I SA/Rz 1126/18
WyrokWSA w Rzeszowie2019-02-21
Skład orzekający: Piotr Popek, Grzegorz Panek, Jarosław Szaro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który na podstawie umowy użyczenia korzysta z terenu lotniska w celu koszenia i zbioru trawy, może być uznany za posiadacza tego gruntu w rozumieniu przepisów o płatnościach bezpośrednich, co uprawniałoby go do otrzymania dopłat?Ratio decidendi
Rolnik, który na podstawie umowy użyczenia korzysta z terenu lotniska w celu koszenia i zbioru trawy, nie jest posiadaczem tego gruntu w rozumieniu przepisów o płatnościach bezpośrednich, lecz jego dzierżycielem. Władztwo nad gruntem musi być wykonywane we własnym imieniu i na własny rachunek, a nie w imieniu zlecającego, co jest charakterystyczne dla dzierżyciela. Ponadto, sporne działki położone na terenie lotniska, na którym prowadzona jest działalność lotnicza, nie mogą być uznane za "kwalifikujące się hektary" w rozumieniu przepisów unijnych, gdyż działalność polegająca na wykaszaniu traw stanowi jedynie uboczną czynność związaną z utrzymaniem lotniska, a nie podstawową działalność rolniczą.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok, deklarując m.in. działki rolne położone na terenie lotniska. Organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiły przyznania części płatności, w tym jednolitej płatności obszarowej i płatności redystrybucyjnej, z uwagi na konflikt kontroli krzyżowej – te same działki zostały zgłoszone przez innego wnioskodawcę. Rolnik twierdził, że użytkuje działki na podstawie umowy użyczenia z 2014 roku. Po utrzymaniu decyzji przez organ II instancji, rolnik wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Jarosław Szaro Protokolant sekr. sąd. Anna Kotowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi T.C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR/Agencja), po rozpatrzeniu odwołania T. C. (dalej: Beneficjent/Skarżący) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], którą odmówiono przyznania wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok.
Postępowanie administracyjne zostało wszczęte w w/w sprawie na skutek złożenia przez rolnika wniosku z datą wpływu do organu Agencji w dniu[...] maja 2017 roku o przyznanie płatności na 2017 rok, w tym jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, oraz płatności dodatkowej. W przedmiotowym wniosku wnioskodawca zadeklarował działki rolne do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz dodatkowej o łącznej powierzchni [...] ha, w tym między innymi działkę rolną A (położoną na działce ewidencyjnej nr [...] ) o pow. [...] ha, działkę rolną B (położoną na działce ewidencyjnej nr [...] ) o pow. [...] ha, działkę rolną C (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]) o pow. [...] ha, działkę rolną D (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]) o pow. [...] ha, działkę rolną P (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]) o pow. [...] ha, działkę rolną R (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]) o pow. [...] ha, działkę rolną S (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]) o pow. [...] ha, działkę rolną T (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]) o pow. [...] ha, i działkę rolną X (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]) o pow. [...] ha. Do wniosku załączony został materiał graficzny, na którym wnioskodawca wyrysował powierzchnie deklarowanych działek rolnych w granicach poszczególnych działek ewidencyjnych.
W dniu [...] listopada 2017 roku do organu i instancji przedłożona została umowa użyczenia i o Współpracy zawarta w dniu [...] maja 2014r., pomiędzy "A" w K., reprezentowaną przez A. U. a wnioskodawcą.
W trakcie przeprowadzania kontroli przedmiotowego wniosku organ stwierdził konflikt kontroli krzyżowej odnośnie działek ewidencyjnych o nr [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, ponieważ działki deklarowane w w/w wniosku zostały również zgłoszone do płatności przez innego wnioskodawcę – "A" w K.
Wnioskodawca złożył w dniu [...] marca 2018 r. wyjaśnienia, w których podał, że działki o numerach: [...], [...] i [...] były przez niego użytkowane od dnia [...] maja 2014r., na co wskazuje umowa użyczenia z tej daty.
W związku z powyższym organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2018 r., na podstawie art. 90 § 1 w zw. z art. 91 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257; dalej: k.p.a.) wezwał strony konfliktu krzyżowego do wzięcia udziału w rozprawie administracyjnej.
W dniu [...] maja 2018 r. w Biurze Powiatowym Agencji w K. została przeprowadzona rozprawa administracyjna, w której brała udział tylko 1 strona konfliktu - T. C.. W/w na rozprawie oświadczył m.in., że użytkuje w/w działki, są one także koszone przez innych użytkowników tj. A. Z., P. i P.Z.
