VI SA/Wa 1957/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Protokolant spec. Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: ""GITD") decyzją z ,,(...)" lipca 2018 r. nr ,,(...)", na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art.189a § 2, art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "K.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2222 ze zm., dalej "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 890), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200, ze zm., dalej: "u.t.d."), po rozpoznaniu wniosku M. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję GITD nr ,,(...)"z ,,(...)"maja 2018 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że 5 sierpnia 2017 r. zarejestrowano przejazdy pojazdu samochodowego o nr. rej. ,,(...)" przez: 1) urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym ,,(...)"i zapisane pod numerem ewidencyjnym ,,(...)", o godzinie 04:28:49, na odcinku drogi ekspresowej ,,(...)", węzeł ,,(...)"— węzeł ,,(...)", 2) urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym ,,(...)"i zapisane pod numerem ewidencyjnym ,,(...)", o godzinie 06:50:37, na odcinku drogi ekspresowej ,,(...)". węzeł ,,(...)"_ węzeł ,,(...)". Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że za przejazdy pojazdu samochodowego o w. nr. rej. wyposażonego w urządzenie viaBox służące do naliczania i uiszczania opłaty elektronicznej, nie została uiszczona opłata elektroniczna z powodu braku odpowiednich środków na koncie użytkownika. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekracza 3,5 tony, a właścicielem pojazdu samochodowego w chwili powstania naruszenia była Strona. W toku postępowania organ pismem z 5 stycznia 2018 r. wezwał podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad — ,,(...)" Sp. z o.o., do udzielenia informacji związanych z kontrolowanymi przejazdami. Na podstawie udzielonej odpowiedzi ustalono. że opłata elektroniczna za przejazdy ww. pojazdu 5 sierpnia 2017 r. o godzinie 04:28:49 oraz 06:50:37 nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika. Stan salda umowy użytkownika ww. dniu o w. godzinach wynosił 0 zł. Konto użytkownika zostało zasilane środkami pieniężnymi 5 sierpnia 2017 r. o godzinie 22:07:26, za pomocą strony internetowej operatora systemu, kwotą 120 zł. Umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu – umowa do konta w trybie przedpłaconym. Użytkownik nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viaBox oraz w związku z działaniem systemu. Operator nie odnotował nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu oraz działaniu bramownic. Użytkownik pojazdu nie dokonywał wymiany urządzenia viaBox. Organ wskazał, że z wykazu operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika wynika, że dostępne środki zostały wyczerpane 5 sierpnia 2017 r. o godzinie 04:19:38. Użytkownik doładował konto 5 sierpnia 2017 r. o godzinie 22:07:26, kwotą 120 zł. Organ wyjaśnił, że odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu 5 sierpnia 2017 r., węzeł ,,(...)"– węzeł ,,(...)"został wyszczególniony w zał. 1 pkt 13 lit. b do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Organ też dodał, że na podstawie pisma informacyjnego Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w ,,(...)" z 26 czerwca 2017 r. oraz 22 maja 2017 r. dotyczącego oznakowania w dniu przejazdu, drogi ekspresowej ,,(...)" na odcinku węzeł ,,(...)"– węzeł ,,(...)", organ stwierdził, że na wskazanym odcinku nie stwierdzono uchybień w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34, oznaczających pobór opłaty elektronicznej. W świetle powyższych ustaleń, GITD rozpoznając ponownie sprawę utrzymał w mocy decyzję I instancji uznając, że kara pieniężna została nałożona na Stronę zgodnie z prawem. GITD dodał, że okoliczności podniesione przez Skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazane przez stronę okoliczności faktyczne nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których mowa w art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a. W rozpatrywanej sprawie do naruszenia prawa nie doszło wskutek działania siły wyższej, czyli zdarzenia o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym), nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie panuje tj. np. działania przyrody o charakterze katastrofalnym lub zdarzenia nadzwyczajnego w postaci zaburzeń życia zbiorowego, jak wojna czy zamieszki krajowe. Organ podkreślił, że wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej W niniejszym stanie faktycznym przesłanką odpowiedzialności jest jedynie stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. Pismem z 7 września 2018 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z ,,(...)" lipca 2018 r., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez bezzasadne niedopuszczenie kluczowego dowodu w postaci zapisu rozmowy telefonicznej, w której pracownik infolinii ViatoII wprowadził Skarżącego w błąd informując, że nie ma żadnych kar, za przejechanie bramownicy, kiedy nie mam już środków na koncie, bo naliczone opłaty można uzupełnić później. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że organ tłumaczył się tym, że zapis z rozmowy trzymany był pół roku, po czym został skasowany, jednak w momencie kiedy pierwsze pismo Skarżącego z wyjaśnieniami dotarło do organu, zapis rozmowy z całą pewnością był jeszcze dostępny, ponieważ wspomniane pół roku jeszcze wtedy nie minęło. Organ wiedząc o czasie w jakim przechowywane są nagrania nie zabezpieczył w porę zapisu rozmowy, co w konsekwencji skutkowało utratą kluczowego dowodu. Ponadto Skarżący zaznaczył, że telefonował do biura obsługi klienta Viatoll, ponieważ w umowie nie znalazłem informacji o możliwych karach. Umowa jest skonstruowana, w ten sposób, że nie ma w niej najbardziej istotnej informacji, jaką są możliwe kary. Jest jedynie odesłanie do innych przepisów, jednak w momencie podpisywania umowy tych przepisów Skarżący nie otrzymał do przeczytania. Skarżący chcąc mieć absolutną pewność postanowił skontaktować się z pracownikiem infolinii Viatoll, który okazał się całkowicie niekompetentny. Skarżący dodał, że wszystkie naruszenia miały miejsce dopiero po feralnej rozmowie telefonicznej, wcześniej nie mając pewności, czy są jakieś kary czy nie Skarżący pilnował tego, żeby zawsze mieć odpowiednie środki na koncie. Istotne jest również to, jak wskazał Skarżący, że pierwsze zawiadomienie o braku środków na koncie w trakcie przejazdu samochodu Skarżącego przez bramownicę, przyszło pocztą dopiero po pięciu miesiącach od pierwszego naruszenia. Skarżący wskazał, że gdybym otrzymał tę informację szybciej, bez zbędnej zwłoki, nałożono by na Skarżącego jedynie jedną karę w wysokości 1500 zł. Skarżący wyjaśnił, że w chwili obecnej grozi Skarżącemu ponad 10 tysięcy zł, kar za wszystkie naruszenia. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Wychodząc od analizy regulacji prawnej mającej zastosowanie w niniejszej sprawie, w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonanej kontroli pojazdu, jak również w dniu wydania zaskarżonej decyzji, należy wskazać, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zgodnie z którym "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...)". Według art. 13ha ust. 1 u.d.p., "Opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6", to jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Z art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Z regulacji tej wynika, że pozostałe przypadki, o których mowa w pkt 2 tego przepisu, odnoszą się do samochodów ciężarowych. Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p., "Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu." Z art. 13k ust. 6 pkt 1 u.d.p. wynika, że na właściciela pojazdu samochodowego nie może zostać nałożona więcej niż jedna kara pieniężna za poszczególne naruszenia, o których mowa w ust. 1, dotyczące danego pojazdu samochodowego, stwierdzone w trakcie jednej doby. Z ust. 7 tego artykułu wynika natomiast, że za dobę, w rozumieniu ust. 6, uznaje się okres od godziny 000 do godziny 2400 w danym dniu. Z art. 13k ust. 6 pkt 1 u.d.p. wynika, że na właściciela pojazdu samochodowego nie może zostać nałożona więcej niż jedna kara pieniężna za poszczególne naruszenia, o których mowa w ust. 1, dotyczące danego pojazdu samochodowego, stwierdzone w trakcie jednej doby. Z ust. 7 tego artykułu wynika natomiast, że za dobę, w rozumieniu ust. 6, uznaje się okres od godziny 000 do godziny 2400 w danym dniu. W niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia stanu faktycznego dokonane przez GITD, których nie kwestionuje również Skarżący. Sporny pojazd zatem, którego właścicielem jest Skarżący, co wynika z informacji zgromadzonych w CEPIK, dokonał 5 sierpnia 2017 r. przejazdu płatnym odcinkiem drogi ekspresowej ,,(...)", węzeł ,,(...)"– węzeł ,,(...)", co zostało zarejestrowane przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym ,,(...)"o godzinie 04:28:49 i urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym ,,(...)", o godzinie 06:50:37. Odcinek natomiast drogi ekspresowej ,,(...)" – węzeł ,,(...)"– węzeł ,,(...)", został wymieniony w załączniku Nr 1, w pkt 13 lit. b do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, jako płatny odcinak drogi krajowej. Na podstawie informacji zgromadzonych w CEPiK ustalono również, że dopuszczalna masa całkowita spornego pojazdu przekracza 3,5 tony i wynosi 18 ton. Organ prawidłowo ustalił ponadto, że sporny pojazd był wyposażony w urządzenie viaBox, za pośrednictwem którego w obowiązującym stanie prawnym, odbywa się ponoszenie opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p. Skarżący zawarł z podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat ,,(...)"Sp. z o.o., umowę, na podstawie której nabył powyższe urządzenie viaBox, a która nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu – umowa do konta w trybie przedpłaconym. Z ustaleń dokonanych na podstawie informacji pochodzących od ww. podmiotu ,,(...)"Sp. z o.o., które również nie budzą wątpliwości w niniejszej sprawie i których nie kwestionuje Skarżący wynika, że przyczyną nieuiszczenia opłaty elektronicznej w trakcie spornego przejazdu był brak środków na koncie użytkownika, ponieważ z wykazu operacji zarejestrowanych na koncie Skarżącego wynika, że dostępne środki zostały wyczerpane 5 sierpnia 2017 r. o godzinie 04:19:38, a kolejne uzupełnienie środków finansowych na tym koncie nastąpiło 5 sierpnia 2017 r. o godzinie 22:07:26, kwotą 120 zł. Okoliczności te uzasadniają wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., wysokość wymierzonej kary pieniężnej wynikającej z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. oraz odpowiedzialność Skarżącego za brak uiszczenia należnej opłaty elektronicznej jako właściciela pojazdu, w związku z brzmieniem art. 13k ust. 4 u.d.p. Organ prawidłowo uznał, że podnoszona przez Skarżącego okoliczność, iż Skarżący został podczas rozmowy telefonicznej wprowadzony w błąd przez pracownika podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat ,,(...)" Sp. z o.o., nie stanowi podstawy faktycznej uwolnienia się Skarżącego od odpowiedzialności za brak uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. Należy podkreślić, że przepisy ustawy o drogach publicznych nie normują żadnej podstawy prawnej, na podstawie której możliwe byłoby uwolnienie się od odpowiedzialności za brak uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., ma charakter obiektywny i jest ona uzależniona od samego stwierdzenia naruszenia przepisów prawa. Skarżący jest obowiązany do znajomości przepisów prawa w tym zakresie, jak również wywiązania się z umowy, którą zawarł z ww. podmiotem ,,(...)"Sp. z o.o., a która nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu. Dlatego brak zapisu w umowie o grożących karach za brak środków na koncie użytkownika urządzenia viaBox, jak również błędna informacja udzielona przez pracownika ww. spółki, nie mogła wpłynąć na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej za przejazd płatnym odcinkiem drogi publicznej wynika z ustawy o drogach publicznych, jak również wysokość kar za naruszenie tego obowiązku. Jak wynika ponadto z art. 13i ust. 4b u.d.p. "Właściciel pojazdu samochodowego oraz jego posiadacz są obowiązani do używania urządzenia, o którym mowa w ust. 3 lub w art. 16l ust. 1, zgodnie z jego przeznaczeniem." Skarżący dokonując zatem przejazdu płatnym odcinkiem drogi, powinien przed dokonaniem takiego przejazdu upewnić się, czy urządzenie którym dysponuje jest sprawne oraz, czy posiada odpowiednią ilość środków finansowych na koncie pozwalającą na przejazd. Stan środków na koncie można sprawdzić na urządzeniu viaBox, poprzez naciśnięci odpowiedniego przycisku. W ocenie Sądu, czynność sprawdzenia stanu konta, a przez to i sprawności urządzenia, powinna poprzedzać każdy przejazd po płatnym odcinku drogi publicznej. W niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., nie można bowiem uznać za naruszenie przepisów prawa, którego waga jest znikoma, naruszenia prawa, które nie budzi żadnych wątpliwości, a do którego doszło na skutek niedołożenia należytej staranności podmiotu zobowiązanego, w tym przypadku, do uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd płatnym odcinkiem drogi publicznej. Sąd nie stwierdził zatem naruszenia w niniejszej sprawie ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. GITD podjął wszelkie czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Ustalony przez organ stan faktyczny nie budzi wątpliwości. W świetle przedstawionych powyżej wyjaśnień nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy przeprowadzenie wnioskowanego przez Skarżącego dowodu z rozmowy telefonicznej z pracownikiem spółki ,,(...)"Sp. z o.o. Skarżący był bowiem zobligowany do znajomości przepisów prawa i do wywiązania się z obowiązku z nich wynikającego oraz z umowy zawartej z tą spółką. Niezależnie od tego Sąd również zauważa, że przeprowadzenie tego dowodu nie było możliwe w świetle wyjaśnień ww. spółki, iż nagrania rozmów telefonicznych przechowywane są przez okres pół roku. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania pismem z 6 grudnia 2017 r. w wyniku czego w piśmie z 21 grudnia 207 r. podniósł kwestię wprowadzenia w błąd przez pracownika spółki ,,(...)"Sp. z o.o. wskazując, że rozmowa telefoniczna miała miejsce 27 czerwca 2017 r. Pismo Skarżącego wpłynęło do GITD 27 grudnia 2017 r., a więc z upływem okresu pół roku od rozmowy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), orzekł jak w sentencji.