i 2 skargi podano, że typy wzornika przedstawione na zał. nr 2 są jedynie propozycją i w przypadku działki nr geod. [...], z wyjątkiem wzornika typu "E" mogą być stosowane wszystkie pozostałe typy wzorników, tj. A, A1, B1, B3, B3, C, D, i F. W przypadku tego załącznika obowiązujące są ustalenia dotyczące lokalizowania budynku kalenicowo lub szczytowo względem ulicy oraz wskazanie działek, na których – wyłącznie - jest możliwa lokalizacja budynków według wzornika "D" i "E". Pozostałe informacje zawarte w tym załączniku mają charakter informacyjny, ponieważ są określone i szczegółowo opisane odpowiednio w tekście lub na rysunku planu. Z kolei ustalenia zawarte na załącznikach nr 2, 2a-2h są obowiązujące. Wzorniki zabudowy bojarskiej z zasady odnoszą się szczegółowo do elewacji frontowej i bocznych, widocznych z przestrzeni publicznych. Kwestią nadrzędną na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, położonym w wyznaczonej w planie strefie ochrony konserwatorskiej, jest zachowanie sprecyzowanych w planie proporcji otworów okiennych i drzwiowych oraz sposobu ich rozmieszczenia zgodnie ze wzornikiem w części budynku widocznej z otaczających przestrzeni publicznych, tzn. w elewacji frontowej i bocznych. Jednocześnie wskazano, że § 6 pkt 6 lit. f planu umożliwia pełną dowolność rozplanowania wnętrza i funkcji ww. budynków w dostosowaniu do indywidualnych potrzeb użytkowników oraz funkcji obiektu. Zaznaczono, że w szczególnych przypadkach lokalizacja dodatkowych okien lub rezygnacja z nich będzie wręcz niezbędna, np. ze względu na konieczność spełnienia przepisów odległości okien od granicy działki - zależnie od sposobu sytuowania budynku na działce. Podano, że w zał. nr 2 w odniesieniu do działki nr geod. [...] wskazano wzorniki typu "B" i "D". Organ stwierdził jednak, że na przedmiotowej nieruchomości może powstać budynek w oparciu o wszystkie typy wzorników, z wyłączeniem wzornika "E". Nadmieniono, że w opinii dotyczącej możliwości zabudowy przedmiotowej nieruchomości zgodnie z planem, sporządzonej na zlecenie skarżącego potwierdzono, że "(...) do planu dołączono w formie załączników wzorniki zabudowy, których obowiązek stosowania wynika wprost z ustaleń (np. § 55 ust. 8 pkt 1 planu)". Odnośnie elementów zawartych w załącznikach nr 3a, 3b, 3c, 3d podano, że nie są one elementami planu o charakterze informacyjnym. Załączniki te zawierają ustalenia graficzne określające zasady rozrządu infrastruktury technicznej. Zgodnie § 3 ust. 2 pkt 10 planu "Następujące oznaczenia graficzne na rysunku planu są ustaleniami obowiązującymi: (...) rozrząd - tj. układ i rodzaje projektowanych sieciowych urządzeń infrastruktury technicznej w pasach drogowych ulic - gminnych dróg publicznych". Ustalone w planie zasady rozrządu są więc ustaleniami planu.
Odnośnie zarzutu nr 3 i twierdzenia, że zabudowa przedmiotowej działki jest ograniczona ustaleniami planu, tj. przez wskazanie stosowania wzornika typu "D" ponownie podano, że typy wzornika przedstawione na zał. nr 2 są jedynie propozycją i w przypadku działki nr geod. [...], z wyjątkiem wzornika typu "E", mogą być stosowane wszystkie pozostałe typy wzorników. Odnosząc się do twierdzenie, że realizacja wzornika typu "D" nie jest możliwa z zachowaniem wszystkich określonych w tym wzorniku parametrów budynku, tj. szerokości i długości, wysokości oraz jednakowych kątów nachylenia połaci dachowych na wyższej i niższej części podano, że skoro we wzorniku typu "D" dach określono na kopertowy czterospadowy, a w jego niższej części jako dach wielospadowy o kącie nachylenia połaci od 11°do 20°, to należy uznać, że zapis o symetryczności dachu wprowadzony w § 6 pkt 6 lit. g planu, w odniesieniu do dachu dwuspadowego nie ma zastosowania. W związku z powyższym - realizacja budynku ze wzornika typu "D" jest możliwa i wykonalna w oparciu o ustalone parametry budynku (szerokości poszczególnych części budynku, jego wysokości, dachu kopertowego na wyższej części budynku oraz dachu wielospadowego z kalenicą na części niższej), przy czym połać szczytowa niższej części będzie miała inny kąt nachylenia - nadal mieszczący się w określonym we wzorniku przedziale. Zaznaczono, że przypadek ten został szczegółowo rozważony w przedmiotowej opinii (s. 14, pkt 5.5.1.4.). Autor opinii dowodził ponadto, że maksymalny kąt nachylenia połaci dachowych określony we wzorniku na 20° nie jest możliwy do uzyskania, a jedynie kąt maksimum 12,2 ° - nie można tego jednak uznać za błąd wykluczający realizację tego typu budynku, ponieważ szersze "widełki" mieszczą w swym zakresie tę prawidłową, możliwą do osiągnięcia wartość (s. 16, pkt 5.5.1.5.1.). Podano, że