W takim stanie faktycznym sprawy, Kierownik Biura Powiatowego Agencji w K. w dniu [...] maja 2018 r. wydał decyzję nr [...] na podstawie której odmówił wnioskodawcy przyznania na 2017 r.:
- jednolitej płatności obszarowej oraz nałożył sankcję w wysokości 49 565,85 zł, .
- płatności redystrybucyjnej oraz nałożył sankcję w wysokości 5 310,60 zł,
jednocześnie przyznał płatność za zazielenienie na 2017r. w wysokości 1 697,54 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik strony nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że odwołujący się nie jest posiadaczem działek nr [...], [...] i [...], a w rezultacie, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu i instancji.
Organ odwoławczy na wstępie skarżonej decyzji wskazał oraz omówił mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa dotyczące płatności bezpośrednich, które określają zasady i tryb ich przyznawania, a mianowicie przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312, dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, z późn. zm., dalej: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1307/2013). W myśl art. 8 ust. 1 wyżej powołanej ustawy jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami", będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha i nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Podkreślono dalej, że to na organie spoczywa obowiązek ustalenia zgodności deklaracji rolnika ze stanem faktycznym na gruncie, co wynika bezpośrednio z treści art. 74 ust. 1 w zw. z art. 58 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm. dalej: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013), które stanowią iż państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy.
Zwrócił uwagę organ odwoławczy, że każde z państw członkowskich w myśl art. 67 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 korzysta ze zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, który stanowi, iż sprawdzenie zgodności z kryteriami kwalifikowalności obejmuje kontrole administracyjne uzupełniane o kontrole na miejscu. Również z treści art. 24 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 z późn. zm., dalej: Rozporządzenie Komisji nr 809/2014) wynika, iż kontrole administracyjne są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji, zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków oraz przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.
Dalej podkreślił organ, że elementem kontroli administracyjnei jest tzw. kontrola krzyżowa. Zgodnie z art. 29 ust. 1 lit. a Rozporządzenia nr 809/2014, w stosownych przypadkach, kontrole administracyjne obejmują kontrole krzyżowe: odpowiednio - zgłoszonych uprawnień do płatności i zgłoszonych działek rolnych w celu uniknięcia wielokrotnego przyznawania tej samej pomocy lub tego samego wsparcia w odniesieniu do tego samego roku kalendarzowego lub roku składania wniosków oraz w celu zapobiegania przypadkom jakiejkolwiek kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 i w załączniku VI do rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz środków wsparcia obszarowego zdefiniowanych w art. 2 akapit drugi pkt 21 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 640/2014.
W świetle brzmienia przepisu art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, w pierwszej kolejności zadaniem organu przyznającego płatność jest zweryfikowanie, czy wnioskodawca spełnia kryterium, o którym mowa w przywołanym przepisie, tj. czy w dniu [...] maja 2017 roku, rolnik był w posiadaniu powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego do których występuje z wnioskiem o dofinansowanie.
Organ II instancji przeanalizował dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, w tym protokół z rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] maja 2018r., umowę użyczenia i o współpracy z dnia [...] maja 2014 r. oraz dokumenty, które znajdują się w aktach dotyczących przyznania płatności drugiej stronie konfliktu kontroli krzyżowej tj. "A" w K., w tym wniosek o przyznanie pomocy za 2017 r., decyzja odmawiająca przyznania płatności z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz umów z dnia [...] sierpnia 2017 r. zawartych pomiędzy "A" w K. a A. P. oraz P. Z.- na zlecenie koszenia trawy.
Organ odwołał się także do Aneksu nr 1 do umowy o współpracy pomiędzy "A" a "B" w S. z dnia [...] listopada 2016 r., z którego wynika, że "A" będzie korzystał z nieruchomości (działki objęte wnioskiem skarżącego) wyłącznie celem prowadzenia działalności szkoleniowej oraz edukacyjnej. W § 2 ust. 4 - umowy zapisano, że "B" zobowiązuje się do pokrycia kosztów poniesionych przez "A" w szczególności pokrycia kosztów koszenia obszarów trawiastych". W § 2 ust. 5 zapisano zaś, że "Bank pokryje koszty koszenia opisane w ust. 4, o ile "A" nie będzie w stanie uzyskać przychodów z tego tytułu lub uzyskać nieodpłatnych usług koszenia". Zdaniem organu wynika z tych umów, że "A" nie posiadał gruntów rolnych jako pozostających w jego sferze "swobodnej dyspozycji", gdyż działki te ( o nr [...], [...] i [...]) mógł wykorzystać wyłącznie celem prowadzenia działalności szkoleniowej oraz edukacyjnej i był zobowiązany do utrzymywania terenu lotniska w stanie zdatnym do umówionego użytku i w tym celu zawarł umowy - zlecenia na koszenie trawy z P. Z., A. P. i A. Z., zaś "B" pod pewnymi warunkami mógł pokryć koszty koszenia.
Organ powołał się także na oświadczenie z dnia [...] marca 2018r. J. Z., Prezesa Zarządu "A" w którym podał, że: "w roku 2016 i 2017r. lotnisko I. (działki [...], [...], [...]), były we władaniu "A" w K. i zlecenie na koszenie trawy mieli zgodę A. P. i P. Z.. Poza wymienionymi nikt inny ani osoba nie miała zgody na koszenie trawy. Usługę koszenia trawy wykonywali wyżej wymienieni Panowie".
Następnie organ, majac na uwadze omówione wyżej umowy "A" przeanalizował umowę użyczenia i współpracy zawartą w dniu [...] maja 2014 r. pomiędzy "A" a wnioskodawcą, mocą której "A" oddał w użyczenie teren lotniska I. (działki nr [...], [...], [...]) w celu korzystania przez biorącego do koszenia i zbioru trawy wykorzystywanej jako pasza i biomasa energetyczna (§ 4 w/w umowy). Zwrócił uwagę, że w § 2 tej umowy zawarto zapis, iż czynności, o których mowa w § 1 - są niezależne od umów jakie "A" zawiera na tym terenie w celu zachowania funkcji lotniczej lotniska i uzyskiwanych dopłat bezpośrednich.
Zdaniem organu odwoławczego, analiza w/w umowy łącznie z oświadczeniem wnioskodawcy złożonym na rozprawie administracyjnej, że trawa zbierana jest i koszona przez innych użytkowników m.in. Z., Z., i P. co potwierdzają zawarte z w/w osobami umowy, prowadzi do wniosku, że Skarżący nie posiadał na dzień [...] maja 2017 r. zadeklarowanych gruntów rolnych tj. działki nr [...], [...], [...]. Zawarta przez niego umowa z "A" z [...] maja 2014 r. była umową na koszenie traw, ale na zlecenie "A", czyli brak było podstaw aby wnioskodawca uważał, że tymi gruntami włada dla siebie jako "posiadacz gruntów" co jest niezbędne do złożenie wniosku o dopłaty. Jak organ podkreśli, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być nawet posiadaczem działek, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, ale także należy je również użytkować. Istotą płatności jest to, że są one przyznawane osobie, która użytkuje grunty tzn. decyduje jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych.
Tym samym organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji w K. słusznie wykluczył sporne działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] z wniosku o przyznanie płatności na 2017 rok odmawiając przyznania jednolitej płatności obszarowej i płatności redystrybucyjnej na 2017 r. nakładając sankcje, z jednoczesnym przyznaniem płatności za zazielenienie, ponieważ działki objęte dopłatą za zazielenienie nie znajdują się w konflikcie kontroli krzyżowej. Z posiadanych materiałów dowodowych, jednoznacznie jego zdaniem wynika, że wnioskodawca nie użytkował spornych działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...]- jako posiadacz, zatem nie został spełniony warunek wyrażony wprost w przepisie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach bezpośrednich, dotyczący bycia w posiadaniu na dzień 31 maja 2017 r. powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego będących przedmiotem wniosku o dofinansowanie.
Jak wskazał dalej organ, w przedmiotowej sprawie obszar zadeklarowany do jednolitej płatności obszarowej wynosił [...] ha, natomiast obszar zatwierdzony [...] ha. Zastosowanie znajduje więc art. 19a ust. 1 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 roku uzupełniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 181 z 2014 r., s. 48 ze zm.), który stanowi, iż jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3 % lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. W niniejszej sprawie zmniejszenie płatności wyliczone jako 1,5-krotność stwierdzonej różnicy przekracza powierzchnię stwierdzoną do płatności, w związku z powyższym płatność zostaje odmówiona i naliczona zostaje kara administracyjna.
Natomiast zgodnie z art. 7 i 8 ustawy o płatnościach bezpośrednich płatność dodatkowa (redystrybucyjna) przysługuje rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania do otrzymania płatności bezpośrednich. Zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu tego rolnika jest większa niż 3 ha. Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika nie większej niż 30 ha oraz pomniejszonej o 3 ha, tym samym płatność dodatkowa może być przyznana maksymalnie do 27 ha. Jak zaś wykazał organ odwoławczy stwierdzona w toku prowadzonego postępowania powierzchnia działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności obszarowej wynosi [...] ha, zatem powierzchnię tę zmniejszono o 3 ha i powierzchnia kwalifikowana do płatności dodatkowej wynosi [...] ha. W tym wypadku także znajduje zastosowanie przepis art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014.
Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz art. 43 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013, płatność za zazielenienie przysługuje rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania do otrzymania płatności bezpośrednich. Jak zaś wykazał organ, stwierdzona w toku prowadzonego postępowania powierzchnia działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności obszarowej wyniosła [...] ha, i ta powierzchnia stanowi podstawę do przyznania płatności za zazielenienie.
Stwierdzając więc prawidłowość stosowanych przepisów prawa oraz poprawność wyliczeń dokonanych przez organ I instancji , Dyrektor POR Agencji w R. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego Agencji w K..
W skardze do tut. Sądu, Skarżący, za pośrednictwem swojego pełnomocnika – adwokata, zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art, 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm. dalej: k.c.) w zw. z art. 710 k.c. i § 1 i 2 umowy użyczenia i współpracy z dnia [...] maja 2014 r., oraz art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, przez ich błędną wykładnię i przyjęcie w ślad za organem I Instancji, że skarżący nie był posiadaczem faktycznym działek nr [...], [...] i [...], co w rezultacie skutkowało błędnym stwierdzeniem, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2017 tj. nie wynosi [...] ha, jak zadeklarowano, lecz [...] ha, podczas gdy:
a) w przypadku posiadania zależnego (użyczenia), co do zasady należy określić- sposób, charakter i zakres używania (posiadania rzeczy), co należy do istoty stosunku zobowiązaniowego i nie dyskwalifikuje tego władztwa jako posiadania,
b) fakt posiadania, (współposiadania) rzeczy przez inne osoby nie neguje charakteru i atrybutu faktycznego posiadania przez posiadacza głównego (biorącego rzecz).
2. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 138 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.a., w zw. art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., przez zaaprobowanie decyzji organu I Instancji i nie uwzględnienie zarzutów skarżącego w zakresie zaniechania przez organ I Instancji przeprowadzenia wszystkich możliwych dowodów, braku wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów w sprawie oraz nie dokonania przez organ I Instancji koniecznych ustaleń w zakresie dotyczącym rzeczywistego charakteru i zakresu posiadania przez Skarżącego użyczonych mu działek (nr [...], [...], [...]) oraz rzeczywistego charakteru i zakresu posiadania tych działek przez osoby trzecie.
Wywodząc powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi II Instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów sądowych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji w R. wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018, poz. 1302, ze zm.; dalej: ustawa p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a..
W myśl natomiast art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli przedmiotowej skargi w przedstawionych wyżej granicach Sąd doszedł do wniosku, że jest ona bezzasadna, gdyż Sąd nie dopatrzył się uchybień przepisom prawa materialnego i procesowego, które mogłyby stanowić podstawę uchylenia skarżonego rozstrzygnięcia.
Przedmiotem sporu pomiędzy Skarżącym a organami Agencji obu instancji rozpoznającymi wniosek o przyznanie w/w płatności była kwestia dotycząca prawidłowości ustaleń, na podstawie których organy te doszły do wniosku, że Skarżący nie spełnia przesłanek przyznania przedmiotowej płatności.
W tym względzie należy wskazać, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Z uregulowań tych wynika kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczność, a mianowicie to, że warunkiem przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest posiadanie przez wnioskodawcę, w sposób trwały, gruntów rolnych na określony w ustawie dzień (31 maja roku, w którym złożono wniosek) oraz utrzymywanie tych działek zgodnie z określonymi normami przez cały rok kalendarzowy.
Na temat posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich istnieje już ugruntowana linia orzecznicza. Wynika z niej, że wolą ustawodawcy jest finansowe wspieranie rolników, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne. Ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne. Pojęcie posiadania nie jest odrębnie zdefiniowane w przepisach o płatnościach, należy więc odwoływać się do regulacji tej instytucji w podstawowym akcie prawnym, jakim jest Kodeks cywilny (art. 336-352).
W tym stanie prawnym pojęcie posiadanie gruntów rolnych należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Oznacza to, że można mieć tytuł prawny do gruntu rolnego, ale nie mieć uprawnienia do płatności oraz że można posiadać grunty rolne bez tytułu prawnego, a nawet w złej wierze i z tego tytułu mieć prawo do uzyskania płatności. Dodatkowo należy wskazać, że rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście.
W zależności od możliwości władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to by rolnik posiadał decyzyjność jak, co, gdzie i kiedy dany grunt zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe. Co więcej, tego rodzaju prace nie mogą mieć charakteru jedynie sporadycznego, muszą trwać przez cały rok kalendarzowy. Istotą przedmiotowych płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakie nasiona wysiać, jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych, podejmuje także decyzje o terminie zbioru plonów, itp. (zob. np. wyroki NSA z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11; z 16 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 537/11; z 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 734/11; z 18 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 932/11).
Zasadnie strona skarżąca podkreśla, że omówione na wstępie regulacje dot. przedmiotowej płatności nie różnicują, jaki charakter ma mieć owo posiadanie. Może to być więc zgodnie z tym co twierdzi Skarżący posiadanie samoistne, które cechuje to, że ten kto włada rzeczą czyni to jak właściciel, jak i posiadanie zależne, gdzie ten, kto rzeczą faktycznie włada czyni to jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Niemniej jednak w każdym przypadku wymagane jest władanie rzeczą jak właściciel lub jak mający inne prawo do władania cudzą rzeczą, z wykluczeniem dzierżenia "wykonywanego za kogo innego" (art. 338 k.c.). Z drugiej strony warto też zauważyć, że przepisy nie uzależniają uprawnień do płatności wyłącznie od władania zgodnego z prawem. Zatem o przesłance posiadania nie decyduje forma zawarcia umowy, szczególnie jej nazwa, ale jej treść, a przede wszystkim skutek stanowiący o realnym, faktycznym władaniu przedmiotem posiadania, czyli w tej sprawie gruntem. Posiadanie działek rolnych, w rozumieniu wyżej przytoczonych przepisów oznacza sprawowanie faktycznego władztwa nad wskazanymi we wniosku o przyznanie płatności działkami rolnym, któremu musi towarzyszyć zamiar władania nimi dla siebie.
Przenosząc te uwagi w realia przedmiotowej sprawy stwierdzić przychodzi, że organ niezbyt precyzyjnie wyjaśnił z jakich względów przyjął, że Skarżący nie był w posiadaniu w 2017 r. spornych gruntów, jak należy rozumieć pojęcie posiadania na gruncie przepisów dotyczących płatności i jak zatem należy traktować niewątpliwe władztwo skarżącego nad tymi gruntami bądź ich częściami. Niemniej jednak przechodząc nad tego rodzaju mankamentem części sprawozdawczej, wynikającym już to z umiejętnością jasnego formułowania myśli, już to braku doboru adekwatnej argumentacji, stwierdzić należy, że nie miało to wpływu na trafność rozstrzygnięcia, gdyż Sąd podziela konstatacje organów w niniejszej sprawie, że Skarżący nie posiadał tych gruntów, w rozumieniu przepisów regulujących zasady przyznawania płatności oraz, że nie można uznać, że prowadził na nich działalności gospodarczej.
Aby naświetlić tło sprawy, a co wynika z poczynionych ustaleń faktycznych, wskazać należy, że sporne grunty wchodziły, co najmniej jeszcze w roku 2017 r., którego dotyczy przedmiotowa płatność, w skład lotniska cywilnego I. (kod międzynarodowy wg. ICAO – EPIW), które przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego zostało umieszczone pod nr rejestracyjnym [...] w wykazie lotnisk wpisanych do rejestru lotnisk cywilnych, a którego zarządzającym wskazano "A" Polski. Eksploatacja terenów i urządzeń lotniska podlega szczególnemu reżimowi prawnemu wynikającemu z ogólnie obowiązujących przepisów prawa, przede wszystkim ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz.U. z 2013 r. poz. 1393, z późn. zm.) oraz wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych w tym rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014 r. – w sprawie warunków eksploatacji lotnisk (Dz. U. z 2013 r. poz. 1393, z późn. zm). Zgodnie z tymi aktami prawnymi za bezpieczeństwo eksploatacji lotniska odpowiada zarządzający lotniskiem, który w tym celu opracowuje i wdraża na lotnisku szczególne procedury operacyjne. Zgodnie z art. 68 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo lotnicze, zarządzający lotniskiem obowiązany jest w szczególności utrzymywać lotnisko i jego elementy w stanie odpowiadającym warunkom technicznym określonym przez właściwy organ oraz zgodnie z danymi wpisanymi do rejestru lotnisk. Z kolei według art. 69 ust. 2 tej ustawy, zarządzający lotniskiem może zezwolić tylko na taką eksploatację lotniska lub jego części dla celów nielotniczych, która nie narusza przepisów bezpieczeństwa ruchu lotniczego i nie ogranicza jego możliwości eksploatacyjnych określonych w instrukcji operacyjnej. W nawiązaniu do okoliczności niniejszej sprawy podkreślenia też wymaga, że w przypadku oddania nieruchomości, na których znajduje się lotnisko, w użytkowanie wieczyste, na wniosek zarządzającego lotniskiem albo użytkownika wieczystego, można przekazać zarząd lotniskiem innemu podmiotowi, które spełnia określone ustawą wymogi (art. 70 ust 1 i 3 ustawy – Prawo lotnicze).
Jak ustaliły organy w niniejszej sprawie teren lotniska I., obejmujący m.in. sporne działki nr [...], [...] i [...] był oddany w użytkowanie wieczyste na rzecz "B" w S., który z kolei przekazał ten teren na czas nieokreślony do nieodpłatnego używania "A" w K. na podstawie umowy z dnia [...] listopada 2015 r. i aneksu nr 1 z dnia [...] listopada 2016 r. w celu prowadzenia na lotnisku I. (EPIW) działalności szkoleniowej oraz edukacyjnej w zakresie nauczania i szkolenia lotników. Jednocześnie strony postanowiły, że w zakresie niezbędnym "A" będzie utrzymywał lotnisko w odpowiednim stanie (§ 3 ust 1 w/w umowy). Bank przy tym zobowiązał się do pokrywania kosztów poniesionych przez "A", koniecznych do utrzymania terenu lotniska w stanie zdatnym do wskazanego wyżej celu, w szczególności pokrywania kosztów koszenia obszarów trawiastych ( § 3 ust 4 w/w umowy). W § 4 umowy o współpracy z 2015 r. Bank powierzył "A" administrowanie (zarząd) Lotniskiem I..
Z uwzględnieniem powyższych regulacji należy interpretować treść stosunku prawnego łączącego Skarżącego z "A", a przede wszystkim umowę użyczenia i współpracy zawartą w dniu [...] maja 2014 r. pomiędzy "A" a Skarżącym, na którą to powołuje się ten ostatni, wywodząc stąd tytuł do władania spornymi działkami. Na mocy tej umowy, "A" literalnie oddał w użyczenie teren lotniska I. (działki nr [...], [...], [...]) w celu korzystania przez Skarżącego, do koszenia i zbioru trawy wykorzystywanej jako pasza i biomasa energetyczna ( § 1 w/w umowy). Podkreślono w umowie (§ 2 w/w umowy), że czynności, o których mowa w § 1 - są niezależne od umów jakie "A" zawiera na tym terenie w celu zachowania funkcji lotniczej lotniska i uzyskiwanych dopłat bezpośrednich. W kolejnym paragrafie ( § 4 w/w umowy) podkreślono z kolei, że owe czynności nie mogą ograniczać funkcji lotniczej terenu lotniska, nie powinny powodować zagrożenia w ruchu lotniczym, w związku z czym, konieczne są uzgodnienia co do zakresu i terminów tych czynności.
Jak z powyższego wynika, tak w umowie o współpracy między "A" a "B" i między "A" i Skarżącym, pierwszoplanowe znaczenie przywiązuje się do funkcji lotniczej jaką spełnia teren lotniska obejmującego sporne działki. Korzystanie z nich przez Skarżącego jest możliwe tylko w takim zakresie i w terminach, w jakich nie zakłóca to funkcjonowanie lotniska, co wymaga uprzednich uzgodnień. Samo usuwanie biomasy oraz dokonywanie dosiewek, do czego tylko Skarżący jest w gruncie rzeczy uprawniony, a co ma według niego stanowić podstawę faktyczną żądania dofinansowania, stanowi realizację spoczywającego na "A"ie już to jako administratorze Lotniska I., już to jako stronie umowy o współpracy z użytkownikiem wieczystym wchodzącym w jego skład nieruchomości, obowiązku utrzymania lotniska w należytym stanie. W ocenie Sądu istota stosunku łączącego Skarżącego z "A", pomimo użycia w umowie pisemnej terminu użyczenie, sprowadza się de facto do zlecenia określonych czynności osobie trzeciej, cedując na nią w ten sposób wykonanie ciążących na zlecającym obowiązków. W tych okolicznościach Skarżący nie staje się posiadaczem spornych działek, mimo faktycznego władztwa nad nimi, lecz tylko ich dzierżycielem, gdyż władztwo to wykonuje w imieniu zlecającego. Należy podkreślić, że zgodnie z tym co niespornie ustaliły organy, usuwanie trawy na spornych działkach "A" powierzał także innym osobom fizycznym, nie wyodrębniając przy tym oddzielnych obszarów tych działek. W umowach z sierpnia 2017 r. z A. P. czy A. Z. wyraźnie już posłużono się terminami "zleceniodawca" i "zleceniobiorca" na określenie statusu prawnego stron tych umów.
Jeszcze raz mocno należy zaakcentować, że aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być we władaniu działek rolnych (corpus), na których prowadzona jest działalność rolnicza czy też zabiegi rolnicze, lecz trzeba ją jeszcze prowadzić czy je wykonywać we własnym imieniu (animus), a nie za kogo innego. Dzierżenie w rozumieniu art. 338 k.c., które ustawodawca wyraźnie odróżnia od posiadania, jest także formą władania rzeczą. Podobny do posiadania jest element fizyczny (corpus), który wyraża się właśnie w faktycznym władaniu rzeczą, ale inny jest element psychiczny dzierżenia, gdyż dzierżyciel ma wolę władania rzeczą za kogo innego (animus possidendi pro alieno). Samo złożenie wniosku do Agencji o przyznanie dofinasowania nie może przesądzać per se, że wnioskodawca spełnia warunki ich przyznania wynikające z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, bo świadczy tylko o tym, że chce takie dopłaty otrzymać. Takie ustalenie czy wnioskodawcy przysługuje status posiadacza czy też dzierżyciela i czy prowadzi on faktyczną działalność rolniczą na deklarowanych działkach rolnych należy poczynić in concreto na tle całokształtu okoliczności sprawy, co też organy Agencji w niniejszej sprawie należycie uwzględniły.
Jak podkreśla się w orzecznictwie, płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi faktyczną działalność rolniczą, a więc decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie jest wystarczająca do przyznania płatności, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne samodzielne i trwałe ich użytkowanie. Takiego atrybutu nie można przypisać podmiotowi, któremu w ramach obowiązku utrzymania lotniska w należytym stanie determinowanym jego podstawową funkcja lotniczą, administrator (zarządca) powierza usuwanie czy uzupełnianie okrywy roślinnej z terenów trawiastych, z jednoczesnym ograniczeniem zakresu i terminu niezbędnych prac. O braku trwałości użytkowania po stronie Skarżącego świadczy także to, że te same obowiązki usuwania okrywy roślinnej z terenów trawiastych spornych działek scedował "A" w 2017 r. na inne osoby fizyczne.
W praktyce, zwłaszcza przy dużych areałach gospodarstw rolnych beneficjenci nie są w stanie samodzielnie dokonywać niezbędnych zabiegów na obszarach zadeklarowanych działek rolnych, często położonych z daleka od ich miejsca zamieszkania, dlatego często korzystają z usług miejscowych rolników, którzy bezpośrednio wykonują zabiegi agrotechniczne np. pokosy, zatrzymując w zamian uzyskany plon z przeznaczeniem na paszę. Jest to typowy układ okoliczności faktycznych, w których nie budzi wątpliwości, że osoba zleceniobiorcy nie powinna rościć sobie prawa do otrzymania płatności tylko z tego powodu, że to ona de facto utrzymuje grunt w dobrej kulturze rolnej, tylko, że czyni to w imieniu nie własnym, lecz w imieniu beneficjenta, właściciela czy tylko posiadacza tego gruntu.
Całość powyższych rozważań w istocie prowadzi także do podważenia po stronie skarżącego, przesłanki przyznania płatności – w postaci wymogu prowadzenia działalności rolniczej na spornych działkach, co słusznie uznały organy Agencji.
Z takim oglądem sprawy koreluje oświadczenie J. Z. z dnia [...] marca 2018 r. w którym w/w odwoływał się wprost do stwierdzenia, że poza gronem paru innych osób ( A. P., P. Z.) w 2016 i 2017 r. nikt inny nie miał zgody na koszenie trawy. Z tego oświadczenia wynika, że władztwo wykaszających teren lotniska sprowadzało się tylko i wyłącznie do usuwania porostu traw, co związane było z utrzymaniem lotniska w odpowiednim stanie, do czego zobowiązany był zarządzający lotniskiem i ten obowiązek cedował na inne osoby, których wynagrodzeniem było zatrzymanie pokosu. Działki te nie były w swobodnym dysponowaniu wykaszających, w tym Skarżącego, gdyż każdorazowo lub w sytuacjach wątpliwych należało wyjednywać zgodę zarządcy na dokonywanie tego rodzaju zabiegów, co było podyktowane względami funkcjonowania lotniska.
Stanowisko organów o braku po stronie Skarżącego przesłanek przyznania płatności bezpośrednich uznać należy za słuszne, niezależnie od tego co już dotychczas powiedziano, także z tego powodu, gdyż zdaniem Sądu, zakwestionowane obszary deklarowanych działek rolnych nie można uznać za "kwalifikujące się hektary" w rozumieniu art. 32 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, co zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich jest jedną z koniecznych przesłanek do uzyskania przedmiotowej płatności. Zgodnie z definicją prawa unijnego "kwalifikujący się hektar oznacza wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego (...), wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub – w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej – wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej. Zważyć należy natomiast, że sporne działki położone są na terenie zarejestrowanego przez Urząd Lotnictwa Cywilnego lotniska cywilnego. Zatem na ich obszarze prowadzona jest zasadniczo, jako podstawowa, działalność lotnicza polegająca na utrzymywaniu funkcjonowania lotniska. Wykaszanie traw z terenu lotniska czy nawet dokonywanie dosiewek stanowi tylko uboczną działalność, mieszczącą się w zakresie utrzymywania lotniska w należytym stanie, co stanowi jedynie pewien aspekt działalności pozarolniczej – w tym wypadku lotniczej.
Już tylko niejako na marginesie, należy jeszcze zauważyć, że Skarżący wywodzi swoje uprawnienia od "A", stronie konfliktu krzyżowego, któremu organy Agencji także odmówiły przyznania przedmiotowej płatności, wobec niespełnienia przez ten podmiot podstawowej przesłanki – prowadzenia działalności rolniczej. W sytuacji, w której podmiotowi, od którego wnioskodawca czerpie swoje uprawnienia, nie przysługuje prawo do płatności, zachodzi ryzyko nadużycia poprzez tworzenie sztucznych warunków przyznania tych płatności, co stanowi według prawodawcę unijnego podstawę do odmówienia płatności.
Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organy Agencji wszelkich możliwych dowodów w sprawie stwierdzić przychodzi, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy o płatnościach bezpośrednich zgodnie z jej art. 3 ust 2 i 3, ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a. przyjmując odmienną zasadę, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność i działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczone zostały również zasady czynnego udziału stron postępowaniu i udzielania informacji, przez ustalenie, że organ zobowiązany jest ich przestrzegać tylko na żądanie strony.
Zatem jeżeli wykonanie czynności dowodowych organu było dla Skarżącego niewystarczające dla zobrazowania stanu faktycznego, powinien był wykazać się inicjatywą dowodową co do faktów, na podstawie których chciałby wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne. Skarżący w ramach postępowania administracyjnego ani przed Sądem, nie wskazuje nawet jakie to dowody należałoby przeprowadzić w sprawie przez organy. Wbrew stanowisku Skarżącego, organy Agencji przeprowadziły postępowanie dowodowe w wystarczającym zakresie do poczynienia stanowczych ustaleń w sprawie, w tym w ramach rozprawy administracyjnej, dla wyjaśnienia konfliktu krzyżowego. Skoro więc materiał dowodowy został przez organ zebrany prawidłowo, bez uchybienia omówionym wyżej zasadom rządzącym tym postępowaniem, co bezpodstawnie zarzuca się w skardze, organ odwoławczy nie miał podstaw by uznać, że oceniono niepełny materiał dowodowy, co miałoby przełożyć się na wadliwość dokonanych ustaleń faktycznych i uchybienie zasadzie swobodnej oceny dowodów.
Jeszcze raz podkreślić należy, że co do zasady w sprawie przedmiotowej płatności na mocy omówionych wyżej szczególnych uregulowań, nie ma zastosowania art. 7 i 77 k.p.a., bowiem regulują one kwestie dowodowe samodzielnie, a uregulowania te stanowią lex specialis wobec powołanych uregulowań k.p.a. (zob. np. wyroki NSA z dnia 27 marca 2018 r. sygn. akt II GSK 4432/16 czy z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 958/11). Organ w sprawach o przyznanie tych płatności jest zobowiązany do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale nie ciąży na nim obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Obowiązkiem organu jest rozpatrzenie i odniesienie się do dowodów wskazanych we wniosku oraz innych dokumentów dołączonych przez wnioskodawcę.
Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego - art. 80 k.p.a., który to przepis statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
W niniejszej sprawie organy rozpatrzyły cały zgromadzony materiał dowodowy, ustosunkowując się do zgromadzonych w sprawie dowodów i wynikających z nich okoliczności faktycznych, a wyniki dokonanych ustaleń szczegółowo i rzeczowo przedstawiły w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Chybione są w tym zakresie zarzuty skargi zasadzone na treści art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 7 i 8 k.p.a.. Ocena dowodów i wyciągniętych z niej wniosków zaprezentowanych przez organ, zdaniem Sądu, nie narusza granic swobodnej oceny, bowiem poczynione ustalenia wynikają z przeprowadzonych dowodów, tok rozumowania jest przejrzysty oraz zgodny z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego.
Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty skargi odwołujące się do zasad wyrażonych w przepisach art. 7, art. 8 ust 1, art. 75 § 1 , art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., z pominięciem opisanych wyżej istotnych modyfikacji wynikających ze szczególnych uregulowań dotyczących obu płatności.
Z przedstawionych powyżej względów organ odwoławczy, co oczywiste, nie mógł dopuścić się także naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a..
Mając na względzie, że skarżona decyzja została wydana w zgodzie z przepisami prawa procesowego i nie narusza wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło