II OSK 2293/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-04-02
Skład orzekający: Barbara Adamiak, Zdzisław Kostka, Małgorzata Jarecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku gospodarstwa rolnego, którego powierzchnia przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie, można odstąpić od stosowania zasady dobrego sąsiedztwa przy ustalaniu warunków zabudowy dla zabudowy zagrodowej, nawet jeśli nowa zabudowa znajduje się na innej działce niż budynek mieszkalny i tradycyjne obejście?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że w przypadku gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej średnią gminną, można odstąpić od zasady dobrego sąsiedztwa przy ustalaniu warunków zabudowy dla zabudowy zagrodowej, zgodnie z art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd przyjął funkcjonalne rozumienie gospodarstwa rolnego jako całości produkcyjnej, dopuszczając możliwość składania się z wielu działek, nawet oddalonych od siebie, jeśli są one wykorzystywane w ramach jednego gospodarstwa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy G. o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie obory i innych obiektów inwentarskich w zabudowie zagrodowej. Skarżący kwestionował m.in. możliwość zastosowania zabudowy zagrodowej na wskazanej działce, zarzucał naruszenie zasady dobrego sąsiedztwa oraz procedury administracyjnej, w tym brak uwzględnienia jego interesu jako sąsiada oraz wadliwość decyzji środowiskowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 2 kwietnia 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka Protokolant: asystent sędziego J. S. po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 214/17 w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 30 stycznia 2017 r. nr ... w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 214/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 30 stycznia 2017 r. nr ... w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że z wyłączeniem wymogu zachowania zasady dobrego sąsiedztwa (art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) wiąże się brak potrzeby wyznaczania wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do terenu inwestycji oraz linii zabudowy. Oba te elementy wchodzą bowiem w skład wymagań dla nowej zabudowy dostosowujących ją do zabudowy sąsiedniej w celu realizacji zasady dobrego sąsiedztwa, co wynika wprost z art. 61 ust. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z treści rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2003 r. poz. 164).
Decyzją z dnia 16 grudnia 2016 r. (Nr ...) Wójt Gminy G. działając na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, po rozpoznaniu wniosku S. Z., orzekł o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego – obory o obsadzie 150 DJP wraz z podziemnymi kanałami na gnojowicę o pojemności 1650 metrów sześciennych, zbiornika na nieczystości bytowe o pojemności 9,5 metrów sześciennych oraz dwóch silosów zbożowych o pojemności 16 ton każdy, w zabudowie zagrodowej na części działki o numerze ewidencyjnym ... w obrębie K., gmina G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia 30 stycznia 2017 r. (nr ...) orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej.
Sąd stwierdził, że w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy organy administracji obu instancji prawidłowo uznały, iż spełnione zostały warunki do wyłączenia wymogu zachowania zasady dobrego sąsiedztwa przy realizacji inwestycji zaplanowanej w ramach zabudowy zagrodowej z uwagi na większą od średniej w gminie powierzchnię gospodarstwa rolnego inwestora. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutowi skarżącego teren inwestycji – część działki inwestora o numerze ... położonej w obrębie K., gmina G., jako że jest nieruchomością rolną i stanowi składnik gospodarstwa rolnego wnioskodawcy, jest obszarem, na którym można realizować zabudowę zagrodową.
Zdaniem Sądu siedlisko może tworzyć więcej niż jedna działka w znaczeniu wyodrębnienia geodezyjnego a związanie gospodarstwa rolnego z zabudową należy rozumieć funkcjonalnie, przyjmując cywilistyczne rozumienie gospodarstwa rolnego jako pewnej całości produkcyjnej. Podważanie zagrodowego charakteru planowanej zabudowy stwierdzeniem, iż przewidziana lokalizacja wykracza poza obręb istniejącego siedliska wnioskodawcy, nie może być oderwane od faktu, że wnioskodawca jest rolnikiem a rodzaj zabudowy, ściśle przecież związany z produkcją rolną (hodowla krów) nie zmieni rolniczego przeznaczenia gruntów, na których wnioskodawca planuje zlokalizować zabudowę. Wynikająca z akt administracyjnych okoliczność sklasyfikowania gruntów objętych granicami inwestycji jako łąki (ŁV) i sad – grunty orne (S-R V), nie powinna pozostawiać wątpliwości, że na gruntach tych może być zrealizowana wyłącznie zabudowa o charakterze zagrodowym, gdyż tylko taki rodzaj zabudowy gruntu rolnego nie zmieni rolniczego przeznaczenia gruntu. Do gruntów rolnych zalicza się bowiem – z mocy art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych – grunty pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie do produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno – spożywczemu.
Sąd wskazał, że z akt administracyjnych wynika, iż inwestor prowadzi gospodarstwo rolne, którego powierzchnia zdecydowanie przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie G., wynoszącą – jak podał organ a czego nie kwestionował skarżący – ... ha. Tymczasem powierzchnia gruntów rolnych użytkowanych przez wnioskodawcę przekracza ... ha. Do akt administracyjnych zostały włączone dokumenty potwierdzające wielkość gruntów rolnych wnioskodawcy w postaci kopii wypisów z rejestru gruntów oraz kopii umów dzierżawy. Podniesiona przez skarżącego na rozprawie okoliczność braku wiarygodności tych wypisów z rejestru gruntów, które zostały opatrzone adnotacją, iż służą wyłącznie do celów szkoleniowych, nie podważa ustalenia organów, że wielkość gospodarstwa rolnego wnioskodawcy jest wyższa niż średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w gminie G. albowiem z samych dwóch wypisów z rejestru gruntów opatrzonych klauzulą "przeznaczone do dokonywania wpisu w księdze wieczystej" wynika, iż powierzchnia gruntów rolnych nimi objętych a wchodzących w skład gospodarstwa rolnego wnioskodawcy jest większa niż ... ha, gdyż wynosi ... ha (grunty działki o numerze ... oraz działek dzierżawionych od Agencji Nieruchomości Rolnych – ..., ... i ...). Zauważyć przy tym należy, że miejsce zaplanowanej inwestycji (część działki o numerze geodezyjnym ...) zostało zlokalizowane na wprost działki inwestora o numerze ..., gdzie zlokalizowany jest budynek mieszkalny inwestora i tradycyjne obejście gospodarskie. Bliskość dotychczasowej zabudowy zagrodowej i zabudowy inwentarskiej teraz zaplanowanej (przez drogę) wzmacnia funkcjonalny związek obu zabudów, służebnych dla produkcji rolniczej wnioskodawcy.
Sąd uznał, że z oczywistym w okolicznościach sprawy wyłączeniem wymogu zachowania zasady dobrego sąsiedztwa (przesłanki z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) wiąże się brak potrzeby wyznaczania wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do terenu inwestycji oraz linii zabudowy. Oba te elementy wchodzą bowiem w skład wymagań dla nowej zabudowy dostosowujących ją do zabudowy sąsiedniej w celu realizacji zasady dobrego sąsiedztwa, co wynika wprost z art. 61 ust. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z treści Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2003 r. poz. 164). Szczegółowa lokalizacja budynków i budowli objętych zamierzeniem rolnika znajdzie odzwierciedlenie w projekcie budowlanym i będzie podlegała ocenie organu architektoniczno-budowlanego. Z uwagi na zaliczenie przedsięwzięcia do potencjalnie mogących znacząco oddziaływać na środowisko (czego wyrazem jest dołączona do wniosku decyzja środowiskowa) skarżący jako bezpośredni sąsiad planowanego przedsięwzięcia będzie mógł wykazywać status strony postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę a w konsekwencji będzie mógł w tym postępowaniu kwestionować zgodność szczegółowych rozwiązań projektu z przepisami odrębnymi, dotyczącymi usytuowania obiektu budowlanego, w tym odległości zabudowy od granic nieruchomości inwestora oraz odległości od granic pasa drogowego.
W ocenie Sadu nie były trafne pozostałe zarzuty skargi. Zarzutowi zlokalizowania inwestycji na gruntach leśnych przeczy oznaczenie użytków rolnych na mapie z terenem objętym granicami inwestycji. Ta część działki o numerze ..., która została objęta granicami inwestycji, nie zawiera oznaczenia jako grunty leśne (jest to łąka i sad – grunty orne) Pamiętać należy, że w postępowaniu o warunki zabudowy organ nie może samodzielnie przeprowadzać ustaleń co do klasyfikacji gruntu albowiem związany jest oznaczeniem gruntu zawartym w ewidencji gruntów (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 5 kwietnia 2012 r. sygn. II SA/Bk 132/12). Rolny lub leśny charakter gruntów, jako jego wykorzystywanie na takie cele, zapisywany jest w ewidencji gruntów jako użytek gruntowy należący do odpowiedniej grupy użytków rolnych lub gruntów leśnych oraz zadrzewionych i zakrzewionych (art. 20 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Dane zaś z ewidencji gruntów, objęte domniemaniem ich aktualności, stanowiące z mocy art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, między innymi podstawę planowania przestrzennego i oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, są wiążącym inne organy źródłem informacji o charakterze nieruchomości, mającym walor dokumentu urzędowego. Twierdzenie skarżącego, że w granicach terenu planowanej inwestycji jest las, jest gołosłowne.
Niezasadne były zdaniem Sądu zarzuty dotyczące naruszenia procedury poprzedzającej wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Sąd zauważył, że uchylenie przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa procesowego następuje wówczas, gdy naruszenie to mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Zatem, w ocenie Sądu, dla skuteczności takiego zarzutu nie wystarczy wskazanie, że do naruszenia procedury doszło ale konieczne jest jednoczesne wykazanie, że naruszenie to mogłoby mieć wpływ na treść podjętej decyzji. Skarżący zarzucając brak powiadomienia go przez organ o uzupełnieniu wniosku przez inwestora, pomija okoliczność, że był powiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie a o uzupełnieniu wniosku powziął wiedzę przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, gdy został w trybie art. 10 k.p.a. powiadomiony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości ustosunkowania się do niego. Z materiałem dowodowym skarżący się zapoznał czego potwierdzeniem jest pismo skarżącego z dnia 15 listopada 2016 r., w którym jednak na zarzucone skargą uchybienia proceduralne organu I instancji w postępowaniu o warunki zabudowy skarżący się nie powoływał, zarzucając wówczas jedynie bezprawność dołączenia do akt decyzji środowiskowej Wójta Gminy G., którą wydano z naruszeniem zasady czynnego udziału strony, tj. art. 10 k.p.a. Akta administracyjne sprawy o warunki zabudowy nie wskazują na naruszenia zasady czynnego udziału strony w kontrolowanym teraz postępowaniu. W nim skarżący miał zapewnione uczestnictwo, wiedział o wszczęciu postępowania i został powiadomiony o jego zamknięciu i możliwości odniesienia się do całości materiału dowodowego. Organ nie musiał zawiadamiać odrębnie skarżącego o wystąpieniu do organów uzgadniających o uzgodnienie decyzji albowiem w postępowaniu uzgadniającym prawo do zażalenia służy z mocy art. 53 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wyłącznie inwestorowi, co oznacza, że pozostałe strony postępowania kwestię braku uzgodnień mogą podnosić w odwołaniu od decyzji. W okolicznościach sprawy treść decyzji prawidłowo została poddana uzgodnieniom dwóch organów, tj. organu ochrony gruntów rolnych i organu właściwego w sprawie melioracji wodnych z uwagi na fakt, że grunty terenu inwestycji są wykorzystywane na cele rolne w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie zachodziła potrzeba uzgadniania decyzji z zarządcą drogi, mimo tego że działka o numerze ... przylega do drogi publicznej albowiem w okolicznościach sprawy organ właściwy do wydania decyzji o warunkach zabudowy jest jednocześnie zarządcą drogi, do której przylega teren inwestycji. Działka o numerze geodezyjnym ..., do której przylega działka o numerze ... (teren inwestycji) stanowi bowiem wydzielony pas drogowy drogi gminnej, której właścicielem jest gmina G. Sugestia skarżącego jakoby teren inwestycji był terenem zalewowym czyli zagrożonym powodzią również jest gołosłowne albowiem takie tereny są normatywnie wyznaczane przez regionalne zarządy gospodarki wodnej i dopiero wówczas podlegają obostrzonemu reżimowi zabudowy.
Wnioskodawca mógł skutecznie powoływać się na wydaną przez Wójta Gminy G. dnia 25 czerwca 2016 r. na potrzeby realizacji spornej inwestycji decyzję środowiskową, dołączoną do wniosku albowiem uzyskała ona walor decyzji ostatecznej w dniu 12 lipca 2016 r. a wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, do którego została dołączona decyzja środowiskowa wpłynął do organu w dniu 8 sierpnia 2016 r. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.), wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o warunkach zabudowy terenu. Ostateczną decyzję środowiskową inwestor ma obowiązek dołączyć do wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy stosownie do treści art. 72 ust. 3 wymienionej wyżej ustawy. Decyzje ostateczne objęte są domniemaniem mocy obowiązującej do czasu ich uchylenia lub zmiany w przewidzianym przez ustawę trybie. W postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy nie może być uruchomiony tryb wzruszenia ostatecznej decyzji środowiskowej dołączonej do wniosku o wydanie decyzji o warunki zabudowy. Wójt Gminy G. nie mógł zatem w postępowaniu o warunki zabudowy odnosić się do zarzutów skarżącego skierowanych wobec postępowania środowiskowego czy wobec decyzji środowiskowej. Skarżący chcąc wzruszenia decyzji środowiskowej, winien inicjować przed właściwymi organami inne postępowania nadzwyczajne i dopiero po ich zakończeniu w sposób prowadzący do wyeliminowania decyzji środowiskowej z obrotu prawnego, może podejmować kroki w kierunku eliminacji zaskarżonej teraz do sądu decyzji o warunkach zabudowy.
Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.
W skardze kasacyjnej A. Z. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
Na podstawie art. 174 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie prawa materialnego, tj. ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r. (Dz.U. Nr 80, poz. 717), a mianowicie przepisu art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez błędną wykładnie tego przepisu, z uwagi na nieuwzględnienie wszystkich działek z obszaru analizowanego oraz uznaniu, że inwestycja na działce o nr ewidencyjnym ... jest zgodna z przeznaczeniem terenu jako zabudowa zagrodowa, podczas gdy zabudowa zagrodowa jest to zespół budynków obejmujący wiejski dom mieszkalny i zabudowania gospodarskie, położony w obrębie jednego podwórza, a nie na różnych działkach;
2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez błędne zastosowanie tego przepisu, z uwagi na brak zabudowy zagrodowej na działce o nr ...;
3) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 3 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z naruszeniem zasad wyrażonych w art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego tj. obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez pominięcie części zabudowy w obszarze analizowanym,
4) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 3 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie istniejącego sposobu zagospodarowania w obszarze analizowanym; brak przeprowadzenia wnikliwej analizy funkcji oraz cech zabudowy przedmiotowego terenu skutkujące przyjęciem, iż planowane zamierzenie nie znajduje się w obszarze zabudowy zagrodowej,
5) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 3 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z naruszeniem zasad wyrażonych w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie interesu faktycznego i prawnego skarżących w zestawieniu z zasadą dobrego sąsiedztwa, nieuwzględnienie przez Sąd przepisów powszechnie obowiązującego prawa,
6) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 3 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zw. z naruszeniem zasad wyrażonych w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego, prawnego oraz faktycznego skarżących, poprzez błędne i niepełne ustalenia faktyczne w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie decyzji,
7) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 3 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w z w. z naruszeniem zasad wyrażonych wart. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie interesu faktycznego i prawnego skarżącego zgodnie z zasadami dobrego sąsiedztwa, błędne ustalenia dotyczące warunków i wymagań kształtowania ładu przestrzennego opierające się na niepełnym i niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego, nieuwzględnienie interesu społecznego i prawnego skarżących,
8) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 3 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z naruszeniem zasad wyrażonych w art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wydanie decyzji z niepełnym i niedokładnym ustaleniem stanu faktycznego w jej uzasadnieniu,
9) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 125 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie do czasu rozstrzygnięcia postępowania w zakresie prawidłowości i legalności decyzji środowiskowej, która to miała bezpośredni wpływ na decyzje wydane w niniejszym postępowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie są zasadne. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zarzut naruszenia zasady dobrego sąsiedztwa. Sąd prawidłowo przyjął, że w sprawie zastosowanie miał art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowi "Przepisów ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie". Sąd podzielił stanowisko przyjęte w wyroku z 27 stycznia 2017 r. II OSK 1185/15, że w warunkach tradycyjnych zabudowa zagrodowa łączona była z pojęciem działki siedliskowej oraz położonego w obrębie jej podwórza i tzw. obejścia, ale w chwili obecnej, przy znacznym wzroście powierzchni gospodarstwa rolnego, tego rodzaju gospodarstwa (z usytuowanym na jednym podwórzu budynkiem mieszkalnym i wszystkimi budynkami gospodarczymi) już nie występują powszechnie. Rozwój gospodarstw rolnych pod względem powierzchniowym powoduje, że może się ono składać z wielu działek położonych niekiedy w znacznym oddaleniu od siebie, a jednocześnie mechanizacja procesów agrotechnicznych pozwala mimo to na ich uprawę. Pozwala to na przyjęcie, że nowoczesne gospodarstwo rolne stanowi zorganizowaną całość gospodarczą, nawet jeżeli wchodzące w jego skład grunty rolne bezpośrednio ze sobą nie sąsiadują i są rozrzucone na znacznym terenie". Orzekający skład w sprawie stanowisko to podziela. Nadto należy podkreślić, że działka nr ... położona jest w takiej odległości (oddzielona drogą gminną) od działki siedliskowej, że stanowi z nią funkcjonalną całość.
Wskazane okoliczności faktyczne sprawy dawały w pełni podstawy do zastosowania w sprawie art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nie można opowiadać się za utrzymaniem linii orzecznictwa nie odpowiadającym współczesnym warunkom prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Tym samym nie można uznać za usprawiedliwiony zarzutu zastosowania do art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wykładni funkcjonalnej i na tej wykładni opierając rozumienie pojęcia gospodarstwa rolnego jako pewnej całości produkcyjnej.
Nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postawiony w związku z art. 77 § 1, art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd ocenił zgodność z prawem zaskarżonej decyzji na podstawie materialnoprawnej art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nie można zatem uznać racji wywodzenia naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego z naruszenia zasady dobrego sąsiedztwa (art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Nie jest zatem usprawiedliwiony zarzut naruszenia zasady praworządności (art. 6 kodeksu). Sąd ocenił jako mające podstawę w stanie faktycznym sprawy zastosowanie art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przyjętej wykładni art. 61 ust. 4 nie można zarzucić, że jest błędna, co w konsekwencji czyni zarzut naruszenia zasady praworządności jako niezasadny. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia zasady ogólnej uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 in fine kodeksu postępowania administracyjnego), zasady ogólnej pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego), zasady ogólnej przekonywania (art. 11 kodeksu postępowania administracyjnego). Sąd dokonał oceny zgodności z prawem i w tych granicach wyważenia interesu prawnego wnoszącego o ustalenie warunków zabudowy przy uwzględnieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Skarżący nie wywiódł takiego naruszenia przepisów prawa, które naruszyły jego chroniony interes prawny. Ogólne zarzuty wyprowadzone z racji zastosowania w sprawie art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie uzasadniają naruszenia interesu prawnego i faktycznego skarżącego w sprawie. Podnoszone argumenty co do zgodności z prawem decyzji środowiskowej nie są zasadne. Decyzja administracyjna korzysta z domniemania prawidłowości co oznacza, że obowiązuje w obrocie prawnym, do czasu gdy z tego obrotu w trybie prawnym nie zostanie wyeliminowana. Nie miał zatem Sąd podstaw do stosowania art. 125 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co do zaś zastosowania art. 125 § 1 pkt 2 nie wywiedziono związku ze sprawą.
Nie są zasadne zarzuty naruszenia prawa osób będących właścicielami działek, które nie sąsiadują bezpośrednio z nieruchomością objętą ustaleniem warunków zabudowy. Tylko podmiot, którego prawa procesowe zostały naruszone może stawiać w tym przedmiocie zarzuty, dysponuje bowiem swoimi prawami procesowymi.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest zgodne z przepisami prawa, a przedstawione okoliczności stanu faktycznego sprawy czynią zarzut wadliwej oceny ustalenia tego stanu, z naruszeniem art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, jako niezasadny.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło