VII SA/Wa 1690/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2019 r. sprawy ze skargi W. G., J. K. i M. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania decyzji uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Po rozpatrzeniu wniosku W. G., J. K. i M. K. (dalej: "skarżący") o wznowienie postępowania, Starosta O. (dalej: "Starosta", "organ I instancji") decyzją z [...] grudnia 2017 r. nr [...], powołując się na art. 151 § 1 ust. 1 oraz art. 152 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "k.p.a.") odmówił wznowienia postępowania zakończonego jego ostateczną decyzją z [...] stycznia 2017 r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą A.W. i M.W. (dalej: "uczestnicy postępowania") pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego kilkurodzinnego wraz z instalacją gazową na działce o nr ewid. [...] w obrębie [...] w O. oraz odmówił wstrzymania wykonania ww. decyzji. Następnie postanowieniem z [...] lutego 2018 r. znak [...] Starosta w oparciu o art. 113 k.p.a. sprostował z urzędu swoją decyzję z [...] grudnia 2017 r. nr [...] w ten sposób, że zapis: "odmawiam wznowienia postępowania w sprawie wydania w dniu [...] stycznia 2017 roku ostatecznej decyzji nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego kilkurodzinnego wraz z instalacją gazową na działce nr ewid. [...] w obrębie [...] w O. oraz odmówił wstrzymania wykonania w/w decyzji" zastąpił zapisem: "odmawiam uchylenia ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 roku zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego kilkurodzinnego wraz z instalacją gazową na działce nr ew. [...] w obrębie [...] w O. oraz odmawiam wstrzymania wykonania w/w decyzji". Powyższe postanowienie zaskarżyli zażaleniem skarżący oraz E. C.i D. Ż. Postanowieniem z [...] maja 2018 r. nr [...] Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 134 k.p.a, stwierdził niedopuszczalność zażalenia E. C. i D. Ż., wskazując, że nie posiadają oni przymiotu strony uprawnionej do wniesienia zażalenia; zaskarżone postanowienie Starosty z [...] lutego 2018 r. było skierowane do stron postępowania, czyli do skarżących. Natomiast postanowieniem z [...] maja 2018 r. nr [...] Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia skarżących, utrzymał w mocy postanowienie Starosty z [...] lutego 2018 r. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda omówił stanowisko doktryny i judykatury odnośnie możliwości sprostowania rozstrzygnięć w trybie art. 113 k.p.a. Następnie stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy niewłaściwe wskazanie w decyzji części sentencji ma charakter oczywistej omyłki, którą można sprostować w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne, a więc błędy i omyłki nieposiadające cechy oczywistości, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, czyli w zakresie ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Zarówno podstawa prawna, jak i uzasadnienie decyzji nie zostały sprostowane, a sprostowanie tej omyłki nie wpłynęło na zmianę stanu faktycznego ani kwalifikacji prawnej. Zdaniem Wojewody, postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie na ww. postanowienie Wojewody złożyli skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to: 1) art. 113 § 1 k.p.a. przez całkowicie błędne jego zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, że w trybie sprostowania oczywistej omyłki może on dokonać zmiany sentencji decyzji i do tego już po zaskarżeniu decyzji w brzmieniu przed sprostowaniem, które to naruszenie nie tylko mogło, ale i ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, albowiem tak sprostowana decyzja została uprzednio zaskarżona i zaskarżenie odnosiło się do pierwotnej wersji decyzji; 2) art. 107 § 3 k.p.a. przez wzajemnie sprzeczne uzasadnienie prawne decyzji polegające na przyjęciu konkluzji sprzecznych z przytoczoną obszernie wykładnią art. 113 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, iż organ zmienił, a nie sprostował, całą merytoryczną treść rozstrzygnięcia. "Gołym okiem" widać bowiem, że "sprostowanie" jakiego dokonał organ: 1) dotyczy istotnej wadliwości decyzji, gdyż zmienia całkowicie rozstrzygnięcie organu z rozstrzygnięcia opartego o art. 149 § 3 k.p.a. na rozstrzygnięcie oparte o art. 151 § 1 ust. 1 k.p.a., a są to dwa diametralnie różne w formie i treści rozstrzygnięcia; 2) prowadzi do merytorycznej zmiany orzeczenia i to w sytuacji gdy zaistniały rozbieżności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a uzasadnieniem - organ zmienił merytorycznie rozstrzygnięcie (vide pkt 1 powyżej) i uzasadnił rozstrzygnięcie oderwane od sentencji decyzji; 3) zmienia podstawę prawną rozstrzygnięcia z art. 149 § 3 k.p.a. na art. 151 § 1 ust. 1 k.p.a.; 4) prowadzi do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego, albowiem czym innym jest odmowa wznowienia postępowania, a czym innym odmowa uchylenia decyzji. W tym stanie rzeczy uzasadnienie prawne zaskarżonego postanowienia w swych konkluzjach jest całkowicie sprzeczne z wywodami prowadzącymi do tych konkluzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd kontrolował prawidłowość postanowienia Wojewody utrzymującego w mocy postanowienie Starosty o sprostowaniu oczywistej omyłki, jaka zdaniem ww. organów, pojawiła się w decyzji Starosty z [...] grudnia 2017 r. nr [...] i dotyczyła błędnej sentencji rozstrzygnięcia, a mianowicie Starosta zamiast odmówić uchylenia swojej ostatecznej decyzji nr [...], odmówił "wznowienia postępowania w sprawie wydania w dniu [...] stycznia 2017 roku ostatecznej decyzji nr [...] (...)". Podstawę materialnoprawną kwestionowanych przez skarżących postanowień organów obu instancji stanowił art. 113 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") w wyroku z 31 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 717/17, powołany przepis stwarza organowi administracji publicznej możliwość rektyfikacji decyzji, czyli usunięcia nieistotnych wad decyzji oraz sprostowania jej treści. Tryb rektyfikacji decyzji jest wyłącznym trybem usuwania wad nieistotnych decyzji administracyjnej. Przepis ten był wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych. W orzeczeniach tych wskazuje się, że sprostowaniu w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. podlegają wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, natomiast za błąd pisarski uważa się widoczne, niezamierzone niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (vide wyroki NSA z 10 lutego 1994 r., sygn. akt SA/Kr 723/93 i z 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 863/00). Istotną cechą błędu stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. Może ona wynikać bądź z natury samego błędu, bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Omyłka pisarska to między innymi widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, zwrotów. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić, porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami (vide wyrok NSA z 28 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1355/16). Jednocześnie wskazuje się, że sprostowanie decyzji - czy to z urzędu, czy to na wniosek - nie może wykraczać poza granice określone tym przepisem, albowiem określona nim klasyfikacja wad decyzji podlegających sprostowaniu, których cechą jest ich oczywistość wynikająca z natury samego błędu - jest wyczerpująca (vide wyrok NSA z 5 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3067/15) – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej NSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy przyznać rację skarżącym, iż organy obu instancji wykroczyły poza dyspozycję przepisu art. 113 § 1 k.p.a., nieprawidłowo korygując w tym trybie błędnie zastosowaną instytucję odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 2 k.p.a.) z odmową uchylenia decyzji (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Sąd podziela stanowisko skarżących, że jest to kwestia merytoryczna, która nie podlega sprostowaniu na podstawie art. 113 k.p.a. Nie zmienia tego okoliczność, iż w prostowanej decyzji powołano art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Adresat decyzji musi mieć pewność jakiego rodzaju rozwiązanie prawne przyjął organ administracji publicznej w danej sprawie. Sprzeczność podstawy prawnej z treścią rozstrzygnięcia decyzji z pewnością nie jest li tylko kwestią techniczną, którą można usunąć w ramach art. 113 k.p.a. Omawianego błędu nie sposób traktować jako widocznej, oczywistej omyłki stanowiącej niewłaściwy dobór słów. Przy tego rodzaju błędach organ winien rozważyć inny tryb wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. W tym miejscu podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem (nieprawomocnym) z 22 lutego 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1302/18, uchylił tak sprostowaną decyzję Starosty z [...] grudnia 2017 r. nr [...] oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Wojewody z [...] kwietnia 2018 r. nr [...]. Na marginesie dostrzec wypada, iż uwadze organów obu instancji uszedł fakt, że – jak wynika z akt administracyjnych nadesłanych do sprawy VII SA/Wa 1302/18 - decyzja nr [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca uczestnikom postępowania pozwolenia na budowę, który to akt powołano w zaskarżonym do tut. Sądu postanowieniu Wojewody z [...] maja 2018 r. oraz poprzedzającym je postanowieniu Starosty z [...] lutego 2018 r., a także w sprostowanej decyzji Starosty z [...] grudnia 2017 r. nr [...], została wydana [...] stycznia 2017 r., a nie - jak podają ww. organy – [...] stycznia 2017 r. I to jest właśnie oczywista omyłka, która podlega sprostowaniu w trybie art. 113 k.p.a. Reasumując, w ocenie Sądu w niniejszej sprawie doszło do niedopuszczalnego sprostowania decyzji, prowadzącego do zmiany rozstrzygnięcia, tj. do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, które jest odmienne od pierwotnego. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.