II SAB/Wr 33/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi J. W. na przewlekłość Wojewody D. w przedmiocie prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę w całości. Dnia 8 września 2016 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarga J. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w sprawie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania za nieruchomość składającą się z działek ewidencyjnych nr 15/10 i 15/20, położoną w C., gmina N., województwo D.. Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania Wojewody D. od dnia 22 października 2014 r. w sprawie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość; stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie od Wojewody D. zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu [...] r. Wojewoda Jeleniogórski wydał decyzję nr [...] o ustaleniu lokalizacji płatnej autostrady [...] na terenie województwa j. dla odcinka [...]-[...], która obejmowała liniami rozgraniczającymi jego nieruchomość. W dniu 8 listopada 2005 r. Wojewoda D. zawiadomił go o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości a decyzją z dnia [...] r. orzekł o jej wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania. Orzeczeniem z dnia [...] r. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy ww. decyzją. Prawomocnym wyrokiem z dnia 19 maja 2010 r. (sygn. akt I SA/Wa 466/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Skarżący wyjaśnił, że budowa autostrady [...] [...]-[...] została ukończona na jego nieruchomości pod koniec 2008 r., a następnie oddana do użytkowania w dniu 12 sierpnia 2009 r. Wskazał również, że w związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego, prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dniu 19 maja 2010 r., decyzji Wojewody D. z dnia [...] r. o wywłaszczeniu oraz decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. utrzymującej ją w mocy, Wojewoda D. wydał ponowną decyzję z dnia [...] r., w której wywłaszczył nieruchomość Skarżącego i ustalił odszkodowanie z tego tytułu. Minister Infrastruktury i Rozwoju uchylił jednak tę decyzję i przekazał sprawę do rozpatrzenia organowi I instancji. W efekcie, decyzją z dnia [...] r. Wojewoda D. umorzył postępowanie w sprawie wywłaszczenia opisanej na wstępie nieruchomości i ustalenia odszkodowania z tego tytułu, uznając że było ono bezprzedmiotowe. Skarżący wskazał także, że na skutek wniesionej przez niego w dniu 29 sierpnia 2012 r. skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości i ustalenia odszkodowania z tego tytułu, WSA we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z dnia 23 stycznia 2013 r. (sygn. akt II SAB/Wr 38/12) uznał, że w przedmiotowym postępowaniu, w okresie do dnia 23 stycznia 2013 r. wystąpiła przewlekłość, jednakże nie miała ona cech rażącego naruszenia prawa. W wyniku wniesienia kolejnej skargi na przewlekłość postępowania z dnia 23 czerwca 2014 r. WSA we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z dnia 22 października 2014 r. (sygn. akt II SAB/Wr 61/14), odrzucił jego skargę w zakresie dotyczącym przewlekłości postępowania obejmującej okres do dnia 23 stycznia 2013 r. Natomiast skargę w zakresie przewlekłości prowadzonego postępowania obejmującej okres od dnia 23 stycznia 2013 r. oddalił. J. W. zauważył, że dnia 22 października 2014 r., tj. od dnia wydania wyroku w sprawie o sygnaturze II SAB/Wr 61/14, do dnia złożenia skargi, minęło 21 miesięcy, a Wojewoda jak dotąd nie rozstrzygnął sprawy wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania z tego tytułu. Wg. oceny skarżącego, Wojewoda D. przekroczył w przedmiotowej sprawie termin jej załatwienia określony art. 35 § 3 k.p.a. ponad 10-krotnie, co świadczy o przewlekłości postępowania noszącej cechy rażącego naruszenia prawa. Zaznaczył również, że w dniu 24 marca 2016 r. złożył do Ministra Infrastruktury i Budownictwa, zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania. Do dnia złożenia skargi Minister nie wydał stosownego postanowienia, jak również Wojewoda D. nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. W przekazanej Sądowi wraz aktami sprawy odpowiedzi na skargę, Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie. Powołując się na wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2013 r. i z 22 października 2014 r. stwierdził, że co do oceny postępowania prowadzonego do dnia 22 października 2014 r. w przedmiotowej sprawie występuje powaga rzeczy osądzonej. W zakresie zaś postępowania prowadzonego po dniu 22 października 2014 r. nie widzi on cech przewlekłości. Na poparcie tej tezy organ przedstawił szereg czynności, które zostały podjęte w toku postępowania począwszy od dnia 22 października 2014 r. Przede wszystkim organ wskazał, że decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania na rzecz J. W. za przejęcie na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr 15/10 i nr 15/20, z uwagi na to, że doręczenie skarżącemu przez Wojewodę D. obligatoryjnego zawiadomienia z dnia 17 listopada 2004 r. o wyznaczeniu terminu do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości z Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad (dalej: GDDKiA), poprzedzającej etap postępowania wywłaszczeniowego i odszkodowawczego, było nieprawidłowe, z tego powodu, że odbiór przesyłki skierowanej do J. W., przebywającego w momencie doręczenia pisma w areszcie śledczym w [...] potwierdziła I. F. - pracownik sekretariatu, a nie osadzony, co było niezgodne z § 104 ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 stycznia 2004 r. w sprawie czynności administracyjnych związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności oraz dokumentowania tych czynności (Dz.U z 2004 r. Nr 15, poz. 142). Po umorzeniu postępowania, pismem z dnia 7 stycznia 2015 r. Wojewoda D. wyznaczył J. W. nowy termin do zawarcia umowy z Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad (dalej GDDKiA) tj. do dnia 15 kwietnia 2015 r. Pismem z dnia 23 lutego 2015 r. GDDKiA przedstawił skarżącemu ofertę nabycia jego nieruchomości a w dniu 11 marca 2015 r. pełnomocnik GDDKiA zaprosił skarżącego do kancelarii notarialnej na podpisanie umowy sprzedaży, w dniu 13 kwietnia 2015 r. W związku z tym, że nie doszło do zawarcia ww. umowy w przepisanym terminie, z uwagi na niestawiennictwo skarżącego (co wynika z aktu notarialnego sporządzonego dnia 13 kwietnia 2015 r. przez notariusza M. A., Repetytorium A nr [...]), wnioskiem z dnia 8 maja 2015 r. GDDKiA wystąpił do Wojewody D. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr 15/10 i 15/20. Z uwagi na braki formalne wniosku (tj. brak wskazania powierzchni całej nieruchomości oraz części nieruchomości objętej wnioskiem o wywłaszczenie; brak wskazania dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości i stanu jej zagospodarowania; brak załączenia wypisu i wyrysu z planu miejscowego, a w przypadku jego braku, decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego; brak załączenia mapy z rejestrem nieruchomości objętych wnioskiem o wywłaszczenie; brak załączenia odpisu z księgi wieczystej przedstawiającej aktualny stan wpisów w księdze wieczystej) Wojewoda wezwał GDDKiA do ich uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wobec nie uzupełnienia barków wniosku w zakreślonym terminie, Wojewoda zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. pozostawił wniosek bez rozpatrzenia o czym zawiadomił stronę pismem z dnia 16 września 2015 r. w związku ze spóźnionym uzupełnieniem braków (GDDKiA otrzymał wezwanie dnia 28 maja 2015 r. braki zostały zaś uzupełnione 27 sierpnia 2015 r.). Kolejny wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego i ustalenie odszkodowania w odniesieniu do nieruchomości skarżącego, GDDKiA zawarł w piśmie z dnia 28 września 2015 r. W dniu 19 października 2015 r. Wojewoda zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego na podstawie art. 15 ust. 1 i art. 16 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst. jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 2031 ze zm., dalej: specustawa drogowa), w stosunku do części nieruchomości położonej na terenie gminy N., oznaczonej geodezyjnie jako działki nr 15/10 i nr 15/20, AM 1, obręb C., o pow. łącznej 3,1516 ha. Jednocześnie organ wezwał: Skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających sposób zagospodarowania nieruchomości oznaczonych geodezyjnie jako działka nr 15/10 i nr 15/20 na dzień [...] r. oraz GDDKiA do wskazania właścicieli nieruchomości (w latach 1996 - 1998) sąsiadujących z częścią nieruchomości położonej w gminie N., oznaczonej ewidencyjnie jako działka 15/10 i 15/20. Wezwania zobowiązywały strony do przedłożenia stosownej dokumentacji w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma. W dalszej części Wojewoda szczegółowo omówił podejmowane w sprawie czynności procesowe po dacie wszczęcia podstępowania do dnia wniesienia skargi. Podsumowując stwierdził, że wskazany wyżej tok czynności nie uzasadnia w żaden sposób możliwości uznania, że postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły. Wojewoda D. dodał, że decyzją z dnia [...] r. uprzednio prowadzone postępowanie zostało umorzone, czego Skarżący nie kwestionował. Stwierdził również, że sprawa wywłaszczenia nieruchomości oznaczonych geodezyjnie jako działka nr 15/10 i nr 15/20 jest aktualnie rozpatrywana w ramach nowego postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 15 ust. 1 i art. 16 specustawy drogowej w związku z wniosek GDDKiA z dnia 28 września 2015 r., a za wcześniej prowadzone czynności poza orzecznicze przez GDDKiA, tj. za nieudaną próbę zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości Skarżącego, nie ponosi odpowiedzialności. Wyjaśnił także, że w toku postępowania podejmował wszelkie czynności mające na celu rzetelne ustalenie stanu zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości na dzień [...] r., korzystając z licznych środków dowodowych, takich jak: wyjaśnienia stron, zeznania świadków czy dowody z dokumentów. Wojewoda dodał, że zasada szybkości postępowania administracyjnego nie może zwolnić organ z obowiązku wnikliwego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z realizacją zasady prawdy obiektywnej, z poszanowaniem spornych interesów stron, jak i z poszanowaniem zasady szybkości i ekonomii postępowania. Organ wskazał także, że w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie wyznaczał nowy termin jej załatwienia oraz podawał przyczynę zwłoki. Na koniec podał, że sam fakt długotrwale prowadzonego postępowania administracyjnego nie świadczy automatycznie o stanie przewlekłości, ponieważ na ogólny czas trwania postępowania składają się wszelkie działania zmierzające do przeprowadzenia czynności procesowych, jak też zdarzenia losowe. Przy piśmie datowanym na dzień 19 grudnia 2016 r. Wojewoda podał, że nie doszło do zakończenia postępowania i przedstawił czynności podejmowane w sprawie po złożeniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - w skrócie jako "u.p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta, według z art. 3 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a., obejmuje również bezczynność i przewlekłość organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 oraz przewlekłość w przypadku wskazanym w pkt 4a. Wyjaśnić również wypada, że zgodnie z art. 119 pkt 4 u.p.p.s.a w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Ustawodawca postanowił, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 u.p.p.s.a.), przy czym skierowania sprawy do rozpoznania w tym trybie nie uzależnił od woli strony. W niniejszej sprawie zaistniała zatem sytuacja uzasadniająca zastosowanie trybu uproszczonego. Na wstępie rozważań odnoszących się do istoty sprawy, zauważyć należy, że granice kontroli sądowej zarzucanej przez skarżącego przewlekłość postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działki nr 15/10 i 15/20, ograniczone zostały datą 22 października 2014r. - na co zresztą wskazuje autor skargi. Nie jest to bowiem pierwsza skarga J. W. na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w przedmiocie wywłaszczenia ww. nieruchomości. W efekcie wcześniej wniesionych skarg, prawomocnym wyrokiem o sygn akt II SAB/Wr 39/12 WSA we Wrocławiu ocenił już przewlekłość postępowania od 8 listopada 2005 r. do dnia 23 stycznia 2013 r., zaś prawomocnym wyrokiem o sygn.akt II SAB/Wr 61/14 oceniał przewlekłość od dnia 24 stycznia 2013 r. do dnia 22 października 2014 r. Tym samym w obecnym postępowaniu kontrola sądowa może objąć okres od dnia 23 października 2014 r. Wyjaśnić zatem należy, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy wówczas, gdy organ wprawdzie nie pozostaje w bezczynności, tj. nie przekroczył 3 ustawowych lub ustalonych terminów jego zakończenia, ale postępowanie prowadzone jest zbyt długo bez uzasadnionych względów, na przykład z powodu podejmowania czynności w znacznych odstępach czasu lub bezzasadnego korzystania przez organ z możliwości wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy, bądź wyznaczenia zbyt długiego terminu zakończenia postępowania, niewynikającego z toku postępowania i konieczności dokonywania potrzebnych do zakończenia sprawy czynności procesowych. Innymi słowy, o przewlekłości postępowania przed organem administracji można mówić, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez organ, a także stopnia zawiłości sprawy i postawy samej strony. Podobnie przewlekłość postępowania zdefiniował Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazał, że z przewlekłością postępowania, która narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (postanowienie z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPP 5/10, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Można więc przyjąć, że przewlekłe prowadzenie postępowania zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie można organowi administracji skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia czy nawet zarzut mnożenia przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 549/13, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli chodzi o terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym, to należałoby powiedzieć, że zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Po myśli art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Kierując się powyższymi kryteriami, Sąd dokonał zatem oceny przebiegu postępowania prowadzonego przez Wojewodę po dniu 23 października 2014 r. Z doręczonych Sądowi akt sprawy wynika, że bezpośrednio po wydaniu wyroku z dnia 22 października 2014 r. organ zwrócił się do Sądu o wypożyczenie akt sprawy w celu kontynowania postępowania. W związku z powyższym, pismem z dnia 30 października 2014 r. zawiadomił strony o nowym terminie załatwienia sprawy do dnia 31 grudnia 2014r. W dniu 17 listopada 2014 r. wpłynęło pismo skarżącego w którym zarzucił on, brak podstaw do wszczęcia w 2005 r. postępowania wywłaszczeniowego, który skutkuje jego bezprzedmiotowością. W tych okolicznościach, kontynuując postępowanie (pomimo trwającego postępowania kasacyjnego przed NSA), organ rozpoznał wniosek i decyzją z dnia [...] r. umorzył prowadzone od 2005 r. postępowanie w sprawie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania za opisane na wstępie nieruchomości. Wojewoda wskazał, że ze względu na brak skutecznego wyznaczenia terminu do zawarcia umowy z GDDKiA o przejęcie nieruchomości, na etapie poprzedzającym wywłaszczenie (co wynika z braku prawidłowego doręczenia skarżącemu zawiadomienia o wyznaczeniu tego terminu), nie zostały spełnione przesłanki do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Decyzja ta doręczona została skarżącemu 30 grudnia 2014 r. i wobec nie wniesienia środka zaskarżenia stała się ostateczna. Tym samym zakończone zostało postępowanie administracyjne wszczęte w 2005 r. W ocenie Sądu tym okresie bezsprzecznie nie wystąpiła przewlekłość postępowania. Wyznaczenie przez Wojewodę terminu załatwienia sprawy do 31 grudnia 2014 r. uzasadniał fakt, że w związku z niezakończonym postępowaniem sądowym toczącym się na skutek wniesionych przez stronę skarg na przewlekłość, organ podjął czynności dla uzyskania akt administracyjnych sprawy występując do Sądu o ich wypożyczenie. Rozstrzygnięcie kończące postępowanie wydane zostało przed upływem zakreślonego przez organ terminu i niezwłocznie po zgłoszonym przez stronę żądaniu umorzenia postępowania. Tym samym stwierdzić należy, że w okresie objętym kontrolą sądu tj od 23 października 2014 r. zawisłe od 2005 r. postępowanie zostało zakończone do dnia [...] r., bez zbędnej zwłoki. Po tej dacie, aż do dnia 1 października 2015 r. (data wpływu skutecznie złożonego wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego) Wojewoda nie prowadził postępowania administracyjnego w sprawie w sprawie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości. W tym czasie podejmowane były bowiem czynności, wymagane ustawą, zmierzające do nabycia tych nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej. W tym celu Wojewoda niezwłocznie, bo już 7 stycznia 2015 r. wyznaczył stronom termin do zawarcia umowy. Dopiero bowiem nie zawarcie umowy w wyznaczonym terminie uprawnia określone ustawą podmioty do zainicjowania postępowania wywłaszczeniowego. Zaznaczyć zatem należy, że skoro po wydaniu decyzji z dnia 31 grudnia 2014 r. o umorzeniu postępowania do dnia 1 października 2015 r. nie toczyło się postępowanie administracyjne ze względu na brak skutecznego wniosku, koniecznego dla jego wszczęcia - co wynikało ze wskazanego jako podstawa prowadzonego postepowania art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych) to powyższy okres, nie może być objęty kontrolą pod kątem przewlekłości postępowania. Zarzut przewlekłości może być bowiem podnoszony tylko w stosunku do trwającego już postępowania administracyjnego zainicjowanego przez organ z urzędu lub też na wniosek strony. Skoro w tym czasie nie toczyło się postępowanie jurysdykcyjne brak postaw do uwzględniania tego okresu przy badaniu zarzutu przewlekłości. Jak zaś wskazano, skuteczny wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego złożony został przez GDDiKA dopiero w dniu 1 października 2015 r. i od tego momentu rozpoczyna się kolejny okres, który może być objęty kontrolą sądową pod kątem przewlekłości postępowania. W tym zaś okresie organ w dniu 19 października 2015 r zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego na podstawie art. 15 ust. 1 i art. 16 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U Nr 80, poz. 721 ze zm.) w dniu. Jednocześnie w zawiadomieniu tym wezwał strony - w tym skarżącego - do złożenia wyjaśnień i stosownych dowodów koniecznych dla ustalenia stanu zagospodarowania nieruchomości gruntowych objętych postępowaniem wywłaszczeniowym na dzień [...] r. w terminie 14 dni. W reakcji na to wezwanie, w dniu 6 listopada 2015 r. wpłynęło pismo GDDKiA z dnia 3 listopada 2016r. w którym wnioskodawca przedstawił informacje dotyczące właścicieli nieruchomości sąsiadujących z działkami objętymi wywłaszczeniem. Odpowiedź skarżącego, zawierająca oświadczenie co do stanu nieruchomości na dzień [...] r. wraz z wnioskiem o przesłuchanie R. W., datowana na dzień 5 listopada 2015 r. wpłynęła dopiero w dniu 27 listopada 2015 r. W tej samej dacie, organ wystąpił do Lasów Państwowych oraz do Burmistrza Gminy N. o udzielenie informacji na temat stanu zagospodarowania działek objętych postępowaniem, na dzień [...] r. Odpowiedzi od tych organów wpłynęły odpowiednio dnia 10 i 16 grudnia 2015 r. Pismem z dnia 18 grudnia 2015 r. Wojewoda zawiadomił strony postępowania o wyznaczonym na dzień 18 stycznia 2016 r. terminie i miejscu przeprowadzenia dowodów. W tym samym piśmie wyznaczył też nowy termin załatwienia sprawy do 31 marca 2016 r. Wystąpił także do Wojewody M. o przesłuchanie R. W.. W dniu 18 stycznia 2016 r. w C., przeprowadzono dowód z przesłuchania świadków na okoliczność stanu zagospodarowania nieruchomości na dzień [...] r. Skarżący nie brał udziału w tych czynnościach a dwóch świadków nie stawiło się ze względu na stan zdrowia. Przesłuchano jednego świadka. W dniu 2 marca 2016 r. organ zawiadomił strony o wyznaczonym na dzień 5 kwietnia 2016 r., kolejnym terminie przeprowadzenia dowodu ze przesłuchania świadków, którzy poprzednio się nie stawili. W dniu 4 marca 2016r. wpłynął protokół z przesłuchania R. W.. Zawiadomieniem z dnia 30 marca 2016 r. Wojewoda poinformował strony, że sprawa zostanie załatwiona w terminie do dnia 31 lipca 2016 r. W dniu 5 kwietnia 2016 r. w C. przeprowadzono kolejny dowód z przesłuchania świadków na okoliczność zagospodarowania na dzień [...] r. działek objętych wywłaszczeniem. Po ustaleniu nowych okoliczności faktycznych Wojewoda wezwał GDDKiA do dostarczenia dokumentacji rozbiórkowej budowli posadowionej na części wywłaszczonej nieruchomości (pismo z dnia 27 kwietnia 2016 r.). Po uzyskaniu odpowiedzi na to wezwanie (pismo z dnia 16 maja 2016 r.) wystosował do wnioskodawcy kolejne wezwanie do wskazania, rodzaju prac jakie wykonano na działkach w związku z budową autostrady (pismo z dnia 3 czerwca 2016 r.). GDDKiA udzieliła w tym zakresie wyjaśnień pismami z dnia 24 czerwca 2016 r. oraz pismem z dnia 29 czerwca 2016 r. W dniu 1 sierpnia 2016 r. Wojewoda zawiadomił strony o nowym terminie załatwienia sprawy do dnia 31 października 2016 r., co uzasadnił koniecznością ustalenia stanu faktycznego nieruchomości na dzień [...] r., sporządzenia nowego operatu szacunkowego oraz przeprowadzenia obligatoryjnej rozprawy administracyjnej. Jednocześnie organ podjął czynności zmierzające do sporządzania operatu szacunkowego określającego wartość wywłaszczonych działek. W dniu 11 sierpnia 2016 r. wpłynęła skarga J. W. na przewlekłość postępowania kierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z informacji przekazanych przez organ przy piśmie z dnia 19 grudnia 2016 r. wynika, że mimo wniesienia skargi, postepowanie nadal było kontynuowane. W dniu 2 listopada 2016 r. przedłużono termin załatwienia sprawy do dnia 31 grudnia 2016r. ze względu na konieczność uzyskania operatu szacunkowego po przeprowadzaniu procedury zamówień publicznych. Protokolarny odbiór operatu nastąpił w dniu 29 listopada 2016 r. W tym samym dniu organ przekazał kopię operatu stronom, zakreślając termin 14 dni na wypowiedzenie się w sprawie. Pismem z dnia 15 grudnia 2016 r. zawiadomiono strony o wyznaczeniu obligatoryjnej rozprawy na dzień 16 stycznia 2017 r. oraz wskazano nowy termin załatwienia sprawy na dzień 31 stycznia 2017 r. Oceniając opisany przebieg postępowania, Sąd w składzie orzekającym nie dopatrzył się symptomów przewlekłości postępowania. Nie można bowiem pomijać, wysokiego stopnia skomplikowania prowadzonego postępowania, które dotyczy przymusowego przejęcia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości pod budowę autostrady płatnej na mocy decyzji która stała się ostateczna w 1998 r. i ustalenia z tego tytułu słusznego odszkodowania. Specyfika postępowania odszkodowawczego wymagała od organu dokonywania ustaleń stanu faktycznego zagospodarowania nieruchomości w określonej dacie - tak jak w niniejszej sprawie na [...] r. – co zresztą wynikało z zaleceń Sądu we wcześniej prowadzonym postępowaniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2010 r. (sygn. akt I SA/Wa 466/10) ale zachowujących nadal aktualność. Znaczna odległość czasowa, zmiany jakie od tej daty zaistniały w zagospodarowaniu przedmiotowego gruntu w związku z wybudowaniem na nim autostrady, stanowiły niewątpliwie utrudnienie w ustaleniu powyższej okoliczności. Organ zmuszony więc był i zobligowany – zgodnie z wymogami art.6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - do podejmowania czynności zmierzające do ustalenia stanu nieruchomości w 1998 r. korzystając z wszelkich możliwych środków dowodowych, w tym: przesłuchania świadków - co ze względu na ich wiek i stan zdrowia okazało się utrudnione; wzywania stron do wyjaśniania nowych okoliczności o których zyskiwał wiedzę w toku postępowania. W niniejszej sprawie organ z tych środków korzystał i należy je uznać za czynności konieczne i celowe - nie zaś za czynności pozorowane. Dodatkowo wypada zauważyć, że inicjatywa dowodowa w postępowaniu służy nie tylko organowi, ale i stronom (z czego skarżący także korzystał), do czego oczywiście ma prawo, ale czym - nolens volens - również przyczynia się do przedłużenia postępowania. Wszystkie te czynności należy uznać za konieczne dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania. Nie można także pomijać obowiązku obligatoryjnego zasięgnięcia przez organ opinii biegłego (rzeczoznawcy majątkowego), która ma przybrać postać operatu szacunkowego - wysoce specjalistycznej i sformalizowanej postaci opinii biegłego. Nie bez znaczenia jest także ustawowy wymóg obligatoryjnego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej przed wydaniem decyzji. To wszystko ma wpływ na przebieg i tempo postępowania i skutkuje tym, że postępowania o wywłaszczenie, ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomości trwają zwykle dłużej niż "klasyczne" postępowania administracyjne, a czas ich trwania bywa w efekcie zbliżony do czasu trwania postępowań przed sądami cywilnymi. W ocenie Sądu czynności podejmowane przez organ pod dniu 23 października 2014r. zmierzały bezpośrednio do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że okresie w którym skarżący zarzuca Wojewodzie przewlekłość postępowania, doszło do zakończenia ostateczną decyzją wydaną do dnia [...] r. postępowania prowadzonego od 2005 r. Do dnia 1 października 2015 r. nie toczyło się zaś postępowanie w sprawie, ze względu na brak wniosku uprawnionego podmiotu o jego wszczęcie. W okresie tego "zastoju" Wojewoda wykonywał zresztą czynności, do który zobowiązany był ustawą, wyznaczając stronom termin do zawarcia umowy nabycia nieruchomości. Wyczerpanie trybu ofertowego nabycia nieruchomości jest bowiem warunkiem zainicjowania postępowania wywłaszczeniowego. Do wszczęcia tego postępowania nie mogło też dojść z urzędu, gdyż jak wynika z przepisów wskazanych przez organ jako podstawa prowadzonego postępowania (art. 15 i art. 16 specusatwy drogowych) których prawidłowości stosowania Sąd w niniejszym postępowaniu nie bada, wymagany był wniosek pochodzący od uprawnionego podmiotu. W tym przypadku, jeżeli wniosek GDDKiA z dnia 8 maja 2015 r. dotknięty był brakami formalnymi, których mimo wezwania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. podmiot ten nie uzupełnił, to nie mógł on wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania. W konsekwencji dla prowadzonej obecnie kontroli, omawiany okres ma takie znaczenie, że nie rzutuje na ocenę przewlekłości postępowania. Natomiast po wszczęciu postępowania, w związku z wnioskiem GDDKiA z dnia 1 października 2015 r. podejmowanym przez organ czynnościom nie można im prima facie przypisać cech zbędności czy pozorności. Terminy pomiędzy poszczególnymi czynnościami procesowymi jak też wyznaczane przez organ terminy załatwienia sprawy uzasadnione były potrzebami postępowania, stopniem skomplikowania sprawy i nie były nadmiernie wydłużane. Nie sposób zatem uznać, aby w okresie od dnia 23 października 2014 r. do 1 grudnia 2014 r. a następnie po dniu 1 października 2015 r. organ działał bez należytej staranności, czy też aby podejmował czynności (w tym dowodowe) pozbawione dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Nie można też skutecznie zarzucić organowi mnożenia czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Nadto Sąd stwierdził, że postępowanie prowadzone jest przez organ obiektywnie długo, lecz bynajmniej nie z powodu podejmowania przez organ czynności w znacznych odstępach czasu lub bezzasadnego korzystania przez organ z możliwości wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy. Przeciwnie, zdaniem Sądu, czynności organu były prawidłowe i nie można stwierdzić aby w analizowanym przez Sad okresie - do dnia wydania niniejszego wyroku, postępowanie było prowadzone przez Wojewodę D. w sposób przewlekły. Z tych względów skargę w tym zakresie należało oddalić, o czym na mocy art. 151 u.p.p.s.a. orzeczono w sentencji wyroku.