VII SA/Wa 2230/18
WyrokWSA w Warszawie2019-04-02
Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Bogusław Cieśla, Tomasz Stawecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy można zmienić ostateczną decyzję administracyjną w trybie art. 155 k.p.a. w zakresie terminu wykonania obowiązków nałożonych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, jeśli termin ten już upłynął, a zmiana ta nie uzyskała zgody wszystkich stron postępowania?Ratio decidendi
Zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 155 k.p.a. jest możliwa tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: zgoda wszystkich stron, brak sprzeciwu przepisów szczególnych oraz przemawianie za zmianą interesu społecznego lub słusznego interesu strony. W przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, która ma charakter związany i nakłada obowiązki w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem, zmiana terminu wykonania tych obowiązków po jego upływie, bez zgody wszystkich stron, nie jest dopuszczalna, gdyż prowadziłaby do legalizacji stanu niezgodnego z prawem i naruszałaby zasadę trwałości decyzji ostatecznych.Stan faktyczny
Skarżąca spółdzielnia mieszkaniowa wniosła o zmianę ostatecznej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2014 r., która nakładała na nią obowiązek wykonania robót budowlanych w określonym terminie w celu doprowadzenia nadbudowy budynku do stanu zgodnego z prawem. Organy administracyjne odmówiły zmiany terminu wykonania obowiązków, wskazując na upływ terminu, brak zgody wszystkich stron postępowania (w tym drugiego inwestora) oraz charakter związany decyzji wydanej na podstawie Prawa budowlanego. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 155 k.p.a., argumentując, że zmiana terminu leży w interesie społecznym i strony, a zgoda drugiego inwestora nie jest konieczna. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), Protokolant spec. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2018 r. znak [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej oddala skargę
1. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "GINB") decyzją z [...] lipca 2018 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego im. [...] w [...], zwanej dalej "skarżącą", utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej "[...] WINB") z [...] maja 2018 r., znak: [...], w której organ odmówił zmiany w trybie art. 155 k.p.a. własnej decyzji z [...] września 2014 r. w przedmiocie wykonania wskazanych robót budowlanych w określonym terminie.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
2. W dniu [...] sierpnia 1994 r. Prezydent Miasta [...] decyzją oznaczoną numerem [...] zatwierdził plan realizacyjny i udzielił skarżącej pozwolenia na nadbudowę segmentu budynku mieszkalnego "A" (segment skrajny) z przeznaczeniem na pomieszczenia biurowe na parceli nr [...] przy ul. [...] w [...].
W 2000 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] (dalej "PINB") powziął wiadomość, że roboty budowlane przy ww. inwestycji są prowadzone w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Dlatego w dniu [...] grudnia 2000 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie realizacji inwestycji polegającej na nadbudowie segmentu "A" ww. budynku mieszkalnego, a [...] stycznia 2001 r. postanowieniem wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 106, poz. 1126, dalej: "pr.bud." wstrzymał prowadzenie ww. robót budowlanych.
Kolejno, [...] kwietnia 2002 r. Prezydent Miasta wydał decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na kontynuację nadbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Ww. pozwolenie na prowadzenie robót budowlanych z [...] kwietnia 2002 r. zostało zmienione przez Prezydenta Miasta [...] lipca 2009 r. poprzez przeniesienie decyzji na J. G. (dalej "drugi inwestor").
W marcu 2010 r. PINB stwierdził istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz pozwolenia na budowę z [...] lipca 2009 r. polegające na zwiększeniu powierzchni tarasu zlokalizowanego od strony elewacji południowej prowadzonej nadbudowy oraz wykonaniu części kubaturowej nad segmentami B, C i D prowadzonej nadbudowy.
W rezultacie, od maja 2010 r. właściwe organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowania na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 pr.bud. Podjęte w tym czasie decyzje były też kontrolowane przez sądy administracyjne i finalnie zostały uchylone.
W kolejnej fazie postępowania PINB decyzją nr [...] z [...] lipca 2014 r. nakazał skarżącej w terminie do [...] maja 2015 r. sporządzić i przedstawić projekt budowlany zamienny nadbudowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługową zlokalizowanego na działce nr [...] w [...]. Przedmiotowy projekt powinien przy tym uwzględniać zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Dodatkowo w terminie do [...] maja 2015 r., w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, skarżąca powinna wykonać rozbiórkę nadbudowy do poziomu tarasu ogrodu nad segmentami B, C, D ww. budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zrealizowanej w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego, nie objętej zatwierdzonym projektem budowlanym, będącym załącznikiem do decyzji z [...] kwietnia 2002 r.
3. W wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji PINB, [...] WINB decyzją z [...] września 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm., dalej "k.p.a.") uchylił w całości decyzję PINB z [...] lipca 2014 r. oraz nałożył na skarżącą obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego nadbudowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego, w szczególności obejmujący rozwiązania dotyczące naprawy przewodów kominowych (spalinowych i wentylacyjnych) znajdujących się nad segmentem "A" ww. budynku mieszkalnego. Nałożony obowiązek skarżąca miała wykonać w terminie do [...] grudnia 2015 r. (a więc o pół roku późniejszym niż określony oryginalnie przez PINB).
Dodatkowo, organ nałożył na skarżącą obowiązek wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie zrealizowanych robót budowlanych na ww. budynku do stanu zgodnego z prawem poprzez: rozbiórkę przedmiotowej nadbudowy do poziomu tarasu ogrodu nad segmentami B, C i D ww. budynku mieszkalnego wielorodzinnego, a także przywrócenie do stanu zgodnego z prawem stropodachu znajdującego się nad segmentami B, C i D. Po dokonaniu rozbiórki nadbudowy segmentów B, C, D skarżąca miała obowiązek wyprowadzenia ponad dach przewodów kominowych (spalinowych i wentylacyjnych) segmentów B, C i D oraz wykonania warstw pokrycia dachowego wraz z odwodnieniem połaci dachu segmentów B, C i D. Wszystkie wskazane roboty budowlana miały być wykonane również w terminie do [...] grudnia 2015 r.
Wskazana decyzja [...] WINB z [...] września 2014 r. była też przedmiotem postępowań sądowoadministracyjnych. Między innymi w wyniku rozpatrzenia skargi na ww. decyzję toczyło się postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt wstrzymał wykonanie decyzji [...] WINB. Następnie jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 3 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 1582/14, oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 września 2017 r., sygn. akt II OSK 123/16, oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA. decyzja z [...] września 2014 r. pozostała więc w obrocie prawnym.
4. Wnioskiem z [...] października 2017 r. (uzupełnionym pismem z [...] listopada 2017 r.) skarżąca wniosła o wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej "k.p.a."). w sprawie zmiany decyzji [...] WINB z [...] września 2014 r. w zakresie terminu wykonania obowiązków nałożonych na skarżącą.
Po rozpatrzeniu ww. wniosku, [...] WINB decyzją z [...] maja 2018 r. odmówił zmiany własnej decyzji z [...] września 2014 r. Organ wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 104 w zw. z art. 155 k.p.a.
Organ pierwszej instancji wyjaśnił przy tym, że w świetle art. 155 k.p.a. zmiana sytuacji prawnej strony może być dokonana wyłącznie na przyszłość, a zatem określone w decyzji uprawnienie ("prawo") lub obowiązek muszą istnieć w dacie ewentualnego dokonywania zmiany. Upływ zastrzeżonego w badanej decyzji terminu nakazanego działania skutkuje przy tym brakiem możliwości zmiany takiej decyzji bez względu na to, którego z elementów rozstrzygnięcia modyfikacja miałaby dotyczyć, tj. terminu czy zakresu obowiązku (uprawnienia).
Ponadto uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. może zajść jedynie wtedy, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewidział, choćby w pewnym zakresie, dyskrecjonalność działaniu organu administracji publicznej.
Przedmiotowa decyzja [...] WINB z [...] września 2014 r. została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 pr.bud. Zatem na podstawie ww. decyzji skarżąca nabyła "prawo" polegające na możności, ale i obowiązku wykonania wskazanych robót i czynności związanych z ww. budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym.
W ocenie organu, ze względu na związany charakter decyzji opartej na art. 51 ust. 1 pkt 3 pr.bud. nie jest możliwe jej uchylenie w trybie art. 155 k.p.a. Organ nadzoru budowlanego może w tym trybie dokonać jedynie zmiany tej decyzji w takim zakresie, w jakim ustawodawca pozostawił organowi pewną dozę dyskrecjonalności, np. w zakresie terminu wyznaczonego do wykonania nałożonego obowiązku.
W rezultacie organ stwierdził, że termin [...] grudnia 2015 r. na wykonanie obowiązków nakazanych w decyzji z [...] września 2014 r. w dniu złożenia przez skarżącą wniosku już upłynął. Wniosek o zmianę decyzji został bowiem złożony [...] października 2017 r. W tym stanie rzeczy organ uznał, że prolongata terminu wykonania nałożonych obowiązków ww. decyzją, a tym samym utrzymanie stanu niezgodności z prawem, nie znajduje uzasadnienia.
Dodatkowo organ wskazał, że skarżąca nie przedstawiła zgód wszystkich stron postępowania. Za zmianą przedmiotowej decyzji w zakresie terminu wykonania robót budowlanych nie przemawia również interes społeczny. W interesie społecznym leży bowiem, aby nakazane czynności i roboty budowlane mające na celu usunięcie stanu niezgodne z prawem, były wykonywane terminowo tzn. w terminie wskazanym w decyzji.
5. Pismem z [...] czerwca 2018 r. skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji [...] WINB z [...] maja 2018 r. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 155 k.p.a. polegające na błędnym ustaleniu przez organ administracyjny, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do zmiany terminu wykonania decyzji [...] Wojewódzkiego WINB z [...] września 2014 r.
6. Po rozpatrzeniu ww. odwołania, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] lipca 2018 r. utrzymał w mocy decyzję [...] WINB z [...] maja 2018 r. Organ odwoławczy wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
GINB wyjaśnił, że zastosowanie dobrodziejstwa art. 155 k.p.a. w rozpatrywanej sprawie stanowiłoby działanie niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie, bądź prowadzące wprost do legalizacji i utrwalenia stanu naruszenia prawa, jak też uniemożliwienia egzekucji decyzji ostatecznej pozostającej w obrocie prawnym. Kłóciłoby się nie tylko z art. 6 k.p.a., ale także z wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadą trwałości decyzji ostatecznej.
Organ stwierdził przy tym, że ze względu na brak zgody wszystkich stron postępowania na zmianę decyzji w zakresie terminu wyznaczonego do wykonania obowiązku nałożonego decyzją objętą wnioskiem, [...] WINB zasadnie odmówił zmiany własnej decyzji z [...] września 2014 r.
W tym kontekście argumenty podnoszone przez skarżącą pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.
7. Nie godząc się z powyższą decyzją, pismem z [...] sierpnia 2018 r. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez orzeczenie o zmianie decyzji [...] WINB z [...] września 2014 r. w zakresie zmiany terminu wykonania obowiązków nałożonych ww. decyzją i określenie ich wykonania na [...] grudnia 2018 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 155 k.p.a. poprzez przyjęcie, że stroną w sprawie, do której skierowane są obowiązki wynikające z decyzji [...] WINB z [...] września 2014 r. jest nie tylko skarżąca, a co za tym idzie, a w konsekwencji, że wymagana jest zgoda pozostałych właścicieli lokali.
Skarżąca podkreśliła, że ze względu na toczące się postępowania sądowoadministracyjne, dopiero po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2017 r. obowiązek skarżącej stał się ostateczny i wymagalny.
Dodatkowo skarżąca oświadczyła, że w jej przekonaniu zgoda drugiego inwestora jako uczestnika postępowania nie jest niezbędna dla zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a., więc stanowisko organu drugiej instancji jest w tym zakresie błędne.
Z przedstawionych powodów za zmianą decyzji [...] WINB przemawia również słuszny interes strony oraz interes społeczny wyrażający się w interesie wszystkich mieszkańców przedmiotowego budynku mieszkalnego.
8. Odpowiadając w dniu [...] września 2018 r. na ww. skargę organ drugiej instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ stwierdził, że przesłanki, którymi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji zostały wskazane w jej uzasadnieniu, a zarzuty podniesione przez skarżącą pozostają bez wpływu na treść wydanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
9. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) zadanie Sądu jest ściśle określone: Sąd ma dokonać kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
W związku z tym, Sąd ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, jeśli stwierdzi, że niewątpliwie doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, lub doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nakazuje to art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.". Sąd ma też obowiązek stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia jeśli akt taki jest dotknięty którąkolwiek z wad określonych w art. 156 k.p.a. Natomiast w przypadku niestwierdzenia wskazanych postaci naruszenia prawa przez organ administracji, skarga podlega oddaleniu.
Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
10. Rozważania w niniejszej sprawie należy zatem poprzedzić wskazaniem, że w trybie określonym w art. 155 k.p.a. nie można wzruszyć wszystkich decyzji ostatecznych, a jedynie te rozstrzygnięcia, które spełniają określone w ustawie warunki. Wskazany tryb ma bowiem charakter postępowania nadzwyczajnego, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania zwyczajnego - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy (np. czy względy prawne bądź techniczne uzasadniają wykonanie określonych robót budowlanych przy budynku, czy też nie), lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za jej zmianą bądź uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Należy przy tym pamiętać, że omawiany tryb zmiany ostatecznej decyzji administracyjny stanowi też wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych, a zatem przepis regulujący takie postępowanie powinien być interpretowany ściśle lub zwężająco, ale nie rozszerzająco, nawet gdyby oczekiwała bądź żądała tego strona. Wymaga tego przyjęta w polskiej kulturze prawnej zasada, że przepisów ustanawiających wyjątki nie można rozszerzająco interpretować (exceptiones non sunt extendendae).
11. W związku z powyższym organ administracji, do którego wpłynął wniosek skarżącej spółdzielni mieszkaniowej o zmianę decyzji [...] WINB z [...] września 2014 r. miał obowiązek uzależnić rozstrzygnięcie od tego, czy w realiach sprawy spełnione są łącznie następujące przesłanki wymienione w art. 155 k.p.a.: (1) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, (2) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji, a także (3) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że nie ma podstaw do zmiany przedmiotowej decyzji z [...] września 2014 r., przeciwnie: wszystkie trzy przesłanki wyraźnie nie są spełnione. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Sąd znajduje dla takiego rozstrzygnięcia następujące argumenty.
Po pierwsze, organy administracyjne właściwe w sprawie stwierdziły, że na zmianę terminu wykonania obowiązków przewidzianych w decyzji [...] WINB z [...] września 2014 r. nie wyraził zgody jeden z mieszkańców budynku mieszkaniowego, nazywany tu "drugim inwestorem". Jak wynika z akt sprawy nowemu inwestorowi przysługują prawa rzeczowe do niektórych spośród tych części budynku mieszkalnego, które mają być przedmiotem robót budowlanych określonych w przedmiotowej decyzji. Postępowania administracyjne prowadzone w sprawie odstępstw od projektu budowlanego w latach 2010 – 2014 doprowadziły do wykluczenia drugiego inwestora spośród podmiotów, które miałyby być adresatami decyzji nadzorczej nakazującej wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenie nadbudowy budynku do stanu zgodnego z prawem. Jednak pominięcie drugiego inwestora jako strony postępowania byłoby ewidentnym naruszeniem prawa administracyjnego procesowego i prawa budowlanego.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca spółdzielnia mieszkaniowa prowadzi przed sądami powszechnymi spory z drugim inwestorem. Niektóre z tych sporów są już rozstrzygnięte, inne nie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrujący niniejszą sprawę nie może ani wnikać w naturę tych sporów, ani brać pod uwagę okoliczności tych sporów. Sąd administracyjny ma jedynie obowiązek ustalić, czy drugi inwestor jest stroną postępowania. Jeśli tak, wówczas jego zgoda jest konieczna do dokonania zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a., jeśli nie, zgoda pytanie o spełnienie pierwszej przesłanki zmiany decyzji z art. 155 k.p.a. jest bezprzedmiotowe.
Co więcej w doktrynie prawa administracyjnego wyraźnie podkreśla się, że istnienie (wcześniejsze udzielenie) takiej zgody dla zmiany decyzji w trybie art. 154 i 155 k.p.a. jest kluczowe. Takiej zgodny nie można też domniemywać, ani dorozumiewać (vide: J. Borkowski, Komentarz do art. 155, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 13. wyd., Warszawa 2014, s. 636 i 640; A. Wróbel, Komentarz do art. 155, w: A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz LEX, 5. wyd., Warszawa 2013, s. 946).
Gdyby więc GINB zdecydował się zmienić decyzję [...] WINB w zakresie terminu wykonania robót budowlanych przewidzianych w ww. decyzji, byłoby to poważne, być może nawet rażące naruszenie prawa.
Po drugie, w rozpatrywanej sprawie nie jest spełniona – ani systemowo, ani funkcjonalnie – druga przesłanka nadzwyczajnej zmiany decyzji z [...] września 2014 r. przewidziana w art. 155 k.p.a.
Jak wskazano wcześniej, przedmiotowa decyzja [...] WINB z [...] września 2014 r. została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 pr.bud. Jest to przepis, który przewiduje konsekwencje, swoiste sankcje realizacji robót budowlanych bez zezwolenia lub odpowiedniego zgłoszenie. Orzecznictwo sądów administracyjnych i doktryna prawnicza nie ma wątpliwości, że jest to przepis, który ma charakter przepisu bezwzględnie wiążącego (imperatywnego (ius cogens) i nie może być wolą stron stosunku prawnego zmieniany. Dlatego też organy administracyjne właściwe w sprawie słusznie – zdaniem Sądu – przyjęły, że ze względu na związany charakter decyzji opartej na art. 51 ust. 1 pkt 3 pr.bud. nie jest możliwe jej uchylenie w trybie art. 155 k.p.a.
W związku z tym, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego przepisu tego nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2911/14, LEX nr 1987183; o uznaniowości decyzji z art. 155 k.p.a. - J. Borkowski, Komentarz ..., j.w., s. 639 i 640; A. Wróbel, Komentarz do art. 155, j.w., s. 944).
Gdyby przyjąć wniosek przeciwny, że na podstawie art. 155 k.p.a. można odstąpić od każdej decyzji przewidującej sankcje za działanie niezgodne z prawem, jakiekolwiek rodzaju, jeśli tylko udałoby się nam uprawdopodobnić, że służy to interesowi strony i interesowi społecznemu. Taka interpretacja, której Sąd oczywiście nie podziela, byłaby mocną podstawę do działań mających charakter obejścia prawa, czyli osiągnięcia skutku niedopuszczalnego prawnie, poprzez powołanie się na przepis prawa regulujący inną sprawę.
Po trzecie, w rozpatrywanej sprawie Sąd podziela też opinię organów nadzoru budowlanego, że za zmianą decyzji z [...] września 2014 r. nie przemawia ani interes społeczny, ani słuszny interes strony wnioskującej o zmianę decyzji.
Skarżąca spółdzielnia mieszkaniowa twierdzi w skardze, że wykonanie robót na najwyższej kondygnacji budynku mieszkaniowego jest w interesie mieszkańców budynku, a więc za zmianą decyzji polegającą na przesunięciu terminu wykonania z końca 2015 r. na [...] grudnia 2018 r. przemawia interes społeczny. Twierdzenie takie jest zrozumiałe w swojej sentencji, tyle że skarżąca nie wyjaśniła, dlaczego w interesie mieszkańców miałoby leżeć opóźnienie prac. Wyjaśnienie skarżącej nie wydaje się spójne logicznie. Skarżąca nie wykazała przy tym, że choćby po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, kiedy ustało wstrzymanie wykonania decyzji [...] WING, podjęła rzeczywiste działania w celu wykonania decyzji.
Z akt sprawy nie wynika, żeby za wnioskiem o zmianę decyzji przemawiał słuszny interes strony wnioskującej. Wykazanie "słuszności: interesu ma przy tym kluczowe znaczenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że słuszny interes strony, o którym mowa w art. 155 § 1 k.p.a. należy rozumieć jako interes prawny, a nie jako interes faktyczny podobnie, jak słuszny interes obywateli, o którym mowa w art. 7 k.p.a., czy też uzasadnione interesy osób trzecich, chronione przepisem art. 5 ust. 1 pkt 9 pr.bud. W każdym razie interesy te nie mogą być sprzeczne z interesem społecznym, obowiązkiem organu do kontroli przestrzegania prawa (art. 7 k.p.a.), czy też zasadą praworządności (art. 6 k.p.a.).
Ponadto, nie można uznać za "słuszny interes" oczekiwania, że decyzja nakazująca wykonanie robót budowlanych będzie zmieniona, choćby w zakresie terminu wykonania przez ten sam organ, jeśli wnosi o to strona, która przez lata nie wykonała nałożonego na nią obowiązku. Działania skarżącej prowadzą do opóźnienia wykonania obowiązku prawnego, czyli do utrzymywania staniu niezgodności z prawem. Taki stan rzeczy nie może być uznany za "słuszny interes strony".
12. Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, zasady rozumowania prawniczego i okoliczności faktyczne istotne w sprawie, Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga niezasadna.
Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło