II OSK 2378/19

Dnia 25 września 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 25 września 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2052/18 w sprawie ze sprzeciwu M. M. od decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. M. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (słownie: dwustu czterdziestu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2052/18 oddalił sprzeciw M. M. od decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich. M. M., reprezentowany przez adwokat wyznaczoną w ramach prawa pomocy, wniósł skargę kasacyjną od powołanego wyroku. Zaskarżając orzeczenie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie art. 151a § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "P.p.s.a.") poprzez oddalenie sprzeciwu, podczas gdy powinien on zostać w całości uwzględniony, bowiem art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "K.p.a.") został naruszony przez organ drugiej instancji – nie została spełniona przesłanka koniecznego do wyjaśniania zakresu sprawy, mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ nigdy nie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania przeciwko skarżącemu w przedmiocie cofnięcia mu pozwolenia na broń palną do celów łowieckich, bowiem postępowanie to zostało wszczęte przez organ pierwszej instancji z urzędu na podstawie anonimowej informacji, nie popartej jakimikolwiek dowodami, a dowody te nie pojawiły się także na późniejszym etapie rozpoznawania sprawy, w związku z czym postępowanie to powinno zostać umorzone w oparciu o art. 105 K.p.a., co czyniło wniesiony sprzeciw w pełni zasadnym. Podnosząc powyższy zarzut, M. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uwzględnienie sprzeciwu w całości na podstawie art. 188 P.p.s.a. i umorzenie postępowania. Komendant Główny Policji, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie od M. M. kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 182 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej powoływana również jako "P.p.s.a.") skarga kasacyjna od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 182 § 3 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Uwzględniwszy przywołane regulacje, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym. Zgodnie z art. 193 zd. 2 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 P.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia zatem w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzut postawiony wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 151a § 1 zd. 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Materialnoprawną podstawę decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], która została uchylona zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2018 r. nr [...], stanowiły art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. art. 15 ust. 5 ustawy z dnia ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1839 ze zm. – dalej powoływana jako u.b.a.; stan prawny na dzień wydania decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji). Zgodnie z art. 15 ust. 5 w przypadku ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4, właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. W przypadku wydania negatywnego orzeczenia lekarz lub psycholog zobowiązany jest zawiadomić o tym właściwy organ Policji. Stosownie natomiast do treści art. 18 ust. 5 pkt 2 u.b.a. właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5. Zgodnie z niepodważonymi przez wnoszącego skargę kasacyjną okolicznościami faktycznymi sprawy rozpoznanej przez Sąd pierwszej instancji, M. M. złożył do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu orzeczenia, do których przedstawienia zobowiązał go organ administracji w piśmie z dnia 11 grudnia 2017 r. (psychologiczne z dnia 2 grudnia 2017 r. nr [...] i lekarskie z dnia 4 stycznia 2018 r. nr [...]). Niemniej jednak, zgodnie z art. 15h ust. 1 u.b.a. od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego przysługuje odwołanie wnoszone na piśmie. Odwołanie przysługuje osobie ubiegającej się oraz komendantowi wojewódzkiemu Policji właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby (art. 15h ust. 2 u.b.a.). Stosownie do treści art. 15h ust. 7 u.b.a. orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne. Korzystając z uprawnienia wynikającego z art. 15h ust. 1 u.b.a., Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu wniósł odwołania od przedstawionych przez M. M. orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Wnoszący skargę kasacyjną nie zgłosił się na badania lekarskie i psychologiczne w trybie odwoławczym, w związku z czym organ pierwszej instancji uznał, że wnoszący skargę kasacyjną nie potwierdził (w sposób określony przepisami u.b.a.), iż nie należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 u.b.a. Dlatego też cofnął pozwolenie na broń. Rozpatrując odwołanie wniesione przez M. M. od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] lipca 2018 r., Komendant Główny Policji, stwierdził jednak, że wydanie decyzji - na podstawie art. 18 ust. 5 pkt 2 u.b.a. - bez dowodu potwierdzającego, kiedy strona otrzymała wezwanie na badanie lekarskie (odwoławcze) oraz bez zawiadomienia jej o skutkach niestawiennictwa na badania odwoławcze, skutkowało brakiem dostatecznych podstaw do wydania decyzji na podstawie wskazanego przepisu. W konsekwencji uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 7a, art. 8 i art. 9 K.p.a.), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W związku z powyższym stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 138 § 2 K.p.a. - jakkolwiek lakoniczne - należało uznać za prawidłowe. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do uwzględniania sprzeciwu na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a., zatem prawidłowo oddalił go w oparciu o art. 151a § 2 P.p.s.a. Co za tym idzie jedyny zarzut skargi okazał się niezasadny. Argumentacja strony, podniesiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, stanowi natomiast niedopuszczalną polemikę z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] lipca 2018 r. Instytucja sprzeciwu od decyzji wydanej przez organ odwoławczy, uchylającej decyzję organu pierwsze instancji w całości i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, jest bowiem szczególnym środkiem zaskarżenia, wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne, w którym kontrola działania organu administracji przeprowadzana jest w ograniczonym zakresie. Jednoznacznie potwierdza to brzmienie art. 64e P.p.s.a., zgodnie z którym rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Kontrola sądowoadministracyjna nie może więc, co do zasady, obejmować w tym przypadku sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej, związanej z istotą sprawy. Sformułowanie wniosków w tym zakresie byłoby bowiem przedwczesne i niedopuszczalne. W wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym sprawa wraca wszakże do organu pierwszej instancji w celu dokonania niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 K.p.a. Odnosząc się do stanowiska wnoszącego skargę kasacyjną zawartego w jej uzasadnieniu, godzi się więc jedynie nadmienić, że wbrew stanowisku M. M. w aktach sprawy znajduje się nie tylko anonimowa informacja wskazująca w szczególności, że wymieniony pije alkohol i został wyrzucony z polowania ze względu na zachowania po spożyciu alkoholu, ale także pismo Koła Łowieckiego nr [...] w T. z dnia [...] listopada 2017 r., w którym opisano m.in. zachowania M. M. pod wpływem alkoholu w dniu [...] września 2017 r. po zakończeniu spotkania zorganizowanego z okazji siedemdziesiątej rocznicy istnienia koła. Ponadto, postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek. Podstawę materialnoprawną decyzji organu pierwszej instancji stanowiły natomiast powołane wyżej art. 15 ust. 5 w zw. z art. 18 ust. 5 pkt 2 u.b.a. Przepisy te wyznaczają zakres sprawy konieczny do jej prawidłowego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. Sąd nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi wnoszącego skargę kasacyjną kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, ponieważ wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a. Wniosek wyznaczonej adwokat zostanie zatem rozpoznany przez referendarza sądowego po zwrocie akt sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.