II FSK 1522/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia WSA del. Agnieszka Olesińska, , po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 1037/18 w sprawie ze skargi T.S. na czynność Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 10 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji objętych tajemnicą skarbową 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. S. na rzecz Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1037/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę T. S. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 10 listopada 2017 r. w przedmiocie odmowy udzielenia informacji objętych tajemnicą skarbową. Treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dostępna jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ (dalej zwana: "CBOSA"). 2.1. Od powyższego orzeczenia pełnomocnik skarżącego wywiódł skargę kasacyjną, w której wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Autor skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; dalej zwana: "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to niewłaściwe zastosowanie art. 299b § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej zwana: "Ordynacja podatkowa") i w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do ujawnienia skarżącemu informacji stanowiącej tajemnicę skarbową. 2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 3.2. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. Pełnomocnik skarżącego, powołując się na treść art. 174 pkt 1 p.p.s.a. oparł skargę kasacyjną na naruszeniu przepisów prawa materialnego. 3.3. Na wstępie należy przywołać podstawowe okoliczności związane ze stanem sprawy i jej dotychczasowym przebiegiem. Pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 23 października 2017 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z wnioskiem o udostępnienie informacji zawartych w deklaracjach podatkowych i innych dokumentach, określających skład i wartość spadku nabytego i wykazanego przez spadkobierców po W. K. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że spadkobiercy oraz W. K. nabyli spadek po B. K. i w ich deklaracjach spadkowych mogą znajdować się składniki majątku spadkowego objętego wspólnością majątkową małżeńską B. i W.K., o których nie ma wiedzy, a do których miałby prawo. Skarżący wskazał, że za uwzględnieniem wniosku przemawia ważny interes publiczny i cele postępowania podatkowego, jak również ujawnienie tych informacji urzeczywistni prawo obywateli do ich rzetelnego informowania organów podatkowych i jawności życia publicznego. Organ powołując się na art. 293 § 1 i art. 299 § 1-3 Ordynacji podatkowej odmówił udzielenia żądanych informacji. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku podzielił stanowisko organu w zakresie niespełnienia przesłanek uzasadniających zwrócenie się Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o wyrażenie zgody na ujawnienie przez naczelnika urzędu skarbowego informacji stanowiących tajemnicę skarbową, gdyż w sprawie było niewątpliwym, że skarżący działał w imieniu własnym, w celu urzeczywistnienia swojego interesu prywatnego polegającego na dążeniu do zwiększenia udziału spadkowego. Nie została wobec tego spełniona przesłanka w postaci istnienia ważnego interesu publicznego. Skarżący nie zgadzając się z rozstrzygnięciem WSA w skardze kasacyjnej wskazał, że ważnym interesem publicznym jest, aby wszyscy obywatele mieli dostęp do tych informacji objętych tajemnicą skarbową, które bezpośrednio wpływają lub mogą wpływać na ich sytuację prawno-majątkową. W przedmiotowej sprawie skład masy spadkowej po W. K. może wpływać na sytuację prawno-majątkową skarżącego. 3.4. Zgodnie z art. 293 § 1 Ordynacji podatkowej indywidualne dane zawarte w deklaracji oraz innych dokumentach składanych przez podatników, płatników lub inkasentów objęte są tajemnicą skarbową. Na podstawie art. 299b § 1 tej ustawy Szef Krajowej Administracji Skarbowej może wyrazić zgodę na ujawnienie przez naczelników urzędów skarbowych, naczelników urzędów celno-skarbowych, dyrektorów izb administracji skarbowej, określonych informacji stanowiących tajemnicę skarbową, z wyłączeniem informacji stanowiących tajemnicę inną niż skarbowa i objętych ochroną na podstawie odrębnych ustaw, wskazując jednocześnie sposób udostępnienia i wykorzystania ujawnianych informacji. Natomiast w § 2 art. 299b Ordynacji wskazano, że wyrażenie zgody, o której mowa w § 1, może nastąpić wyłącznie ze względu na ważny interes publiczny oraz gdy jest to konieczne dla osiągnięcia celów kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego lub jeżeli ujawnienie tych informacji urzeczywistni prawo obywateli do ich rzetelnego informowania o działaniach organów podatkowych i jawności życia publicznego. Konstrukcja art. 299b Ordynacji podatkowej została oparta na zasadzie ograniczonego uznania administracyjnego, gdyż Szef KAS może wyrazić zgodę wyłącznie wówczas, gdy zostaną spełnione przesłanki, o których mowa w § 2, tj. ze względu na ważny interes publiczny oraz gdy jest to konieczne do osiągnięcia celów kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego albo jeżeli ujawnienie tych informacji urzeczywistni prawo obywateli do ich rzetelnego informowania o działaniach organów podatkowych i jawności życia publicznego. Sposób sformułowania tych przesłanek za pomocą pojęć niedookreślonych wskazuje, że wyrażenie takiej zgody będzie możliwe przede wszystkim wtedy, gdy wystąpi ważny interes publiczny. Drugi przypadek, gdy przepis ten daje Szefowi KAS podstawę do wyrażenia zgody na uchylenie tajemnicy skarbowej, dotyczy sytuacji, gdy ujawnienie objętych tajemnicą informacji urzeczywistni prawo obywateli do ich rzetelnego informowania o działaniach organów podatkowych i jawności życia publicznego. Formułując tę przesłankę, nawiązano do konstytucyjnego prawa do informacji publicznej (art. 61 Konstytucji RP), przyznając mu w tym przypadku pierwszeństwo przed również gwarantowanym w Konstytucji RP prawem do prywatności (art. 47 i art. 51 ust. 2 Konstytucji RP). Użycie spójnika "lub" między tymi przesłankami wskazuje także na możliwość wystąpienia sytuacji, gdy za wyrażeniem zgody przez organ będą przemawiały wszystkie przesłanki wymienione w art. 299b § 2 Ordynacji podatkowej. Wykładnia językowa i funkcjonalna wskazanego przepisu podatkowej prowadzi do wniosku, że wyrażenie przez Szefa KAS zgody na ujawnienie informacji objętych tajemnicą skarbową będzie możliwe, gdy wystąpi przesłanka podstawowa w postaci ważnego interesu publicznego, a ponadto będzie spełniona jedna z dwóch przesłanek dodatkowych, tj. gdy jest to konieczne do osiągnięcia celów kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego, bądź też gdy ujawnienie objętych tajemnicą informacji urzeczywistni prawo obywateli do ich rzetelnego informowania o działaniach organów podatkowych i jawności życia publicznego. Wszystkie wymienione przesłanki zawierają klauzule generalne, które dają możliwość wartościowania i przez to bardzo dużą swobodę w podejmowaniu decyzji o wyrażeniu zgody na ujawnienie informacji objętych tajemnicą skarbową (por. M. Niezgódka-Medek, pkt 1 do art. 299b, w: S. Babiarz i inni, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wydanie XI, publ. SIP LEX, WKP 2019). 3.5. Pojęcie interesu publicznego jest pojęciem szerokim i nieostrym, nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje ono interes ogółu, a nie jedynie interesy indywidualne. Przy czym konkretyzację tej wspólnoty (społeczności), której interes powinien być uwzględniony, wyznacza zakres żądanej informacji. W doktrynie przyjmuje się, że "w interesie indywidualnym" bądź "w interesie ogółu" oznacza, że wyprowadzona z danego stanu obiektywnego określona korzyść przypada jednostce względnie całemu społeczeństwu. O ile zatem interes indywidualny jest relacją pomiędzy jakimś stanem obiektywnym a oceną tego stanu z punktu widzenia korzyści, jaką on przynosi lub może przynieść jednostce, to interes ogółu oznacza relację między jakimś stanem obiektywnym a oceną tego stanu z punktu widzenia korzyści, jaką on przynosi lub może przynieść ogółowi (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r. , sygn. akt I OSK 2787/13; publ. CBOSA). 3.6. Mając na uwadze powyższe uwagi należało podzielić stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie spełnił przesłanek uzasadniających zwrócenie się do Szefa KAS o wyrażenie zgody na ujawnienie określonych we wniosku informacji stanowiących tajemnicę skarbową. Przede wszystkim nie została spełniona przesłanka podstawowa zawarta w art. 299b § 2 Ordynacji podatkowej w postaci ważnego interesu publicznego. Wniosek w niniejszej sprawie dotyczył informacji ściśle związanych z osobami prywatnymi, a skarżący działał w interesie osobistym zmierzając do zwiększenia udziału spadkowego. Nie można twierdzić, że w interesie publicznym leży ustalenie spadku po B. K. i ewentualnych surogatów poszczególnych składników tego majątku. Z treści wniosku skarżącego wynika wprost, że dąży on do ustalenia masy spadkowej po jego spadkobierczyni, co oznacza, że "korzyść" z ujawnienia tajemnicy skarbowej miałby uzyskać wyłącznie on jako spadkobierca, a nie ogół społeczeństwa. Prawidłowymi zaś instrumentami prawnymi do realizacji uprawnień skarżącego w zakresie ustalenia składu całego spadku są spis inwentarza oraz nakaz wyjawienia przedmiotów spadkowych, uregulowane w procedurze cywilnej (art. 637 i art. 655 Kodeksu postępowania cywilnego). 3.7. W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).