zapisy § 6 pkt 6 lit. f, h oraz lit. i planu, szczegółowo określają zarówno formę i podziały stolarki okiennej i drzwiowej, a także ewentualne zamiany "jednego lub dwóch otworów okiennych na drzwiowe lub witryny". Ustalenia planu - poza ww. przytoczonymi zapisami - nie zawierają odstępstw od układu i rozmieszczenia oraz proporcji otworów okiennych i drzwiowych określonych we wzornikach ani też możliwości odstąpienia od realizacji wybranych otworów okiennych lub drzwiowych - z wyjątkiem modyfikacji wynikających z konieczności spełnienia nadrzędnych względem planu przepisów dotyczących warunków technicznych (...) w przypadku lokalizacji budynku na dziatkach wąskich, o niewielkiej powierzchni. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że nie można zgodzić się ze stwierdzeniem zawartym we wnioskach opinii, że na działce nr geod. [...] nie można zrealizować zabudowy bez naruszeń postanowień obowiązującego planu miejscowego. Ponadto, nawet jeżeli we wzorniku typu "D" pojawia się nieścisłość, nie oznacza to, że działka została pozbawiona możliwości zabudowy, a przez to zostało ograniczone prawo własności skarżącego. Na działce może powstać budynek mieszkalny jednorodzinny projektowany w oparciu o dowolnie wybrany typ wzornika (z wyjątkiem typu "E") - zależnie od potrzeb i zamierzeń inwestorskich, o ile spełnione zostaną pozostałe ustalenia planu oraz określone dla terenu 5.3MN funkcja budynku oraz zasady zabudowy i zagospodarowania terenu, w tym maksymalna powierzchnia zabudowy oraz minimalna powierzchnia biologicznie czynna. Jednocześnie wskazano, że zapis zawarty w § 6 pkt. 4 planu dotyczący odtworzenie zabudowy według dostępnych materiałów archiwalnych dokumentujących dawną zabudowę nie ma w sprawie zastosowania, jako że działka nr geod. [...] nie była zabudowana. Zdaniem organu biorąc pod uwagę położenie terenu inwestycji - w objętym ochroną układzie urbanistycznym, na obszarze B. wpisanym do rejestru zabytków-ograniczenie planowanej zabudowy przez wprowadzenie wzorników zabudowy i ograniczenie dowolności materiałowej są uprawnioną i uzasadnioną ingerencją w prawo własności.
Odnośnie zarzutu 4 dotyczącego naruszenia przez brak określenia w części opisowej planu parametrów dróg wskazano, że w § 67 planu ustalono parametry techniczne dróg publicznych oznaczonych na rysunku planu, tj. określona została klasyfikacja poszczególnych ulic, jak również ich szerokość. Szerokość ulic w liniach rozgraniczających została określona zarówno w tekście planu przez podanie minimalnej i maksymalnej szerokości każdej z ulic, a ich przebieg doprecyzowuje rysunek planu. W przypadku ulic o zmiennej szerokości bardziej precyzyjne jej określenie w części tekstowej planu nie jest możliwe. W odniesieniu do liniowych oznaczeń graficznych, w tym między innymi nieprzekraczalnej linii zabudowy, obowiązującej linii zabudowy oraz linii rozgraniczających, w przypadku braku linii wymiarowej na rysunku planu, za rzeczywistą lokalizację należy przyjmować oś linii. Wskazując na wyrok wydany w sprawie II OSK 2992/14 organ podał, że nieokreślenie w części tekstowej planu szerokości poszczególnych dróg nie stanowi naruszenia prawa a tym bardziej takiego naruszenia, które dawałoby podstawę do stwierdzenia nieważności całego planu. W ocenie organu kwestionowany plan jasno określił parametry, w tym szerokość ulic w liniach rozgraniczających. Zawarte w § 3 ust. 3 oznaczenia graficzne na rysunku planu są ustaleniami postulatywnymi - informacyjnymi, w tym wymienione w pkt 6: szerokości jezdni oraz pozostałych elementów pasa drogowego - orientacyjne, do uściślenia w projektach budowlanych inwestycji.
Odnośnie zarzutu nr 5 i 7 dotyczących ustalenia konkretnych lokalizacji obiektów w planie na zał. nr 2 podano, że w załączniku tym wskazano nie miejsce lokalizacji budynku na działce, lecz sposób jego sytuowania - kalenicą równolegle lub prostopadle do ulicy. Załącznik ten nie przesądza też o tym, bliżej której z granic działek sąsiednich budynek ma być lokalizowany. Załącznik ten został sporządzony w skali 1:3000 i ma niewielką szczegółowość oraz schematyczny charakter. Błędem byłoby więc uznanie przedstawionego na nim sposobu lokalizacji obiektu ze wzornika za precyzyjne wskazanie miejsca lokalizacji budynku w odniesieniu do granic działek i pominięcie pozostałych obowiązujących rysunkowych i tekstowych ustaleń planu. Załącznik nr 2 ma sens i uzasadnienie jedynie w powiązaniu z pozostałymi ustaleniami planu. Nie może więc być mowy o sprzeczności części tekstowej i załącznika nr 2. Inna jest ich skala, zakres oraz cel. Ustalenia w nich zawarte wzajemnie się uzupełniają oraz doprecyzowują.
