V SA/Wa 1733/18
WyrokWSA w Warszawie2019-02-28
Skład orzekający: Irena Jakubiec-Kudiura, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Tomasz Zawiślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Inwestycji i Rozwoju prawidłowo utrzymał w mocy decyzję zobowiązującą beneficjenta do zwrotu części dofinansowania w związku z naruszeniem zasady konkurencyjności przy udzielaniu zamówień na druk materiałów szkoleniowych i usługi hotelarskie, a także z nieprawidłowościami dotyczącymi wypłaty premii pracownikom projektu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Minister Inwestycji i Rozwoju prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował prawo materialne, utrzymując w mocy decyzję zobowiązującą beneficjenta do zwrotu części dofinansowania. Beneficjent naruszył zasadę konkurencyjności przy udzielaniu zamówień na druk materiałów szkoleniowych i usługi hotelarskie, a także wypłacił premie pracownikom projektu z naruszeniem Wytycznych. Działania te skutkowały powstaniem szkody w budżecie Unii Europejskiej, co uzasadnia żądanie zwrotu środków.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi beneficjenta na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju, która utrzymała w mocy decyzję zobowiązującą do zwrotu części dofinansowania. Beneficjent realizował projekt "Szkolenia techniczne dla pracownic i pracowników branży chłodnictwa" na podstawie umowy z PARP. Kontrola wykazała naruszenie zasady konkurencyjności przy zamówieniach na druk materiałów szkoleniowych i usługi hotelarskie, a także nieprawidłowości w wypłacie premii pracownikom. Beneficjent kwestionował te ustalenia, podnosząc m.in. zarzuty proceduralne i dotyczące braku odniesienia się organu do jego argumentów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi C. w K. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2018 r., nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej: organ) utrzymał w mocy decyzję Prezesa Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z [...] września 2016 r. nr [...] zobowiązującą [...] w [...] Sp. z o.o. (dalej: skarżący/beneficjent) do zwrotu części dofinansowania w kwocie [...] zł.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
beneficjent na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] zawartej [...] kwietnia 2011 r., realizował projekt o nazwie "Szkolenia techniczne dla pracownic i pracowników branży chłodnictwa".
W dniach [...]-[...] października 2012 r. na zlecenie PARP w siedzibie skarżącego przeprowadzona została kontrola, której ustalenia zawarte został w Informacji pokontrolnej nr [...], sporządzonej [...] listopada 2012 r.
W związku z treścią powyższej informacji, PARP stwierdziła, iż doszło do naruszenia zasady konkurencyjności. Stwierdzono również nieprawidłowości dotyczące wynagradzania pracowników personelu projektu w formie premii. W związku z powyższymi naruszeniami PARP ustaliła, iż do zwrotu przypada kwota [...] zł wydatkowana na wynagrodzenie personelu oraz kwota [...] zł związana z zamówieniem dotyczącym druku materiałów szkoleniowych oraz usługi hotelarskiej. Dodatkowo jako dofinansowanie podlegające zwrotowi uznano kwotę [...] zł, w związku z brakiem pełnego zwrotu oszczędności na zakończenie projektu.
Wobec braku zwrotu środków, PARP wszczął postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji z [...] września 2016 r., nr [...] zobowiązującej do zwrotu części dofinansowania.
W związku z odwołaniem wniesionym przez stronę Minister Rozwoju i Finansów decyzją z [...] stycznia 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie PARP.
Od decyzji tej strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 17 stycznia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 647/17 WSA uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpatrując sprawę Minister Rozwoju i Finansów decyzją z [...] sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję PARP z [...] września 2016r.
Minister wskazał, że skarżący realizował na podstawie umowy o dofinansowanie zawartej [...] kwietnia 2011 r. zmienionej aneksem z [...] listopada 2012 r. projekt pt. "Szkolenia techniczne dla pracownic i pracowników branży chłodnictwa" nr [...] w okresie 28.02.2011 - 22.06.2013., którego celem było polepszenie potencjału adaptacyjnego 300 polskich przedsiębiorstw branży chłodnictwa poprzez podniesienie kwalifikacji 600 pracowników w okresie do grudnia 2012r. Na podstawie umowy na realizację projektu stronie przyznano dofinansowanie w kwocie [...] zł, zaś wkład własny strony miał wynosić [...] zł. Faktycznie, PARP wypłaciła beneficjentowi 1 min zł w trzech transzach. Realizacja projektu zakończyła się [...] czerwca 2013 r. Beneficjent zwrócił [...] zł tytułem oszczędności projektu oraz [...] zł tytułem korekty finansowej.
Organ po analizie zgromadzonej dokumentacji uznał, że zasadne jest stanowisko organu I instancji, że beneficjent naruszył zasadę określoną w podsekcji 3.1.3.1 Wytycznych z dnia [...] listopada 2010 r. obowiązujących go w dniu wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia na druk materiałów szkoleniowych – [...] lutego 2011 r. oraz usługi hotelarskiej – [...] lutego 2011 r. (kwota wydatków niekwalifikowalnych – [...] zł).
Organ podkreślił, że z szacunkowego budżetu projektu wynikała wartość zamówienia na materiały szkoleniowe drukowane [...] zł, a na zakwaterowanie uczestników [...] zł, co oznaczało w obu przypadkach zastosowanie zasady konkurencyjności o udzielenie zamówienia przekraczającego wartość 14 tys. euro netto - zgodnie z pkt 1 podsekcji 3.1.3.1 Wytycznych. Fakt, że beneficjent zaplanował wydruk materiałów szkoleniowych na poszczególne szkolenia, a nie na wszystkie razem, nie miał znaczenia dla realizacji zamówienia, ponieważ jeden wykonawca byłby w stanie wydrukować wszystkie materiały bez względu na tematykę szkoleń, ponieważ w zamówieniu chodziło jedynie druk materiałów, a nie ich wykonanie.
Różnorodna tematyka szkoleń nie może być również uzasadnieniem dla podziału zamówienia usługi hotelarskiej, ponieważ jeden wykonawca byłby w stanie zapewnić noclegi dla grupy szkoleniowej bez względu na tematykę szkoleń.
Minister wskazał, że beneficjent pismem z [...] stycznia 2013 r. wyjaśnił, że "oszacowanie wartości zamówienia nastąpiło na podstawie środków zaplanowanych w budżecie projektu, rozmów telefonicznych oraz, w miarę możliwości sprawdzenia cen na stronach internetowych".
Załącznikiem do pisma było zestawienie usług i towarów podlegających rozeznaniu rynku przed dokonaniem zakupu, z którego wynika, że w przypadku zakwaterowania uczestników oraz materiałów szkoleniowych drukowanych przeprowadzono procedurę rozeznania rynku i zakupu dokonywano na bieżąco.
Minister wyjaśnił w związku z tym, że procedura rozeznania rynku, o której mowa w sekcji 3.1.4 Wytycznych - Zasada efektywnego zarządzania finansami, przeznaczona była jednak dla zamówień o niższej wartości, tj. od kwoty 20 tys. zł netto do 14 tys. euro netto.
W odniesieniu do zamówienia - Druk materiałów szkoleniowych (kwota wydatków niekwalifikowalnych – [...] zł) stwierdzono uchybienia, wśród których najistotniejsze znaczenie miał fakt braku opublikowania zapytania ofertowego na stronie internetowej oraz brak protokołu przy jednoczesnym zachowaniu dokumentów potwierdzających wybór wykonawcy lub uchybienie formalne dotyczące protokołu.
W świetle zasady konkurencyjności podstawowym warunkiem umożliwiającym wykonawcom złożenie oferty w postępowaniu, jest uzyskanie przez nich wiedzy o takiej możliwości. Właściwe ogłoszenie postępowania ma zasadnicze znaczenie dla liczby potencjalnych wykonawców, którzy mogą złożyć ofertę w tym postępowaniu, ponieważ im większa jest liczba potencjalnych wykonawców, tym większe prawdopodobieństwo uzyskania korzystniejszej oferty.
Zgodnie z taryfikatorem powyższe naruszenie, zaklasyfikowano jako "Niedopełnienie obowiązku zamieszczenia zapytania ofertowego na stronie internetowej (o ile beneficjent posiada taką stronę) i w siedzibie przy jednoczesnym wysłaniu zapytania ofertowego do co najmniej trzech potencjalnych wykonawców (o ile na rynku istnieje trzech potencjalnych wykonawców)" i ustalono korektę finansową w wysokości 15% wartości zrealizowanego zamówienia.
W zakresie drugiego naruszenia tj. braku protokołu dokumentującego wybór oferty taryfikator przewidywał korektę w wysokości 5%, zatem zgodnie z jego treścią ostatecznie przyjęta została korekta przewidująca wyższy wskaźniki czyli 15% tj. [...] zł oraz kwota naliczonych ryczałtowo kosztów pośrednich od niekwalifikowanych kosztów bezpośrednich w wysokości 3,54% - łącznie w zakresie druku materiałów [...] zł.
W zakresie zamówienia - Usługa hotelarska (kwota wydatków niekwalifikowalnych – [...] zł) ustalono, że z uzasadnienia zawartego w protokole z wyboru ofert z [...] marca 2011 r. wynika, że wyboru dokonano na podstawie dostępności pokoi we wszystkich wskazanych w zapytaniu terminach oraz ceny nieprzekraczającej zakładanego budżetu w projekcie.
W odpowiedzi na zapytanie ofertowe z [...] lutego 2011 r. wpłynęły 4 oferty:
- oferta [...] z [...] lutego 2011 r. (koszt pokoju jednoosobowego ze śniadaniem - 140 zł, koszt pokoju dwuosobowego ze śniadaniem - 180 zł),
- oferta [...] w [...] z [...] lutego 2011 r. (koszt pokoju jednoosobowego ze śniadaniem - 80 zł, koszt pokoju dwuosobowego ze śniadaniem - 60 zł, brak wolnych pokoi w niektórych terminach),
- oferta [...][...] z [...] lutego 2011 r. (koszt pokoju jednoosobowego - 145 zł, koszt pokoju dwuosobowego - 165 zł),
- oferta [...]. "[...]" (koszt pokoju jednoosobowego ze śniadaniem - 91,20 zł, koszt pokoju dwuosobowego ze śniadaniem - 145,60 zł).
[...] marca 2011 r. odwołujący dokonał oceny ofert i wyboru oferty przesłanej przez [....], co zostało udokumentowane protokołem z wyboru ofert.
Minister wskazał, że beneficjent nie zachował zasady konkurencyjności poprzez brak działań określonych w Wytycznych. Dokumentacja zgromadzona w sprawie wskazuje na przeprowadzenie rozeznania rynku zamiast zasady konkurencyjności, którą tym samym beneficjent bezprawnie ominął. Z akt sprawy wynika, że sporządzony 1 marca 2011 r. protokół z wyboru wykonawcy na wybór usługi hotelarskiej, nie posiadał informacji o sposobie upublicznienia zapytania ofertowego przez beneficjenta. Argument strony, że wydruk strony internetowej prezentującej sposób upublicznienia zapytania ofertowego jedynie zaginął [...], która pełniła funkcję kierownika projektem nie zasługuje za uwzględnienie, ponieważ z protokołu z postępowania wynika, że zapytanie ofertowe nie zostało opublikowane na stronie internetowej strony. W ocenie organu odwoławczego samo wejście beneficjenta w spór z [...] jako byłą pracownicą spółki, nie ma w ogóle znaczenia dla omawianej sprawy (to odwołujący jako strona umowy o dofinansowanie był zobowiązany do realizacji projektu zgodnie z postanowieniami umowy). Minister podkreślił, że beneficjent nie opublikował zapytania ofertowego na swojej stronie internetowej a jedynie wysłał e-mail do czterech wykonawców z prośbą o przesłanie ofert na zapewnienie noclegów dla uczestników szkoleń
Minister wskazał, że zgodnie z treścią protokołu z wyboru usługi z [...] marca 2011 r., beneficjent wybrał ofertę [...]. Organ I instancji uznał, co Minister podzielił, że beneficjent powinien wybrać ofertą najtańszą złożoną przez [...], ponieważ wszystkie hotele (za wyjątkiem [...] w [...]) zadeklarowały dostępność wolnych pokoi we wskazanych przez stronę terminach. W ocenie Ministra skoro beneficjent nie ustalił żadnych kryteriów oceny ofert, a swój wybór uzasadnił jedynie tym, że hotel był dostępny i oferował ceny mieszczące się w budżecie projektu to wyznacznikiem powinna być dla niego dostępność pokoi i najniższa cena. Zatem w sytuacji, w której beneficjent zobowiązany do stosowania zasady konkurencyjności, nie wybiera oferty najtańszej bez żadnego uzasadnienia, doszło do naruszenia zapisów sekcji 3.1.3 Wytycznych. Ponieważ wystąpiły dwa naruszenia skutkujące nałożeniem dwóch korekt, prawidłowo organ I instancji zastosował w myśl Wytycznych korektę w wysokości 25%, tj. [...] zł za naruszenie pn. "Wybór oferty niezgodnie z kryteriami oceny ofert skutkujące wyborem innego wykonawcy dla zamówień poniżej progu określonego w art. 7 lit.a dyrektywy 2004/18/WE". W związku z tym, łączna kwota korekty finansowej nałożonej za błędne zastosowanie zasady konkurencyjności w przypadku zamówienia na usługę hotelarską podlegającą zwrotowi wraz z niekwalifikowanymi kosztami pośrednimi wynosi [...] zł, przy czym Minister szczegółowo przedstawił sposób jej wyliczenia.
Minister stwierdził, że do zastosowania rozeznania rynku zamiast zasady konkurencyjności doszło wskutek nieuprawnionego podziału zamówienia na części, które beneficjent realizował jak sam to ujął "na bieżąco". Organ II instancji podkreślił, że zgodnie z Wytycznymi, w przypadku udzielania zamówienia w częściach (z określonych względów ekonomicznych, organizacyjnych, celowościowych), wartość zamówienia ustala się jako łączną wartość poszczególnych jego części.
W omawianej sprawie nie można mówić o odrębnych zamówieniach, lecz ewentualnie o udzielaniu zamówienia w częściach (w zależności od potrzeb beneficjenta). Jednak beneficjent nie potraktował tychże części jako jednego zamówienia, lecz dzieląc zamówienie według własnych potrzeb na różne postępowania, tym samym na kilka zamówień, w sposób nieuprawniony podzielił zamówienie, co skutkowało ominięciem zasady konkurencyjności. Powyższe nie może się ostać ze względu na niezgodność z Wytycznymi (sekcja 3.1.3) oraz § 14 umowy o dofinansowanie. Poprzez ograniczenie dostępu do zamówienia potencjalnym wykonawcom beneficjent uniemożliwił konkurowanie większej liczbie podmiotów ograniczając konkurencję jedynie do tych podmiotów, do których skierował zapytanie ofertowe.
W odniesieniu do wątpliwości strony w zakresie podstawy prawnej decyzji organ II instancji podkreślił, że naruszenie pkt 2 sekcji 3.1.3 Wytycznych, do których stosowania beneficjent zobowiązał się na mocy § 3 umowy o dofinansowanie projektu, stanowi naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 ufp, tj. procedur określonych w umowie międzynarodowej lub innych procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ufp. Na tej podstawie wydatki dotyczące zamówienia usługi szkoleniowej podlegają zwrotowi zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp. W przypadku bowiem, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Organ stwierdził, że bez wątpienia umowa o dofinansowanie jest procedurą, której naruszenie może prowadzić do zwrotu przyznanych i przekazanych środków finansowych na jej podstawie, tak jak naruszenie procedur wskazanych w umowie o dofinansowanie projektu (L. Lipiec - Warzecha, Komentarz do art. 207 ustawy o finansach publicznych), w tym procedur określonych w Wytycznych Instytucji Zarządzającej (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt III SAAA/r 336/12). Zapisy tych dokumentów stanowią bowiem szczególną regulację normującą, jak otrzymane środki mają być wydatkowane, aby uznać je za tzw. koszty kwalifikowalne realizowanego projektu
Minister podkreślił, ze strona naruszyła zarówno przepisy umowy o dofinansowanie tj. § 14 umowy o dofinansowanie który stanowi, że przy udzielaniu zamówienia w ramach projektu beneficjent stosuje zasadę konkurencyjności w rozumieniu Wytycznych ale i Wytycznych, do których stosowania się zobowiązała na podstawie § 3 ust. 4 umowy.
Szkoda finansowa powstała wskutek działania beneficjenta jest zdaniem Ministra ewidentna. Nieprawidłowość w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 7 rozporządzenia (WE) 1083/2006 oznacza nie tylko działanie, lecz również zaniechanie, które wywołuje szkodę w budżecie UE, ale również takie, które mogłoby taką szkodę wywołać. Tym samym Minister uznał, że fakt zrefundowania ze środków projektowych wydatku poniesionego z ominięciem zasady konkurencyjności stanowi szkodę w budżecie UE. Dla stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości wystarczające jest ustalenie zaistnienia potencjalnej szkody dla budżetu UE i przesłanka ta została spełniona w niniejszym przypadku. Jednocześnie nie jest obiektywnie możliwe ustalenie szkody ekonomicznej, która została lub mogła zostać wyrządzona budżetowi UE co powoduje, że zamiast metody dyferencyjnej, umowa (§ 14) przewiduje, że organ posługuje się taryfikatorem, gdzie opisano zasady postępowania w takim przypadku. Taryfikator przewiduje określone stawki za różne naruszenia zasady konkurencyjności. Wysokość poszczególnych stawek jest uzależniona od wagi danego naruszenia, a zatem stawki uwzględniają już wpływ uchybienia, jego wagę i charakter.
Na realizację zakwestionowanych zamówień beneficjent rozliczył w ramach projektu koszt [...] zł oraz [...] zł – łącznie ([...] zł) (całkowita kwota wydatków niekwalifikowalnych za druk materiałów i zakwaterowanie), która stanowi nieprawidłowość w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, zaś kwota do zwrotu to [...] zł ([...] zł + [...] zł) wraz z odsetkami.
W odniesieniu do premii personelu projektu (kwota wydatku niekwalifikowalnego – [...] zł) Minister wskazał, że w wyniku kontroli projektu uznano premie wypłacane pracownikom beneficjenta zatrudnionym w projekcie za niekwalifikowalne. Zespół kontrolujący stwierdził, że nie istniał dokument, w oparciu o który beneficjent mógł przyznać swoim pracownikom nagrody i premie. Zgodnie bowiem z zapisami Wytycznych sekcji 4.5.1 pkt 4 wydatkami kwalifikowanymi w przypadku wynagrodzenia personelu mogą być również nagrody, z wyłączeniem nagrody jubileuszowej, lub premie, o ile są spełnione następujące warunki:
- nagrody lub premie zostały przewidziane w regulaminie pracy lub regulaminie wynagradzania danej instytucji lub też innych właściwych przepisach prawa pracy;
- nagrody lub premie zostały wprowadzone w danej instytucji nie później niż 6 miesięcy przed złożeniem wniosku o dofinansowanie projektu;
- nagrody lub premie potencjalnie obejmują wszystkich pracowników danej instytucji;
- nagrody lub premie przyznawane są w związku z zaangażowaniem do realizacji zadań związanych z PO KL na podstawie stosunku pracy.
Zgodnie z wyjaśnieniami beneficjenta zawartymi w piśmie z [...] stycznia 2013 r., wynagrodzenia w projekcie wyliczano na podstawie zarządzenia nr 1/2006 [...] z [...] marca 2006 r. w sprawie realizacji projektu "Szkolenie w zakresie eksploatacji urządzeń chłodniczych według wymagań ochrony środowiska" oraz zarządzenia nr [...] Prezesa "[....] Sp. z o.o. z [....] grudnia 2010 r. w sprawie realizacji projektu "Szkolenia techniczne dla pracownic i pracowników branży chłodnictwa".
Zarządzenie Prezesa nr [...] w sprawie wynagradzania pracowników projektu zostało wprowadzone [...] grudnia 2010 r., czyli po dniu złożenia wniosku o dofinansowanie na konkurs [....], który wpłynął do PARP [...] czerwca 2010 roku.
Jeśli chodzi zaś o Zarządzenie Prezesa nr [...] z [...] marca 2006 r. odnosi się ono do konkretnego projektu SPO RZL (jest to Sektorowy Program Operacyjny Rozwój Zasobów Ludzkich 2004-2006), natomiast Zarządzenie nr [...] z [....] listopada 2009r. dotyczy projektu nr [...] realizowanego przez beneficjenta w ramach POKL. Oba te zarządzenia dotyczą zasad wynagradzania w ramach konkretnych projektów realizowanych przez beneficjenta w dwóch różnych programach operacyjnych i mimo, że zostały one wprowadzone u beneficjenta wcześniej niż 6 miesięcy przed złożeniem wniosku o dofinansowanie projektu, to nie obejmowały potencjalnie wszystkich jego pracowników, ponieważ każde z nich dotyczyło sposobu wynagradzania pracowników z osobna w ramach projektów [...] oraz [...]. Powyższe oznacza, że pracownicy niewykonujący obowiązków w ramach ww. projektów, nie byli objęci możliwością otrzymywania nagród i premii przewidzianych w ww. zarządzeniach, zatem beneficjent nie spełnił warunku z lit. c) pkt4 sekcji 4.5,1 Wytycznych.
Organ wskazał, że beneficjent w pismach z [...] października 2013 r., [...] kwietnia 2014 r., [...] czerwca 2014 r., [...] września 2014 r., [...] października 2014 r. wskazał, że wynagrodzenia były wypłacane na podstawie:
- Zarządzenia nr [...] z [...] grudnia 2008 r. przyjmującego Regulamin wynagradzania pracowników [...] w [...] za pracę świadczoną w projektach finansowanych ze środków pomocowych od rządów obcych państw, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych;
- Regulaminu wypłacania funduszu wyrównawczego stanowiący załącznik nr 8 do [...] [....] w [...];
- Regulaminu pracy [...]" w [...]
– tym niemniej one również nie mogły być wzięte pod uwagę z racji tego, że zarządzenie nr [...] odnosi się do sposobu wynagradzania pracowników beneficjenta świadczących pracę w projektach finansowanych ze środków pomocowych, natomiast nie obejmuje jego pracowników, którzy nie uczestniczą w realizacji projektów finansowanych ze źródeł zewnętrznych. Natomiast jak wynika z zapisów Wytycznych nagrody i premie mogą być uznane za kwalifikowalne jeśli m.in. potencjalnie obejmują wszystkich pracowników danej instytucji. Jeśli chodzi o Regulamin wypłacania funduszu wyrównawczego stanowiącego załącznik nr 8 do [...] w [...] oraz Regulaminu pracy [....]" w [...], Minister zauważył, że [...] z [...] listopada 1994 r., został skutecznie wypowiedziany w 2004 r., jak stwierdziła Państwowa Inspekcja Pracy podczas kontroli przeprowadzonej w październiku 2012 r. Powyższe oznacza, że w okresie realizacji projektu 2011-2013 postanowienia ww. regulaminu nie obowiązywały, a więc nie mogły stanowić podstawy do wypłaty premii pracownikom w ramach kwestionowanego projektu.
Wobec braku regulaminu wynagradzania określającego zasady wypłaty premii uznaniowej w [....] w [....], który obejmowałby wszystkich jego pracowników, nie można uznać za spełniony warunek kwalifikowalności z sekcji 4.5.1 pkt 4 Wytycznych w brzmieniu "nagrody lub premie zostały przewidziane w regulaminie pracy lub regulaminie wynagradzania danej instytucji lub też innych właściwych przepisach prawa pracy".
Zdaniem Ministra szkoda finansowa powstała w budżecie UE jest ewidentna. Beneficjent sfinansował koszt premii swych pracowników w projekcie POKL, których nie wypłaciłby, gdyby projekt współfinansowany z budżetu UE nie był realizowany. U beneficjenta nie funkcjonował bowiem regulamin wynagradzania, na podstawie którego byłoby to możliwe. Nadto, wynagrodzenia wypłacane w ramach projektu muszą odpowiadać stawkom stosowanym u beneficjenta w instytucji - dotyczy to również pozostałych składników wynagrodzenia, w tym nagród i premii). Tymczasem analiza dokumentacji złożonej przez beneficjenta (lista płac, umowy o pracę wraz z porozumieniami) potwierdza, że premia zadaniowa została uwzględniona na listach płac jako premia uznaniowa wypłacona jedynie w ramach projektu. Pracownicy niezaangażowani do projektu mogli otrzymać nagrody z funduszu dyrektora jedynie na podstawie wniosku o przyznanie nagrody oraz premię uznaniową na podstawie pisma z prośbą o wypłacenie premii zadaniowej, bądź na podstawie wniosku o przyznanie nagrody z funduszu nagród, a nie automatycznie (bez wniosku) - jak to miało miejsce w ramach projektu POKL. W ramach projektu nie było bowiem mowy o żadnych wnioskach, lecz o automatycznym przyznawaniu premii pracownikom zaangażowanych w projekt w związku z dostępnością funduszy w projekcie, czyli środków Europejskiego Funduszu Społecznego.
Fakt poniesienia kosztu po cenie niższej, niż gdyby czynności te miały być wykonywane przez osoby z zewnątrz, nie ma znaczenia dla sprawy, ponieważ premie w ramach projektu zostały wypłacone pracownikom bezpodstawnie. Organ odwoławczy nie kwestionuje wynagrodzenia zasadniczego pracowników za pracę, lecz dodatkowe składniki wynagrodzenia jakimi są premie, w omawianym projekcie pracownikom po prostu nie przysługiwały.
Minister wskazał, że w żadnym razie brak płynności finansowej spółki wynikający ze zbyt niskich przychodów w stosunku do liczby zatrudnionych osób, nie może być również uzasadnieniem dla wypłaty niekwalifikowalnych premii dla pracowników. Tym samym kwota niekwalifikowanych wydatków (premia) w wysokości [...] zł podlega zwrotowi wraz z należnymi odsetkami tak jak i kwota dofinansowania podlegająca zwrotowi, w związku z brakiem pełnego zwrotu oszczędności na zakończenie projektu ([...] zł).
Beneficjent na podstawie § 10 ust. 9 umowy o dofinansowanie zobowiązany był do rozliczenia 100% otrzymanego wsparcia w końcowym wniosku o płatność. Powyższe oznacza, że w końcowym wniosku o płatność powinien dokonać rozliczenia całkowitej wysokości transz, które otrzymał lub do zwrotu powstałych w projekcie oszczędności.
Łącznie środki dofinansowania uzyskane w ramach projektu, stanowiące środki do wykorzystania na cele projektu wynoszą [...] zł (z uwzględnieniem dokonanych przez skarżącego zwrotów). W ramach złożonych wniosków o płatność skarżący wykazał w projekcie w ramach dofinansowania łączną kwotę wydatków w wysokości [...] zł. Wobec powyższego po zakończeniu projektu zobowiązany był do zwrotu środków otrzymanych i niewykorzystanych na realizację projektu w kwocie [...] zł ([...] zł – [...] zł). Ponieważ środków tych nie zwrócono doszło do naruszenia przez beneficjenta § 29 ust. 4 oraz § 10 ust. 9 umowy o dofinansowanie. Podsumowując organ wskazał, że łączna wysokość wydatków niekwalifikowalnych podlegających zwrotowi na mocy przedmiotowej decyzji to [...] zł.
Organ wyjaśnił, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji beneficjent wskazał, że jednym z czynników, które zadecydowały o przeprowadzeniu w grudniu 2011 r. prywatyzacji [...]", będącego Spółką Skarbu Państwa, i sprzedaży 85% udziałów spółki obecnym jej wspólnikom, było wskazanie, że spółka ma zdolność do prowadzenia działalności gospodarczej, na dowód czego wskazano uprzednio zrealizowaną bez zastrzeżeń oraz realizowaną w trakcie przekształceń własnościowych (zawartą w kwietniku 2011 r.) - umowy o dofinansowanie projektów realizowanych w ramach POKL zawarte z PARP. Minister przypomniał, że beneficjent podkreślił, że przygotowane w trakcie prywatyzacji materiały, nie zawierały jakichkolwiek uwag dotyczących będącej w trakcie realizacji umowy z PARP, nie były one również zgłaszane przez pełnomocnika [...] nadzorującego bieżącą działalność spółki, jak również dokumentacja spółki nie zawierała żadnego pisma z uwagami PARP dotyczącymi realizacji umowy zawartej [...] kwietnia 2011 r. Beneficjent mógł zatem oczekiwać, że projekt realizowany w trakcie przekształceń własnościowych był wdrażany prawidłowo.
W odniesieniu do tych argumentów organ II instancji wskazał, że fakt braku uchybień, czy nieprawidłowości w okresie prywatyzacji nie oznacza, że nieprawidłowości nie mogły zostać wykryte na późniejszym etapie realizacji projektu. Celem kontroli prowadzonych w siedzibie beneficjenta i na miejscu realizacji projektu, jest bowiem każdorazowo potwierdzenie zgodności realizacji projektu z jego założeniami przedstawionymi we wniosku o dofinansowanie oraz zgodności działania beneficjenta z przepisami prawa krajowego i wspólnotowego, w tym potwierdzenie faktycznej realizacji usług i dostarczenia produktów w ramach projektu. Również stwierdzenie braku nieprawidłowości w jednym z projektów beneficjenta nie oznacza, że w innym projekcie tego samego beneficjenta nieprawidłowości nie wystąpiły.
Beneficjent podniósł również w odwołaniu, że "w wyniku kontroli PARP w październiku 2012 r. Zarząd nie został poinformowany o nieprawidłowościach lecz PARP uznał, że są uchybienia które wymagają wyjaśnień", a ponadto, że "PARP przez prawie 3 lata po dacie kontroli nie informuje Zarządu [...] o nieprawidłowościach przy realizacji projektu, a wszelką korespondencję w sprawie wyjaśnień prowadzi z pracownikami Spółki nie będącymi członkami Zarządu ani też prokurentami".
Odnosząc się do powyższych argumentów Minister podkreślił, że nie znajdują one potwierdzenia w zgromadzonej dokumentacji sprawy. Odnosząc się do zapisów wniosku o dofinansowanie wskazał, że w jego pierwszej wersji stanowiącym załącznik do umowy o dofinansowanie z [...] kwietnia 2011r. jako osoba uprawniona do podejmowania decyzji wiążących w imieniu projektodawcy został wskazany [...] - Prezes Zarządu, a do kontaktów roboczych [...] - kierownik projektu, która złożyła i podpisała pięć pierwszych wniosków o płatność, które zostały przez Ministra opisane w decyzji. Nadto Minister stwierdził, że zgodnie z treścią aneksu nr 1 do umowy z [....] listopada 2012 r., jako osoby uprawnione do podejmowania wiążących beneficjenta decyzji w zakresie umowy, zgodnie ze zaktualizowaną wersją wniosku o dofinansowanie dołączonym do aneksu, wskazani zostali [...] - dyrektor ds. ekonomicznych i [...]. Wniosek o dofinansowanie z [....] września 2012 r. został podpisany przez [...] i [...]. Następnie w kolejnej aktualizacji wniosku o dofinansowanie z [...] stycznia 2013 r. jako osoba uprawniona do podejmowania decyzji wiążących w imieniu projektodawcy została wskazana jedynie [...], która go podpisała. Jednocześnie z dokumentacji zawartej w aktach sprawy wynika, że pismo PARP z [...] listopada 2012 r. przekazujące informację pokontrolną zostało skierowane do [...] - jako upoważnionego przedstawiciela beneficjenta podczas kontroli, do niej kierowana była również dalsza korespondencja, co szczegółowo zostało opisane w zaskarżonej decyzji.
Zdaniem Ministra z powyższego wynika, że twierdzenie beneficjenta, że instytucja pośrednicząca korespondowała jedynie z pracownikiem spółki, jest nieuprawnione. Tym samym wewnętrzna organizacja pracy u beneficjenta, czy też sposób wymiany informacji pomiędzy członkami jego zarządu a osobami odpowiedzialnymi za realizację projektu nie mają wpływu na ustalenia przedmiotowego postępowania. To na stronie bowiem spoczywa obowiązek wewnętrznego uregulowania obiegu informacji, tak aby organy spółki były na bieżąco informowane o przebiegu realizacji projektu, zwłaszcza, że nowy zarząd spółki miał świadomość istnienia umowy o dofinansowanie zawartej z PARP. Organ nie zgodził się także z zarzutem braku informowania o wynikach kontroli, gdyż informacja pokontrolna została przekazana beneficjentowi [...] listopada 2012 r., a zalecenia pokontrolne [...] grudnia 2012 r.
Organ nie zgodził się także z zarzutami dotyczącymi naruszenia przez organ I instancji art. 10 § 1 kpa, szczegółowo odnosząc się do czynności i pism organu I instancji, które dotyczyły możliwości strony brania czynnego udziału w sprawie, jak również wskazując na własne działania podjęte w toku postępowania odwoławczego, które pozwalały stronie na skorzystanie z uprawnień do złożenia ewentualnych dowodów jak również do zapoznania się z aktami. Minister podkreślił, że strona nie wykazała ani w odwołaniu z [...] września 2016 r., ani w piśmie uzupełniającym z [....] listopada 2016 r. jak również w trakcie postępowania odwoławczego, że doręczenie jej [...] września 2016 r. decyzji organu I instancji z [...] września 2016 r., uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Organ podkreślił, że w świetle wykazanych w decyzji konkretnych pism organów kierowanych do strony, nie można przyjąć, że zmiana reprezentacji spółki i związana z tym potrzeba zapoznania się z dokumentacją spółki przez nowy zarząd spowodowała pozbawienie strony praw przysługujących jej zgodnie z art. 10 kpa. Odnosząc się do zarzutu odmiennego traktowania przez PARP działań beneficjanta realizującego projekty, związanych ze sposobem podziału i wypłaty wynagrodzeń pracowników beneficjenta organ wskazał, że w trakcie pierwszego z projektów, realizowanego w czasie, gdy beneficjent był spółką Skarbu Państwa, PARP uznała za prawidłowy sposób ustalania i wypłaty wynagrodzeń, natomiast w zaskarżonym projekcie uznała premie wypłacane pracownikom za wydatki niekwalifikowalne. Wyjaśniając stanowisko PARP w tej kwestii Minister wskazał, że oceniając kwalifikowalność wydatków ponoszonych w ramach projektu nr [...], nie może oceniać sposobu realizacji przez beneficjenta innego projektu, nawet jeśli w działaniach PARP dostrzega pewną niekonsekwencję. Podkreślił, że beneficjent podpisując umowę o dofinansowanie, zobowiązał się do stosowania Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach POKL i miał świadomość, że środki wydane nieprawidłowo podlegają zwrotowi na zasadach określonych w ustawie o finansach publicznych – co odnosi się również do nowych organów beneficjenta powołanych po jego prywatyzacji, bowiem, jak przyznał sam beneficjent, jedną z przyczyn przeprowadzenia prywatyzacji była możliwość realizacji umowy o dofinansowanie zawartej z PARP.
Minister uznał również za pozbawiony znaczenia dla rozstrzygnięcia argument beneficjenta, że nie jest w stanie przedstawić pełnej dokumentacji związanej z realizacją projektu, z uwagi na fakt jej ukrycia bądź zniszczenia przez kierownika projektu w ramach "zemsty na pracodawcy" zauważając, że zgodnie z § 18 ust. 2 umowy o dofinansowanie, beneficjent zobowiązany był do przechowywania dokumentacji związanej z realizacją projektu do dnia [...] grudnia 2020 r. w sposób zapewniający dostępność, poufność i bezpieczeństwo. Zatem wszelkie nieprawidłowości związane z brakami w dokumentacji projektu obciążają beneficjenta.
Skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. art. 153 ppsa poprzez niezastosowanie się przez Ministra Inwestycji i Rozwoju do oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania organu odwoławczego zawartego w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 stycznia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 647/17, którym uchylono ostateczną decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] stycznia 2017 r., znak: [...];
2. art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2017 r, poz. 1257 z póżn. zm. - przywoływanej dalej jako kpa) poprzez wydanie przez Ministra Inwestycji i Rozwoju ostatecznej decyzji z [...] sierpnia 2018 r., bez przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, a w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym i nieustaleniu niezbędnego stanu faktycznego sprawy;
3. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez wydanie decyzji z [...] sierpnia 2018 r., w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Prezesa PARP z [...] września 2016 r., znak: [...] bez zastosowania się do oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania organu odwoławczego zawartego w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 647/17 wskazującego na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i ustalenia niezbędnego stanu faktycznego sprawy;
4) art. 8 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r., z naruszeniem zasady ogólnej pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej poprzez wydanie identycznego rozstrzygnięcia jak uchylone bez przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ppsa).
Oceniając prawidłowość zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa.
Należy zwrócić uwagę, że ustawa z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, nie reguluje zasad i trybu postępowania w sprawie zwrotu uzyskanego przez beneficjenta dofinansowania, wskazując jedynie w art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a, że do zadań instytucji zarządzającej należy m. in. odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych oraz ustalanie i nakładanie korekt finansowych, o których mowa w art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.
Zgodnie natomiast z art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ufp, podlegają one zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9. W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1 organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2 – ust. 9 art. 207 ufp.
W rozpoznawanej sprawie w ocenie organów spełniona została przesłanka z art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp, gdyż beneficjent w ramach postępowań, które powinien prowadzić z zastosowaniem zasady konkurencyjności na wybór wykonawcy usługi druku materiałów szkoleniowych oraz usługi hotelarskiej dopuścił się w każdym z nich dwóch naruszeń zasady konkurencyjności, a także wypłacił pracownikom przedmiotowego projektu premie z naruszeniem podrozdziału 4.5.1 punkt 4 Wytycznych oraz nie dokonał zwrotu nie wykorzystanych środków. W ocenie organu II instancji, rozliczenie niekwalifikowalnych wydatków wynikało z działania beneficjenta, które spowodowało naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 ust.1 ufp.
Sąd podziela stanowisko Ministra przedstawione w zaskarżonej decyzji, uznając, że organ w sposób prawidłowy i rzetelny ustalił stan faktyczny w sprawie, który stał się podstawą podjętego rozstrzygnięcia, w związku z czym przyjmuje te ustalenia za własne.
Z treści wyroku z 17 stycznia 2018 r. jednoznacznie wynika, że uchylając decyzję Ministra z [...] stycznia 2017 r., Sąd miał na względzie brak odniesienia się organu do argumentów strony zawartych w odwołaniu oraz w uzupełniającym je piśmie z [...] listopada 2016 r. Sąd wskazał, że "Należy podkreślić, iż skarżąca Spółka przywołała w odwołaniu oraz piśmie z [...] listopada 2016 r., stanowiącym uzupełnienie odwołania, szereg okoliczności, które w jej ocenie miały wpływ na treść rozstrzygnięcia. Beneficjent w przywołanych pismach wyjaśnił, iż z uwagi na proces przekształceń własnościowych nie posiada kompletnej dokumentacji związanej z udzielaniem zamówień w ramach realizacji spornego projektu. Wskazano również na okoliczności związane z brakiem możliwości przedłożenia kompletnej dokumentacji dotyczącej zamówień na usługi druku materiałów szkoleniowych oraz usługi hotelarskiej, związane z działaniami podejmowanymi przez ówczesnego kierownika projektu. W świetle powyższego, wobec braku jakiegokolwiek odniesienia się w zaskarżonej decyzji do argumentacji Spółki, należało stwierdzić, że Minister nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w odniesieniu do indywidualnej sytuacji beneficjenta, co miało znaczenie dla zastosowanej w sprawie materialnej podstawy rozstrzygnięcia, skutkującej koniecznością zwrotu części otrzymanego dofinansowania. Powyższe stanowi o naruszeniu przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Z powyższych regulacji prawnych wynika, że na organie administracji publicznej ciąży obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ, wykorzystując zatem dozwolone przepisami środki dowodowe, winien zebrać cały materiał dowodowy pozwalający na dokonanie stosownych ustaleń i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, wobec wykazanych wyżej braków postępowania, nie sposób uznać, że doszło do ustalenia okoliczności o kluczowym znaczeniu dla wydania decyzji w przedmiocie zwrotu przez beneficjenta określonej kwoty dofinansowania."
Odnosząc się do powyższych wskazań Minister po analizie i rozważeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego wydał decyzję, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa ponownie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie strony naruszenie wskazywanych przez nią w skardze przepisów ppsa polega na tym, że po uchyleniu przez Sąd pierwotnej decyzji Ministra, Minister bez przeprowadzenia jakiegokolwiek dodatkowego postępowania dowodowego w sprawie, wydał taką samą decyzję jak poprzednio. Zdaniem strony kluczowa we wskazaniach Sądu, była konieczność wykorzystania dozwolonych przepisami środków dowodowych, powinność zebrania całego materiału dowodowego pozwalającego na dokonanie stosownych ustaleń i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Odnosząc się do tak wyrażonego stanowiska strony, kwestionującej podjęte przez organ rozstrzygnięcie, Sąd stwierdza, że prawidłowość procedowania w sprawie przez organ II instancji, musi być oceniona przez pryzmat całości wytycznych Sądu, co pozwoli na ocenę, czy w sprawie prawidłowo zastosowano treść art. 153 ppsa.
Dokonując powyższej oceny należy uznać, że rozważenie przytoczonego stanowiska WSA zawartego w wyroku z 17 stycznia 2018 r., musi mieć miejsce w świetle okoliczności faktycznych sprawy, poprzez dokonanie analizy jakie znaczenie dla sytuacji strony, mają przedstawiane przez nią argumenty w zestawieniu ze zgromadzonymi w sprawie dokumentami, które w przeważającej mierze pochodzą od niej samej, jako że sprawa dotyczy oceny prawidłowości wydatkowania przez nią środków finansowych przyznanych w ramach umowy o dofinansowanie. Sąd w wyroku zarzucił organowi, że mimo tego, że strona przytoczyła argumenty, które jej zdaniem wskazywały na brak możliwości wykazania pewnych okoliczności i trudności związanych z dowiedzeniem prawidłowości przeprowadzonych postępowań związanych z zakupem usług dotyczących druku materiałów szkoleniowych oraz hotelowych, nie zostały one rozważone i wzięte pod rozwagę, co mogło mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. Z treści wyroku nie wynikało, ażeby Sąd wskazał na konkretne okoliczności sprawy wymagające wyjaśnienia, wynikało natomiast, że organ ma podjąć wszelkie kroki celem właściwego wyjaśnienia sprawy, w świetle zgłoszonych twierdzeń strony, co ewentualnie mogłoby rodzić konieczność przeprowadzenia dodatkowych ustaleń. Zalecenie Sądu należy zatem rozumieć jako konieczność dokonania ustaleń, w ramach których przedstawiane przez stronę argumenty dotyczące przeprowadzonych postępowań, zostaną wzięte pod rozwagę przy podejmowaniu rozstrzygnięcia przez organ. Biorąc więc pod uwagę stanowisko Sądu należy stwierdzić, że zadaniem organu było całościowe i wszechstronne wyjaśnienie sprawy tak, ażeby w wyniku ponownego jej rozpatrzenia, organ odniósł się do wszystkich aspektów stanu faktycznego, do twierdzeń strony i dokonał ich oceny. Należy zatem uznać, że konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania przez organ we wskazanym wyżej kierunku byłaby niezbędna, gdyby organ kwestionując twierdzenia strony i chcąc się do nich odnieść, musiał dokonać ich sprawdzenia.
Tymczasem zauważenia wymaga, że organ nie kwestionował prawdziwości argumentów strony, nie zarzucał, że nie miały one miejsca, a jedynie dokonał oceny ich znaczenia dla sprawy w zestawieniu z zapisami umowy i wynikającymi z nich powinnościami strony co do zasad związanych z wydatkowaniem przyznanej pomocy, tak ażeby można było ocenić, czy poniesione wydatki są kwalifikowane.
Sąd podkreśla w tym miejscu, że sama strona w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, nie zgłaszała żadnych dodatkowych dowodów ani twierdzeń, nie wskazuje też w skardze, że organ nie odniósł się w jakimkolwiek aspekcie do okoliczności sprawy i prezentowanego przez nią stanowiska, zarzucając jedynie fakt zaniechania przez organ zgromadzenia dodatkowych dowodów - na bliżej nieznane okoliczności. Stanowisko strony i jej argumentacja prezentowana w skardze jest zatem stanowiskiem czysto teoretycznym, które nie znajduje przełożenia na stan faktyczny sprawy. Nie można uznać za przesądzające to, że strona po uchyleniu pierwotnej decyzji Ministra oczekiwała korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, zwłaszcza jeśli się zważy, że Sąd w żaden sposób nie przesądzał kierunku rozstrzygnięcia, pozostawiając tę kwestię otwartą.
W ocenie Sądu aktualnie rozpoznającego sprawę, organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy po uchyleniu decyzji Ministra wyrokiem WSA z 17 stycznia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 647/17, w pełni zastosował się do wytycznych wynikających z treści wyroku - odnosząc się szczegółowo do twierdzeń strony. Organ analizując dokumentację dotyczącą obydwu zamówień, w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości wykazał, że z zapisów przedłożonych protokołów dotyczących zamówień związanych z drukowaniem materiałów szkoleniowych oraz usług hotelarskich wynika, że strona nie zastosowała zasady konkurencyjności do czego była zobowiązana umową. Wskazał, że z treści protokołów dotyczących wyboru ofert wynika w sposób jednoznaczny, że strona nie dokonała publicznego ogłoszenia dotyczącego przedmiotowych zamówień a zamiast zasady konkurencyjności przeprowadziła procedurę rozeznania rynku. Organ wyjaśnił również, że rozeznanie rynku, nie miało zastosowania w odniesieniu do przedmiotowych zamówień, ponieważ wartość każdego z nich przekraczało kwotę 14.000 euro netto i okoliczności tej nie zmienia fakt, że strona dokonała podziału tych zamówień na części. W konsekwencji organ omówił przebieg obydwu postępowań i wykazał dlaczego i w jakim zakresie doszło do popełnienia uchybień w ich przeprowadzeniu. Wyjaśnił również dlaczego uchybienia te stanowią naruszenia zapisów umowy o dofinansowanie oraz mających zastosowanie w sprawie Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków oraz, że naruszenia te będące wynikiem działania skarżącego doprowadziły do powstania szkody w budżecie UE. Określił, że naruszenia te i ich następstwa należy traktować jako nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006. Dowiódł, że ujawnione naruszenie zasady konkurencyjności spowodowało powstanie szkody poprzez ograniczenie kręgu potencjalnych oferentów, co mogło mieć skutek w zakresie ewentualnie niższej ceny jakiej można było się spodziewać w odniesieniu do zamówienia dotyczącego drukowania materiałów szkoleniowych, zaś jeśli chodzi o usługę hotelową to w sytuacji, braku publicznego ogłoszenia jak i m.in. uchybienia polegającego na braku prawidłowego określenia przedmiotowego zamówienia, ostatecznie konieczne było wybranie hotelu, który zaoferował najniższą cenę – czego strona nie uczyniła.
Organ wyjaśnił przy tym, że dla odpowiedzialności skarżącego za poniesienie niekwalifikowanych wydatków, nie ma znaczenia okoliczność, że pracowniczka będąca kierownikiem projektu zatrzymała jakieś dokumenty związane z przeprowadzonymi postępowaniami, czy też, że nie chciała ich udostępnić w ramach "zemsty" na pracodawcy ponieważ to beneficjent odpowiada za prawidłowe rozliczenie się z pobranych środków. Należy wskazać, że skarżący jako beneficjent, miał obowiązek sprawowania nadzoru nad przebiegiem projektu i właściwego zabezpieczenia dokumentacji dla potrzeb późniejszej kontroli. Obowiązek zabezpieczenia dokumentacji projektu wynika z umowy i w sytuacji zauważenia jakichkolwiek nieprawidłowości w toku realizacji projektu i trudności w komunikacji z kierownikiem projektu należało dochować szczególnej staranności ażeby temu obowiązkowi sprostać. Niezależnie od tego Sąd stwierdza, że istniejąca i zgromadzona w sprawie dokumentacja w pełni pozwoliła organowi na ustalenie sposobu przeprowadzenia postępowania w sprawie spornych zamówień, zatem ewentualne braki w dokumentacji, nie mają na te ustalenia wpływu. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, co słusznie zauważył organ, jest również okoliczność, że w odniesieniu do spornego projektu, który był już realizowany przez skarżącego w toku prywatyzacji, nie zgłaszano żadnych uwag, zatem skarżący był przekonany, że jest on realizowany prawidłowo, zatem okoliczność ta tj., że przedsiębiorstwo miało zdolność do prowadzenia działalności gospodarczej (realizacja projektów), miała znaczenie przy przeprowadzaniu prywatyzacji skarżącego. Należy przyznać rację organowi, że brak uwag co do prawidłowości prowadzenia projektu na pewnych etapach, nie może mieć znaczenia w sytuacji gdy obiektywnie, w późniejszym czasie ujawniono błędy rzutujące na kwalifikowalność wydatków. Zdaniem Sądu organ uznając, że doszło do naruszenia procedur o jakich jest mowa w art. 184 ust. 1 ufp, miał obowiązek wydać decyzję o konieczności zwrotu części środków dokonując ich korekty w oparciu o Taryfikator i stosując metodę wskaźnikową. Wyjaśnienia Ministra w tym zakresie Sąd podziela w całości.
Organ odniósł się także do twierdzeń strony dotyczących takiego samego jak w przedmiotowej sprawie sposobu rozliczenia przyznanych personelowi realizującemu projekt premii – w poprzednim projekcie. Sąd wskazuje w związku z tym, że organ w zaskarżonej decyzji odniósł się do każdego regulaminu przedstawionego przez skarżącego, który jego zdaniem stanowił podstawę przyznawania premii personelowi projektu i wyjaśnił odnosząc się do zapisów Wytycznych mających zastosowanie w sprawie, dlaczego żaden z nich nie mógł stanowić takiej podstawy. Okoliczność, że przy rozliczaniu poprzedniego projektu (zrealizowanego przed spornym projektem,) nie zakwestionowano dokumentów wskazanych przez stronę jako podstawa wypłacenia premii, nie może przemawiać za utrzymaniem tego stanowiska w przedmiotowej sprawie. Ujawnienie braku istnienia dokumentu stanowiącego prawidłową podstawę prawną do wypłacenia premii, nie może stanowić dostatecznego argumentu do podtrzymania uprzedniego, niewłaściwego stanowiska organu w tym zakresie.
Sąd wskazuje również, że organ w sposób szczegółowy i mający oparcie w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, wykazał bez żadnych wątpliwości, że kontaktował się przy realizacji projektu w zakresie rozliczania składanych wniosków o płatność oraz w trakcie kontroli z osobami, które były wskazane jako osoby reprezentujące skarżącego. Wykazał także, że strona miała zapewnioną możliwość aktywnego uczestniczenia zarówno w postępowaniu kontrolnym jak również w postępowaniu administracyjnym. Po wszczęciu postępowania administracyjnego strona miała zapewnione prawo wypowiadania się, składania wniosków i oświadczeń jak również zapoznania się z aktami, w związku z czym za bezzasadny należy uznać zarzut dotyczący naruszenia treści art. 10 kpa podniesiony w odwołaniu. Prawa strony wynikające z treści art. 10 kpa zostały zabezpieczone także w postępowaniu przed organem odwoławczym.
Sąd stwierdza w związku z przedstawionymi okolicznościami, że organ zastosował się do reguł wynikających z art. 153 ppsa, zatem wbrew stanowisku skarżącego uznaje, że w sprawie nie miało miejsca naruszenie treści tego przepisu. Organ nie dopuścił się również naruszenia treści art. 7, 77 § 1 kpa ponieważ organ właściwie ustalił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił ją, zatem miał podstawy do zastosowania treści art. 138 § 1 pkt 1 kpa, a zastosowanie tego przepisu i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, nie dowodzi naruszenia zasady zaufania do organów władzy określonej w art. 8 kpa – tylko dlatego, że strona oczekiwała korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia odmiennego niż w zaskarżonej decyzji.
Reasumując Sąd stwierdza, że analiza zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ przyjmując argumenty strony, ocenił je w sposób krytyczny i w świetle okoliczności sprawy wskazał w sposób szczegółowy i wszechstronny dlaczego nie mogą one uwolnić strony od obowiązku zwrotu części przyznanej dotacji. I tak organ wskazując na sposób przeprowadzenia postępowań związanych z zamówieniami na drukowanie materiałów szkoleniowych oraz usług hotelowych jednoznacznie na podstawie dokumentów złożonych przez stronę wskazał, że zostały one przeprowadzone wbrew zawartej umowie, która odwoływała się w tej mierze również do właściwych Wytycznych, a więc bez zachowania zasady konkurencji, za to z zastosowaniem procedury rozeznania rynku, która do tych zamówień, nie miała zastosowania. Z treści decyzji wynika do jakich uchybień w związku z tym doszło oraz dlaczego uchybienia te związane z naruszeniem konkretnych przepisów umowy i Wytycznych, spowodowały szkodę oraz dlaczego w odniesieniu do tych uchybień należało zastosować wskazane pozycje Taryfikatora. Organ w sposób szczegółowy wyjaśnił w związku z tym, że w sprawie w odniesieniu do wskazanych zamówień doszło do nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006. Wyjaśnił także dlaczego uznaje za konieczne żądanie zwrotu kwot stanowiących premie z czym Sąd się zgadza oraz wyliczył kwotę oszczędności, która nie została zwrócona przez stronę.
W związku z powyższym, Sąd, na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło