II SA/Wa 1429/18
WyrokWSA w Warszawie2019-02-26
Skład orzekający: Danuta Kania, Piotr Borowiecki, Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy oświadczenie strażaka o zwolnienie ze służby, złożone w szpitalu, może być uznane za nieważne z powodu stanu wyłączającego świadome lub swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli, a jeśli tak, czy jego późniejsze wycofanie jest skuteczne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej nie wyjaśniły w sposób wystarczający istotnych okoliczności faktycznych dotyczących stanu zdrowia skarżącego w momencie składania oświadczenia o zwolnienie ze służby oraz skuteczności jego wycofania. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasad praworządności, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawidłowego uzasadnienia decyzji.Stan faktyczny
Skarżący, M. P., złożył raport o zwolnienie ze służby w Państwowej Straży Pożarnej, będąc hospitalizowanym. Następnie złożył raport o wycofanie tego oświadczenia. Komendant Główny PSP uznał wycofanie za bezskuteczne i zwolnił skarżącego ze służby. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym art. 82 Kodeksu cywilnego, wskazując na stan wyłączający świadome złożenie oświadczenia woli z powodu choroby i hospitalizacji, a także na nieprawidłowości w procedurze wycofania oświadczenia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Głównego Straży Pożarnej i zasądził od Ministra na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Protokolant Paulina Okrój, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego M. P. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej także: "Minister" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania [...] M. P. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") od decyzji Komendanta Głównego Straży Pożarnej (dalej także: "Komendant Główny PSP" lub "organ pierwszej instancji") z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], w sprawie zwolnienia skarżącego z dniem [...] czerwca 2018 r. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej - utrzymał w mocy sporną decyzję organu pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydana została w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] kwietnia 2018 skarżący M. P., przebywając w szpitalu, korzystając z pośrednictwa małżonki, złożył - drogą służbową poprzez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] - pisemny raport skierowany do Komendanta Głównego PSP zawierający oświadczenie (wniosek) o zwolnienie skarżącego ze służby w Państwowej Straży Pożarnej z dniem [...] czerwca 2018 r. Niezwłocznie po opuszczeniu szpitala skarżący złożył raport z dnia [...]kwietnia 2018 r. zawierający oświadczenie o wycofaniu raportu z dnia [...] kwietnia 2018 r.
W dniu [...] kwietnia 2018 r. powyższy raport skarżącego został przekazany przez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] wraz z rozliczeniem okresów służby [...] Komendantowi Wojewódzkiemu PSP.
Następnie, pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r., skierowanym do Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...], skarżący złożył oświadczenie o wycofaniu swojego raportu o przejściu na zaopatrzenie emerytalne, dołączając do niego pisemny raport o wycofaniu pierwotnego raportu o zwolnienie ze służby, skierowany do Komendanta Głównego PSP.
Komendant Miejski PSP w [...] przy piśmie przewodnim z dnia [...] kwietnia 2018 r., który wpłynął do kancelarii [...] Komendy Wojewódzkiej PSP w [...] w dniu [...] kwietnia 2018 r., przekazał pisemną prośbę skarżącego o wycofaniu pierwotnego raportu z dnia [...] kwietnia 2018 r.
Z akt sprawy wynika, że pierwotny raport skarżącego z dnia [...] kwietnia 2018 o zwolnienie ze służby w PSP z dniem [...] czerwca 2018 r. wpłynął do Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej w dniu [...] maja 2018 r., zaś jego pisemny raport o cofnięciu powyższego oświadczenia (prośby) o zwolnienie ze służby w PSP wpłynął do Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej w dniu [...] maja 2018 r.
Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej - działając na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1313 ze zm., dalej także: "ustawa o PSP") - decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. zwolnił skarżącego z dniem [...] czerwca 2018 r. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej.
W uzasadnieniu decyzji Komendant Główny PSP wskazał, iż zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP "strażaka zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia zgłoszenia przez niego pisemnego żądania zwolnienia. Zwolnienie strażaka w tym trybie jest obligatoryjne". Jednocześnie, organ pierwszej instancji podniósł, że przepis art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o PSP jest przepisem kompetencyjnym dającym Komendantowi Głównemu Państwowej Straży Pożarnej wyłączne uprawnienie do zwalniania oficerów Państwowej Straży Pożarnej.
Ustosunkowując się do raportu skarżącego strażaka zawierającego oświadczenie o cofnięciu oświadczenia woli zawartego w raporcie o odejściu ze służby, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej uznał, że nie może ono wywrzeć oczekiwanego skutku. Organ pierwszej instancji wskazał bowiem, że wspomniany raport o cofnięciu oświadczenia woli zawartego w pierwotnym raporcie wpłynął do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w dniu [...] maja 2018 r. i nie został on niczym uzasadniony.
Komendant Główny PSP stwierdził, że decyzja o zwolnieniu ze służby wydana na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP jest skutkiem złożenia przez skarżącego oświadczenia zaakceptowanego, a więc przyjętego przez przełożonych. Organ pierwszej instancji podniósł, że do cofnięcia oświadczenia strażaka o zgłoszeniu wystąpienia ze służby należy stosować przepis art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Organ pierwszej instancji podkreślił jednocześnie, że w świetle przywołanego przepisu Kodeksu cywilnego, odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej.
Mając powyższe na względzie, Komendant Główny PSP stwierdził, że skoro więc oświadczenie skarżącego strażaka o wystąpieniu ze służby dotarło do adresata - Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w dniu [...] maja 2018 r., a cofnięcie tego oświadczenia dotarło w dniu [...] maja 2018 r., uznać należy, iż przesłanki skutecznego odwołania oświadczenia woli, określone we wskazanym wyżej przepisie Kodeksu cywilnego, nie zostały spełnione. W tej sytuacji, Komendant Główny PSP stwierdził, że niczym nieumotywowane cofnięcie oświadczenia woli o zwolnieniu ze służby należy uznać za bezskuteczne.
W piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. skarżący wniósł do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odwołanie od powyższej decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2018 r.
Wnosząc o uwzględnienie odwołania i uchylenie spornej decyzji Komendanta Głównego PSP i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, strona skarżąca zarzuciła decyzji organu pierwszej instancji:
1) rażące naruszenie prawa - art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP w zw. z art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego - poprzez błędną wykładnię i uznanie, że oświadczenie woli zawarte w raporcie o zwolnienie ze służby nie może być odwołane przez podmiot go składający, a także poprzez uznanie, że oświadczenie woli niezawierające uzasadnienia o odwołaniu uprzednio złożonego oświadczenia woli jest bezskuteczne,
2) rażące naruszenie prawa - poprzez błędne uznanie, że wiedza organu w dacie orzekania o oświadczeniu o zwolnieniu ze służby i oświadczeniu o odwołaniu oświadczenia o zwolnienie ze służby mimo różnej daty wpływu, z nieznanych mi przyczyn, z formalnego punktu widzenia dyskwalifikuje skuteczność złożonego oświadczenia woli.
W uzasadnieniu odwołania skarżący stwierdził m.in., że z nieznanych mu przyczyn ani pierwotny raport, ani późniejsze oświadczenie o jego odwołaniu, nie zostały złożone Komendantowi Głównemu PSP bez zwłoki. Skarżący zauważył, że z treści zaskarżonej decyzji wynika, iż jego raport o przejście na zaopatrzenie emerytalne został złożony w Komendzie Głównej PSP dopiero w dniu [...] maja 2018 r., zaś pisemny raport zawierający jego oświadczenie o odwołaniu pierwszego raportu został złożony w Komendzie Głównej PSP w dniu [...] maja 2018 r.
Mając powyższe na względzie, skarżący wskazał, że powstaje pytanie, dlaczego [...] Komendant Wojewódzki PSP, dysponując obydwoma raportami skarżącego, nie złożył ich równocześnie, skoro miał przecież taką możliwość. Wówczas, zdaniem skarżącego, nie powstałaby podstawa przywołana w zaskarżonej decyzji, że oświadczenie o odwołaniu pierwotnego raportu nie zostało złożone wcześniej lub równocześnie z raportem o zwolnienie.
Niezależnie od powyższych zastrzeżeń, skarżący podniósł, że Komendant Główny PSP w dacie wydawania spornej decyzji nr [...] znał zarówno treść raportu o przejściu na zaopatrzenie emerytalne, jak i treść raportu zawierającego oświadczenie o odwołaniu pierwotnego raportu, co wynika z prostego zestawienia dat wskazanych w uzasadnieniu decyzji (raporty wpłynęły do Komendy Głównej PSP w dniu [...] i [...] maja 2018 r., zaś decyzja była wydana w dniu [...] maja 2018 r.). W tej sytuacji, jak zauważył skarżący, z całą pewnością Komendant Główny PSP przed wydaniem spornej decyzji miał możliwość i mógł zapoznać się z treścią obu raportów, a w każdym razie musiał znać ich treść w dacie wydawania decyzji, albowiem widnieje o nich zapis w uzasadnieniu decyzji.
Ponadto, skarżący podniósł, iż z dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych, jak i poglądów doktryny wynika, że po pierwsze - oświadczenie o odwołaniu wcześniej złożonego oświadczenia nie musi zawierać uzasadnienia, aby mogło być uznane za skuteczne, gdyż liczy się wyłącznie treść oświadczenia i wynikający z niego skutek prawny, a po drugie - jeśli adresat oświadczenia miał możliwość zapoznania się z treścią oświadczenia to z formalnego punktu widzenia istotna jest nie data złożenia oświadczenia, ale data powzięcia wiadomości o jej treści. Ponadto, skarżący stwierdził, że nie mając wpływu na termin przekazania drogą służbową jego obu pism, miarodajna jest dla niego data złożenia ich u przełożonego, który bez zbędnej zwłoki winien nadać im bieg. Skarżący zauważył tymczasem, że w przedmiotowej sprawie z oczywistą niekorzyścią dla niego tak się niestety nie stało.
Skarżący wskazał jednocześnie, że jest oficerem gotowym do służby. Podkreślił, że niegospodarnym jest uniemożliwienie mu pełnienia służby do czasu faktycznego nabycia uprawnień emerytalnych i w przypadku utrzymania w mocy spornej decyzji dojdzie do narażenia Komendy Miejskiej PSP w [...] na odprowadzenie wysokich składek do ZUS.
W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej oraz ponownej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji - działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymał w mocy sporną decyzję nr [...] Komendanta Głównego Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2018 r.
W uzasadnieniu decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał na wstępie, iż materialnoprawną podstawę zwolnienia skarżącego ze służby stanowi art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, zgodnie z którym strażaka zwalnia się ze służby w przypadku zgłoszenia przez niego pisemnego żądania zwolnienia - w terminie do 3 miesięcy. Organ odwoławczy uznał, że z przywołanej regulacji prawnej wynika, że użyte w art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP określenie "zwalnia się ze służby" oznacza, że zwolnienie ze służby na podstawie tego przepisu ma charakter obligatoryjny. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, przepis ten nakłada na organ obowiązek zwolnienia strażaka ze służby w terminie do 3 miesięcy od daty zgłoszenia przez niego pisemnego żądania o zwolnienie ze służby. Organ odwoławczy uznał, że z uwagi na kategoryczne sformułowanie tego przepisu, organ ten nie miał możliwości wydania innego rozstrzygnięcia. Według Ministra, rozwiązanie takie ma na celu ochronę niekwestionowanego prawa strażaka do wystąpienia ze służby.
Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż skarżący raportem o zwolnienie ze służby z dnia [...] kwietnia 2018 r., który dotarł do Komendanta Głównego PSP w dniu [...] maja 2018 r. (przesłany przez [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP za pismem z dnia [...] maja 2018 r.), złożył wniosek o zwolnienie ze służby z dniem [...] czerwca 2018 r. Natomiast, jak wskazał organ odwoławczy, odwołanie tego oświadczenia (raport z dnia [...] kwietnia 2018 r. o wycofaniu raportu o zwolnienie ze służby) dotarło do Komendanta Głównego PSP w dniu [...] maja 2018 r. (przekazany przez [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP za pismem z dnia [...] maja 2018 r.). Organ odwoławczy zauważył, że wnosząc o zwolnienie ze służby, skarżący argumentował swój raport (oświadczenie woli) nabyciem prawa do zaopatrzenia emerytalnego.
Organ odwoławczy wskazał, że oświadczenie woli skarżącego strażaka, zawarte w raporcie z dnia [...] kwietnia 2018 r., w którym zwraca się o zwolnienie ze służby w PSP, zostało przyjęte przez Komendanta Głównego PSP, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej zgodnie z wolą strażaka, zwolnił go ze służby w PSP z dniem [...] czerwca 2018 r. w trybie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP.
Minister podniósł, iż składając oświadczenie woli dotyczące wycofania raportu o zwolnienie ze służby, skarżący nie podał żadnych powodów podjętej przez siebie decyzji. Organ odwoławczy zauważył, że dopiero w złożonym odwołaniu skarżący wskazał, że jest gotowy do dalszej służby, uważając, że niegospodarnością byłoby uniemożliwienie mu pełnienia służby do czasu faktycznego nabycia uprawnień emerytalnych.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreślił, że ustawa o Państwowej Straży Pożarnej i inne przepisy prawa administracyjnego nie regulują zasad składania oświadczeń woli w administracyjnych stosunkach służbowych i dlatego - zdaniem organu odwoławczego - wskazać należy, że żądanie zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej jest oświadczeniem woli w rozumieniu zasad przewidzianych przez ustawę z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1025 ze zm. - zwanej dalej: "K.c."). W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, należy odwołać się do treści art. 61 K.c.
Natomiast, jak stwierdził Minister, uchylenie się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli dopuszczalne jest tylko w przypadku, gdy zachodzi jedna z wad oświadczenia woli, określonych w przepisach art. 82-88 Kodeksu cywilnego. Organ odwoławczy wskazał, że z przepisów tych wynika, iż możliwe jest uznanie za nieważne oświadczenia woli, które zostało złożone przez osobę znajdującą się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podejmowanie decyzji i wyrażenie woli (dotyczyć to może w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby przemijającego zaburzenia czynności psychicznych). Zdaniem organu odwoławczego, istnieje także możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu albo groźby bezprawnej.
Mając powyższe na względzie, Minister stwierdził, że z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby skarżący w chwili składania oświadczenia woli zawierającego raport o zwolnienie ze służby w PSP znajdował się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podejmowanie decyzji i wyrażanie woli. Minister uznał, że raport o zwolnienie ze służby był wyłączną inicjatywą skarżącego strażaka, który w pełnej świadomości skierował swój raport do przełożonego.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że skoro zatem odwołanie oświadczenia woli nie dotarło do adresata (Komendanta Głównego PSP) jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej, a organ nie wyraził zgody na cofnięcie takiego oświadczenia, to nie można uznać, że doszło do jego skutecznego cofnięcia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1259/12).
Mając powyższe na uwadze, Minister uznał, że utrata aktualności złożonego przez skarżącego oświadczenia woli zawierającego żądanie zwolnienia ze służby, może nastąpić po skutecznym odwołaniu tego oświadczenia, a więc przed lub w chwili, kiedy adresat (Komendant Główny PSP) przyjął do wiadomości oświadczenie żądania zwolnienia ze służby, jak też po uzyskaniu zgody adresata na cofnięcie oświadczenia (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt OSK 189/04).
Odnosząc się do zawartych w uzasadnieniu odwołania twierdzeń strony skarżącej, zgodnie z którymi skarżący zapewnił, iż jego aktualną wolą jest służba do czasu uzyskania faktycznych uprawnień emerytalnych, Minister stwierdził, że argumenty te nie zasługują na uwzględnienie. Organ odwoławczy zauważył, że skarżący strażak posiada obecnie prawo do uzyskania świadczenia emerytalnego w światle obowiązujących przepisów prawa i w jego sytuacji nie będą odprowadzane składki ZUS.
W tym stanie rzeczy, organ odwoławczy uznał, że tryb określony w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może stanowić podstawy do sanowania nieprzemyślanych posunięć strony skarżącej, co w konsekwencji oznacza, że nieuzasadniona wola strony skarżącej nie może stanowić podstawy do uchylenia prawidłowej decyzji o zwolnieniu ze służby. W tej sytuacji, Minister stwierdził, iż zasadne jest utrzymanie w mocy spornej decyzji Komendanta Głównego PSP z dnia [...] maja 2018 r. w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Państwowej Straży Pożarnej z dniem [...] czerwca 2018 r.
W piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, działając za pośrednictwem organu odwoławczego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r.
Wnosząc o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r., jak też poprzedzającej ją decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2018 r. w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP w związku z art. 82 Kodeksu cywilnego,
2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 132 § 2 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że mimo, iż oba dokumenty - raport o zwolnienie ze służby oraz oświadczenie wycofujące ten raport, zostały złożone drogą służbą z pewnym, parodniowym odstępem czasu, [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w dacie wysyłania raportu o zwolnienie skarżącego ze służby był w posiadaniu obu tych dokumentów. Zdaniem strony skarżącej, nie zostało jednak wyjaśnione, dlaczego dokumenty te zostały wysłane nie jednego dnia, ale dzień po dniu. Skarżący zarzucił ponadto, że nie zostały również wyjaśnione przyczyny złożenia przez skarżącego raportu o zwolnienie ze służby i następnie jego wycofania.
Tymczasem, jak zauważył skarżący, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej posiadał wiedzę o wydarzeniu nadzwyczajnym, jakim było zatrzymanie skarżącego przez Policję w dniu [...] kwietnia 2018 r. w [...] w sklepie [...]. Według strony skarżącej, Komendant Główny PSP wiedział również, że skarżący od dnia [...] kwietnia 2018 r. był hospitalizowany w [...] Szpitalu Specjalistycznym w [...] sp. z o.o. na Oddziale [...]. Pomimo tej wiedzy organ odwoławczy, wydając sporną decyzję, nie uwzględnił tych faktów i nie wyjaśnił, jaki był przebieg leczenia i czy zaistniały okoliczności wyłączające świadome złożenie oświadczenia woli, w rozumieniu Kodeksu cywilnego.
Skarżący wskazał, że jego oświadczenie woli zostało złożone w dniu [...] kwietnia 2018 r., w czasie kiedy przebywał on w szpitalu. Skarżący stwierdził, że zostało ono złożone przez jego małżonkę z naruszeniem art. 82 Kodeksu cywilnego i jest nieważne z mocy prawa. Skarżący podniósł, iż niezwłocznie po wyjściu ze szpitala złożył raport wycofujący raport o przejście na zaopatrzenie emerytalne (pismo z dnia [...] kwietnia 2018 r.). Skarżący wskazał, że w szpitalu przebywał do [...] kwietnia 2018 r.
Zdaniem skarżącego, wyłączenie jego świadomego założenia oświadczenia woli w dniu [...] kwietnia 2018 r. potwierdzają pewne istotne okoliczności.
Przede wszystkim, skarżący zwrócił uwagę na fakt umorzenia prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego z powodu jego niepoczytalności, na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k. Skarżący podkreślił, że postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] maja 2018 r., sygn. akt [...], zostało wydane w oparciu o opinię biegłych [...].
Poza tym, według strony skarżącej, o wyłączeniu jego świadomego założenia oświadczenia woli w dniu [...] kwietnia 2018 r. świadczy również jego stan jego zdrowia po udarze niedokrwiennym struktur głębokich lewej półkuli mózgu i związana z tym hospitalizacja na Oddziale [...]Szpitala Specjalistycznego w [...].
Zdaniem skarżącego, należy zauważyć, iż przełożony, który przyjął raport o zwolnienie ze służby złożony przez małżonkę skarżącego, mając wiedzę, że przebywa on w Szpitalu na Oddziale [...], nie wyjaśnił niezwykle istotnej okoliczności, a mianowicie tego, czy raport ten został złożony przez niego i czy faktycznie wolą skarżącego było zwolnienie ze służby.
Strona skarżąca zarzuciła, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, jako organ odwoławczy, nie przeprowadził również postępowania wyjaśniającego, czym dopuścił się naruszenia art. 132 § 2 k.p.a. Tymczasem, jak zauważył skarżący, Minister w dacie wydawania decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. był w posiadaniu informacji dotyczących okoliczności złożenia raportu o zwolnienie ze służby oraz jego wycofania. Skarżący wskazał bowiem, że pismo pełnomocnika skarżącego zawierające uzupełnienie odwołania, wysłane w dniu [...] czerwca 2018 r. (przed upływem terminu do wniesienia odwołania) wpłynęło do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu [...] czerwca 2018 r. Skarżący podniósł, że decyzja weszła do obiegu prawnego w dniu [...] czerwca 2018 r. W tej sytuacji, skarżący zarzucił, że nieuwzględnienie okoliczności wskazujących na nieważność oświadczenia woli skarżącego zawartego w raporcie z dnia [...] kwietnia 2018 r. stanowi rażące naruszenie art. 132 § 2 k.p.a. skutkuje wadliwością zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji - reprezentowany przez radcę prawnego - wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r.
Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał swoje stanowisko, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie wynika, aby skarżący w chwili składania oświadczenia woli zawierającego raport o zwolnienie ze służby w PSP znajdował się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podejmowanie decyzji i wyrażanie woli. Zdaniem Ministra, raport o zwolnienie ze służby był wyłączną inicjatywą skarżącego strażaka, który w pełnej świadomości skierował swój raport do przełożonego. W tej sytuacji, organ odwoławczy uznał, że skoro zatem odwołanie oświadczenia woli nie dotarło do adresata (Komendanta Głównego PSP) jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej, a organ pierwszej instancji nie wyraził zgody na cofniecie takiego oświadczenia, to nie można uznać, że doszło do jego skutecznego cofnięcia.
W tym stanie rzeczy, Minister stwierdził, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - w sprawie nie został naruszony żaden z przepisów zarówno prawa materialnego, jak i procedury administracyjnej. Ponadto, organ odwoławczy uznał, że nie zostały również popełnione błędy w ustaleniach faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na sporne rozstrzygnięcie, jak również nie została naruszona zasada swobodnej oceny materiału dowodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga M. P. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], wydaną w przedmiocie zwolnienia skarżącego z dniem [...] czerwca 2018 r. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej - wydana została z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego uznał, że zarzuty strony skarżącej podniesione w treści odwołania nie są zasadne w stopniu pozwalającym na uchylenie spornej decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2018 r., a w szczególności poprzez niewyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla przyjęcia zasadności tezy, iż skarżący skutecznie złożył oświadczenie woli w raporcie z dnia [...] kwietnia 2018 r. o zwolnienie go ze służby w PSP.
Sąd uznał, że w konsekwencji wskazanego powyżej uchybienia, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, jako organ odwoławczy - utrzymując w mocy decyzję Komendanta Głównego PSP z dnia [...] maja 2018 r. - nie dokonał również prawidłowych ustaleń w zakresie zaistnienia przesłanek, o których mowa w przepisie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej.
Tym samym, Sąd stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, wydając zaskarżoną decyzję administracyjną, dopuścił się w powyższym zakresie istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.
Zdaniem Sądu, zarówno naruszenie powołanych wyżej przepisów procedury administracyjnej, jak i związana z tym uchybieniem niewłaściwa ocena prawidłowości zastosowania normy prawa materialnego wyrażonej w art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP, mogły mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowią dostateczną podstawę prawną do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Ministra z dnia [...] czerwca 2018 r.
Przechodząc do oceny spornego rozstrzygnięcia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, na wstępie warto zauważyć, że materialnoprawną podstawę zwolnienia skarżącego ze służby stanowił art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, zgodnie z którym strażaka zwalnia się ze służby w przypadku zgłoszenia przez niego pisemnego żądania zwolnienia - w terminie do 3 miesięcy.
Nie ulega wątpliwości, że przywołanej regulacji prawnej wynika, że użyte w art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP określenie "zwalnia się ze służby" oznacza, że zwolnienie ze służby na podstawie tego przepisu ma charakter obligatoryjny. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, przepis ten nakłada na organ obowiązek zwolnienia strażaka ze służby w terminie do 3 miesięcy od daty zgłoszenia przez niego pisemnego żądania o zwolnienie ze służby. Jak słusznie zauważył, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, rozwiązanie takie ma na celu ochronę niekwestionowanego prawa strażaka do wystąpienia ze służby.
Należy zauważyć, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, rozstrzygając sprawę jako organ odwoławczy - uznał w niniejszej sprawie, iż skarżący raportem o zwolnienie ze służby z dnia [...] kwietnia 2018 r., który dotarł do Komendanta Głównego PSP w dniu [...] maja 2018 r. (przesłany przez [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP za pismem z dnia [...] maja 2018 r.), złożył wniosek o zwolnienie ze służby z dniem [...] czerwca 2018 r. W konsekwencji, organ odwoławczy stwierdził, że oświadczenie woli skarżącego strażaka, zawarte w raporcie z dnia [...] kwietnia 2018 r., w którym zwraca się o zwolnienie ze służby w PSP, zostało przyjęte przez Komendanta Głównego PSP, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego, a więc - w konsekwencji – uznał, że Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, zgodnie z wolą strażaka, prawidłowo zwolnił go ze służby w PSP z dniem [...] czerwca 2018 r. w trybie art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP.
Z kolei, ustosunkowując się do pisemnego raportu z dnia [...] kwietnia 2018 r. zawierającego oświadczenie o wycofaniu pierwotnego raportu z dnia [...] kwietnia 2018 r. o zwolnienie ze służby, organ odwoławczy uznał, że oświadczenie to dotarło do Komendanta Głównego PSP dopiero w dniu [...] maja 2018 r. (przekazane przez [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP za pismem z dnia [...] maja 2018 r.). W konsekwencji, Minister uznał, że składając oświadczenie woli dotyczące wycofania raportu o zwolnienie ze służby, skarżący nie dokonał tego zgodnie z wymogami przewidzianymi w przepisie art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego, co oznacza brak skuteczności odwołania oświadczenia woli.
Sąd uznał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zasadnie przyjął, że skoro ustawa o Państwowej Straży Pożarnej i inne przepisy prawa administracyjnego nie regulują zasad składania oświadczeń woli w administracyjnych stosunkach służbowych, żądanie zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej traktować należy jako oświadczenie woli, w rozumieniu zasad przewidzianych przez ustawę z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, co oznacza, iż należy odwołać się do treści art. 61 K.c. Jednocześnie, uznać należy, że Minister prawidłowo stwierdził, że uchylenie się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli dopuszczalne jest tylko w przypadku, gdy zachodzi jedna z wad oświadczenia woli, określonych w przepisach art. 82-88 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji, organ odwoławczy zasadnie wskazał, że z przepisów tych wynika, iż możliwe jest uznanie za nieważne oświadczenia woli, które zostało złożone przez osobę znajdującą się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podejmowanie decyzji i wyrażenie woli (dotyczyć to może w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby przemijającego zaburzenia czynności psychicznych), jak również, że istnieje także możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu albo groźby bezprawnej.
Niemniej jednak, mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że przyjmując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby skarżący skutecznie cofnął oświadczenie woli zawarte w raporcie o zwolnienie ze służby w PSP, jak również, aby skarżący w chwili składania oświadczenia woli zawierającego raport o zwolnienie ze służby w PSP znajdował się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podejmowanie decyzji i wyrażanie woli - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w sposób niewłaściwy dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego, nie ustosunkowując się do wszelkich zastrzeżeń zgłoszonych przez stronę skarżącą.
W ocenie Sądu, jeśli chodzi o ocenę skuteczności odwołania oświadczenia woli zawartego w pierwotnym raporcie z dnia [...] kwietnia 2018 r. o zwolnienie ze służby w PSP, Minister w żaden sposób nie wyjaśnił, z jakich przyczyn [...] Komendant Wojewódzki PSP, dysponując obydwoma raportami skarżącego, nie przekazał ich równocześnie do adresata tych oświadczeń, a więc do Komendanta Głównego PSP.
Należy w tym miejscu zauważyć, że z akt sprawy wynika, że pierwotny raport skarżącego o zwolnienie ze służby w PSP został złożony w Komendzie Głównej PSP dopiero w dniu [...] maja 2018 r., zaś pisemny raport zawierający jego oświadczenie woli o odwołaniu pierwszego raportu został złożony w Komendzie Głównej PSP w dniu [...] maja 2018 r.
Mając powyższe na względzie, skarżący zasadnie zauważył, że powstaje pytanie, dlaczego - mimo, iż oba dokumenty (a więc raport o zwolnienie ze służby oraz oświadczenie wycofujące ten raport) były w posiadaniu [...] Komendanta Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej - nie zostały jednak wysłane do adresata (Komendanta Głównego PSP) jednego dnia, ale dzień po dniu.
Ponadto, jeśli chodzi o skuteczność złożenia oświadczenia woli zawartego w pierwotnym raporcie skarżącego z dnia [...] kwietnia 2018 r. o zwolnienie ze służby w PSP, uznać należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister nie wyjaśnił w sposób wszechstronny, czy rzeczywiście w sprawie nie doszło do wad złożonego oświadczenia.
Otóż, należy zauważyć, że w niniejszej sprawie Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej posiadał wiedzę o wydarzeniu nadzwyczajnym, jakim było zatrzymanie skarżącego przez Policję w dniu [...] kwietnia 2018 r. w [...] w sklepie [...]. Ponadto, Komendant Główny PSP wiedział również, że skarżący od dnia [...] kwietnia 2018 r. był hospitalizowany w [...] Szpitalu Specjalistycznym w [...] na Oddziale [...]. Pomimo tej wiedzy organ odwoławczy, wydając sporną decyzję, nie uwzględnił tych faktów i nie wyjaśnił, jaki był przebieg leczenia i czy zaistniały okoliczności wyłączające świadome złożenie oświadczenia woli, w rozumieniu Kodeksu cywilnego.
Warto w tym miejscu zauważyć, iż oświadczenie woli skarżącego zostało złożone w dniu [...] kwietnia 2018 r., w czasie kiedy przebywał on w szpitalu (skarżący w szpitalu przebywał do [...] kwietnia 2018 r.). Ponadto, z akt sprawy wynika, że zachodziły pewne istotne okoliczności, które powinny być jednoznacznie wyjaśnione w toku postępowania w kontekście ewentualnego wyłączenia świadomego założenia przez skarżącego oświadczenia woli w dniu [...] kwietnia 2018 r.
Przede wszystkim, wskazać należy, iż skarżący zwrócił uwagę na fakt umorzenia prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego z powodu jego niepoczytalności, na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k. (vide: przywołane przez skarżącego postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] maja 2018 r., wydane w sprawie sygn. akt [...], w oparciu o opinię biegłych psychiatrów).
Poza tym, jak słusznie zauważył skarżący, organ odwoławczy winien, rozważając wyłączenie świadomego założenia przez skarżącego oświadczenia woli w dniu [...] kwietnia 2018 r., przeanalizować dane dotyczącego stan jego zdrowia (vide: stan po udarze niedokrwiennym struktur głębokich lewej półkuli mózgu i związana z tym hospitalizacja na Oddziale [...] Szpitala Specjalistycznego w [...]).
Zdaniem Sądu, należy w tej sytuacji zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, rozstrzygając sprawę, winien w sposób wszechstronny ocenić, czy przełożony skarżącego (Komendant Miejski PSP w [...]), który przyjął raport o zwolnienie ze służby złożony poprzez małżonkę skarżącego, mając wiedzę, że przebywa on w Szpitalu na Oddziale [...], wyjaśnił niezwykle istotne okoliczności, a mianowicie to, czy raport ten został złożony rzeczywiście przez skarżącego i czy faktycznie wolą skarżącego było zwolnienie ze służby.
Warto w tym miejscu zauważyć, że prawo polskie należy do tej grupy systemów, które stan wyłączający świadomość lub swobodę traktują, jako wadę oświadczenia woli.
W związku z powyższym, przepis art. 82 Kodeksu cywilnego wskazuje, że "Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych". Oznacza to, że dyspozycja tego przepisu wyraźnie wskazuje, że dwie grupy stanów faktycznych spowodują wskazaną tym przepisem wadę oświadczenia woli, a mianowicie: stan wyłączający świadomość oraz stan wyłączający swobodę. Nie mają natomiast znaczenia powody, które doprowadziły do powstania wymienionych stanów. Każdy z nich może występować samodzielnie i samodzielnie stanowi wadę oświadczenia woli.
Powyższe oznacza, że stany opisane w art. 82 Kodeksu cywilnego mogą być następstwem przyczyn różnego rodzaju, zarówno o charakterze patologicznym, jak i pozbawionych cech patologii. Analiza praktyki ujawnia, że najczęściej występującymi przyczynami są różnego rodzaju choroby psychiczne, wysoka gorączka, hipnoza, długotrwałe obłożne choroby (por. np. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 1975 r., sygn. akt V PRN 4/75, OSNC z 1976 r., nr 5, poz. 90).
Warto jednocześnie wskazać, iż "stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie wolą" nie może być pojmowany w znaczeniu całkowitego braku świadomości. Całkowity brak świadomości, jeżeli wystąpi, charakteryzuje się zupełną niemożnością działania, a zatem problem oświadczenia czegokolwiek w ogóle nie może wchodzić w rachubę. W tej sytuacji, "stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli" nie musi oznaczać całkowitego zniesienia świadomości i ustania czynności mózgu. Wystarczy istnienie takiego stanu, który oznacza brak rozeznania, niemożność rozumienia posunięć własnych i posunięć innych osób oraz niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania (por. wyrok Sadu Najwyższego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt IV CSK 7/05, LEX nr 180191; por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2010 r., II CSK 147/10, LEX nr 621139). W uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 kwietnia 1976 r., III CRN 25/76, OSP 1977, z. 4, poz. 78, Sąd Najwyższy podkreślał, że "nie jest wymagane, by nastąpił zupełny zanik świadomości i ustanie czynności mózgu (...)". W tej sytuacji, przyjmuje się, że decydujące znaczenie ma zatem określenie stopnia zmniejszenia udziału świadomości w postępowaniu człowieka, stopnia zaburzenia czynności psychicznych w momencie składania oświadczenia woli. W dotychczasowym orzecznictwie wskazuje się, że chodzi o brak rozeznania, niemożność rozumienia znaczenia własnych posunięć lub też innych osób, zrozumienia sensu składanych oświadczeń, itp. Nie ma natomiast znaczenia, czy stan ów miał charakter stały, czy też tylko przemijający. Decyduje bowiem związek między nim a konkretnym oświadczeniem woli.
Warto zauważyć, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 września 2000 r., sygn. akt II CKN 1093/00, podkreślił, że okoliczności dotyczące stanu zdrowia i możliwości kierowania swoim postępowaniem, podejmowania decyzji i wyrażania woli oraz rozumienia znaczenia składanych oświadczeń należą do ustaleń faktycznych w sprawie.
Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 k.p.a. obliguje zaś organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, natomiast art. 107 § 3 tej samej ustawy wskazuje na konieczność należytego uzasadnienia decyzji administracyjnej z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji (vide m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 420/98, LEX nr 41390).
Mając powyższe na względzie, należy zauważyć, iż w rozpoznawanej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., albowiem odwołując skarżącego ze służby, nie dokonały wszelkich istotnych ustaleń w zakresie zaistnienia przesłanek zastosowania przepisu art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP, przez co naruszył w sposób ewidentny zarówno zasadę praworządności wyrażoną w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP, jak i zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego państwa, o której mowa w art. 8 k.p.a.
Sąd uznał, że nie uzasadniając w sposób właściwy spornej decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił się jednocześnie od obowiązku przeprowadzenia szczegółowej analizy występowania przesłanek owego zwolnienia, co w konsekwencji świadczy o ewidentnym naruszeniu przez ten organy normy prawnej przewidzianej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Obowiązek prawidłowego i wyczerpującego uzasadniania decyzji związany jest niewątpliwie z koniecznością stosowania przez organ zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) oraz wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego państwa.
W ocenie Sądu, brak precyzyjnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji w kontekście przesłanek dających ewentualną podstawę do zastosowania art. 43 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o PSP, świadczyć może o całkowitym zignorowaniu obowiązków nałożonych na organ odwoławczy, gdy tymczasem nie ulega wątpliwości, iż na Ministrze - zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. - ciążył ewidentny obowiązek wyraźnego uzasadnienia i przeanalizowania wszystkich przesłanek istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja - jako wadliwa - nie mogła ostać się w obrocie prawnym.
Rozpatrując sprawę ponownie, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji winien wziąć pod uwagę dokonaną powyżej analizę, pamiętając o tym, że ocena, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 43 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o PSP, nie może mieć charakteru dowolnego i arbitralnego. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej wspomniana ocena musi być dokładnie i szczegółowo umotywowana przez Ministra, z odniesieniem się do wszelkich argumentów podniesionych przez skarżącego, a mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w zakresie zwolnienia ze służby w PSP.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.
Zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania sądowego, Sąd działał na podstawie przepisów art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 209 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło