I SA/Kr 168/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.) WSA Piotr Głowacki Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi K. Ż. i A. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 15 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne - skargę oddala - Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia 27 października 2017r. nr [...] uznał zarzuty K. Ż. i A. Ż. wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ wskazał, że jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do składników majątkowych zobowiązanych, na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 31 lipca 2017r. nr [...], [...] oraz [...] obejmujących zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za lata 2011, 2013 i 2014. Tytuły wykonawcze doręczono zobowiązanym w dniu 10 sierpnia 2017r. wraz z zawiadomieniem z dnia 3 sierpnia 2017r. nr [...] o zajęciu nieruchomości położonej w N. , dla której Sąd Rejonowy [...] w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zobowiązani wnieśli pismo zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego". Pismo zawierało dwa środki prawne: skargę na czynność egzekucyjną (która stała się przedmiotem odrębnego postępowania) oraz zarzuty z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ramach zarzutów podniesiono: - naruszenie art. 45 § 1, art. 60 § 1 oraz art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem z dnia 10 maja 2017r. nr [...], co spowodowało uchylenie dokonanych czynności i stosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości jest niedopuszczalne po dacie umorzenia; - naruszenie art. 45 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż wartość zajętej nieruchomości znacznie przekracza kwotę egzekwowanych należności i w takiej sytuacji organ egzekucyjny winien stosować środki najmniej uciążliwe dla obywatela; - naruszenie art. 145 k.p.a., gdyż nie doszło do wznowienia postępowania egzekucyjnego na podstawie tego przepisu i tym samym całkowicie wyklucza możliwość wszczęcia już umorzonego postępowania. Organ pierwszej instancji wskazał, że bezskuteczna okazała się egzekucja prowadzona wobec K. Ż., a wystawione tylko na nią tytuły egzekucyjne nie mogą być podstawą prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie jest równoznaczne z umorzeniem zobowiązania. Dalej organ wskazał, że nie zaistniały przesłanki zastosowania art. 45 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 145 k.p.a. organ zauważył, że postępowanie prowadzone wobec K. Ż. zostało definitywnie zakończone, a obecne prowadzone jest na podstawie nowych tytułów wykonawczych, skierowanych do obojga małżonków. We wniesionym w terminie zażaleniu K. Ż. i A. Ż. podnieśli te same zarzuty, co w piśmie zatytułowanym "skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego". Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 15 grudnia 2017 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 k.p.a. w zw. z art. 17, art. 18 oraz art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał w swoim uzasadnieniu, że skoro Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jest organem egzekucyjnym jak i wierzycielem, wydanie odrębnego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela dotyczącego zgłoszonych zarzutów było bezprzedmiotowe. Dalej organ zaznaczył, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] na wniosek wierzyciela umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku K. Ż.. Postępowanie to było prowadzone na podstawie wcześniej wystawionych tytułów wykonawczych jedynie na K. Ż.. Umorzenie tego postępowania nie dotyczy więc tytułów wykonawczych na które złożono zarzuty. Zdaniem organu odwoławczego bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ w niniejszej sprawie obowiązek objęty tytułami wykonawczymi nie został wykonany. Czynności egzekucyjne dokonane na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych jedynie na K. Ż. zostały uchylone wraz z umorzonym postępowaniem egzekucyjnym. Zdaniem organu nie było podstaw do odstąpienia od egzekucji na podstawie art. 45 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ nie wszystkie przesłanki, wymienione w tym przepisie, zostały spełnione. K. Ż. nie okazała dowodów na częściowe wykonanie obowiązku lub umorzenie należności, nie dysponuje też nie dysponuje innym majątkiem, z którego możliwa by była egzekucja. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał też, że umorzone postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie uprzednio wystawionych tytułów wykonawczych zostało formalnie i faktycznie zakończone. Nowe postępowanie egzekucyjne to odrębne postępowanie, a nie postępowanie wznowione na podstawie "poprzednich" tytułów wykonawczych. K. Ż. i A. Ż. wnieśli w terminie skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego w całości, a nadto zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie: - art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 146 k.p.a. i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wadliwe podjęcie postępowania egzekucyjnego i skierowanie go do majątku wspólnego skarżącego oraz zaniechanie wznowienia postępowania egzekucyjnego pomimo jego uprzedniego umorzenia; - art. 8 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania obywateli do organów państwa; - art. 7 § 2 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie za zasadne stosowania środków najbardziej uciążliwych, bez wyjaśnienia przyczyny takiego działania; - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia uiszczania opłat w toku umorzonego postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity : Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii tożsamości postępowań egzekucyjnych: postępowania, prowadzonego wobec K. Ż. oraz postępowania, prowadzonego wobec K. Ż. i A. Ż.. Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej u.p.e.a.) organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Nadto, stosownie do art. 27c u.p.e.a., jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Tożsamość osoby zobowiązanej oraz egzekwowanego obowiązku nie w każdym wypadku będzie prowadziła do tożsamości postępowań egzekucyjnych. W stosunku do K. Ż. wszczęte zostały dwie odrębne egzekucje administracyjne. Pierwsza z nich, w ramach której postępowanie prowadzono wobec majątku K. Ż., wszczęta została na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. To postępowanie egzekucyjne wobec bezskuteczności zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 10 maja 2017r. nr [...] Podstawą umorzenia było stwierdzenie bezskuteczności egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych, które nie dawały podstaw do prowadzenia czynności wobec majątku wspólnego. Tytuły wykonawcze wystawione były tylko wobec K. Ż., podczas gdy dla prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego niezbędne było wystawienie tytułów wykonawczych na oboje małżonków, co wynikało z art. 27c u.p.e.a. Wobec powyższego wystawiono kolejne tytuły wykonawcze nr [...], [...] i [...] na K. Ż. i A. Ż.. Doszło do wszczęcia kolejnego, odrębnego postępowania egzekucyjnego, którego byt jest niezależny od wcześniej prowadzonego postępowania wobec samej K. Ż.. Stąd też wszczęcie postępowania na podstawie nowych tytułów wykonawczych nie stanowi w żaden sposób kontynuacji wcześniejszego postępowania, nie jest też jakąkolwiek formą nadzwyczajnego wzruszenia postanowienia o umorzeniu pierwszego postępowania. Stąd też wszystkie zarzuty skarżących, związane ze wznowieniem postępowania nie mają uzasadnienia. Poprzednie postępowanie toczyło się wyłącznie wobec K. Ż. i ewentualne wznowienie nie doprowadziłoby do żadnej zmiany po stronie podmiotowej. Tymczasem kwestią kluczową w niniejszej sprawie jest to, że aby skierować egzekucję do majątku wspólnego małżonków, organy musiały wystawić nowe tytuły wykonawcze i wszcząć nowe postępowanie. Słusznie też zaznaczyły organy egzekucyjne, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie oznacza umorzenia egzekwowanej należności. Zarzuty naruszenia art. 59 § 1 u.p.e.a. oraz art. 146 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. okazały się zatem bezpodstawne. Skarżący zarzucali naruszenie art. 7 § 2 u.p.e.a., stosownie do którego organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Podkreślić należy, że możliwość wyboru środka najmniej uciążliwego istnieje tylko wtedy, kiedy organ egzekucyjny w realiach danej sprawy może zastosować kilka różnych środków. W niniejszej sprawie ustalono, że jedynym składnikiem majątkowym, do którego można skierować egzekucję, jest nieruchomość. Niewątpliwie egzekucja z nieruchomości jest środkiem uciążliwym dla zobowiązanego, niemniej jednak nie może to stanowić przeszkody dla prowadzenia postępowania, jeżeli jest to jedyny środek egzekucyjny, z jakiego organ może realnie korzystać. Podstawowym bowiem obowiązkiem organu jest stosowanie takich środków, które prowadzić będą do bezpośredniego wykonania obowiązku. Oceny, że egzekucja z nieruchomości była jedynym środkiem, pozostającym do dyspozycji organu nie może zmienić fakt, że skarżąca w poprzednim postępowaniu dokonała czterech wpłat, albowiem ich łączna suma jest nieznaczna w porównaniu z wysokością dochodzonych należności. Nie został naruszony również art. 7 § 3 u.p.e.a., w myśl którego stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Żaden z przypadków, wskazanych w tym przepisie nie zachodzi w niniejszej sprawie. Postępowanie organów egzekucyjnych w niniejszej sprawie nie naruszało przepisów prawa. Wobec tego nie potwierdza się zarzut naruszenia art. 8 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Sam fakt, że działania organów są przez strony oceniane jako dla nich niekorzystne nie może prowadzić do wniosku, że naruszono zasadę budzenia zaufania. Ponadto organy nie wprowadzały stron w błąd, a wszystkie ich działania, mające umocowanie w przepisach prawa, zostały omówione i wyjaśnione w uzasadnieniach wydanych postanowień. Niezależnie od zarzutów skargi należy zauważyć, że na wcześniejszym etapie postępowania skarżący zarzucali naruszenie art. 45 § 2 u.p.e.a. Stosownie do tego przepisu organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od egzekucji ze składnika majątkowego zobowiązanego, jeżeli okazał on dowody stwierdzające częściowe wykonanie obowiązku lub umorzenie należności pieniężnej, a wartość zajętego składnika majątkowego znacznie przekracza kwotę ostatecznie dochodzonej należności i zobowiązany posiada inne składniki majątkowe, z których egzekucja może być prowadzona. Wszystkie przesłanki, wymienione w tym przepisie muszą być spełnione łącznie. Tymczasem brak jest jakichkolwiek dowodów, aby zobowiązana posiadała jakieś inne składniki majątkowe, z których mogłaby być prowadzona egzekucja. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.