II OSK 1752/19

PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2020-11-17

Skład orzekający: Roman Hauser, Jerzy Siegień, Mirosław Gdesz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może być wniesiona i rozpoznana po zakończeniu tego postępowania administracyjnego?
Ratio decidendi
Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego jest niedopuszczalna, jeśli postępowanie to zostało już zakończone przed wniesieniem skargi. Celem takiej skargi jest dyscyplinowanie organu w toku trwającego postępowania, a nie ocena historycznych działań po jego zakończeniu. Wniesienie skargi po zakończeniu postępowania administracyjnego prowadzi do jej odrzucenia.
Stan faktyczny
Skarga kasacyjna została wniesiona przez Wójta Gminy od wyroku WSA w Poznaniu, który stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Postępowanie administracyjne zostało zainicjowane w 2012 r. i zakończone decyzją odmawiającą ustalenia warunków zabudowy w maju 2013 r. Skarga na przewlekłość została wniesiona do WSA w grudniu 2018 r., czyli ponad pięć lat po zakończeniu postępowania administracyjnego. WSA uznał przewlekłość, ale nie uznał rażącego naruszenia prawa. NSA uchylił wyrok WSA i odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną z uwagi na zakończenie postępowania administracyjnego przed jej wniesieniem.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz odrzucono skargę. Zwrócono skarżącej kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi. Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser (spr.) sędzia NSA Jerzy Siegień sędzia (del.) WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wójta Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 195/18 w sprawie ze skargi H. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: 1. uchylić zaskarżony wyrok oraz odrzucić skargę, 2. zwrócić H. W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi, 3. odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od H. W. na rzecz Wójta Gminy [...]. Wyrokiem z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 195/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej WSA albo sąd I instancji) działając w sprawie ze skargi H. W. (dalej skarżąca) na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy [...] (dalej Wójt) w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, w pkt 1 stwierdził, że Wójt dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie [...], stwierdził w pkt 2, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oddalił w pkt 3 skargę w pozostałym zakresie oraz zasądził od Wójta w pkt 4 wyroku na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok wydano w następującym stanie prawnym i faktycznym: Postępowanie w sprawie ustalenia warunków, zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 22 czerwca 2012 r. W dniu [...] sierpnia 2012 r., Wójt wydał decyzję nr [...] o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie hali magazynowo-biurowej na terenie działki o nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...], gmina [...]. Od tej decyzji odwołała się skarżąca. Decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej SKO albo Kolegium) uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Następnie pismem z dnia 16 stycznia 2013 r. organ wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia podania o brakujące dokumenty. Wniosek został uzupełniony w dniu 11 lutego 2013 r. Kolejno organ I instancji po przeprowadzeniu analizy stanu faktycznego i prawnego analizowanego obszaru, ustalił że nie zostały spełnione warunki z art. 61 ust.1 pkt 1, 4 i 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r. poz. 1945 ze zm., dalej u.p.z.p.). W obszarze tym brak jest jakiejkolwiek zabudowy magazynowo-usługowej, a tereny działek sąsiednich to grunty rolne, niezabudowane. Działka nr [...] obejmuje użytki rolne klas I-III oznaczone jako grunty orne RIIIb o powierzchni 0,3003 ha, wchodzące w skład zwartego kompleksu użytków rolnych klas I-III, a ten zwarty obszar przekracza powierzchnię 0,5 ha, przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne może nastąpić wyłącznie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Następnie pismem z dnia 19 marca 2013 r. Wójt wystąpił o uzgodnienie projektu decyzji. Starosta Powiatowy stanął na stanowisku, że w tej sprawie zmiany przeznaczenia gruntów należy dokonać w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zawiadomieniem z dnia 28 marca 2013 r. Wójt poinformował wnioskodawcę o przedłużeniu terminu z uwagi na konieczność wykonania projektu decyzji o warunkach zabudowy uwzględniając uwagi Starosty. W dniu 19 kwietnia 2013 r. pracownia urbanistyczna "Plan 21" opracowała projekt decyzji o warunkach zabudowy opatrując załącznik do decyzji – analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. Zawiadomieniem z dnia 9 maja 2013 r. organ poinformował o zebraniu materiałów pozwalających wydać decyzję w sprawie. Pismo to strona odebrała w dniu 13 maja 2013 r. W dniu [...] maja 2013 r. Wójt wydał decyzję odmawiającą ustalenia warunków zabudowy. S. W., jako pełnomocnik skarżącej, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy [...] w sprawie ustalenia warunków zabudowy zakończonej wydaniem decyzji odmownej nr [...]. Skarżący zażądał wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o oddalenie tej skargi i opisał bieg postępowania w sprawie, wskazując, że w roku 2012 i 2013 skarżący złożył około 350 wniosków o ustalenie warunków zabudowy. Orzekając w niniejszej sprawie WSA zauważył, że postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 22 czerwca 2012 r. o ustalenie warunków zabudowy. Bezspornie stroną tego postępowania była skarżąca. W sprawie nie rodzi wątpliwości fakt, wyczerpania przez skarżącą trybu warunkującego skuteczne wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] maja 2013 r. Fakt ten został przez skarżącą udokumentowany i pozostaje bezsporny. Dokonując następnie analizy pojęcia "przewlekłego prowadzenia postępowania", a także zwracając uwagę na znaczenie zasady szybkości postępowania administracyjnego WSA ocenił, że postępowanie prowadzone przez Wójta było prowadzone dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 22 czerwca 2012 r. W ocenie Sądu, ze stanu faktycznego sprawy wynika, że postępowania nie cechowała należyta dynamika, a czynności postępowania nie były należycie skoncentrowane. Z akt sprawy wynika, że w dniu 22 czerwca 2012 r. skarżąca złożyła podanie o ustalenie warunków zabudowy. W tym dniu doszło do wszczęcia postępowania w sprawie. Następnie w dniu [...] sierpnia 2012 r. organ wydał decyzję o odmowie ustalenia warunków zabudowy, od której odwołanie w dniu 28 sierpnia 2012 r. złożyła skarżąca. Decyzją z dnia [...] września 2012 r., Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Następnie pismem z dnia 16 stycznia 2013 r. organ wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia podania o brakujące dokumenty. Wniosek został uzupełniony w dniu 11 lutego 2013 r. Następnie pismem z dnia 19 marca 2013 r. Wójt wystąpił o uzgodnienie projektu decyzji. Pismem z dnia 19 marca 2013 r. Starosta stanął na stanowisku, że w sprawie zmiany przeznaczenia gruntów należy dokonać w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zawiadomieniem z dnia 28 marca 2013 r. Wójt poinformował wnioskodawcę o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy z uwagi na konieczność wykonania projektu decyzji o warunkach zabudowy, uwzględniając uwagi Starosty. W dniu 19 kwietnia 2013 r. pracownia urbanistyczna opracowała projekt decyzji o warunkach zabudowy. Po przeprowadzeniu analizy stanu faktycznego i prawnego obszaru analizowanego ustalono, że nie zostały spełnione warunki z art. 61 ust.1 pkt 1, 4 i 5 u.p.z.p. W obszarze analizowanym brak jest jakiejkolwiek zabudowy magazynowo – usługowej, tereny działek sąsiednich to grunty rolne, niezabudowane. Zawiadomieniem z dnia 9 maja 2013 r. organ poinformował o zebraniu materiałów pozwalających wydać decyzję w sprawie. Pismo to strona odebrała w dniu 13 maja 2013 r. W dniu [...] maja 2013 r. Wójt wydał decyzję omawiającą ustalenia warunków zabudowy. Badając zasadność złożonej skargi, Sąd miał na uwadze, że w sprawie organ I instancji powinien rzetelnie i szczegółowo przeprowadzić postępowanie już na etapie przed wydaniem decyzji w dniu [...] sierpnia 2012 r. Wtedy należało zobowiązać wnioskodawcę do uzupełnienia podania i zlecić przeprowadzenie dokładnej analizy urbanistycznej. Sąd miał na uwadze także to, że w dniu 28 marca 2013 r. organ poinformował strony o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy. Badając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd nie mógł jednak ograniczyć się do samego tylko ustalenia czy w sprawie wydano zawiadomienie o którym mowa w art. 36 k.p.a., ale musiał dokonać oceny zasadności wydania tego zawiadomienia w kontekście konkretnych okoliczności badanej sprawy. Sąd musiał ustalić, jakie przyczyny wskazano jako uzasadniające przedłużenie terminu załatwienia sprawy i ocenić zasadność czynności, które były podejmowane między wydaniem takiego zawiadomienia, a wydaniem decyzji kończącej postępowanie w danej instancji. W tym też kontekście ocenić należało zawiadomienie z dnia 28 marca 2013 r. Już przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie, wskazane w tym zawiadomieniu prowadzą do wniosku, że w istocie niezałatwienie sprawy w terminie spowodowane było koniecznością wykonania projektu decyzji o warunkach zabudowy wraz z analizą. Prowadzone powtórnie postępowanie dotyczyło ustalenia warunków zabudowy. Ustawodawca nie uregulował w sposób autonomiczny terminu wydania decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W okolicznościach badanej sprawy, między złożeniem wniosku (22 czerwca 2012 r.) a wydaniem decyzji ([...] maja 2013 r.) minęło 11 miesięcy. Natomiast między zawiadomieniem z dnia 28 marca 2013 r. o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, a wydaniem decyzji w dniu [...] maja 2013 r. nie udokumentowano żadnej czynności organu poza zawiadomieniem stron w dniu 9 maja 2013 r. o zebranym materiale dowodowym, przy czym organ od dnia 19 kwietnia 2013 r. dysponował już projektem decyzji. W ocenie WSA, rozpoznawanej sprawy nie można było uznać za szczególnie skomplikowaną pod względem faktycznym lub prawnym. Jednocześnie należało zauważyć, że postępowanie toczyło się powtórnie po uchyleniu decyzji o odmowie udzielenia warunków zabudowy z dnia 21 sierpnia 2012 r. przez SKO decyzją z dnia [...] września 2012 r. Organ zatem przez 8 miesięcy prowadził powtórne postępowanie dowodowe, które polegało na sporządzeniu analizy urbanistycznej i wystąpieniu do Starosty o uzgodnienie w zakresie ochrony gruntów rolnych. Zdaniem WSA, postępowanie w sprawie wydania decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy prowadzone było przewlekle. W okresie tym nie wystąpiły jakiekolwiek uzasadnione przeszkody, uniemożliwiające organowi wcześniejsze wydanie decyzji kończącej postępowanie. Z tych względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że Wójt dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 1 wyroku). Sąd uznał jednak, że przewlekłość postępowania organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). W skardze kasacyjnej Wójt Gminy [...], reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył w całości wyrok z dnia 13 marca 2019 r. zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie: 1) przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie norm prawnych wyrażonych w art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 37 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i brak uznania, że postępowanie w sprawie stwierdzenia przewlekłości postępowania w trybie tego przepisu również po jego zakończeniu i doręczeniu stronom ostatecznych orzeczeń kończących to postępowanie jest bezprzedmiotowe, a nadto: 2) przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. i błędną ocenę zebranego w sprawie materiału, co doprowadziło do uznania, że przedstawione przez organ administracji dowody i okoliczności towarzyszące prowadzeniu postępowania oraz wydania decyzji noszą znamiona przewlekłości postępowania w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu, 3) przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, 1a i 4, art. 61 ust. 1, 6 i 7, art. 64 ust. 1 u.p.z.p. przez ich niezastosowanie gdy ze specyfiki postępowania wynika konieczność zgromadzenia dokumentów, powierzenia projektu decyzji osobie posiadającej stosowne kwalifikacje w zakresie urbanistyki oraz dokonania uzgodnień z właściwymi organami, 4) przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie norm prawnych wyrażonych w art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 1 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że postępowanie nie było prowadzone w sposób efektywny, a czynności organu administracji prowadzone były w znacznych odstępach czasu, 5) przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie norm prawnych wyrażonych w art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § p.p.s.a. poprzez pobieżną analizę akt sprawy i sformułowanie nietrafnej tezy, że Wójt dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący kasacyjnie oświadczył jednocześnie, że zrzeka się rozprawy. Pismem z dnia 24 kwietnia 2019 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika (męża) wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 7 lipca 2020 r. pełnomocnik małżonka skarżącej przystąpił do sprawy wnosząc o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze wskazanych w piśmie dokumentów wnosząc o stwierdzenie, że przewlekłość Wójta w niniejszej sprawie miała charakter rażący, o wymierzenie Wójtowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz o zasądzenie od Wójta na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie nie ulegało wątpliwości, że postępowanie dotyczące przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wójta w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy zostało zainicjowane kilka lat po jego zakończeniu. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania wpłynęła do Wójta dnia 6 grudnia 2018 r., podczas gdy postępowanie administracyjne zostało zakończone decyzją wydaną dnia [...] maja 2013 r., a zatem ponad pięć lat wcześniej. Okoliczność ta nie została dostrzeżona ani tym bardziej poddana analizie pod kątem dopuszczalności wszczęcia i kontunuowania postępowania sądowoadministracyjnego przez WSA, mając dla jego prawnego bytu pierwszorzędne znaczenie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, trafnie zarzucono w skardze kasacyjnej sądowi I instancji naruszenie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 37 k.p.a., polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i braku uznania, że prowadzenie postępowania sądowego w przedmiocie oceny przewlekłości postępowania administracyjnego po jego zakończeniu nie jest prawnie dopuszczalne. Z tego względu skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, co pociągnęło za sobą uchylenie wyroku z dnia 13 marca 2019 r. oraz odrzucenie skargi. Orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze podjętą dnia 22 czerwca 2020 r. uchwałę w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19, w której Sąd ten uznał, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ prowadzonego postępowania oraz wydaniu decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Co prawda uchwała ta zapadła na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy i dotyczyła odrębnej od przewlekłości postaci zjawiskowej nieterminowego działania organu administracji publicznej, tym niemniej z racji na zaistniały w niniejszej sprawie stan faktyczny oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu przywołanej uchwały, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, stanowisko w niej przyjęte znajdowało w rozpoznawanej sprawie zastosowanie. Tak samo bowiem jak w przypadku bezczynności, niedopuszczalnym w odniesieniu do przewlekłego prowadzenia postępowania jest inicjowanie postępowania sądowego w sytuacji, w której zostało ono zakończone wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej kilka lat wcześniej. Przemawiają za tym następujące względy: Po pierwsze, jest nim sama istota skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, którą jest doprowadzenie do zmiany zaistniałego, wadliwego procesowo, stanu postępowania, w ramach którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje w kierunku jej terminowego rozstrzygnięcia. Stan faktyczny istniejący w chwili wniesienia skargi powinien być aktualny, a nie historyczny. Jak zostało to trafnie wyjaśnione w przywołanej uchwale, prowadzenie postępowania w sposób przewlekły ma zasadnicze znaczenie dla wykładni przepisu art. 53 § 2b p.p.s.a., stanowiącego prawo do skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i określającego dopuszczalny termin jej wniesienia do sądu. Sformułowanie "w każdym czasie", którym posłużył się ustawodawca, a który jest właściwy do wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być postrzegane w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego. Jednocześnie Sąd podziela pogląd, zgodnie z którym wniesienie ponaglenia na podstawie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., jako warunku formalnego do zainicjowania postępowania sądowego w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania dopuszczalne jest jedynie w sprawie zawisłej (postanowienie NSA z dnia 2 września 2020 r., sygn. akt II OSK 3732/18, niepubl.). Dokonanie tej czynności po zakończeniu postępowania byłoby nie tylko niecelowe, lecz sprzeczne z istotą tej regulacji, ponieważ nie mogłoby doprowadzić do zobowiązania organu do załatwienia sprawy, a tym samym uzdrowienia zaistniałej inercji działania administracji publicznej. O ile jednak zasadnie w powyższym postanowieniu przyjęto, że Sąd drugiej instancji ma obowiązek zbadania z urzędu dopuszczalności skargi, to nieuzasadnione jest stwierdzenie, że w pierwszej kolejności badaniu podlega warunek przewidziany w art. 52 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Badanie przez sąd, czy zaistniały zachowane przez skarżącego przesłanki dopuszczalności zaskarżenia określonego aktu lub czynności (bezczynności, przewlekłego prowadzenia postępowania) organu administracji publicznej, powinno bowiem w pierwszej kolejności wiązać się z ustaleniem faktu istnienia tej przesłanki zaskarżenia (dopuszczalności skargi w zakresie przedmiotowym), tzn. określenia czy od zaskarżonej formy działalności administracji publicznej (bezczynności, przewlekłego prowadzenia postępowania) przysługuje skarga objęta zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 i 3 i art. 5 p.p.s.a. Jeżeli tak jak w rozpoznawanej sprawie przewlekle prowadzone postępowanie ulega zakończeniu przed wniesieniem skargi albo np. zaskarżony akt prawa miejscowego już nie obowiązuje, to zachodzi niedopuszczalność z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), bowiem znika przedmiot kontroli sądu administracyjnego. W takim przypadku prowadzenie kontroli staje się niedopuszczalne, bo nie ma czego kontrolować (por. T. Woś, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 6, art. 58, str. 528, Warszawa 2016 i powołane tam postanowienie NSA z 23 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 2032/09; zob. także postanowienie NSA z 21 marca 1991 r., sygn. akt SA/Wr 168/91, ONSA 1991, nr 1, poz. 28 i z 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt II OW 25/05, ONAiWSA 2006, nr 1, poz. 5). Ustalenie przez sąd, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność skargi z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia, czyni bezprzedmiotowym badanie przez sąd ewentualnego faktu wyczerpania przez skarżącego środków zaskarżenia, tj. wymogu przewidzianego w art. 52 § 1 p.p.s.a. Po drugie, tak samo jak w przypadku skargi na bezczynność, dopuszczenie otwartego terminu do wniesienia skargi na przewlekłość naruszałoby przyjęty w procedurze administracyjnej i sądowoadministracyjnej system wnoszenia środków zaskarżenia ograniczonych terminem. Brak takiego rozwiązania prowadziłby do obniżenia standardu pewności prawnej jednostek oraz funkcjonowania całego systemu prawnego. Znaczącemu umniejszeniu uległaby jedna z funkcji terminów w postępowaniach sądowych i administracyjnych, którą jest wzmacnianie pewności obrotu prawnego oraz sprawności działania jego uczestników (R. Hauser, Terminy załatwiania spraw w k.p.a. w doktrynie i orzecznictwie sądowym, RPEiS 1997, z. 1, s. 1). Stronom postępowania zakończonego przed wielu laty mogłaby towarzyszyć niepewność w zakresie oceny sposobu ich działania w konkretnej sprawie, w tym także konsekwencji zapadłego w niej rozstrzygnięcia. Po trzecie, istotny jest praktyczny wymiar przyjęcia otwartego terminu do złożenia skargi na bezczynność (przewlekłość), w wyniku którego zarówno w kilkanaście, jak i w kilkadziesiąt lat po zakończeniu postępowania i załatwieniu sprawy, dopuszczalne byłoby prawo do skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Organy administracji publicznej oraz sądy administracyjne zamiast angażować siły i środki w rozstrzyganie sporów aktualnych byłyby zobowiązane do powrotu do spraw zakończonych. Taka sytuacja w łatwy sposób mogłaby przyczyniać się do inicjowania postępowań w sprawach pieniaczych, nie nastawionych na realną i potrzebną kontrolę sądową w konkretnej sprawie administracyjnej, tylko realizację innych pozaprawnych celów, przy jednoczesnym nieuzasadnionym angażowaniu aparatu sądowego w ich realizację. Z przedstawionych względów w skardze kasacyjnej trafnie zauważono, że podstawowym celem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest dyscyplinowanie organu w konkretnej toczącej się sprawie administracyjnej. Nieograniczona pod względem czasowym w ramach prowadzonego postępowania możliwość uruchomienia procedury służącej dokonaniu oceny prawidłowości działania organu nie powinna być rozumiana jako uprawnienie do wszczynania postępowań kontrolnych o charakterze historycznym. Za przyjęciem odmiennego poglądu nie przemawia aktualne brzmienie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ustalone mocą art. 1 pkt 40 lit. a/ ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658). Z uzasadnienia projektu tej ustawy wynika czytelnie, że powodem poszerzenia uprawnień orzeczniczych w odniesieniu do uwzględnienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania było dążenie do uwzględnienia sytuacji, w której po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem organ wydał akt albo dokonał czynności (zob. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., druk sejmowy nr 1633, VII kadencja, http://www.sejm.gov.pl/Sejm7.nsf/druk.xsp?nr=1633; dostęp dnia 29.10.2020 r.). Z brzmienia art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ani też z przywołanego uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej nie można stwierdzić, jakoby regulacja ta miała zastosowanie do oceny postępowań zakończonych przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, w których trudno już mówić o istniejącej przewlekłości. Uznanie pierwszego ze sformułowanych zarzutów kasacyjnych za w pełni usprawiedliwiony niecelowe czyniło odnoszenie się do dalszych podstaw, dotyczących szczegółowych kwestii natury dowodowej w rozpoznawanej sprawie. Z tego samego względu nieuzasadnione - w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. - byłoby przeprowadzenie zawnioskowanych w piśmie z dnia 7 lipca 2020 r. dowodów w postaci wskazanych pism sporządzonych w Urzędzie Gminy [...]. Ich analiza w żaden sposób nie przełożyłaby się na ocenę dopuszczalności skargi w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie organu zrzekł się w jego imieniu rozprawy, a pozostałe strony w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 p.p.s.a.). Dlatego sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny w pkt 1 postanowienia, działając na podstawie art. 189 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok odrzucając skargę w niniejszej sprawie. W pkt 2 postanowienia Sąd działając na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócił skarżącej uiszczony wpis sądowy. W pkt 3 postanowienia Sąd działając na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od H. W. na rzecz Wójta Gminy [...]. Sąd kierował się w tej materii stopniem skomplikowania materii prawnej, w tym datą wydania kluczowej dla rozpoznania sprawy uchwały, która zapadła po terminie wydania zaskarżonego wyroku oraz wniesienia środka odwoławczego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło