II OSK 1982/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-04-23
Skład orzekający: NSA Teresa Zyglewska, NSA Marzenna Linska-Wawrzon, del. WSA Sławomir Pauter (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy tymczasowy obiekt budowlany, niepołączony trwale z gruntem, ale stanowiący całość techniczno-użytkową i wykorzystywany do celów handlowych, może być zakwalifikowany jako budowla w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, a jego postawienie bez pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Tymczasowy obiekt budowlany, który nie jest trwale związany z gruntem, ale stanowi całość techniczno-użytkową i jest wykorzystywany do celów handlowych, może być zakwalifikowany jako budowla w rozumieniu Prawa budowlanego. Jego postawienie bez wymaganego pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną, co uzasadnia zastosowanie procedury legalizacyjnej na podstawie art. 48 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obiektu budowlanego o funkcji handlowej, wykonanego w konstrukcji drewnianej, o niewielkich wymiarach, posadowionego na płytach betonowych na działce stanowiącej drogę gminną. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał roboty budowlane, uznając obiekt za tymczasowy i wymagający pozwolenia na budowę, a następnie nałożył obowiązek przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J.P., który kwestionował kwalifikację obiektu jako budowli i zasadność wszczęcia postępowania legalizacyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1332/18 w sprawie ze skargi J.P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez J.P. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 lutego 2019 r., którym oddalono skargę ww. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru budowlanego w [...] z dnia
[...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.
Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne
i prawne:
W dniu [...] czerwca 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
w [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy obiektu budowlanego o funkcji handlowej wykonanego w konstrukcji drewnianej o wymiarach zewnętrznych 1,88 m x 1,83 m stanowiącego własność skarżącego, usytuowanego na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości [...], stanowiącej własność Gminy [...].
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, powołując się między innymi na art. 48 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332, aktualnie t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm. - dalej: ustawa Prawo budowlane), wstrzymał skarżącemu roboty budowlane przy budowie w/w obiektu
i jednocześnie:
a) ustalił wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy poprzez trwałe zabezpieczenie obiektu budowlanego przed dostępem osób postronnych,
b) nałożył obowiązek przedstawienia w terminie do 30 grudnia 2018 r. decyzji
o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów,
o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt. 1, 2 ustawy Prawo budowlane, tj. czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami
i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ww. ustawy, aktualnym na dzień opracowania projektu, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a także decyzji bądź umowy zarządcy drogi o możliwości zajęcia pasa drogowego.
W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że na wymienionej działce znajduje się obiekt budowlany o funkcji handlowej, wykonany w konstrukcji drewnianej szkieletowej. Obiekt obity jest deskami drewnianymi elewacyjnymi
i przykryty dachem dwuspadowym o konstrukcji drewnianej pokrytym gontem papowym. Wymiary obiektu wynoszą 1,83 m x 1,88 m, natomiast wysokość obiektu wynosi: w szczycie 2,72 m, w okapie 2,05 m. Od strony deptaka (drogi asfaltowej) wykonane jest okno wystawowe o wym. 1,67 m x 0,92 m. Ponadto obiekt posiada drzwi o wym. 0,80 m x 2,00 m. Posadowiony jest na płytkach betonowych luźno położonych na gruncie. Nie posiada żadnych instalacji wewnętrznych. Właścicielem opisanego obiektu budowlanego jest J.P., który dodał, że nie posiada zgłoszenia ani pozwolenia dokonanego do właściwego organu architektury
i budownictwa, jednak kojarzy, że mógł dokonać zgłoszenia budowy w okresie 2007- 2013 roku. Z ustaleń organu wynika ponadto, że na dzień dzisiejszy brak jest obowiązującego Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) dla działki nr ew. [...]. Poprzedni MPZP stracił ważność z dniem 31 grudnia 2002 r. Natomiast przedmiotowa działka została zaliczona do kategorii dróg gminnych publicznych uchwalą nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...]
w dniu [...] listopada 1987 r. Droga jest ujęta w wykazie dróg gminnych publicznych pod nazwą drogi [...] o nr [...].
W oparciu o powyższe ustalenia PINB uznał, że przedmiotowy obiekt należało w świetle art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane zakwalifikować do obiektów tymczasowych, które wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, a wobec braku tego pozwolenia organ wdrożył procedurę legalizacyjną i wydanie postanowienia
w oparciu o art. 48 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 i 2 powołanej ustawy.
Na powyższe rozstrzygnięcie zażalenia wnieśli skarżący oraz Gmina [...].
Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia PWINB uznał, że organ I instancji prawidłowo zakwalifikował sporny obiekt do kategorii tymczasowych obiektów budowlanych, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane.
Zdaniem organu przedmiotowy obiekt jest tymczasowym obiektem budowlanym, albowiem nie jest trwale związany z gruntem co by ewentualnie uzasadniało zakwalifikowanie go jako budynku, ani też obiektem małej architektury, ze względu na jego wymiary. Nie został objęty wyłączeniem spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo budowlane, ponieważ nie dokonano warunkującego skorzystanie z tego zwolnienia uprzedniego zgłoszenia budowy w trybie art. 30 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy. Ponieważ inwestor nie posiada wymaganego pozwolenia na budowę, w ocenie organu, mamy do czynienia z przypadkiem samowoli budowlanej o jakiej mowa w art. 48 ustawy. W świetle przedstawionych okoliczności organ uznał, że nie było podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Rzeszowie wniósł J.P., podnosząc między innymi, że sporne stoisko handlowe (stragan) nie jest inwestycją mieszczącą się w kategorii art. 3 ust 1-5 ustawy Prawo budowlane i jego postawienie nie wymaga pozwolenia na budowę ani nie podlega zgłoszeniu na podstawie przepisów tej ustawy. Tym samym brak było podstaw do wszczęcia postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 48 ustawy Prawo budowlane.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 12 lutego 2019 r. oddalił skargę w całości uznając, że nie jest ona uzasadniona.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że organy obu instancji
w sposób prawidłowy i zgodny z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego ustaliły stan faktyczny sprawy, dzięki czemu może on stanowić oparcie dla działań kontrolno-orzeczniczych WSA.
Dalej podniósł, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w wyniku zastosowania przez organy nadzoru budowlanego przepisu prawa materialnego
art. 48 ust. 2 i 3 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane, dotyczącego samowolnie wykonanych robót budowlanych, przytaczając jego treść. Zasadnie organy zakwalifikowały sporny budowlę jako tymczasowy obiekt budowlany. Nie został przez Sąd uwzględniony zarzut naruszenia art. 7, art. 7a, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
(t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., aktualnie t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej jako k.p.a.). Kontrolowane organy prawidłowo bowiem wyjaśniły stan faktyczny
i ustaliły, że sporny obiekt budowlany o funkcji handlowej nie jest trwale połączony
z gruntem z tego względu, że jest posadowiony na elementach betonowych ułożonych na gruncie tj. na płytkach betonowych. Ustalone w toku postępowania oraz wskazane w uzasadnieniu cechy spornego obiektu wyraźnie potwierdzają nie tylko tymczasowy charakter obiektu ze względu na brak trwałego połączenia
z gruntem i możliwość przeniesienia (art. 3 pkt 5), lecz także kwalifikację tego obiektu jako budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 w zw. z art. 3 pkt. 2 i 4 ustawy.
Za nieuprawniony Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 8 § 1, art. 9 i art. 11 k.p.a. W okolicznościach przedmiotowej sprawy osnowa wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy postanowienia
w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, ustalenia wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nałożenia obowiązku przedłożenia w wyznaczonym terminie wymaganych dokumentów - została sformułowana w sposób dostatecznie precyzyjny. Nie zasługuje również zdaniem Sądu I instancji na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 126
w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 11 k.p.a. Uzasadnienia postanowień kontrolowanych organów spełniają w stopniu dostatecznym wymogi wynikające z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Część faktyczna uzasadnienia zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Część prawna uzasadnienia zawiera natomiast konieczne rozważania wyjaśniające podstawę prawną postanowienia, w tym wykładnię i sposób zastosowania relewantnych przepisów prawa materialnego. Za bezzasadny został uznał także zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 w zw. z art. 15 k.p.a. Organ zażaleniowy rozpoznał bowiem co do istoty kwestie będące przedmiotem zaskarżonego postanowienia, jak również odniósł się do wszystkich zasadniczych zagadnień będących przedmiotem zarzutów zażaleniowych. W konsekwencji nie można zgodzić się z twierdzeniem, że skarżony organ w ogóle nie rozważył zarzutów naruszenia art. 7, art. 7a, art. 8 w zw. z art, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3
w zw. z art. 126 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 11 k.p.a. Organ II instancji dokonał zbiorczej oceny powyższych zarzutów procesowych, a z całości uzasadnienia wynika, że organ ten w całości podzielił ustalenia faktyczne oraz sposób prowadzenia postępowania przez organ I instancji.
Sąd nie znalazł również uzasadnienia do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 3 pkt 5 w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Kwalifikacja prawna spornego obiektu budowlanego jako budowli stanowiącej tymczasowy obiekt budowlany nie budzi wątpliwości. Jak już wskazano, sporny obiekt nie jest trwale połączony z gruntem, co znajduje potwierdzenie nie tylko w jego cechach technicznych, lecz także w cechach użytkowych (przenośny obiekt handlowy). Przedmiotowy obiekt ma cechy porównywalne do kiosków ulicznych i pawilonów sprzedaży ulicznej (art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane). Nie jest także wadliwe uznanie spornego obiektu jako budowli. Kwalifikacja ta jest konsekwencją prawidłowej oceny, że obiekt ten nie jest budynkiem (ze względu na brak trwałego połączenia z gruntem nie jest budynkiem – art. 3 pkt 2 ustawy) ani obiektem małej architektury (art. 3 pkt 4 ustawy) ze względu na to, że nie jest to obiekt o niewielkich rozmiarach.
Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się nadto w działaniach organów takich uchybień prawa, które świadczyłyby o konieczności zastosowania kompetencji kasacyjnych na zasadzie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., aktualnie t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze powołując się na art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł
o oddaleniu skargi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J.P. wnosząc
o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono:
1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 3 ust. 5 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż budowlą jest każdy tymczasowy obiekt budowlany, a w konsekwencji niewłaściwe ich zastosowanie w stosunku do obiektu stanowiącego własność skarżącego, w sytuacji gdy dla możliwości kwalifikacji obiektu jako tymczasowy obiekt budowlany konieczne jest jednoczesne zakwalifikowanie tego obiektu jako obiektu budowlanego,
zaś uznanie obiektu jako budowli stanowi jedynie rezultat zaakceptowania przez Sąd I instancji uproszczenia i uogólnienia niedostatecznych ustaleń faktycznych organów obu instancji, co przesądza o wadliwości ich subsumpcji do ww. norm prawa materialnego,
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,
a to:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 15 k.p.a. poprzez nieuchylenie postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego pomimo, iż w toku prowadzonego przez niego postępowania nie rozpoznano istoty sprawy w wyniku braku odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, wskazanych w treści zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] i w konsekwencji utrzymano w mocy wadliwe postanowienie organu I instancji a przez to naruszono zasady ogólne postępowania administracyjnego, tj. praworządności, prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej oraz dwuinstancyjności postępowania,
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 135 p.p.s.a. w zw.
z art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez nieuchylenie postanowień organów administracyjnych obu instancji w sytuacji gdy sformułowanie sentencji postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] uniemożliwia szczegółowe i precyzyjne odtworzenie treści i zakresu obowiązków jakie nałożył na skarżącego organ
I instancji, skutkując równocześnie naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. zasady zaufania do władzy publicznej, zasady informowania oraz zasady przekonywania, co ma znaczenie dla skarżącego w zakresie możliwych negatywnych skutków braku wypełnienia tak określonego zobowiązania organu
I instancji,
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art, 151 p.p.s.a. w zw. art. 135 p.p.s.a. w zw.
z art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nieuchylenie postanowień organów administracji obu instancji, w sytuacji gdy w toku prowadzonego do ich wydania postępowania administracyjnego zaniechano wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy oraz pełnej jego oceny z pominięciem istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wskazujących na to, że stoisko handlowe nie posiada fundamentów ani nie jest trwale związane z gruntem, nie stanowi więc obiektu budowlanego w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, a w efekcie również naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj.: prawdy obiektywnej, rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony i swobodnej oceny dowodów,
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11 k.p.a. poprzez nieuchylenie postanowień organów administracji obu instancji,
w sytuacji gdy uzasadnienia wydanych przez nie orzeczeń uniemożliwiają odtworzenie procesu decyzyjnego obu organów i merytoryczne odniesienie się do zapadłego rozstrzygnięcia w części dotyczącej opłaty legalizacyjnej,
e) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku bez należytego wyjaśnienia podstawy prawnej oraz ustosunkowania się do zarzutów podniesionych przez stronę w skardze, skutkuje brakiem możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy i procesu rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Rzeszowie, a w konsekwencji merytoryczne odniesienie się do zapadłego orzeczenia.
W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina [...] reprezentowana przez Wójta Gminy wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną podzielono stanowisko Sądu odnośnie zakwalifikowania spornego obiektu jako tymczasowego obiektu budowlanego, którego postawienie wymagało uprzedniego uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę z uwagi na okres przez jaki faktycznie jest użytkowany, a nadto podkreślono, że Gmina jako właściciel działki gruntu, na której sporny obiekt budowlany jest położony, nie wyrażała zgody na jego postawienie, a tym samym skarżący nie posiada tytułu prawnego do dysponowania gruntem tym na cele budowlane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.,
a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarówno zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa procesowego jak i materialnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji zasadnie przyjął, że przeprowadzone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie postanowienia nakładającego na inwestora obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 k.p.a., 7a k.p.a., 8 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej organy w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy pozwalający ustalić wszystkie istotne okoliczności niezbędne do wydania na tym etapie postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 48 ust. 2 powołanej ustawy zaskarżonego postanowienia. Organy ustaliły nie tylko dane techniczne spornego obiektu budowlanego takie jak wysokość, szerokość, rodzaj materiału, z którego został wykonany, sposób posadowienia na gruncie, ale także sposób jego wykorzystania przez stronę skarżącą jak i datę postawienia oraz braku posiadania decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę czy też dokonanie uprzedniego zgłoszenia do właściwego organu architektoniczno-budowlanego. Z treści protokołu oględzin jak i z załączonej dokumentacji fotograficznej sporządzonej w trakcie oględzin wynika sposób posadowienia obiektu na gruncie, brak fundamentów czy też innego jego trwałego związania z gruntem. Dokonana w tym zakresie ocena materiału dowodowego przez organy nadzoru budowlanego, jak zasadnie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny, odpowiada zasadzie swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a. Należy w tym miejscu podkreślić, że strona w toku całego postępowania wyjaśniającego, jak i również w złożonej skardze jak i skardze kasacyjnej nie przedstawiła innych dowodów pozwalających te ustalenia podważyć. Tym samym zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8, k.p.a. oraz art. 77 § 1 w zw.
z art. 80 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3
w zw. z art. 126 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. , art. 7a k.p.a. , art. 8 § 1 k.p.a., art. 9, art. 11 k.p.a. Uzasadnienie postanowień wydanych w niniejszej sprawie zarówno przez organ I jak i II instancji odpowiadają warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. Organy nadzoru budowlanego przedstawiły w nich nie tylko przebieg postępowania administracyjnego, zgromadzony materiał dowodowy
w oparciu o który poczyniono istotne do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, dokonały oceny tego materiału w zakresie jego przydatności do poczynienia ustaleń istotnych do rozstrzygnięcia sprawy z zachowaniem kryterium określonym w art. 80 k.p.a., ale także wskazały podstawę prawną nałożenia na inwestora obowiązków, których wykonanie może doprowadzić do legalizacji samowoli budowlanej. Uzasadnienie w szczególności zaskarżonego postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego umożliwia
w pełni odtworzenie procesu, który doprowadził organ do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tak sporządzone uzasadnienie stanowi przejaw również realizacji zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. oraz zasady informowania stron o której mowa w art. 9 k.p.a. Przedstawiona w tym zakresie argumentacja
w skardze kasacyjnej stanowi jedynie próbę zakwestionowania przez stronę rozstrzygnięcia z którym strona nie zgadza się. Sporządzone uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, jego treść, wypowiedzenie się co do wszystkich istotnych okoliczności uzasadniających nałożenie na stronę obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, realizuje na tym etapie również zasadę pogłębiania zaufania obywateli poprzez przedstawienie przez organ nadzoru budowlanego podstaw wydania danego rozstrzygnięcia.
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, a powtarzanym
w uzasadnieniu każdego z zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, organy wyjaśniły istotę sprawy, tj. ustaliły wszystkie jej istotne okoliczności faktyczne niezbędne do wydania postanowienia w oparciu o art. 48
ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych
w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. Treść obowiązków nałożonych na inwestora została sformułowana zgodnie z wymogami określonymi w art. 48 ust. 3 powołanej ustawy. Bliższa konkretyzacji dokumentów jakie winien złożyć inwestor, który dopuścił się samowoli budowlanej jest wymagana w sytuacji, gdy z uwagi na rodzaj obiektu, terenu na którym został postawiony wymaga przedłożenia orzeczeń organów administracji specjalnej (np. z zakresu prawa wodnego) i ma to służyć między innymi sprawnemu zakończeniu postępowania legalizacyjnego bez konieczności wzywania inwestora o uzupełnienie wymaganych dokumentów.
Wbrew sformułowanemu zarzutowi skargi kasacyjnej brak jest podstaw do stwierdzenia, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada warunkom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu tego zarzutu Sąd wyjaśnił podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, wskazał dlaczego zarzuty podniesione w złożonej skardze nie zostały uwzględnione. Dokonując oceny przeprowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania wyjaśniającego, Sąd I instancji wskazał,
które ustalone fakty miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym uzasadniały zakwalifikowanie spornego obiektu budowlanego jako tymczasowego obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane,
a w konsekwencji z uwagi na okres przez jaki jest on użytkowany i braku uprzedniego uzyskania przez stronę wymaganego pozwolenia na budowę uzasadniało nałożenie obowiązków w trybie art. 48 ust. 2 powołanej ustawy. Sąd
I instancji jednoznacznie wskazał jakie okoliczności uzasadniają przyjęcie, że sporny obiekt nie jest trwale związany z gruntem a jednocześnie jakie okoliczności przemawiają przeciwko zakwalifikowaniu go jako obiektu małej architektury. Poczynione w tym zakresie rozważania umożliwiały stronie jednoznaczną rekonstrukcję podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji merytoryczne odniesienie się do zaskarżonego wyroku.
Uznając, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie, a stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia sprawy został przez organy nadzoru budowlanego, jak zasadnie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny, ustalony z zachowaniem zasad określonych w art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. zachodzą podstawy do oceny zasadności zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego a dotyczącego błędnej wykładni przepisów art. 3 pkt 5 w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Zarzut ten sprowadza się do bezzasadnego uznania przez organy, a następnie zaakceptowanie przez Sąd stanowiska, że sporny obiekt jest tymczasowym obiektem budowlanym
w rozumieniu art. 3 ust. 5 powołanej ustawy. Nadto strona podniosła,
że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest pogłębionej analizy prawnej uzasadniającej zakwalifikowanie obiektu stanowiącego przedmiot postępowania legalizacyjnego jako obiektu budowlanego o którym mowa w art. 3 pkt 5 ustawy. Dokonując analizy zarówno materiału dowodowego zgromadzonego przez organy nadzoru budowlanego jak i treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trudno z tym stanowiskiem się zgodzić.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane obiektem budowlanym jest budynek wraz z instalacjami
i urządzeniami technicznymi, budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekt małej architektury. Definicję tymczasowego obiektu budowlanego ustawodawca zawarł natomiast w art. 3 pkt 5 ww. ustawy odnosząc jego rozumienie do pojęcia obiektu budowlanego. Tymczasowy obiekt budowlany będzie zatem albo budynkiem wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, albo budowlą stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz
z instalacjami i urządzeniami, albo obiektem małej architektury. W powołanym przepisie art. 3 pkt 5 ustawy zostały wyróżnione dwa rodzaje tymczasowych obiektów budowlanych. Pierwsze z nich to obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub do rozbiórki. Po drugie, jest nim obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem. W dalszej części ustawodawca wskazuje przykładowo jakie obiekty mogą być zakwalifikowane jako tymczasowe obiekty budowlane. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że katalog tymczasowych obiektów budowlanych nie jest zamknięty i w każdej sprawie należy dokonać, mając na uwadze cechy danego obiektu, indywidualnej oceny, czy może on być zakwalifikowany jako tymczasowy obiekt budowlany. Mając na uwadze, że sporny obiekt jest wyodrębniony konstrukcyjnie z przestrzeni poprzez posiadane drewniane ściany i zadaszenie, jest wykorzystywany dla celów handlowych (czyli stanowi całość techniczno-użytkową), a nadto nie jest on trwale związany z gruntem, co wynika
z ustaleń poczynionych w trakcie przeprowadzonych przez pracowników organów oraz sporządzonej dokumentacji fotograficznej (nie posiada fundamentów, jest postawiony na betonowych płytach) zasadny jest pogląd o zakwalifikowaniu go do tymczasowych obiektów budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy. Swoimi cechami odpowiada on wymienionemu w art. 3 pkt 5 ustawy kioskowi ulicznemu czy też pawilonowi sprzedaży ulicznej, który nadto nie jest, jak już wyżej stwierdzono, trwale związany z gruntem. Nadto z uwagi na posiadane wymiary i sposób wykorzystania nie może on być zaliczony, jak zasadnie podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny, do obiektów małej architektury zdefiniowanych w art. 3 pkt 4 ustawy. Sporny obiekt trudno zakwalifikować z uwagi na posiadane wymiary do niewielkich obiektów, a nadto o przeznaczeniu, które powinno swoją treścią korespondować z jedną z kategorii obiektów wymienionych w art. 3 pkt 4 ustawy.
Powyższe rozważania czynią zasadnym stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym sporny obiekt budowlany należało zakwalifikować do tymczasowych obiektów budowlanych, co przy poczynionych innych ustaleniach czyni zasadnym zastosowanie w niniejszej sprawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, że skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło