II SA/Sz 1091/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego D. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wójt G. S. decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] r. na podstawie art. 71, art. 75 ust. 1 pkt 4 i art. 82 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) i art. 26 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku J. Spółki z o.o. z dnia 13 lutego 2009 r., ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji farmy wiatrowej "[...]" w gminie D.. Pismem z dnia 23 kwietnia 2018 r., w oparciu o przepis art. 156 § 1 ust. 1, 2, 5, 6 i 7 k.p.a., D. K. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Wójta G. S.. W ocenie skarżącego rzeczona decyzja wydana została z naruszeniem: - art. 79 ust. 1, art. 4, art. 5 oraz art. 30 w związku z art. 33, art. 39 i art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez nieopublikowanie w prasie właściwego obwieszczenia, - art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska skutkujące zastosowaniem nakazu ujętego w treści art. 11 tej ustawy, - zasad ujętych w art. 6 – 11 k.p.a. Po rozpatrzeniu opisanego wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] r. na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej jako "k.p.a.") odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. W motywach wydanego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie zaistniała negatywna przesłanka przedmiotowa z art. 61a k.p.a., w myśl której postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Rozpoznając odwołanie Z. C., K. R., H. G., K. B., B. B., P. W., Z. C., H. P., G. W., S. Z., B. K. i L. M., Kolegium decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy skarżoną decyzję Wójta [...] z dnia [...] r. Rozpatrzenie sprawy nieważności wnioskowanej decyzji byłoby możliwe tylko po uprzednim usunięciu z obiegu prawnego decyzji Kolegium z dnia [...] r. Dopóki zatem orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji pierwszej instancji jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dodatkowo odnosząc się do zarzutu niepowiadomienia stron o wydaniu decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, Kolegium podało, że stosownie do treści art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, mieszkańcy, w tym także skarżący zostali zawiadomieni o wydanych decyzjach. Nie zgadzając się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, D. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie skarżącego rozstrzygnięcie organu jest chybione, ponieważ wbrew twierdzeniom organu w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, a odniesienie do art. 49 K.p.a. jest swoistym żartem wskazującym na niedoinformowanie lub brak wiedzy w tym zakresie. Stosownie do treści art. 33, art. 39 w związku z art. 30 i art. 79 przywołanej ustawy Organ był zobligowany do wydania właściwego obwieszczenia, czego nie uczynił. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 61a K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ podtrzymał stanowisko zajęte w niniejszej sprawie wywodząc, że decyzja Wójta G. S. była badana przez Kolegium, co do jej zgodności z przepisami prawa mającymi zastosowanie w tej sprawie i ostateczną decyzją z dnia [...] r., Kolegium utrzymało ją w mocy. Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez Kolegium sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, a przy tym utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, zagrożone jest wadą "rażącego naruszenia prawa", określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., co oznacza, że powyższe jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej ww. ostatecznej decyzji Kolegium z dnia [...] r. w ustalonym przez prawo trybie na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a. Z uwagi na powyższe, dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące zgodności z prawem decyzji Wójta – bez względu na jej prawidłowość – jest niedopuszczalne. Ponownie za bezzasadny Kolegium uznało zarzut w przedmiocie obowiązku publikacji wydawanych obwieszczeń w prasie, wyjaśniając, że w dacie wydania spornej decyzji, tj. w dniu [...] r. obowiązywały przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa i ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w wersji publikowanej w Dz.U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227. W postępowaniu zakończonym sporną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach społeczeństwo brało udział w oparciu o przepis art. 33, który dotyczył udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji, a nie na podstawie art. 39 stanowiącego o udziale społeczeństwa w opracowywaniu dokumentów. Organ, stosownie do treści art. 3 ust.1 pkt 11 zawierającego definicję "podania do publicznej wiadomości", nie miał obowiązku ogłaszania w prasie obwieszczeń dotyczących podejmowania decyzji. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. , D. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący wniósł o: - uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia, - przeprowadzenie rozprawy, - zobowiązanie SKO oraz Wójta Gminy D. do przekazania oryginałów dokumentów związanych z wydaniem decyzji przez Wójta G. S. z dnia [...] r., - wyeliminowanie z obiegu prawnego ostatecznej decyzji Wójta G. S. w oparciu o przepis art. 134 w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, - zasądzenie od Kolegium kosztów postępowania wg norm przepisanych. W treści uzasadnienia skargi, skarżący podtrzymał dotychczas podnoszone zarzuty w sprawie dotyczące obowiązku publikacji w prasie właściwego obwieszczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymujące w mocy – w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy – własne postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. , ustalającej na rzecz "J. " Spółki z o.o. w W. środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, polegającego na budowie farmy wiatrowej "[...]" na terenie Gminy D., składającej się z 10 elektrowni wiatrowych o łącznej mocy 25 MW (każda elektrownia o mocy 2,5 MW) oraz infrastruktury towarzyszącej elektrowniom: kable elektromagnetyczne i telekomunikacyjne, drogi dojazdowe, place manewrowe i montażowe. Rację mają organy twierdząc, że byt prawny decyzji wydanej przez organ I instancji jest uzależniony w całości od utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego. Nie jest jednak tak, jak przyjęły organy, że decyzja pierwszoinstancyjna nie może być przedmiotem kontroli w postępowaniu nieważnościowym. Skoro w niniejszej sprawie postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej "[...]" na terenie Gminy D., składającej się z 10 elektrowni wiatrowych zakończyło się wydaniem przez Kolegium decyzji z [...] r., utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy S. no z dnia [...] r., to wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji powinien być z urzędu potraktowany, jako wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego w sprawie zakończonej decyzją organu II instancji. Zgodnie z utrwalonym poglądem sądów administracyjnych oraz poglądami komentatorów zawartymi m.in. w Komentarzu aktualizowanym do art. 157 Kodeksu postępowania administracyjnego autorstwa Małgorzaty Jaśkowskiej, opubl. w Lex/el, 2018, organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w instancji odwoławczej, będzie właściwy również do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji w tej samej sprawie. Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że wniosek D. K., w wyżej wskazanym zakresie, winien być rozpoznany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, mając na uwadze powyższą argumentację, orzekł w pkt I sentencji wyroku o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Rozpoznając sprawę ponownie organ będzie miał na uwadze, że zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie sąd oraz organ którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.