II SA/Wa 2020/18
WyrokWSA w Warszawie2019-03-12
Skład orzekający: Piotr Borowiecki, Andrzej Góraj, Konrad Łukaszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okres służby wynoszący 3 lata, 7 miesięcy i 17 dni w organach bezpieczeństwa PRL może być uznany za "krótkotrwałą służbę" w rozumieniu art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uzasadniającą wyłączenie stosowania przepisów dotyczących obniżenia świadczeń emerytalnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że okres służby wynoszący 3 lata, 7 miesięcy i 17 dni w organach bezpieczeństwa PRL nie może być uznany za "krótkotrwałą służbę" w rozumieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Określenie to należy rozumieć zgodnie z jego znaczeniem językowym jako służbę "niedługą" lub "epizodyczną". Ponadto, sąd stwierdził, że sama przynależność do instytucji wymienionych w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej przesądza o pełnieniu służby na rzecz totalitarnego państwa, niezależnie od charakteru wykonywanych zadań. W związku z niespełnieniem pierwszej z dwóch przesłanek warunkujących możliwość wyłączenia stosowania przepisów obniżających świadczenia, skarga została oddalona.Stan faktyczny
Skarżąca K. T. wniosła o wyłączenie stosowania przepisów obniżających świadczenia emerytalne na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, wskazując na swoją służbę w Komendzie Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w latach 1976-1980 oraz rzetelne wykonywanie obowiązków po 1989 r. Minister odmówił wyłączenia, uznając, że okres służby na rzecz totalitarnego państwa (3 lata, 7 miesięcy i 17 dni) nie był "krótkotrwały". Skarżąca zaskarżyła decyzję, argumentując, że wykonywała jedynie pracę administracyjną i że okres ten stanowił jedynie ok. 11% jej pracy zawodowej. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz (spr.), Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2019 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów - oddala skargę -
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwanego dalej: "Ministrem") z dnia [...] sierpnia 2018 r. o numerze [...] o odmowie wyłączenia stosowania przepisów.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
K. T. (zwana dalej: "Skarżącą") wystąpiła do Ministra z wnioskiem o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą zaopatrzeniową").
W uzasadnieniu wniosku Skarżąca szczegółowo opisała przebieg służby, wskazując w szczególności, iż w 1976 r. napisała podanie o przyjęcie jej do pracy w Komendzie Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...], do której została przyjęta od dnia [...] grudnia 1976 r. i skierowana do pracy w Wydziale [...] na stanowisku sekretarza-maszynistki. Skarżąca wyjaśniła, iż nie miała żadnego wpływu na przydział służbowy, jak również nie wiedziała czym w rzeczywistości zajmuje się ten Wydział. Podkreśliła również, iż nigdy nie wykonywała zadań operacyjnych, operacyjno-technicznych i operacyjno-rozpoznawczych, zaś faktycznie zajmowała się prowadzeniem kancelarii wydziału, m.in. rejestracją przychodzącej i wychodzącej korespondencji, obiegiem wewnętrznym pism, prowadzeniem listy obecności i ewidencją urlopów pracowników. Wskazała następnie, iż sama podjęła decyzję o zmianie charakteru służby i odejściu z Wydziału [...], bowiem nie akceptowała polityki oraz zadań realizowanych przez ten Wydział. Podkreśliła przy tym, iż jej decyzja miała charakter wyjątkowy, bowiem w tym okresie nikt na własną prośbę nie przechodził z pionu Służby Bezpieczeństwa do pionu Milicji Obywatelskiej. Skarżąca podniosła, iż pełniąc służbę, zarówno przed jak i po dniu 12 września 1989 r., swoje obowiązki wykonywała rzetelnie, zgodnie z prawem, etyką zawodową i powszechnie obowiązującymi zasadami moralnymi, nie szczędząc sił ani zdrowia. Zaznaczyła ponadto, iż nikogo nie prześladowała, nie dopuściła się jakiegokolwiek sprzeniewierzenia wobec swoich powinności jako funkcjonariusz Policji, obowiązki służbowe i powierzone jej zadania wykonując zgodnie z rotą złożonego ślubowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, iż całkowity okres służby Skarżącej wynosi 23 lata, 2 miesiące i 17 dni. Jak wynika natomiast z informacji Instytutu Pamięci Narodowej (zwanego dalej: "IPN") z dnia [...] marca 2017 r., w okresie od dnia [...] grudnia 1976 r. do dnia [...] sierpnia 1980 r. Skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, co stanowi 3 lata, 7 miesięcy i 17 dni.
Organ wskazał następnie, iż warunkiem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku polegającego na łącznym spełnienie dwóch warunków, tj. krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Minister podniósł następnie, iż jego obowiązkiem była weryfikacja tych przesłanek w sposób indywidualny w odniesieniu do wniosku Skarżącej. W tym celu organ dokonał w pierwszej kolejności wykładni pojęć "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań", "szczególnie z narażeniem życia" oraz "szczególnie uzasadnionego przypadku", a następnie wskazał, iż w odniesieniu do Skarżącej nie została spełniona przesłanka "krótkotrwałości" pełnionej służby, bowiem okres 3 lat, 7 miesięcy i 17 dni, zarówno w ujęciu bezwzględnym (tj. jeżeli chodzi o jego długości), jak i w ujęciu proporcjonalnym – w stosunku do całego okresu służby – nie może być oceniony jako krótkotrwały.
Jednocześnie Minister zaznaczył, iż nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Skarżącą w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.
Reasumując organ stwierdził, iż zarówno charakter, jak i warunki pełnienia służby nie dowodzą, aby w sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek", pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra z dnia [...] sierpnia 2018 r. Skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości jako naruszającej przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a także o uznanie jej uprawnienia do świadczenia emerytalno-rentowego w nieobniżonej wysokości.
W uzasadnieniu Skarżąca ponowiła argumentację zaprezentowaną we wniosku. Ponadto wskazał, iż w jej ocenie spełnia przesłankę "krótkotrwałej służby" bowiem okres 3 lat, 7 miesięcy i 17 dni, stanowi około 11 % całego okresu jej pracy zawodowej i około 15 % całego okresu służby. Zdaniem Skarżącej, Minister zastosował wobec niej zbyt restrykcyjną interpretację art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 12 marca 2019 r. pełnomocnik z urzędu Skarżącej podzielił zarzut naruszenia art. 8a ustawy zaopatrzeniowej podnosząc, iż w spornym okresie nie pełniła ona służby, lecz wykonywała pracę administracyjną w charakterze maszynistki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego.
Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Materialnoprawną podstawę decyzji Ministra stanowił przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, iż przywołany przepis wprowadza dwie przesłanki, których łączne spełnienie daje organowi możliwość wydania decyzji w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Jednolicie przyjmuje się również, iż decyzja taka będzie miała charakter uznaniowy, na co wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę określeniem "może wyłączyć".
Wskazać więc należy, iż kontrola rozstrzygnięcia wydanego w ramach uznania administracyjnego przez sąd administracyjny ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżone orzeczenie jest prawidłowe pod względem formalnym, czy nie nosi cech dowolności, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy.
Jak wynika z ustalonego przez Ministra stanu faktycznego niniejszej sprawy, Skarżąca pełniła – przez 23 lata, 2 miesiące i 17 dni – służbę w organach Milicji Obywatelskiej, a następnie Policji. Jednocześnie, na podstawie informacji IPN z dnia [...] marca 2017 r., Minister ustalił, iż w okresie od dnia [...] grudnia 1976 r. do dnia [...] sierpnia 1980 r. Skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, co stanowi okres 3 lat, 7 miesięcy i 17 dni.
W tak ustalonym stanie faktycznym organ stwierdził, iż Skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, której nie można uznać za krótkotrwałą. Z kolei zdaniem Skarżącej, w spornym okresie wykonywała ona jedynie zadania o charakterze administracyjnym, czego nie sposób uznać za "służbę", a ponadto, okres 3 lat, 7 miesięcy i 17 dni – jest okresem "krótkotrwałym" w rozumieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Trzeba przy tym dodać, iż organ nie kwestionował tego, że Skarżąca rzetelnie wykonywała swoje zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r.
Spór w niniejszej sprawie dotyczył zatem tego, czy Skarżąca – w okresie od dnia [...] grudnia 1976 r. do dnia [...] sierpnia 1980 r. – pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, a jeśli tak, to czy organ mógł uznać, że nie była to służba krótkotrwała.
W ocenie Sądu, nie sposób jest zaaprobować stanowiska Skarżącej, iż z uwagi na administracyjny charakter wykonywanych przez nią czynności w spornym okresie, nie pełniła ona służby. Przeczy temu już choćby fakt, że okres ten został zaliczony Skarżącej do łącznego okresu służby, z tytułu której objęta została zaopatrzeniem emerytalnym wynikającym z art. 1 ustawy zaopatrzeniowej, nie zaś powszechnym systemem emerytalnym. Ponadto nie jest sporne, iż Skarżąca rozpoczęła służbę od dnia [...] grudnia 1976 r., na co wskazała zresztą sama we wniosku inicjującym kontrolowane postępowanie. Okoliczność pełnienia przez Skarżącą "służby" jest zatem bezsprzeczna.
Jeżeli chodzi natomiast o to, czy służba Skarżącej w Wydziale [...] Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...] była "służbą na rzecz totalitarnego państwa" w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, to wskazać należy, iż wynika to jednoznacznie ze znajdującej się w aktach sprawy informacji IPN z dnia [...] marca 2017 r. i wobec braku dowodów przeciwnych nie ma podstaw by okoliczność tę podważyć. Wskazać przy tym trzeba, iż art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej enumeratywnie wymienia instytucje i formacje, w których służba musi być uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa i organ nie posiada w tym zakresie żadnej swobody. Godzi się zatem przyjąć, iż wystarczający jest sam fakt pełnienia służby w tych instytucjach i formacjach, natomiast rzeczywisty charakter zadań i obowiązków funkcjonariusza jest obojętny w świetle art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.
Powyższe stanowisko potwierdza również analiza uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy zaopatrzeniowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 2270; zwanej dalej: "ustawą nowelizującą"), mocą której wprowadzono omawiany przepis. Z uzasadnienia tego wynika bowiem, że katalog wprowadzany w art. 13b został opracowany przez IPN, na podstawie wieloletnich badań historycznych, które pozwoliły na wyliczenie tych jednostek, których funkcjonariusze służyli na rzecz totalitarnego państwa. Wskazano przy tym, iż zaproponowane zmiany, w tym wprowadzenie pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa" w miejsce pojęcia "służby w organach bezpieczeństwa państwa", które funkcjonowało na gruncie ustawy lustracyjnej, wynikały z krytycznej oceny zapisów tej ustawy przez historyków i prawników, którzy zarzucali im niejednoznaczność.
Celem uzupełnienia powyższych racji, warto również przywołać stanowisko autorów ustawy nowelizującej, prezentowane na etapie procesu legislacyjnego, dotyczące przygotowania katalogu zawartego w zaproponowanym przepisie art. 13b oraz kwalifikowania do niego funkcjonariuszy. Jak wynika z pełnego zapisu przebiegu posiedzenia: Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych (Nr 73) oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (Nr 52) z dnia 13 grudnia 2016 r. – opublikowanego w Biuletynie nr 1380/VIII – "Sam katalog został przygotowany przez IPN na podstawie posiadanej przez Instytut wiedzy i dokumentacji. Zależało nam, aby wymienić enumeratywnie wszystkie organy i struktury aparatu bezpieczeństwa PRL, których funkcjonariusze powinni podlegać rozpatrywanej ustawie. [...] w projekcie ustawy nie występuje termin weryfikacja. Jest to zamiar świadomy. Weryfikacja to był proces, który wymagał przeprowadzenia badań historycznych. Naszym zdaniem, nie może to być jednak kategoria, na której moglibyśmy się oprzeć. Sam proces weryfikacji przebiegał bowiem bardzo różnie i przynosił bardzo różne, nie do końca skategoryzowane efekty. [...] zaprezentowany katalog struktur aparatu bezpieczeństwa jest kryterium o wiele bardziej czytelnym i zgodnym z faktami historycznymi niż inne metody. [...] Faktem jest, że katalog jest dość rozbudowany, ale aparat bezpieczeństwa PRL był zorganizowany w taki sposób, że warto go w pełni opisać i to jest właśnie pierwsza tego typu próba. Spróbowaliśmy pokazać, jak rozbudowane i usytuowane w różnych miejscach były organy aparatu bezpieczeństwa PRL" (Sekretarz stanu w MSWiA [...], str. 14-15). "Katalog jest efektem wielu lat pracy historyków, ale także prawników i prokuratorów. Pierwsza ustawa dezubekizacyjna z 2009 r., ale także ustawa lustracyjna, a nawet zwłaszcza ona, pokazała jak bardzo przyjęte w niej rozwiązania okazały się być nieprecyzyjne i jak wiele niejasności w efekcie wprowadziły, pozwalając wielu strukturom, a tym samym funkcjonariuszom Służby Bezpieczeństwa, wymknąć się spod regulacji zawartych w tych ustawach. Katalog opracowany przez historyków Instytutu Pamięci Narodowej, w naszej ocenie, opisuje w maksymalnie możliwy sposób te jednostki i struktury organów bezpieczeństwa komunistycznego państwa" (Dyrektor Archiwum IPN [...], str. 21).
Lektura przedmiotowego zapisu przebiegu posiedzenia wskazuje również na istnienie wielu wątpliwości i obaw związanych z projektowanym przepisem, które korespondują ze stanowiskiem Skarżącej. Przywołać dla przykładu można choćby wypowiedź posła [...]: "[...] wnioskodawcy do jednego wora wrzucają wszystkich ludzi, którzy kiedyś pracowali w strukturach aparatu bezpieczeństwa PRL. Czasami ich praca trwała bardzo krótko. Niekiedy był to rok, czasem zaledwie pół roku. Tymczasem ustawa traktuje na równi tych ludzi i osoby, które rzeczywiście służyły jako zbrojne ramię totalitarnego państwa. Wszystko jest jednak całkowicie pomieszane, ponieważ dochodzą do tego zestawienia także osoby, które pracowały, owszem, ale w zupełnie innym charakterze niż funkcjonariusze SB" (str. 17). Niemniej jednak podkreślić należy, iż zastrzeżenia tego rodzaju nie zostały ostatecznie uwzględnione ani w pracach Komisji ani w ostatecznym kształcie uchwalonych przez Sejm zmian do ustawy zaopatrzeniowej. Wskazać można dodatkowo na odpowiedź Zastępcy Prezesa IPN [...]: "Szanowni państwo, w tym katalogu zamieściliśmy wszystkie struktury organizacyjne, które ówczesne władze same zaliczały do organów bezpieczeństwa państwa. Tym samym ich pracownicy byli zaliczani do pracowników organów bezpieczeństwa. Oznacza to, że jeśli jakiś departament był zaliczony do struktury Służby Bezpieczeństwa, to także sekretarka, która była zatrudniona w tym departamencie na etacie SB również podpada pod tę ustawę" (str. 22).
W konsekwencji stwierdzić należało, iż zarówno wykładnia językowa, jak też celowościowa omawianej regulacji prowadzi do przyjęcia, iż Minister w sposób prawidłowy uznał, że w okresie od dnia [...] grudnia 1976 r. do dnia [...] sierpnia 1980 r. Skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.
Drugą kwestią sporną między stronami było to, czy służbę w wymiarze: 3 lat, 7 miesięcy i 17 dni, można uznać za służbę "krótkotrwałą".
Ustawa zaopatrzeniowa nie definiuje tego nieostrego pojęcia, wprowadzając jedynie przesłankę "krótkotrwałości" w odniesieniu do służby przed dniem 31 lipca 1990 r. W ocenie Sądu, poszukując właściwego rozumienia dla tego pojęcia sięgnąć należało w pierwszej kolejności do jego wykładni językowej, co Minister uczynił. Jak wynika bowiem z uzasadnienia do zaskarżonej decyzji, organ przedstawił rezultat przeprowadzonej wykładni, a następnie przyporządkował go do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko Ministra, iż pojęcie "krótkotrwałość" należy rozumieć jako synonim takich pojęć, jak: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny". W konsekwencji, okres trwający nieco ponad 3 lata i 7 miesięcy nie może być uznany za krótkotrwały w ujęciu semantycznym tego pojęcia.
Zdaniem Sądu, niezależnie od prawidłowo dokonanej przez Ministra wykładni językowej, koniecznym jest również odwołanie się do wykładni celowościowej, bowiem bez odniesienia się do woli samego ustawodawcy przy konstruowaniu przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, jak również powodów jego wprowadzenia do ustawy nowelizującej, sama tylko wykładnia językowa może nie być w pełni przekonywująca.
Jak wynika z analizy prac komisji sejmowych, propozycja wprowadzenia art. 8a została przedstawiona na posiedzeniu w dniu [...] grudnia 2016 r. i była niejako odpowiedzią na zastrzeżenia podnoszone podczas posiedzenia z dnia [...] grudnia 2016 r., związane z koniecznością wprowadzenia pewnych wyjątków dla funkcjonariuszy, którzy po transformacji ustrojowej nie odeszli ze służby, lecz nadal wykonywali swoje obowiązki, w szczególności z narażeniem życia i zdrowia. Wskazać należy na stanowisko Sekretarza stanu w MSWiA [...], zawarte na stronie 8 pełnego zapisu przebiegu posiedzenia: Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych (Nr [...]) oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (Nr [...]) z dnia [...] grudnia 2016 r. – opublikowanego w Biuletynie nr [...] – zgodnie z którym: "poprawka [...] jest odpowiedzią na jeden z wątków dyskusji, która toczyła się w ostatnim czasie w związku z projektem ustawy. Mianowicie usłyszeliśmy cały szereg takich głosów, że ci funkcjonariusze, którzy zostali dopuszczeni do pracy w wolnej Polsce w różnych służbach i którzy w sposób rzetelny pełnili swoje obowiązki, którzy mają swoje zasługi po roku 1990, byli nawet odznaczani, nagradzani, ofiarnie, że tak powiem, wykonywali swoje obowiązki niezależnie od tego, że wcześniej pełnili służbę w organach bezpieczeństwa totalitarnego państwa, powinni być potraktowani inaczej niż reszta". Zaznaczył on przy tym wyraźnie, iż proponowany przepis ma szczególnie wyjątkowy charakter i stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w dotychczasowym art. 8 ustawy zaopatrzeniowej (str. 11 i 15).
Dostrzec również należało, iż już na etapie prac komisji sygnalizowano, iż wprowadzenie tak nieostrego pojęcia do ustawy jakim jest "krótkotrwałość" może napotkać na problemy interpretacyjne (m. in.: poseł [...] – str. 10; poseł [...] – str. 12; posłanka [...] – str. 12-13; posłanka [...] – str. 14). W odpowiedzi na zgłaszane wątpliwości w tym zakresie, sekretarz stanu w MSWIA [...] wskazał, iż: "nie jesteśmy w stanie tych sytuacji w sposób enumeratywny precyzyjnie wymienić, bo gdybyśmy byli w stanie to zrobić, to zrobilibyśmy to. Nikt nie jest w stanie tego zrobić, ale właśnie dla tych osób, które rzeczywiście zasłużyły się potem dobrze, ale jednak miały okres służby niedługi, może epizodyczny – może tak to należałoby określić – w tamtych organach, trzeba przewidzieć właśnie ten wyjątkowy tryb. [...] To musi być na tyle ogólne, ale ukierunkowane, tak jak to jest w przypadku tych dwóch przesłanek, które trzeba spełnić łącznie, żeby zmieściły się wszystkie przypadki godne takiego potraktowania" (str. 16).
Nie bez znaczenia dla ujawnienia rzeczywistej woli projektodawcy, która znalazła tożsamy wyraz w obowiązującym obecnie brzmieniu art. 8a, była zgłoszona przez posła [...] propozycja, by przepis ten zyskał następujące brzmienie: "wyłącza się stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na służbę przed dniem 31 lipca 1990 r., która stanowiła nie więcej niż 20% pełnego okresu służby". Jego zdaniem: "Ta poprawka, po pierwsze, kasuje tę uznaniowość, która jest w poprawce zgłoszonej przez MSWiA i doprecyzowuje, o które osoby chodzi" (str. 19). Przedmiotowa poprawka nie zyskała jednak akceptacji komisji i przepis art. 8a został ostatecznie uchwalony w brzmieniu zawierającym określenie "krótkotrwała służba".
Reasumując powyższe, godzi się zdaniem Sądu przyjąć, iż wolą ustawodawcy, która znalazła swój ostateczny wyraz w uchwalonym brzmieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, było językowe rozumienie zawartych w nim pojęć nieostrych, a nadto uznaniowe stosowanie przepisu w wyjątkowych przypadkach nakierowanych na funkcjonariuszy, którzy z uwagi na służbę pełnioną po 1990 r., wykazali się łącznym spełnieniem obu przesłanek wskazanych w tym przepisie. Podkreślić przy tym raz jeszcze należy, iż za "krótkotrwałą" służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. uznać można jedynie służbę "niedługą" czy "epizodyczną" w rozumieniu projektodawcy i ostatecznie prawodawcy.
Niezależnie od powyższego, w szczególności niezależnie od braku akceptacji dla wprowadzenia procentowego miernika służby na rzecz totalitarnego państwa w stosunku do całego okresu służby, zgodzić należy się z Ministrem, iż gdyby przyjąć dla odkodowania omawianego pojęcia ten sposób wyliczenia, to służba Skarżącej na rzecz totalitarnego państwa – stanowiąca 15% całego okresu służby – również nie mogłaby zostać uznana za służbę krótkotrwałą.
W konsekwencji, skoro w stosunku do Skarżącej nie można było uznać ziszczenia się pierwszej z przesłanek wprowadzonych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, to wobec obligatoryjności łącznego spełnienia obu wskazanych na wstępie warunków, stwierdzić należało, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i mieści się w granicach uznania administracyjnego, bowiem nie została podjęta w sposób dowolny.
Dodać należy, iż okoliczność spełnienia przez Skarżącą przesłanki wprowadzonej w art. 8a pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej – rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. – zresztą niekwestionowana przez organ, nie mogła ostatecznie doprowadzić do wydania decyzji pozytywnej dla Skarżącej.
Sąd nie stwierdził również by w sprawie naruszono przepisy postępowania administracyjnego. Organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sposób kompletny, zaś wydane w sprawie decyzje nie naruszają przepisu art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organ przeprowadził wykładnię pojęć nieostrych, zawartych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a następnie dokonał jego prawidłowej subsumpcji do niewadliwie ustalonego stanu faktycznego sprawy. Skarżącej zapewniono czynny udział w postępowaniu, zaś przed wydaniem decyzji umożliwiono jej zapoznanie się z aktami sprawy oraz wypowiedzenie się co do zebranych materiałów. Jak to już wyżej wskazano decyzja nie nosi również cech dowolności.
Końcowo wskazać wypada, iż przedstawiony przez Skarżąca w toku postępowania administracyjnego dowód w postaci pisma księdza M.L. nie miał znaczenia dla zastosowania przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej i nie mógł zostać uwzględniony przez organ, jak również przez Sąd w ramach niniejszej sprawy. Zauważyć bowiem należy, iż dowód taki może mieć znaczenie w świetle art. 15c ust. 5 i ust. 6 ustawy zaopatrzeniowej, zatem może być podnoszony w postępowaniu dotyczącym ponownego ustalenia wysokości emerytury Skarżącej, do którego kontroli nie jest właściwy sąd administracyjny, lecz sąd powszechny.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był skargę oddalić, o czym orzekł – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło