IV SA/Gl 788/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, , , po rozpoznaniu w dniu 27 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. H. i M.S. na zarządzenie Prezesa Sądu [...] w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku w sprawie objęcia informacji zawartych w oświadczeniu majątkowym ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności zastrzeżone p o s t a n a w i a odrzucić skargę Pismem z dnia 23 lipca 2018 r. K.H. i M.S.(dalej skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na zarządzenie Prezesa Sądu [...] w K.(dalej organ) z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku w sprawie objęcia informacji zawartych w oświadczeniu majątkowym ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności zastrzeżone. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że kwestionowane zarządzenie stanowi akt lub czynność, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.). Wskazali, że wniosek o objęcie informacji zawartych w oświadczeniu majątkowym za 2017r. ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności zastrzeżone został złożony na podstawie art. 87 § 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 138, dalej u.s.p.) oraz obszernie uzasadnili przyczyny złożenia wniosku. Zdaniem skarżących w przypadku wydania rozstrzygnięcia z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. obowiązkiem organu jest sporządzenie jego uzasadnienia. Tymczasem zaskarżone zarządzenie w uzasadnieniu nie zawiera motywów, którymi kierował się organ. Skarżący podkreślili, że przepisy u.s.p. nie zawierają regulacji dotyczącej poddania zaskarżonego zarządzenia rozstrzygnięciu sądu, jednakże nie może to prowadzić do twierdzenia, że od tego zarządzenia nie przysługuje odwołanie w drodze postępowania przed sądami administracyjnymi lub że odwołanie nie przysługuje osobie która ma interes prawny w zaskarżeniu takiej czynności tj. małżonkowi sędziego, w szczególności, że podjęta czynność stanowi ingerencję również w jego prawa. Ponadto brak udzielenia ochrony w postaci nieujawnienia oświadczenia majątkowego narusza słuszne interesy skarżących. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ze względu na brak właściwości sądu administracyjnego. Z ostrożności procesowej wniósł także o oddalenie skargi. W piśmie z dnia 5 września 2018 r. skarżący podkreślili, że wbrew twierdzeniom organu zaskarżone rozstrzygnięcie podlega kontroli sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi, Sąd bada przede wszystkim jej dopuszczalność. W tym aspekcie chodzi mianowicie o to, czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego. W myśl art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.). W ocenie Sądu skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, bowiem zaskarżone zarządzenie nie znajduje się w katalogu z art. 3 § 2 P.p.s.a.. Przede wszystkim zaskarżone rozstrzygnięcie, wydane na podstawie art. 87 § 6 u.s.p., nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ani też nie stanowi innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 87 u.s.p. Zgodnie z art. 87 § 1 zd. 1 u.s.p. sędziowie (...) są obowiązani do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Przepis art. 87 § 2 u.s.p. stanowi, że oświadczenia o stanie majątkowym sędziowie sądów powszechnych składają właściwemu terytorialnie prezesowi sądu apelacyjnego. Jawne informacje zawarte w oświadczeniach o stanie majątkowym podmiot uprawniony do odebrania oświadczenia udostępnia w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 oraz z 2017 r. poz. 933), nie później niż do dnia 30 czerwca każdego roku. Ponadto zgodnie z art. 87 § 6 u.s.p. informacje zawarte w oświadczeniu, o którym mowa w § 1, są jawne, także co do imienia i nazwiska, z wyjątkiem danych adresowych, informacji o miejscu położenia nieruchomości, a także informacji umożliwiających identyfikację ruchomości. Na wniosek sędziego, dyrektora sądu lub zastępcy dyrektora sądu, który złożył oświadczenie, podmiot uprawniony do odebrania oświadczenia może zdecydować o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone", określoną w przepisach ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, jeżeli ujawnienie tych informacji mogłoby powodować zagrożenie dla składającego oświadczenie lub osób dla niego najbliższych. Minister Sprawiedliwości jest uprawniony do zniesienia tej klauzuli w odniesieniu do oświadczeń, o których mowa w § 1, złożonych przez sędziów. Zdaniem Sądu, jak wspomniano wyżej, zaskarżone zarządzenie nie stanowi decyzji administracyjnej lub innej formy działania administracji publicznej, która podlegałby kontroli sądowoadministracyjnej. Posłużenie się określeniem w art. 87 § 6, że podmiot uprawniony "może zdecydować o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu ochroną" nie oznacza, że rozstrzygnięcie tego podmiotu ma charakter decyzji administracyjnej. Ponadto zarządzenie nie stanowi także aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a. W świetle wypracowanego stanowiska doktryny dla uznania określonej prawnej formy działania organu administracji za akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., powinna się ona charakteryzować następującymi elementami, a mianowicie: 1) nie może być decyzją ani postanowieniem wydanym w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, zaskarżalnymi na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.; 2) musi mieć charakter zewnętrzny, tj. zostać skierowana do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność; 3) powinna zostać skierowana do konkretnego, zindywidualizowanego adresata; 4) ma dotyczyć spraw z zakresu administracji publicznej, a więc obejmować władcze działania organów administracji publicznej, którymi o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie podmiot wykonujący administrację publiczną, a adresat jest tym działaniem związany; 5) powinna obejmować uprawnienia lub obowiązki wynikające z przepisów powszechnie obowiązującego prawa (zob. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wydanie VI, WK 2016 , J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wydanie V, Lexis Nexis 2011). Zaskarżone zarządzenie zostało wydane w ramach procedury składania oświadczeń majątkowych przez sędziów sądów powszechnych, uregulowanej w u.s.p. Dotyczy sprawy ściśle związanej z organizacją sądów powszechnych, podległością służbową oraz ustrojową pozycją sędziów, którzy w tym zakresie są organizacyjnie i służbowo podporządkowani prezesowi sądu. Utajnienie albo brak zgody na utajnienie danych zawartych w oświadczeniu sędziego sądu powszechnego jest prerogatywą uprawnionego podmiotu, podejmowaną w zakresie prawa konstytucyjnego i ustrojowego, a nie w sferze administracji publicznej, podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej. Zaskarżone zarządzenie mogłoby podlegać kontroli sądowoadministracyjnej, gdyby przepisy u.s.p. zawierały takie regulacje, jednakże nie przewidują one właściwości sądów administracyjnych w tej sprawie. Nie przewidują jej także przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 412), do której odwołuje się art. 87 § 6 u.s.p. W tej pierwszej ustawie kognicja sądów administracyjnych ograniczona jest do spraw wymienionych w jej rozdziale 6, wśród których nie ma spraw dotyczących nadania klauzuli tajności. Art. 9 ustawy o ochronie informacji niejawnych przewiduje procedurę rozstrzygania sporów związanych z zawyżaniem lub zaniżaniem klauzuli tajności. Aczkolwiek nie wydaje się, by przepis ten miał zastosowanie w sprawach objętych normą art. 87 § 6 u.s.p., to jednak w żaden sposób nie można zaliczyć kwestii odmowy nadania klauzuli tajności do kompetencji sądu administracyjnego. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że sprawa nie podlega jego kognicji i działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.