I SA/Łd 769/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędzia WSA Bożena Kasprzak Protokolant Asystent sędziego Marta Aftowicz-Korlińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. Ł. i W. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] nr [...] [...] w przedmiocie uchylenia w całości w wyniku wznowienia postępowania ostatecznej decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2015 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. na rzecz strony skarżącej kwotę 697,- (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...]r. Wójt Gminy w W. ustalił M. Ł. i W. Ł. wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2015 na kwotę 17.879 zł przyjmując m.in. jako podstawę opodatkowania grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 26.285m² zgodnie z informacją w sprawie podatku od nieruchomości złożoną przez podatników we wrześniu 2013r. Postanowieniem z dnia [...]r. Wójt Gminy W. wznowił postępowanie w sprawie ustalenia podatnikom łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2015 w związku z uzyskaniem informacji o zakończeniu eksploatacji złoża kruszywa naturalnego na nieruchomości podatników. Kolejną decyzją z dnia [...]r. Wójt Gminy W. uchylił w całości swoją decyzję ostateczną z dnia [...]r. i ustalił podatnikom nową wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015r. w kwocie 45.565 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że M. Ł. i W. Ł. są właścicielami działki Nr 55 położonej w miejscowości P., na której prowadzona jest działalność gospodarcza w zakresie wydobycia kopaliny na podstawie decyzji Marszałka Województwa [...]. Łączna powierzchnia działki wynosi 9,16 ha, z tego użytki rolną stanowią 8,62 ha, las 0,11 i nieużytki 0,43 ha. Pismem z dnia 30 marca 2015r. skierowanym do Starostwa Powiatowego w P. podatnicy poinformowali o zakończeniu prac rekultywacyjnych na działce Nr 55 na powierzchni 6,7 ha, świadczy o tym również decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...]r. o zakończeniu eksploatacji złoża z dniem 31 grudnia 2014r. Decyzją z dnia [...]r. Starosta Powiatu [...] na wniosek podatników określił rolny kierunek rekultywacji gruntów po eksploatacji kopaliny ze złoża "A", położonego na działce Nr 55 w miejscowości P. i zobowiązał podatników do prowadzenia prac rekultywacyjnych. Organ I instancji wskazał, że grunty na których prowadzona jest rekultywacja poeksploatacyjna są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej i podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawek najwyższych. W oparciu o pismo podatników z dnia 30 marca 2015r. i decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. wskazujące powierzchnie do rekultywacji i czas zakończenia eksploatacji przyjęto, że powierzchnia gruntu objętego stawką dla prowadzenia działalności gospodarczej od 1 stycznia 2015r. wynosi 67.000m², natomiast kwota łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015r, wynosi 45.564 zł (w tym podatek leśny - 5 zł). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołań podatników zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał dodatkowo, że decyzją z dnia [...]r. Starosta Powiatu [...] potwierdził zakończenie prac związanych z rekultywacją gruntów działki Nr 55 w obrębie P. na powierzchni 6,70ha. Obszar ten był zajęty na działalność gospodarczą prowadzoną przez M. Ł. i W. Ł. w formie spółki cywilnej. O zakończeniu rekultywacji i zagospodarowaniu gruntów rolnych i leśnych można mówić jedynie w przypadku wydania przez właściwy organ i we właściwym trybie (po uzyskaniu opinii wskazanych podmiotów) decyzji uznającej, że rekultywacja została zakończona. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję M. Ł. i W. Ł. wnieśli o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji. Skarżący podnieśli następujące zarzuty: 1. naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: a- art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym do 01.01.2016 roku (dalej: u.p.o.l.) poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało przyjęciem, iż grunt na którym powstały zbiorniki wodne w sposób naturalny, po podwyższeniu się zwierciadła wody gruntowej jako skutek działania Kopalni Węgla Brunatnego B. - wobec czego grunt ten "nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych" o; b-art. 2 ust. 2 u.p.o.l. poprzez jego niewłaściwą wykładnię: co skutkowało przyjęciem, że w stosunku do gruntów, na których zakończono rekultywację w dalszym ciągu należy stosować najwyższą stawkę opodatkowania - jako gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, c - nieuwzględnienie faktu, iż z dokumentacji geologicznej, w szczególności z Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego - piasku i piasku ze żwirem "A" w kategorii Ci wynika, że część działki nr ew. 55 obręb P. - parcela nr 1 o powierzchni 19 416 m2 - w ogóle nie była eksploatowana ani zajęta w jakikolwiek sposób na prowadzenie działalności gospodarczej, - art. 2 ust. 2 u.p.o.l. w związku z art. 217 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. brak zastosowania art. 217 Konstytucji RP w następstwie naruszenia art. 2 ust. 2 u.p.o.l. poprzez niewłaściwą wykładnię tego przepisu, a w wyniku tego jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji tych naruszeń, opodatkowanie podatkiem od nieruchomości gruntów, które zgodnie z przepisami ustawy podatkowi temu nie podlegały; - art. 4 pkt 18 oraz art. 20 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 1205) - (dalej U.O.G.R.i L), poprzez ich niewłaściwą wykładnię, co skutkowało uznaniem, iż wyłącznie data wydania decyzji o uznaniu rekultywacji za zakończoną a nie jej treść - determinuje datę, od której grunty zmieniają swój status z ,, zajętych na prowadzenie działalności gospodarcze " na "rolne "; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy: a) art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej k.p.a.), polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie zarówno I jak i II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego a także nierozważeniu interesu społecznego oraz słusznego interesu skarżących, co skutkowało m.in.: na wskazaniu w decyzji organu II instancji jedynie daty wydania decyzji Starosty Powiatu [...] o uznaniu rekultywacji za zakończoną - tj. [...] roku, z całkowitym pominięciem jej treści, w której wyraźnie stwierdzono że rekultywację należy uznać za zakończoną już na etapie składania wniosku, - pominięciu w postępowaniu dowodowym dokumentacji geologicznej, w szczególności Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego - piasku i piasku ze żwirem "A" w kategorii C, z którego wynika, że część gruntów - parcela nr 1 stanowiąca fragment działki nr ew. 55 obręb P. - w ogóle nie była eksploatowana, czy zajęta w jakikolwiek sposób na prowadzenie działalności gospodarczej, - pominięciem faktu, iż grunt na którym powstały zbiorniki wodne w sposób naturalny, po podwyższeniu się zwierciadła wody gruntowej jako skutek działania Kopalni Węgla Brunatnego B - "nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych "; - art. 9 i 11 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i skrótowe wyjaśnienie skarżącym, dlaczego organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy W. nr [...] z dnia [...] roku ustalającą nową wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 rok w kwocie 45.565,00 złotych, bez odwołania się do treści przywołanej wyżej decyzji Starosty Powiatu P. o uznaniu rekultywacji za zakończoną (a jedynie do jej daty wydania) oraz treści Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego - piasku i piasku ze żwirem "A" w kategorii C, - art. 107 § 3 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało nienależytym uzasadnieniem zaskarżonej decyzji II instancji, które nie wskazywało dlaczego organ nie odniósł się do faktu, że z decyzji Starosty Powiatu [...] o uznaniu rekultywacji za zakończoną wynika bezpośrednio, że rekultywację należy uznać za zakończoną już na etapie składania wniosku z dnia 24.11.2014 r. o uznanie rekultywacji za zakończoną, co wcześniej było stwierdzone w opiniach biegłych: Naczelnej Organizacji Technicznej oraz biegłego powołanego przez Starostę, a także pomijało dane z dokumentacji geologicznej - Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego -piasku i piasku ze żwirem "A" w kategorii Ci z których wynika, że część działki nr ew. 55 obręb P. - parcela nr 1 o powierzchni 19.416 m2 - w ogóle nie była eksploatowana, ani zajęta w jakikolwiek sposób na prowadzenie działalności gospodarczej; - art. 138 § 1 pkt 2 ewentualnie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, co skutkowało wydaniem decyzji o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wójta Gminy W. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, tj.: Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego - piasku i piasku ze żwirem "A" w kategorii C, zatwierdzonego decyzją Marszałka Województwa [...], z dnia [...] roku, ([...]), -postanowienia z dnia [...] roku Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K., znak: [...] w sprawie pozytywnej opinii w zakresie uznania rekultywacji za zakończoną - decyzji z dnia [...] roku Starosty Powiatu [...] (nr [...]) o uznaniu rekultywacji za zakończoną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należało uznać, że przy jej wydawaniu naruszono przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W złożonej skardze strony wprawdzie błędnie powołują się na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm.), ale pozostaje to bez wpływu na rezultat badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Postępowanie podatkowe przeprowadzone przed wydaniem decyzji powinno zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek taki wynika w szczególności z treści przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 199 ustawy Ordynacja podatkowa. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania podatkowego i często uniemożliwia prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Podatnicy prowadzili działalność gospodarczą poprzez wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego - piasku i piasku ze żwirem położonego w miejscowości P. na działce oznaczonej nr ewidencyjnym 55. Decyzja w sprawie udzielenia koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża z dnia [...]r. zmieniona decyzją z dnia [...]r. określała powierzchnię złoża na 6,8 ha. Jednak z zebranego w sprawie materiału dowodowego a w szczególności decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...]r. wynika, że wydobycie kruszywa miało miejsce na obszarze 6,7 ha, jak prawidłowo przyjęto w zaskarżonej decyzji. Podatnicy w toku postępowania podnosili, że eksploatacja kopalin ze złoża "A" została zakończona z upływem 2014r. Potwierdza to szczegółowa decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...]r., zatwierdzająca dodatek na 1 do dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego "A" położonego w miejscowości P. Podatnicy zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2015r., poz. 909 ze zm.) byli zobowiązani do rekultywacji terenu po eksploatacji złoża. Należy podzielić pogląd organów podatkowych zgodny z orzecznictwem sądów administracyjnych, że grunty które podlegają rekultywacji są w dalszym ciągu zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Organy podatkowe obu instancji przyjęły, że rekultywacja spornych gruntów nie została zakończona w 2015r. W tym zakresie organ I instancji powołał się w szczególności na pismo podatników z dnia 30 marca 2015r., stanowiące wniosek o uznanie rekultywacji za zakończoną oraz decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...]r. w sprawie zatwierdzenia dodatku do dokumentacji geologicznej. Organ odwoławczy wskazał nadto na decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...]r. o uznaniu rekultywacji gruntów za zakończoną. Powołane dowody nie stanowią jednak wystarczającej podstawy do takich ustaleń. Z decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...]r. wynika jedynie, że eksploatacja złoża została zakończona, a na dzień 31 grudnia 2014r. ustalono zerowy stan zasobów. Podatnicy w piśmie z dnia 30 marca 2015r. podali, że eksploatacja złoża była prowadzona do listopada 2014r., rekultywację wyrobiska przeprowadzono w oparciu o "Dokumentację rekultywacji" zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego i powołali się na fakt zakończenia działalności wydobywczej oraz górniczej .W uzasadnieniu decyzji z dnia [...]r. o uznaniu rekultywacji za zakończoną wskazano, że przesłanki uznania rekultywacji za zakończoną zostały spełnione już na etapie składania wniosku. Z przepisów powołanej ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wynika, że rekultywację realizuje się na wszystkich etapach działalności przemysłowej (art. 20 ust. 3) a nie tylko po zakończeniu eksploatacji złoża. W świetle przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych o zakończeniu rekultywacji gruntów nie przesądza ostateczna decyzja właściwego organu, ale decydujące znaczenia ma ocena, kiedy w wyniku odpowiednich działań na gruncie nadano mu lub przywrócono wartości użytkowe. W tym zakresie spraw nie została dostatecznie wyjaśniona, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podejmie niezbędne działania w celu wyjaśnienia, czy i kiedy rekultywacja spornych gruntów została faktycznie zakończona, tj., kiedy osiągnięto cele określone w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych (przywrócono zdewastowanym gruntom wartości użytkowe lub przyrodnicze). W tym celu pomocne może być zażądanie przedstawienia przez podatników posiadanej "Dokumentacji rekultywacyjnej" zatwierdzonej przez właściwy organ. Należy też rozważyć możliwość zwrócenia się do Starosty Powiatu [...] o nadesłanie dokumentów stanowiących podstawę do wydania decyzji z dnia [...]. o uznaniu rekultywacji za zakończoną, a w szczególności protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu 30 czerwca 2015r., opinii biegłego C. C., opinii sporządzonej przez Naczelną Organizację Techniczną Oddział w P. , czy M. B. Dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego możliwa będzie ocena, kiedy faktycznie zakończono rekultywację spornych gruntów, a w szczególności, czy była ona prowadzona również w okresie jesieni i zimy 2015r. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a. ak.