I SA/Wa 2227/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Chaciński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania - oddala skargę - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] października 2018 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta [...] (dalej jako "skarżący") od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2018 r. nr [...]. Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2018 r. orzekł, że zespół dworsko-parkowy wchodzący w skład majątku ziemskiego pn. "[...]", położony w L. w obrębie [...], obejmujący dz. nr [...] o pow. [...] ha, woj. [...] - nie podlegał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13 ze zm.), powoływanego dalej jako "dekret". Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Prezydent Miasta [...] działając w imieniu Skarbu Państwa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] października 2018 r., działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; obecnie Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Z kolei w myśl art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w postępowaniach w sprawie podpadania nieruchomości pod przepisy dekretu stronami są byli właściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy oraz aktualni jej właściciele i użytkownicy wieczyści. Jak wynika natomiast z akt sprawy, objęta postępowaniem dz. nr [...] ujawniona jest w księdze wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w L. [...] Wydział [...]. Działka ta pochodzi z podziału dz. nr [...], ujawnionej w księdze wieczystej [...], gdzie jako właściciel wpisana była Gmina [...]. Na podstawie umowy o oddanie terenu w użytkowanie wieczyste i sprzedaży budynku z [...] marca 1999 r. E. K. i W. S. wpisani zostali jako współużytkownicy wieczyści dz. nr [...]. W dniu [...] kwietnia 2004 r. ww. osoby sprzedały prawo użytkowania wieczystego oraz własność znajdującego się na dz. nr [...] budynku S. i E. P. Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] przekształcił ww. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej już jako dz. nr [...] przysługujące E. i S. P. w prawo własności nieruchomości. W tej sytuacji obecnie w dziale II księgi wieczystej jako właściciele nieruchomości figurują te właśnie osoby. Z kolei odwołanie od decyzji Wojewody [...] wniósł Prezydent Miasta [...] działający w imieniu Skarbu Państwa. Skarb Państwa wprawdzie był beneficjentem art. 2 dekretu, ponieważ na jego rzecz przechodziły nieruchomości przeznaczone na te cele, to jednak obecnie odwołującemu się nie przysługuje żaden tytuł prawny do nieruchomości objętej postępowaniem, a w konsekwencji nie przysługuje mu przymiot strony w tym postępowaniu. Utrata przez Skarb Państwa tytułu prawnego do gruntu wyłącza go z kręgu stron postępowania. Skoro zatem odwołanie nie pochodziło od strony, należało stwierdzić jego niedopuszczalność. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając organowi naruszenie art. 134 w zw. z art. 28 K.p.a., poprzez błędne uznanie, że skarżącemu nie przysługuje status strony w przedmiotowym postępowaniu, mimo że kwestia podlegania nieruchomości pod przepisy dekretu dotyczy interesu Skarbu Państwa. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedmiotowa nieruchomość przejęta została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, zaś na mocy decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 1994 r. Gmina [...] stała się właścicielem dz. nr [...], z podziału której powstały następnie dz. nr [...], [...] i [...]. W 1999 r. dz. nr [...] oddana została przez gminę w użytkowanie osobom fizycznym. Z kolei w 2014 r. Prezydent Miasta [...] przekształcił powyższe użytkowanie w prawo własności nieruchomości na rzecz E. i S. P. Choć faktycznie dz. nr [...] należy obecnie do osób fizycznych, to jednak wydana w sprawie decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2018 r., którą ustalono, że ww. nieruchomość nie podlegała działaniu dekretu, stworzyła sytuację, w której Skarb Państwa rozporządzał ową nieruchomością, mimo że nigdy nie nabył do niej prawa własności. W konsekwencji po stronie byłych właścicieli, którym niezasadnie odebrano nieruchomość, powstają określone roszczenia odszkodowawcze w stosunku do Skarbu Państwa. Skutki rzeczowe, jakie ma wywołać w odniesieniu do Skarbu Państwa ww. decyzja, przesądzają więc o konieczności zapewnienia Skarbowi Państwa uczestnictwa w niniejszym postępowaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którym stwierdzono niedopuszczalność odwołania Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta [...] od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2018 r. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 134 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powodem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w niniejszej sprawie było uznanie przez organ odwoławczy, że skarżący nie posiada legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia w stosunku do dz. nr [...], bowiem nieruchomość ta stanowi własność osób prywatnych. Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do ustalenia, czy na podstawie obowiązującego prawa skarżącemu, jako podmiotowi niedysponującemu obecnie nieruchomością, której postępowanie dotyczy, przysługuje przymiot strony zgodnie z art. 28 K.p.a. Dokonując oceny zasadności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że jest ono zgodne z prawem. Pojęcie strony postępowania administracyjnego zawiera art. 28 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w całości podziela, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), stronami w rozumieniu art. 28 K.p.a. są byli właściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy oraz aktualni jej właściciele i użytkownicy wieczyści. W niniejszej sprawie pozostaje bezsporne, że dz. nr [...] nie stanowi obecnie własności Skarbu Państwa, lecz własność osób prywatnych (jak bowiem wynika z akt sprawy decyzją z [...] kwietnia 2014 r. Prezydent Miasta [...] przekształcił prawo użytkowania wieczystego ww. działki przysługujące E. i S. P. w prawo własności). Z uwagi zatem na obecne stosunki właścicielskie skarżący nie posiada interesu prawnego w odniesieniu do wskazanej działki. Przysługujący mu interes prawny nie ma bowiem przymiotu aktualności, rzeczywistości i konkretności. W cytowanym art. 28 K.p.a. jako strony zdefiniowano bowiem tylko te podmioty, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie administracyjne. Tego rodzaju bezpośredni interes prawny, pojmowany jako kategoria prawa materialnego, nie przysługuje skarżącemu w odniesieniu do nieruchomości, której nie jest on właścicielem albo użytkownikiem wieczystym. Rozstrzygnięcie sprawy w odniesieniu do nieruchomości, której skarżący nie jest dysponentem, nie zmienia bowiem jego sytuacji prawnej. Zasadnie zatem do rozpoznania odwołania skarżącego organ odwoławczy zastosował tryb, o którym mowa w art. 134 K.p.a. wyłączając legitymację skarżącego do udziału w postępowaniu. Skoro skarżący nie wykazał interesu prawnego w odniesieniu do dz. nr [...] nie mógł być stroną niniejszego postępowania w tym zakresie. W tej sytuacji, wbrew zarzutom skargi, stwierdzenie niedopuszczalności odwołania nie naruszyło art. 134 w zw. z art. 28 K.p.a. Na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia nie może mieć również wpływu podniesiona w skardze argumentacja dotycząca uniemożliwienia Skarbowi Państwa podjęcia obrony przed ewentualnym roszczeniami odszkodowawczymi, bowiem pozbawienie skarżącego przymiotu strony na etapie postępowania administracyjnego w odniesieniu do dz. nr [...], nie uniemożliwia Skarbowi Państwa podjęcia obrony przed ewentualnymi roszczeniami odszkodowawczymi w postępowaniu przed sądem powszechnym. Mając powyższe uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.