Odnośnie zarzutu nr 6 podano, że nieruchomość skarżącego znajduje się w planie na terenie o symbolu 5.3MN. Teren ten został przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wraz z urządzeniami towarzyszącymi, parkingami i dojazdami. Przeznaczenie wszystkich działek położonych w granicach danego terenu jest jednakowe. Biorąc pod uwagę definicję budynku mieszkalnego jednorodzinnego zawartą w art. 3 pkt 2a ustawy - Prawo budowlane, zarówno na działce nr geod. [...], jak też na wszystkich pozostałych nieruchomościach położonych w granicach terenu o symbolu 5.3.MN realizacja usług możliwa jest jedynie na powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30 % powierzchni całkowitej budynku. Stanowią o tym przepisy ustawy – Prawo budowlane a nie plan. Dopuszczenie przekształcenia budynków zabytkowych zawarte w § 55 ust. 6 planu musi być zgodne z przeznaczeniem terenu określonym w § 55 ust. 1. W ocenie organu nie ma więc podstaw do twierdzenia o nierównym traktowaniu skarżącego i pozostałych właścicieli nieruchomości położonych zarówno na terenie o symbolu 5.3MN, jak też na pozostałych terenach o podobnym charakterze, położonych w strefie ochrony konserwatorskiej. Przeznaczenie poszczególnych terenów oraz zasady ich zabudowy i zagospodarowania zostały określone m.in. w oparciu o istniejące uwarunkowania, wytyczne konserwatorskie, z uwzględnieniem istniejącej zabudowy i zagospodarowania terenu oraz wniosków składanych w trakcie sporządzania planu. Teren o symbolu 5.2MU już na etapie sporządzania projektu planu byt częściowo zabudowany budynkami o funkcji mieszkalnej wielorodzinnej oraz obiektami w całości o funkcji usługowej, o większej wysokości i intensywności, podczas gdy na terenie o symbolu 5.3MN znajdują się wyłącznie budynki mieszkalne jednorodzinne (zabudowa szeregowa również jest zaliczana do zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej). Nowa zabudowa powinna powstawać na zasadzie uzupełnienia istniejącego zagospodarowania i zabudowy pod względem parametrów, formy i funkcji, nie wprowadzając dysharmonii oraz dysonansu w istniejącym, uporządkowanym układzie funkcjonalno - przestrzennym. Odnośnie nierównego traktowania działek na poszczególnych terenach w planie przez nakaz lokalizacji budynków ze wzornika tylko na niektórych działkach wyjaśniono, że na zał. nr 2 wskazano dziatki, na których należy lokalizować zabudowy według wzornika, sposób usytuowania obiektu na działce oraz wybrane typy obiektów ze wzornika ze wskazaniem ich konkretnych lokalizacji. Na załączniku tym lokalizację budynku ze wzornika, wraz z przyporządkowanym mu określeniem typu budynku (typy: A, A1, B1, B2, B3, C, D, E i F) określonych w załącznikach nr 2a, 2b, 2c, 2d, 2e, 2f wskazano wyłącznie w odniesieniu do działek niezabudowanych, co zostało wyraźnie zapisane w § 6 pkt 6 tekstu planu. Organ podniósł, że nakaz stosowania wzornika dotyczy niemal każdego nowego obiektu realizowanego na terenach położonych w strefach ochrony konserwatorskiej wyznaczonych w planie. Jedynym wyjątkiem jest ustalenie § 6 pkt 4 planu. W związku z tym zarzut o nierównym traktowaniu w tym względzie, zdaniem organu, należy uznać za bezpodstawny.
Odnośnie zarzutu nr 8 podano, że skoro na działce skarżącego możliwa jest realizacja budynku ze wzornika typu "D", którego dach ma formę dachu kopertowego wielospadowego oczywistym jest, że tego typu dach nie posiada kalenicy, więc w przypadku wyboru tego wzornika zapis § 55 ust. 8 pkt 2 planu nie obowiązuje. Nie oznacza to, zdaniem organu sprzeczności zapisów planu, ani ich wzajemnego wykluczania się. Wzornik typu "D" stanowi szczególny przypadek, zarówno w zakresie formy architektonicznej obiektu, rodzaju dachu oraz zastosowanej stolarki okiennej. Z tego właśnie względu jego realizacja została dopuszczona tylko w kilku, konkretnie wskazanych na zał. nr 2 lokalizacjach.
Odnośnie zarzutu nr 9 podano, że § 27 planu miał na celu utrzymanie historycznego układu urbanistycznego najstarszej części osiedla B., której historycznie wykształcony układ przestrzenny sięga XVI w. Poprzez dopuszczone w planie przywracania podziałów historycznych rozumie się zmianę przebiegu granic działek w oparciu o materiały archiwalne, na przykład materiały geodezyjne lub mapy ilustrujące wcześniejszy układ działek. Plan takie podziały dopuszcza - o ile będą one zgodne z przeznaczeniem terenu i zasadami zabudowy i zagospodarowania określonymi dla tego terenu. W przedmiotowej sprawie Rada Miejska chcąc w maksymalnym stopniu zachować charakter tej części osiedla B., jego historycznie ukształtowany układ funkcjonalno-przestrzenny, zapewnić harmonijny wygląd budynków i działek oraz sposobu ich zagospodarowania, wprowadziła kwestionowane zapisy do planu, aby nie dopuścić do powstawania małych nieruchomości lub zabudowy mieszkaniowej w formie intensywnej - bliźniaczej lub szeregowej.
Odnośnie zarzutu nr 10 organ stwierdził, że nakazy i zakazy służące ochronie dziedzictwa kulturowego oraz dóbr kultury współczesnej mieszczą się w sferze prawotwórczej organu planistycznego. Zapis § 18, § 20 i § 23 planu wyrażają wolę ochrony ładu przestrzennego wokół zabytków wpisanych do rejestru. Takie działanie znajduje uzasadnienie w art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Odnosząc się do zarzutu nr 11 podano, że wprowadzenie zasad porządkujących i znacznie ograniczających lokalizację reklam wolnostojących, reklam na budynkach oraz zasad zagospodarowania ogródków gastronomicznych podyktowany był szczególnym charakterem osiedla B. i jego położeniem w przeważającej części na obszarze wpisanym do rejestru zabytków. Wskazano, że na obszarze miasta B. projekty graficzne i lokalizacja reklam w miejskiej przestrzeni publicznej i szyldów oraz wystrój ogródków gastronomicznych wymagają uzyskania pozytywnej opinii jednostki organizacyjnej UM do spraw kształtowania przestrzeni publicznej – aktualnie jest to Zespół Estetyki Przestrzeni Publicznej, działający w oparciu o zarządzenie Prezydenta Miasta B.
Odnośnie zarzutu nr 12 stwierdzono, że brak jest podstaw do twierdzenia o naruszeniu art. 14 ust. 5 ustawy. Wskazano, że ustawa nie określa w jakiej formie analizy mają być dokonane. Wyniki analiz o których mowa w tym przepisie zostały zawarte w dokumencie "Analiza zasadności przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla B. w B. (...)". W analizie tej wskazano cele sporządzenia planu, generalne przewidywane rozwiązania, stwierdzono zgodność z ustaleniami obowiązującego studium, określono zakres prac planistycznych wskazany w art. 15 ust. 2 ustawy oraz wskazano, że plan zostanie opracowany na kopii mapy zasadniczej 1:100. Dokument ten potwierdza wykonanie analiz przed podjęciem uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu i jest wypełnieniem art. 14 ust. 5 ustawy. Został przedstawiony Radzie Miejskiej przed podjęciem przez nią uchwały intencyjnej.
Odnoście zarzutu nr 13 i 14 organ stwierdził, że uwzględnione w całości lub w części uwagi dotyczył w przeważające mierze kwestii formy zapisu lub oczywistych omyłek pisarskich miały więc generalnie charakter porządkujący i redakcyjny i nie wpływały na merytoryczne rozstrzygnięcia w planie. Ostatecznie wprowadzone zmiany były na tyle nieistotne i nie naruszały interesu osób trzecich, że ponowne uzgodnienie projektu oraz jego wyłożenie nie było konieczne.
Odnośnie zarzutu nr 15 podano, że warunki uzgodnienia projektu planu przez Wydział Zarządzania Kryzysowego P. Urzędu Wojewódzkiego dotyczące przystosowania oświetlenia zewnętrznego (ulic i budynków) do wygaszania oraz uwzględnienia systemu alarmowania mieszkańców (w przypadku zagrożenia), przez syreny alarmowe zostały w planie zawarte. Warunku dotyczącego uwzględnienia schronów typu I na etapie sporządzania planów zagospodarowania działek lub terenów i ich wykonania w okresie podwyższonej gotowości RP, a w przypadku projektowania obiektu na większą liczbę niż 15 osób opracowania "Aneksu OC" nie wprowadzono. Organ wskazał, że kwestia aneksu AC oraz możliwości wykonania schronów w budynku na liczbę osób większą niż 15 nie dotyczy terenu 5.3MN przeznaczonego pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Ponadto, podobnie jak w przypadku pozostałych terenów w planie położonych na obszarze wpisanym do rejestru zabytków oraz w wyznaczonych w planie strefach ochrony konserwatorskiej, realizacja schronów w istniejących zabytkowych budynkach, a w przypadku obudowy ulicy W. w formie pierzejowej, byłaby niemożliwa. Ze względu na niewielką wielkość działek, ich realizacja poza budynkami, w granicach działek
w większości przypadków również nie byłaby możliwa. W Planie przeważa zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, a zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna występuje jedynie na niewielkich powierzchniowo działkach, w formie plombowej, jako uzupełnienie obudowy ulic. Wobec powyższego, zdaniem organu, można więc uznać, że warunek uzgodnieniowy nie dotyczył zabudowy możliwej do realizacji na obszarze planu, dlatego wprowadzenie tego warunku nie było konieczne.
Końcowo organ wywiódł, że biorąc pod uwagę położenie nieruchomości -
w graniach obszaru wpisanego do rejestru zabytków, dodatkowo wskazanego do ochrony przez ustanowienie w planie strefy ochrony konserwatorskiej - ograniczenia planowanej zabudowy wprowadzeniem wzorników zabudowy bojarskiej i ściśle określonych zasad ich stosowania, są uprawnioną i uzasadnioną ingerencją w prawo własności. Uchwalony plan umożliwia realizację budynku mieszkalnego jednorodzinnego w oparciu o każdy, dowolnie wybrany wzornik (z wyjątkiem typu "E") oraz zwiększenie jego powierzchni użytkowej przez zestawienie kilku wzorników ze sobą, zgodnie z zamierzeniami inwestycyjnymi właściciela działki. Nawet jeżeli wątpliwości budzi możliwość zastosowania wzornika typu "D", skarżący ma nadal szerokie możliwości zabudowy swojej działki. Nadmieniono przy tym, że przedmiotowa działka została zakupiona w 2015 r., a więc w momencie obowiązywania przedmiotowego planu miejscowego. W przedmiotowym przypadku dotychczasowe korzystanie z nieruchomości. w związku z wejściem w życie planu nie zostało wiec ograniczone. W ocenie organu wyznaczając w przedmiotowym planie przeznaczenie terenów oraz przyporządkowując typy wzornika do poszczególnych działek zachowano konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Brano bowiem pod uwagę, przede wszystkim, istniejące uwarunkowania nieruchomości, ich wielkość i lokalizację, a nie stan własności. Co więcej mając na względzie możliwość wyboru wzornika, skarżący znalazł się wręcz
w uprzywilejowanej sytuacji ponieważ na działce numer [...], jako jednej z zaledwie sześciu lokalizacji, dopuszczono również wzornik typu "D". Podkreślono przy tym, że większość zarzutów przedstawionych przez skarżącego nie dotyczy terenu na którym znajduje się jego nieruchomość, a skarżone zapisy planu nie wpływają na możliwość zagospodarowania dziatki stanowiącej obecnie jego własność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8.03.1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 994, zwana: u.s.g.),
w brzmieniu sprzed dnia 1.06.2017r., każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą, może zaskarżyć ją do sądu administracyjnego, po wcześniejszym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Powyższy warunek formalny został spełniony przez K. H. (skarżącego), który wezwał Radę Miasta B. do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia 3.07.2018r. a nie otrzymawszy odpowiedzi, wniósł skargę do WSA w Białymstoku, zachowując termin wynikający z art. 53 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu sprzed 1.06.2017r. (obecnie t.j. Dz.U. z 2018r. nr 1302, zwana: p.p.s.a.).
W świetle art. 101 ust. 1 u.s.g. skarżący wykazał istnienie indywidualnego interesu prawnego ustaleniami zaskarżonego planu, ponieważ jego działka
o nr geodez. [...] oraz działki przyległe(ulice) o nr [...] i [...] znajdują się na terenie objętym uchwała nr XVIII/174/07 Rady Miejskiej B. z dnia 29.10.2007r.
w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla B. (rejon ulic: T., S., Ś., B., O. i S.).
Faktem jest, że skarżący nabył działkę nr [...] osiem lat po uchwaleniu planu
i winien znać jego zapisy. Nie oznacza to jednak (wbrew twierdzeniom organu), że nie posiada z tego tytułu legitymacji do zaskarżenia planu. Działka nr [...] została nabyta od miasta B. w 2015r. i zbywca (co nie ulega wątpliwości) nie skorzystał z uprawnień zaskarżenia uchwały do sądu. Nadto, zaskarżenie uchwały
w przedmiocie planu miejscowego, nie zostało ograniczone w czasie w odniesieniu do daty jej uchwalenia.
Na marginesie zaznaczyć należy, że WSA w Białymstoku nie odnotował dotychczas skarg sądowoadministracyjnych na sporną uchwałę, pomimo jej obowiązywania od 2007r. Dopiero obecnie wpłynęły dwie skargi tj. skarga K. H. oraz M. i B. M. (zakończona wyrokiem z dnia [...].02.2019r. w sprawie o sygn. akt [...]).
Ustalenie interesu prawnego strony wnoszącej skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. powołującej się na naruszenie jej prawa własności (art. 140 K.c.), nie wystarcza do uwzględnienia skargi przez Sąd. Konieczne jest wykazanie, że naruszenie subiektywnie pojmowanego interesu prawnego posiada odzwierciedlenie w obiektywnym naruszeniu norm prawa powszechnie obowiązującego. Art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (obecnie Dz.U. z 2018r. poz. 1945 t.j. , zwana u.p.z.p.) w brzmieniu obowiązującym na datę uchwalenia planu stanowił, że przesłankami nieważności uchwały w całości lub w części są: naruszenie zasad sporządzenia planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzenia oraz naruszenie właściwości organów w tym zakresie.
Przez istotne naruszenie trybu należy rozumieć naruszenie prowadzące do przyjęcia ustaleń planistycznych odmiennych od tych, które zostałyby przyjęte, gdyby procedury nie naruszono. Naruszenie zasad sporządzania planu to przyjęcie rozwiązań niezgodnych z normami konstytucyjnymi lub zawartymi w ustawach materialnoprawnych, które to normy wyznaczają granice wykonywania władztwa planistycznego.
Zdaniem sądu, w sprawie niniejszej nie doszło do istotnego naruszenia trybu sporządzania planu, pomimo zarzutów zgłoszonych w pkt. 12,13,14,15 skargi.
Procedura planistyczna została zainicjowana uchwałą nr [...] z dnia
[...] stycznia 2007 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla B. w B. (rejon
ul. T., S., Ś., J., O. i S.). Uchwałę poprzedzono sporządzeniem analizy zasadności przystąpienia do sporządzenia planu. W dniu 19 stycznia 2007 r. na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w B. oraz na stronie internetowej Urzędu, a w dniu 22 stycznia 2007 r. w prasie lokalnej ogłoszono i obwieszczono o przystąpieniu do prac planistycznych oraz pouczono zainteresowanych o możliwości i terminie składania wniosków do planu. Zawiadomiono instytucje i organy właściwe do uzgadniania
i opiniowania planu (art. 17 pkt 1 i 2 ustawy planistycznej). Po wpływie wniosków zostały one rozpatrzone zarządzeniem Prezydenta Miasta B. z dnia
[...] marca 2007 r. nr [...]. Żaden z wniosków nie dotyczył działki skarżącego. Następnie przeprowadzono procedurę uzgodnieniową (art. 17 pkt 7 ustawy planistycznej), w trakcie której wyłącznie Wydział Zarządzania Kryzysowego P. Urzędu Wojewódzkiego zgłosił uzgodnienie warunkowe (3 sierpnia 2007 r.), które – jak wynika z wykazu uzgodnień – zostało w części uwzględnione. W dniu 2 lipca 2017 r. Miejska Komisja Urbanistyczna zaopiniowała pozytywnie projekt planu. W dniach 14-15 sierpnia 2007 r. w prasie lokalnej, w dniu 10 sierpnia 2007 r. na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w B. a w dniu 13 sierpnia 2007 r. na stronie internetowej Urzędu ogłoszono o wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko. W dniu 27 września 2007 r. odbyła się dyskusja publiczna nad planem. Sporządzono wykaz wniesionych uwag do projektu planu, z których żadna nie dotyczyła działki nr [...]. Uwagi zgłoszone przez różne podmioty częściowo zostały uwzględnione, co wynika z zarządzenia
nr [...] Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2007 r.
Zgłoszone uwagi nie dotyczyły planu jako całości ale interesów prawnych poszczególnych podmiotów posiadających tytuł prawny do nieruchomości znajdujących się na obszarze objętym planem. W dniu 29 października 2007 r. podczas sesji Rady Miejskiej B. stwierdzono zgodność projektu planu ze studium (§ 1), rozstrzygnięto o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu (załącznik nr 4) oraz o sposobie realizacji i zasadach finansowania zapisanych
w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej – załącznik nr 5 (art. 20 ust. 1 ustawy planistycznej). Uchwalono wówczas plan w kształcie zaskarżonym w sprawie niniejszej.
Przedstawiony sposób dokonywania poszczególnych czynności planistycznych nie budzi zastrzeżeń sądu z punktu widzenia interesu prawnego skarżącego.
"Istotność" naruszenie trybu sporządzania planu wyraża się w ocenie ewentualnego wpływu uchybienia na treść uchwały poprzez wyważenie proporcji między wagą stwierdzonych uchybień a skutkami zastosowania sankcji nieważności (vide: wyrok NSA we Wrocławiu z 23.10.2018 r. – II SA/Wr 527/18).
Takiego istotnego naruszenia trybu sporządzania spornego planu Sąd nie stwierdził z powodu braku ponownego uzgodnienia i wyłożenia projektu planu po wprowadzeniu zmian w wyniku zgłoszonych uwag (zarzuty z pkt 13,14,15 skargi). Jak wyżej wskazano, zgłaszane uwagi nie dotyczyły działki skarżącego lecz drobnych korekt konkretnych właścicieli innych działek i co istotne – nie wpływały na merytoryczne zmiany projektu planu. W takiej sytuacji powtarzanie procedury planistycznej nie było konieczne (vide: wyrok WSA w Białymstoku z dnia
12.12.2017 r. – II SA/ BK 301/17). Podobna sytuacja dotyczyła warunków uzgodnienia projektu planu z Wydziałem Zarządzania Kryzysowego P. Urzędu Wojewódzkiego, gdzie wprowadzono do planu częściowe uzgodnienia, zaś nie wprowadzono możliwości wykonania schronów (co przyznaje organ
w odpowiedzi na skargę), lecz nie dotyczyło to terenu o symbolu 5.3 MN na którym znajduje się działka nr [...].
W ocenie Sądu, nie są to istotne naruszenia trybu sporządzania planu (art. 17 pkt 9,10,13 u.p.z.p.), które miałyby skutkować stwierdzeniem nieważności całej uchwały.
Chybiony jest zarzut naruszenia art. 14 ust. 5 w związku z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. (pkt 12 skargi) przede wszystkim dlatego, że zarzut dotyczy tzw. Uchwały intencyjnej (o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego), a nie uchwały skarżonej. Nie mniej jednak organ wykazał, iż przed podjęciem uchwały intencyjnej zostały sporządzone potrzebne opracowania, których wyniki zawarto w dokumencie "Analiza zasadności przystąpienia do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla B. (rejon ulic: T., S., Ś., B., O. i S.)".
Drugą przesłanką z art. 28 ust. 1 u.p.z.p., prowadzącą do częściowej lub całkowitej nieważności planu jest naruszenie zasad jego sporządzania. W tym kontekście Sąd uznał większość zarzutów skargi za niezasadne tj. wyeksponowane w punktach: 1,2,5-11.
Należy zaznaczyć, że skarżony plan ma specyficzny charakter, ponieważ jego nadrzędnym celem było zachowanie tradycyjnej zabudowy osiedla B. Stąd też wyznaczono w planie strefy ochrony konserwatorskiej, gdzie przeznaczono tereny głównie pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wraz z usługami. Na działkach niezabudowanych wprowadzono metodę realizacji zabudowy według ściśle określonych wzorników zabudowy bojarskiej, a ład przestrzenny ukierunkowano na ochronę historycznego układu urbanistycznego i obiektów o szczególnych wartościach historycznych. Stąd też ustalenia planu są wyjątkowo precyzyjne i
rygorystyczne jeśli chodzi o sposób zagospodarowania działek, zwłaszcza leżących w strefie ochrony konserwatorskiej, obejmującej część terenu o symbolu 5.3 MN.
W tej strefie znajduje się działka skarżącego o nr [...] pomiędzy ulicami M. i P.
Możliwość zagospodarowania tej działki jest ograniczona zapisami planu, co oczywiście oznacza wkroczenie w wykonywanie prawa własności skarżącego
(art. 140 k.c.), lecz bez naruszenia, zdaniem Sądu, zasady władztwa planistycznego gminy (wynikającego między innymi z art. 3 ust. 1 u.p.z.p.).
Skarżący, generalnie, kwestionuje wprowadzenie do planu "elementów
o charakterze informacyjnym" i załączników zawierających wzorniki, bez określenia ich charakteru prawnego co miałoby naruszać zasady sporządzania planu (art. 15 ust. 1,2,3 u.p.z.p.), a w efekcie ograniczać możliwość zabudowy działki skarżącego (pkt 1,2 skargi). Z powyższym zarzutem trudno się zgodzić, bowiem oprócz standardowego używania, w planie, określeń typu: nakazów, zakazów, dopuszczeń czy ograniczeń, nie istnieje przepis zabraniający używania innych określeń. Użyte, w części tekstowej planu, w § 2 pkt 1 lit. b, c ,e, sformułowania: "rysunek
o charakterze informacyjnym", czy "wzorniki do stosowania", nie są abstrakcyjne.
W dalszych częściach tekst planu nakazuje, na jakim obszarze będzie miała zastosowanie zabudowa według konkretnych wzorników zilustrowanych
w załącznikach, do wyboru inwestora.
Należy zauważyć, że wprowadzenie do planu tzw. Wzorników jest istotą całego założenia planistycznego, zmierzającego do zachowania i odtworzenia starej zabudowy B. Kwestionowanie podstawowych zapisów planu po kilku latach jego obowiązywania (i zapewne powstania wielu inwestycji na jego podstawie), nie wydaje się racjonalne.
Odnośnie zarzutu nakazania konkretnych lokalizacji obiektów w planie na załączniku nr 2 (zarzut nr 5,7 skargi), to nie zachodzi sprzeczność zapisów części tekstowej planu z częścią graficzną. Postanowienia planu należy odczytywać łącznie, uwzględniając część tekstową i graficzną. Dopiero z ich porównania może wynikać niespójność warunkująca naruszenie zasad sporządzania planu (vide: wyrok WSA
w Olsztynie z dnia 30.10.2018 r. – II SA/Ol 631/18).
W niniejszym przypadku z § 6 pkt 6 lit. a tekstu planu i załącznika graficznego nr 2 należy odczytać, że obiekt położony na działce nr [...] nie ma określonego miejsca lokalizacji względem granic działki, ale ma określony sposób usytuowania,
tj. kalenicą równolegle lub prostopadle do ulicy. Inna interpretacja prowadziłaby do naruszenia zasad prawa budowlanego. Nie można podzielić zarzutu skargi o naruszeniu zasady równości, wskazanej w art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 3 ust. 1 i 6 ust. 1 u.p.z.p. w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji poprzez nakazanie, na działce skarżącego, stosowania wzorników oraz braku możliwości przekształcenia działki na usługową.
Nierówne traktowanie podmiotów miałoby miejsce wówczas, gdyby działki sąsiednie, usytuowane na tym samym terenie, miały korzystniejsze przeznaczenie niż działka skarżącego.
Tymczasem, jak słusznie wyjaśnił organ w odpowiedzi na skargę (k. 59), na terenie o symbolu 5.3 MN mają znajdować się wyłącznie budynki mieszkalne jednorodzinne z realizacją usług na powierzchni nieprzekraczającej 30 % powierzchni budynku. Również w załączniku nr 2 wskazano działki, na których należy realizować budowę według określonego wzornika, przy czym chodzi o działki niezabudowane (§ 6 pkt 6 planu).
Nakaz lokalizowania nowej zabudowy według wzorników dotyczy działek zlokalizowanych w strefie ochrony konserwatorskiej i jak wyżej wspomniano, jest przyjętym założeniem planistycznym dla historycznego odtworzenia starej dzielnicy miasta. Skarżący nie wskazał, która z sąsiednich działek, położonych w strefie konserwatorskiej na ternie 5.3 MN jest bardziej uprzywilejowana niż działka będąca jego własnością.
W § 27 planu miejscowego zawarto zakaz scalania i dzielenia istniejącej parceli, co zdaniem skarżącego jest przekroczeniem delegacji ustawowej
i ograniczeniem prawa własności skarżącego (zarzut 9 skargi).
Sąd nie podziela stanowiska skarżącego w tym zakresie. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się obowiązkowe szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości. Nie oznacza to, jak słusznie zauważa organ, że w każdym planie musi być zastosowany ten przepis bez względu na potrzeby, objętego planem terenu. Umieszczenie w planie zakazu dokonywania podziału działek nie stanowi naruszenia ww. przepisu, ani też nie jest nadużyciem władztwa planistycznego. Przepis miał na celu utrzymanie historycznego układu urbanistycznego B. poprzez niedopuszczenie do rozdrabniania działek, a tym samym do intensywnej, skumulowanej zabudowy.
Sąd podziela argumentację organu, co do braku zasadności zarzutu nr 10 i 11 skargi.
Art. 15 ust. 2 u.p.z.p. nakazuje zawrzeć w planie zasady ochrony dziedzictwa kulturowego, zabytków oraz dóbr kultury współczesnej. Ustawa o ochronie zabytków, w art. 19 ust. 1 pkt 1, nakazuje uwzględnienie w planie punktu dotyczącego "ochrony zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru i ich otoczenia". Zatem chybiony jest zarzut przekroczenia upoważnienia ustawowego oraz władztwa planistycznego tym bardziej, ze plan powstał we współpracy z P. Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Ze skargi nie wynika, w jakim zakresie narusza to interes prawny skarżącego.
Organ planistyczny wyjaśnił, w sposób przekonywujący (str. 21 odpowiedzi na skargę), czemu ma służyć zapis "uzgodnienia zamierzeń inwestycyjnych z plastykiem miejskim". Chodzi o kwestie umieszczania, ze względu na szczególny charakter osiedla B. i jego wizualizację, reklam, szyldów, obiektów małej architektury (ogródków gastronomicznych) po to, by została zachowana estetyka osiedla. Nie jest to zapis wykraczający poza upoważnienie ustawowe, bowiem wynika z § 4 pkt 5 rozporządzenia z dnia 26.08.2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Niefortunne jest natomiast określenie "z plastykiem miejskim", bowiem rolę taką pełni w Urzędzie Miasta Zespół Estetyki Przestrzeni Publicznej. Nie jest to istotny powód do stwierdzenia nieważności, zaś wykonywanie prawa własności na działce nr [...], nie odniosło negatywnych skutków z racji istnienia w planie ww. sformułowania.
Zarzut sprzeczności części tekstowej planu, określającej w całej strefie ochrony konserwatorskiej nakaz stosowania we wznoszonych obiektach dachów symetrycznych dwuspadowych, bez wskazania wyjątków, podczas gdy wzornik określony w załączniku 2 D nakazuje realizację dachu wielospadowego kopertowego – znajduje swoją obronę, zdaniem Sądu, w łącznym odczytywaniu planu z § 55 ust. 8 pkt 2 z wizualizacją wzornika typu D. Dla terenu o symbolu 5.3 MN kierunek głównej kalenicy nowych obiektów określono jako równoległy do ulic S., P. i M. Wszystkie budynki ze wzornika – z wyjątkiem wzornika typu D – posiadają dachy dwuspadowe symetryczne. W przypadku wyboru jednego ze wzorników, budynek należy lokalizować kalenicą równolegle do ulicy. Ponieważ na działce nr [...] możliwa jest realizacja budynku ze wzornika typu D, którego dach ma formę dachu kopertowego wielospadowego, a więc nie posiada kalenicy, to w przypadku wyboru tego wzornika, zapis planu § 55 ust. 8 pkt 2 nie będzie obowiązywać.
Logiczne rozumienie tekstu planu i jego załącznika graficznego, nie daje podstaw do twierdzenia braku ich zgodności.
Powyżej przedstawiona analiza zarzutów skargi wymienionych w punktach 1, 2, 5-15 nie dała podstaw do stwierdzenia, w ocenie składu orzekającego, iż doszło do istotnego naruszenia trybu sporządzania planu bądź naruszenia zasad jego sporządzania, które prowadziłoby do stwierdzenia nieważności uchwały. W kilku przypadkach, stawiane zarzuty nie były powiązane z naruszeniem interesu prawnego skarżącego, wynikającego z jego prawa własności do działki nr [...].
Natomiast, Sąd uznał za uzasadnione dwa zarzuty, wymienione w skardze w punktach 3 i 4.
W punkcie 1. wyroku Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej § 67 pkt 4 lit. "q" i "r" i części graficznej w zakresie dotyczącym linii rozgraniczających w odniesieniu do działki nr [...].
W świetle art. 28. ust. 1 u.p.z.p. doszło do naruszenia zasady sporządzenia planu, godzącego w interes prawny skarżącego w odniesieniu do jego działki nr [...]. Działka ta znajduje się w zbiegu ulic M. (tj. drogi dojazdowej KD-32D) i P. (KD-31D). Szerokość ulicy M. przewidziano w tekście planu wskaźnikiem zakresowym 11-14 m (§ 67 pkt 4 lit. "r"), a ulicy P. 7-9 m (§ 67 pkt 4 lit. "q"). Z tekstu planu nie wynika, na jakich odcinkach ulic obowiązuje szerokość 11, 14, 7 czy 9 metrów bądź szerokość pośrednia. Wobec tego nie wiadomo, jakiej szerokości linie rozgraniczające obowiązują dla ulicy M. i P. na wysokości działki skarżącego o nr [...]. Dodatkowo, tych parametrów "wskaźnikowych" nie uwidacznia rysunek planu, co świadczy o braku zgodności treści planu z jego częścią graficzną. Wbrew twierdzeniom organu, brak precyzyjności w określeniu szerokości linii rozgraniczających ulic będzie miało wpływ na wyliczenie dopuszczalnej powierzchni zabudowy działki nr [...] oraz innych wskaźników, niezbędnych przy projektowaniu lokalizacji zabudowy na tej działce.
Nie chodzi przy tym (wbrew argumentom organu) o wskazanie, w planie, konkretnych parametrów dróg, lecz ich linii rozgraniczających, co zdaniem Sądu, należy zaliczyć do parametrów układu komunikacyjnego.
Sąd uwzględnił zarzut skargi (określony jako najistotniejszy w naruszeniu interesu prawnego skarżącego – w pkt 3) polegający na twierdzeniu, że dopuszczony na działce skarżącego, wzornik zabudowy bojarskiej typu D (załącznik 2 d) nie jest możliwy do realizacji ze względu na określenie parametrów dachu o konkretnej geometrii, długości i kącie nachylenia, które wzajemnie się wykluczają.
Wskazać należy, że skarżący podjął starania o uzyskanie pozwolenia na budowę z zastosowaniem wzornika typu D, lecz pozwolenia nie uzyskał.
Jak wynika decyzji kasacyjnej Wojewody P. z dnia [...].12.2016 r. w sprawie udzielenia pozwolenia na zabudowę działki nr [...], przyczynami uchylenia pozytywnej decyzji organu I instancji, było naruszenie prawa procesowego i materialnego, przy czym organ nie zajmował się analizą wzornika typu D.
Nie mniej jednak zarzut stawiany przez stronę w powyższym przedmiocie, Sąd uznał za uzasadniony. Przedstawiony w załączniku nr 2 d wzornik typu D budzi uzasadnione zastrzeżenia, jeśli chodzi o spełnienie parametrów technicznych.
Na poparcie własnych zastrzeżeń skarżący przedłożył (znaną również organowi) opinię z dnia [...].03.2018 r. architekta mgr inż. W. J. wpisanego do rejestru rzeczoznawców budowlanych. Z analizy przeprowadzonej przez w/w rzeczoznawcę wynika, że:
Budynek z wzornika typu D składa się z dwóch części – niższej i wyższej. W wyższej części obiektu – dach czterospadowy kopertowy musi zostać skonstruowany na rzucie kwadratu, a tym samym będzie posiadał taki sam kąt nachylenia połaci dachowych. Niższa część budynku tzw. "dobudówka" posiada dach trójspadowy. Szczegółowa analiza parametrów wyznaczanych dla wzornika typu D tj. kątów nachylenia dachów (w widełkach 11o a 20o), długości niższej kalenicy, szerokości niższej kondygnacji budynku (950 m do 1050 m) wykazała, że w sensie technicznym, budynek wg wzornika D nie jest możliwy do wykonania w sposób zgodny z ustaleniami planu. W przypadku, bowiem, spełnienia dwóch narzuconych planem parametrów, nie pozostanie w zgodzie trzeci parametr (kąt, długość lub szerokość).
Kontrargumentów przedstawionych w odpowiedzi na skargę (str. 13), Sąd nie uznał za przekonujące wobec rzeczowej i profesjonalnej opinii rzeczoznawcy architekta W. J. Organ twierdzi, że jeżeli nawet we wzorniku typu D pojawiła się nieścisłość to nie oznacza, że działka skarżącego została pozbawiona możliwości zabudowy, gdyż może skorzystać ze wszystkich wzorników, za wyjątkiem wzornika typu E.
W ocenie Sądu, powyższa argumentacja nie jest uprawniona, bowiem ustalenia planu miejscowego obowiązują na konkretnym terenie, wprowadzając porządek architektoniczny, zaś właściciele nieruchomości mają zarówno prawo jak i obowiązek korzystać z zapisów planu bez ograniczeń. Stąd też, skoro inwestor (skarżący) dokonał wyboru wzornika typu D dla przyszłej inwestycji, to powinien mieć możliwość jej zrealizowania. Brak takiej możliwości, w sensie technicyzm, stanowi o naruszeniu zasady sporządzenia planu w tym zakresie, prowadząc do stwierdzenia częściowej nieważności uchwały (art. 28 ust. 1 u.p.z.p.). Działając w granicach naruszenia interesu prawnego skarżącego, w punkcie 2 wyroku Sąd stwierdził nieważność w zachowaniu kąta nachylenia połaci dachowych, narzuconych w zapisie planu do wzornika typu D uważając, że dowolność inwestycyjna w tym zakresie, pozwoli zachować pozostałe parametry budynku, realizowanego według wzornika typu D.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a uwzględniono częściowo skargę, zaś na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę w pozostałym zakresie. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie proporcjonalności, według art. 206 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło