II FSK 1383/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Grażyna Nasierowska, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Piotr Przybysz, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej N. sp. j. z siedzibą w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 830/18 w sprawie ze skargi N. sp. j. z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 29 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od N. sp. j. z siedzibą w Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Sygnatura akt II FSK 1383/19 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka jawna N. z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd uznał zasadność argumentacji organu egzekucyjnego o celowości umorzenia tego postępowania ze względu na brak majątku, do którego egzekucja mogłaby zostać skierowana oraz nie zgodził się z zarzutem naruszenia przez organ nadzoru art. 59 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.), a także art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 1 i § 2, art. 107 § 3, art. 126, art. 140 i art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: K.p.a.) przez brak faktycznego sprawdzenia stanu majątkowego skarżącej, wskazując, że czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności skarżącej z jej rachunków bankowych oraz wobec jej kontrahentów okazały się bezskuteczne, a nadającego się do egzekucji majątku skarżącej nie wskazał także prezes jej zarządu, toteż bezpodstawne było oczekiwanie na porównanie tej wielkości z wysokością kosztów egzekucyjnych. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zarzuciła naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z: - art. 7 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a., a także art. 71 § 1 u.p.e.a. przez pominięcie okoliczności, że pomimo posiadania przez organy obu instancji możliwości skierowania wniosku o wyjawienie przez skarżącą jej majątku, organy te nie dążyły do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; - art. 80 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a. przez oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sytuacji, gdy organy obu instancji przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów, w szczególności w zakresie przyjęcia, że skarżąca nie posiada majątku, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji, pomimo, że wielokrotnie podkreślano, iż skarżąca taki majątek posiada oraz w zakresie braku jednoznacznego określenia wysokości kosztów egzekucyjnych oraz odniesienia tej wartości do ustalonego przez te organy majątku skarżącej, w wyniku czego nie jest możliwe poddanie skarżonego orzeczenia kontroli instancyjnej; - art. 59 § 2 u.p.e.a. przez zaaprobowanie przez Sąd faktu nieumorzenia postępowania przez organy obu instancji, podczas gdy wskutek wadliwego postępowania organy te nie dążyły do ustalenia majątku skarżącej, z którego możliwe byłoby przeprowadzenie egzekucji, z której uzyskanoby należności przewyższające wydatki egzekucyjne; 2. art. 134 § 1 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. przez zaniechanie dokonania kompleksowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i rozpoznania skargi w granicach sprawy, w szczególności przez zaniechanie zawarcia w zaskarżonym wyroku wyczerpującego uzasadnienia prawnego, co w całości uniemożliwia próbę weryfikacji poprawności dokonanej przez Sąd wykładni przepisów. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a. skarżąca wniosła o przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny dowodów z dokumentów w postaci postanowienia Sądu Rejonowego dla L. z dnia 10.09.2018 r. ([...]) i korespondencji mailowej z dnia 24.10.2018 r. pomiędzy skarżącą a jej tymczasowym nadzorcą sądowym wraz ze spisem z natury posiadanych przez nią towarów – na okoliczność posiadania przez skarżącą majątku, z którego mogła być prowadzona egzekucja, a także z potwierdzenia złożenia przez skarżącą w dniu 15.02.2019 r. zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa – na okoliczność kradzieży jej majątku, z którego mogła być prowadzona egzekucja oraz wartości tego majątku. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że jej istotą jest kwestionowanie przez zobowiązanego umorzenia prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego, z eksponowaniem argumentu w postaci braku zażądania przez organ egzekucyjny wyjawienia przez zobowiązanego jego majątku. Otóż jeżeli zobowiązany (skarżąca Spółka) rzeczywiście dysponował majątkiem, do którego mogła być skierowana egzekucja, mógł – a nawet powinien – majątek ten wyjawić organowi egzekucyjnemu bez wszczynania specjalnej, przeznaczonej do tego procedury; w szczególności mógł to uczynić prezes zarządu skarżącej podczas przesłuchania w dniu 31.08.2016 r. Ponadto – i przede wszystkim – zobowiązany mógł z wykorzystaniem tego majątku po prostu wykonać egzekwowany obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej. Kwestionowanie w takiej sytuacji staranności działania organu egzekucyjnego w zakresie poszukiwania majątku zobowiązanego, a już zwłaszcza krytyka umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na spełnienie przesłanki nieuzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.), nie tylko pozbawione jest podstaw faktycznych, ale poczytane być może jako chybione w sposób oczywisty. Jako oczywiście bezzasadne jawią się więc zarzuty zbudowane na podstawach kasacyjnych w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., zarówno w związku z art. 7 K.p.a. (i art. 18 u.p.e.a.) oraz art. 71 § 1 u.p.e.a., jak i w związku z art. 80 K.p.a. (i art. 18 u.p.e.a.). Wynikająca z art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej, na mocy art. 18 u.p.e.a. mająca także odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie pozwala podnosić przez zobowiązanego skutecznego zarzutu z braku skierowania wniosku o wyjawienie jego majątku, skoro w toku tego postępowania sam mógł i powinien majątek ten ujawnić. Przyjęcie przez organ egzekucyjny, że skarżąca nie posiada majątku, do którego możliwe jest skierowanie egzekucji, nie ma i nie może mieć nic wspólnego z naruszeniem art. 80 K.p.a. w zakresie oceny przeprowadzonego postępowania dowodowego co do wysokości wydatków egzekucyjnych, bowiem brak majątku, z którego egzekucja byłaby możliwa, czyni niemożliwym odniesienie jego wartości do wysokości tych wydatków. Wreszcie, umorzeniu postępowania egzekucyjnego z tej przyczyny na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. skarżąca mogła łatwo zapobiec – jeśli rzeczywiście miała takie intencje – przez wskazanie posiadanego majątku, z którego egzekucja byłaby możliwa, bądź przez spełnienie przy wykorzystaniu tego majątku ciążącego na niej i egzekwowanego od niej obowiązku. Niedopatrzenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sygnalizowanych przez skarżącą naruszeń przepisów regulujących postępowanie egzekucyjne było więc prawidłowe, a odmowa zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. – w pełni zasadna. Co się tyczy zarzutu naruszenia art. 134 § 1 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. dokonał kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach sprawy, a w uzasadnieniu wyroku wyczerpująco przedstawił podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia; treść tego uzasadnienia nie powoduje żadnych trudności w zakresie weryfikacji poprawności dokonanej wykładni przepisów. W kategoriach prawnego nieporozumienia traktować należy zgłoszony w skardze kasacyjnej wniosek o przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny dowodów z dokumentów celem ustalenia faktów zaistniałych już po wydaniu skarżonego rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej. Po pierwsze, możliwość przeprowadzenia wspomnianych dowodów również w instancji kasacyjnej (na podstawie art. 106 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a.) ograniczona jest do przypadków konieczności wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Przypomnieć należy, że przedmiotem rozpoznania w instancji kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a nie rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, których zgodność z prawem Sąd ten oceniał. Procesowo uzasadnione wnioski dowodowe na tym etapie postępowania sądowego musiałyby więc odnosić się do zaskarżonego wyroku, a nie zdarzeń dotyczących samej skarżącej. Po wtóre, ocenie pod względem zgodności z prawem podlega ostateczne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, a więc również okoliczności stanowiące jego podstawę faktyczną; ze swej istoty nie należą do nich zdarzenia zaistniałe później. Dlatego też w rozpoznawanej sprawie badaniu podlegała wyłącznie przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego w dacie podjęcia rozstrzygnięcia przez organ nadzoru, a nie w jakimkolwiek okresie późniejszym. Wnioski dowodowe skarżącej nie mogły więc być uwzględnione. Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ponieważ żaden z zarzutów, podniesionych w skardze kasacyjnej, nie okazał się zasadny, skarga ta jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.