IV SA/Gl 993/18
WyrokWSA w Gliwicach2019-04-02
Skład orzekający: Edyta Żarkiewicz, Beata Kozicka, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić umorzenia części opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, mimo spełnienia przesłanki dotyczącej trudnej sytuacji zdrowotnej zobowiązanego, jeśli uzna, że taka decyzja byłaby sprzeczna z interesem społecznym i dawałaby prymat interesowi obywatela nad interesem społecznym?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może odmówić umorzenia części opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, nawet jeśli występuje przesłanka dotycząca trudnej sytuacji zdrowotnej zobowiązanego, jeśli uzna, że taka decyzja byłaby sprzeczna z interesem społecznym. W sytuacji, gdy dochód zobowiązanego, mimo trudnej sytuacji zdrowotnej, jest znaczący w stosunku do kryteriów pomocy społecznej i najniższego wynagrodzenia, a także biorąc pod uwagę, że środki publiczne przeznaczane są na utrzymanie dzieci w pieczy zastępczej, odmowa umorzenia jest uzasadniona ochroną interesu społecznego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, które utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. odmawiającą umorzenia 50% opłaty za pobyt dziecka skarżącego w pieczy zastępczej. Skarżący argumentował trudną sytuacją zdrowotną i życiową, a także solidarną odpowiedzialnością za opłatę. Organy administracji uznały, że choć występuje przesłanka trudnej sytuacji zdrowotnej, to umorzenie byłoby sprzeczne z interesem społecznym ze względu na znaczący dochód skarżącego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 570 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej Kpa) po rozpatrzeniu odwołania A. W. od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...]r. nr [...] odmawiającej stronie umorzenia 50% opłaty za pobyt jej dziecka J. W. w pieczy zastępczej, tj. kwoty 5729 zł — decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy.
Argumentując rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń wskazując prawne regulacje przedmiotu, w tych ramach — po zaakceptowaniu ustaleń dokonanych przez organ pierwszoinstancyjny — odnotował, że Kierownik Działu Obsługi i Finansowania Opieki nad Dzieckiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta R. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] odmówił stronie umorzenia 50% opłaty za pobyt dziecka J. W. w pieczy zastępczej tj. kwoty 5729 zł.
Przypomniał także, że decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...]r. nr [...] ustalono opłatę za pobyt dziecka strony w rodzinie zastępczej w wysokości 11458 zł. Zaznaczył także, że za ponoszenie opłaty rodzice odpowiadają solidarnie. Strona wystąpiła z wnioskiem o umorzenie ustalonej opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej doprecyzowując, że oczekuje umorzenia w wysokości połowy jej opłat. Wskazał, że strona dysponuje dochodem w wysokości 3791,72 zł miesięcznie i przekracza kryterium dochodowe. Po przeprowadzonej analiza budżetu domowego rodziny, ustalono, iż strona została zaliczona do III grupy inwalidów, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest osobą długotrwale i ciężko chorą, ale nie ponosi znacznych kosztów leczenia (koszt zakupu leków wynosi 200 zł). Następnie wskazał, że pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej organ pierwszej instancji stwierdził, iż nie zachodzą przesłanki do umorzenia 50% opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym zakwestionowała w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, opisała w nim także trudną sytuację zdrowotną życiową. Podała, że opłata powinna być ponoszona solidarnie z matką dziecka.
Odnosząc powyższe ustalenia do regulacji prawnych zaznaczył, że mocą art. 193 ust. 1 z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 697 ze zm., dalej "ustawa" lub "ustawa o pieczy zastępczej"), rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: 1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 – w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; 2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo- terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Opłatę, o której mowa w ust. 1 rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej – art. 193 ust. 1a ustawy. Zgodnie natomiast z art. 194 ust. 2 ustawy rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.
Następnie podał, że na podstawie powyższej delegacji, Rada Miasta R. podjęła w dniu [...]r. uchwałę nr [...] zmienioną uchwałą z dnia [...]r. nr [...] w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty oraz odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Zgodnie z jej § 6 umorzenie w całości opłaty za pobyt w pieczy zastępczej, wraz z odsetkami, może nastąpić gdy: 1) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, postępowanie okazało się bezskuteczne lub egzekucja została umorzona, 2) pobyt w pieczy zastępczej zakończył się w wyniku odzyskania przez osobę zobowiązaną możliwości zapewnieniu dziecku opieki i wychowania, a także: 3) w przypadku śmierci zobowiązanego do zapłaty, 4) kiedy w rodzinie zobowiązanego występuje długotrwała lub ciążka choroba, związana z kosztownym leczeniem, niepełnosprawność, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych.
W dalszych motywach zaznaczył, że z wyżej cytowanych przepisów wynika, iż umorzenie w całości opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ma charakter uznania administracyjnego, co oznacza, że przy zaistnieniu określonych przesłanek, organ orzekający w sprawie – w ramach obowiązującego prawa – może wybrać jedno z możliwych rozstrzygnięć; może wniosek uwzględnić lub odmówić jego uwzględnienia. Przy czym w obu przypadkach organ ten powinien kierować się zasadą prawdy obiektywnej zdefiniowanej w art. 7 Kpa, który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przy czym, na co zwrócił uwagę, pojęcia: "interes społeczny" i "słuszny interes obywateli" nie są ustawowo zdefiniowane, jednakże należy przyjąć, że są one prawnie równorzędne, co oznacza, że podlegają one równorzędnej ochronie bez dominacji którejkolwiek z nich. Zatem w przypadku uznania interesu społecznego organ administracyjny ma obowiązek wskazać, o jaki interes publiczny chodzi i udowodnić, że jest on ważny i znaczący, że bezwzględnie interes ten wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Kolegium uznało, że z uwagi na stan zdrowia strony spełnia przesłankę, o której mowa w § 6 pkt 4 uchwały Rada Miasta R. z dnia [...]r. nr [...]. Jednakże – co podkreśliło – umorzenie 50% ustalonej odpłatności (tj. 5729 zł) byłoby sprzeczne z interesem społecznym i świadczyłoby o tym, że słuszny interes obywatela został przedłożony nad interes społeczny. Zaakcentował, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i na swoje wyłączne potrzeby dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości 3 791,72 zł, co nawet przy uwzględnieniu podwyższonych kosztów utrzymania z uwagi niepełnosprawność w stopniu znacznym (orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia [...]r. nr [...]) jest dochodem znacznym wobec kryterium dochodowego osób będących w niedostatku i korzystających ze wsparcia pomocy społecznej, gdzie dochód osoby samotnie gospodarującej wynosi 634 zł. Kwota jaką dysponuje strona jest w jego opinii również niewspółmiernie wysoka w stosunku do najniższego wynagrodzenia osoby pracującej. Z wynagrodzenia takiego, jak podkreślił, po dokonaniu wszystkich potrąceń żyje wiele rodzin w kraju, w tym rodziny z dziećmi. Z tych niskich wynagrodzeń osoby te odprowadzają podatki, które wpływają do budżetu państwa i część tych pieniędzy przeznaczana jest na utrzymywanie dzieci będących w pieczy zastępczej, tj. dzieci, które mają rodziców, jednakże rodzice ci nie są w stanie wywiązywać się ze swoich funkcji społecznych, w tym dbać o dobro własnego dziecka. W jego ocenie rację ma organ pierwszoinstancyjny, że umorzenie stronie połowy ustalonej opłaty za pobyt jej dziecka w pieczy zastępczej byłoby naruszeniem zasady równorzędnej ochrony interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, gdyż dawałoby prymat słusznego interesu strony nad interesem społecznym. W interesie społecznym leży bowiem wychowywanie dzieci w rodzinach biologicznych, a jeżeli z jakiegoś powodu rodzice nie są w stanie spełniać tej funkcji, dla dobra dziecka jest ono umieszczane w pieczy społecznej, co nie zwalnia jednakże rodziców z obowiązku przynajmniej częściowego ponoszenia kosztów ich utrzymania.
Tym samym organ drugoinstancyjny uznał zatem, że dochód strony, przy uwzględnieniu wszystkich potrzeb związanych z jej stanem zdrowia, nie uzasadnia uwzględnienia wniosku strony o umorzenie 50% z tytułu opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej. Takie działanie w odczuciu społecznym stanowiłoby naruszenie interesu społecznego na rzecz interesu strony.
Jednocześnie pouczył stronę, że może złożyć w organie pierwszej instancji wniosek o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu stwierdził, że nie ma racji strona co do rozumienia odpowiedzialności solidarnej. Wyjaśnił, że odpowiedzialność solidarna polega na tym, że każdy ze współdłużników odpowiada za całość długu, a wierzyciel może dochodzić całości lub części długu od wszystkich dłużników łącznie, od jednego z nich albo od każdego z osobna. Zaspokojenie wierzyciela przez jednego lub niektórych współdłużników zwalnia z odpowiedzialności pozostałych. Zatem jeżeli strona odpowiada solidarnie z matką jej córki z tytułu opłat za pobyt ich dziecka w pieczy zastępczej, to nie oznacza to, że ich zobowiązania dzielą się po połowie, każdy ze zobowiązanych odpowiada za całość należnych opłat aż do pełnego zaspokojenia.
W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca, nie konstruując w jej petitum odrębnych zarzutów, powtórzyła argumenty przytoczone w odwołaniu wskazała — co do istoty — że wadliwie organ odwoławczy zaakceptował dokonaną przez organ pierwszej instancji, że brak jest podstaw do umorzenia mu wnioskowanej opłaty za pobyt jej dziecka w pieczy zastępczej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymując stanowisko wyrażone w objętej skargą decyzji oraz powtarzając w pełni zawartą w niej argumentację wskazał, że nie zawiera ona wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm., dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 p.u.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem jej art. 57 a. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04). Orzekanie – na podstawie art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.
Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego.
W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Ponieważ stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym nie jest sporny, kwestionowana jest jego ocena, toteż Sąd w pełni uznaje te ustalenia za prawidłowe.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak wskazano powyżej, stanowiły przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, która reguluje kwestie związane z pobytem dziecka w pieczy zastępczej i ponoszeniem odpłatności z tego tytułu przez jego rodziców. Zaznaczyć zatem należy, że – jak prawidłowo wskazał organ tak I jak i II instancji – zasadą ujętą w normy prawne jest, zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy, iż za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ponoszą miesięczną opłatę jego rodzice. Nadto, co wymaga podkreślenia, mocą art. 193 ust. 1a opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Poza tym stosownie do treści art. 193 ust. 2 ustawy za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie. Jednocześnie zgodnie z art. 194 ust. 1 ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustala, w drodze decyzji właściwy organ – co w przedmiotowej sprawie nie jest kontestowane. Zgodnie przy tym z art. 194 ust. 2 rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Jednocześnie starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając powyższą uchwałę, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia tej opłaty. Powyższe regulacje zawierają przesłanki warunkujące wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Należy jednakże zauważyć, że przewidziana we wskazanych przepisach instytucja odstąpienia od ustalenia opłaty uzasadnia wdrożenie odrębnego postępowania, w ramach którego organ ocenia w pierwszej kolejności, czy spełnione zostały przesłanki do odstąpienia. Natomiast od wyniku tego postępowania może zależeć przedmiotowość dalszego przebiegu (toczonego z urzędu) postępowania w sprawie ustalenia opłaty. W sytuacji bowiem uznania przez organ, że należy uwzględnić wniosek o odstąpienie, w ogóle nie zachodzi potrzeba wydania kolejnej decyzji, tj. decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Ponoszenie opłaty przez rodzica zapada przy tym w postaci decyzji ustalającej odpłatność, która jest decyzją związaną (art. 194 ust. 1 ustawy), zaś decyzja odstępująca od ustalenia opłaty jest decyzją uznaniową (art. 194 ust. 3 ustawy). Zatem musi nastąpić ostateczne zakończenie postępowania w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty, a dopiero wówczas, w zależności od wyników tego postępowania, podjęcie orzeczenia w kwestii ustalenia tej opłaty.
Należy równocześnie powtórzyć, że możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty na warunkach określonych w akcie prawa miejscowego (art. 194 ust. 1 w związku z art. 3 ustawy) prowadzi do wniosku, że w przypadku złożenia wniosku w tym względzie, rozstrzygnięcie w kwestii ustalenia opłaty musi być poprzedzone rozstrzygnięciem w sprawie odstąpienia od jej ustalenia. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 3078/14 wypowiedział się tej kwestii stwierdzając, że odstąpienie od ustalenia opłaty z istoty rzeczy musi poprzedzać jej ustalenie (wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA).
W konsekwencji Sąd ten przyjął, że w sytuacji, gdy prawodawca wskazał na przesłanki odstąpienia od ustalenia opłaty, zbadanie tych przesłanek w określonym stanie faktycznym musi nastąpić przed ustaleniem opłaty, zwłaszcza że z treści art. 194 ust. 3 ustawy wynika, że odstąpienie od ustalenia opłaty może nastąpić również z urzędu.
Powtórzenia wymaga, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że organ stanowiący Miasta R., podjął w dniu [...]r. uchwałę nr [...] zmienioną uchwałą z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty oraz odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Zgodnie z jej § 6 uchwały umorzenie w całości opłaty za pobyt w pieczy zastępczej, wraz z odsetkami, może nastąpić:
po pierwsze – gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, postępowanie okazało się bezskuteczne lub egzekucja została umorzona,
po drugie – gdy pobyt w pieczy zastępczej zakończył się w wyniku odzyskania przez osobę zobowiązaną możliwości zapewnieniu dziecku opieki i wychowania,
po trzecie – w przypadku śmierci zobowiązanego do zapłaty, oraz
po czwarte – kiedy w rodzinie zobowiązanego występuje długotrwała lub ciążka choroba, związana z kosztownym leczeniem, niepełnosprawność, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych.
W związku z treścią cytowanego przepisu podnieść należy, że prawidłowo organy I i II instancji wskazały, że rozstrzygnięcie w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest podejmowane w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek, o jakich mowa w § 6 cytowanej powyżej uchwały, organ może ale nie musi odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.
W przedmiotowej zaś sprawie, co także wymaga zaakcentowania, organy obydwu instancji stwierdziły, że w sytuacji skarżącego nie wystąpiły żadne z tych okoliczności, uzasadniających zastosowanie wymienionej ulgi. Jak wynika z akt sprawy, zdaniem Sądu, powyższe stwierdzenie jest wynikiem prawidłowej oceny ustalonych w sprawie okoliczności.
Organ odwoławczy za organem pierwszej instancji, podkreślił bowiem, że za odmową odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej przemawia to, iż skarżący osiąga dochód w wysokości 3 791,72 zł, co nawet przy uwzględnieniu podwyższonych jego kosztów utrzymania z uwagi niepełnosprawność w stopniu znacznym (orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia [...]r.) jest dochodem znacznym wobec kryterium dochodowego osób będących w niedostatku i korzystających ze wsparcia pomocy społecznej, gdzie dochód osoby samotnie gospodarującej wynosi 634 zł.
Rację ma organ odwoławczy podnosząc, że kwota jaką dysponuje skarżący przewyższa, znacznie, najniższe wynagrodzenie osoby pracującej. Z wynagrodzenia którego, co także nie może nie zostać powtórzone, po dokonaniu wszystkich potrąceń żyje wiele rodzin w kraju, w tym rodziny z dziećmi.
Tymczasem skarżący jakby nie uwzględnia, że zasadą jest ponoszenie opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej i to zobowiązanego domagającego się zastosowania wobec niego ulgi obciąża wymóg wykazania okoliczności uzasadniających jej przyznanie. Zasadnie organ odwoławczy stwierdził w zaskarżonej decyzji, że w przypadku skarżącego nie wystąpiły przesłanki odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Prawidłowo przy tym podkreślił, że pozostałe okoliczności, jakie strona skarżąca podniosła w odwołaniu, nie mają wpływu na wydane rozstrzygnięcie, a użyty przez nią argument jej stanu zdrowia w aspekcie posiadanych środków, nie może przemawiać za zastosowaniem wobec niej ulgi w postaci odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt jej córki w pieczy zastępczej.
Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego, ani też nie doszło do naruszenia żadnych przepisów postępowania, a zatem również tych, które zostały wymienione w skardze.
Zdaniem Sądu, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu (art. 107 § 3 Kpa).
Nie sposób przy tym uznać, aby organ odwoławczy naruszył art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kpa poprzez błędną ocenę możliwości finansowych skarżącego. Organ zestawił bowiem osiągane dochody z wydatkami na utrzymanie strony i wykazał, że jego sytuacja życiowa jakkolwiek jest trudna to sytuacja finansowa obiektywnie nie uniemożliwia ponoszenia przedmiotowej opłaty. Jak to już wskazano – zasadą jest ponoszenie opłat i to zobowiązanego domagającego się zastosowania wobec niego ulgi obciąża wymóg wykazania okoliczności uzasadniających jej przyznanie.
W ocenie Sądu organ administracji dokonał właściwej wykładni przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę jego rozstrzygnięcia, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do prawidłowo też ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Dokonał także prawidłowego dowodzenia, właściwie dokumentując okoliczności mające znaczenia dla przedmiotu rozstrzygnięcia, stosownie do wymogów art. 7 Kpa i art. 77 Kpa. Zgodnie z art. 7 Kpa organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 Kpa obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 Kpa). Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Zebrał bowiem wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał analizie oraz dokonał prawidłowej jego oceny, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kpa. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, dając temu wyraz w należycie uzasadnionej decyzji. Z treści którego wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej wnioskodawcy. Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów. Zdaniem Sądu organ nie naruszył także dyspozycji art. 107 § 1 Kpa albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane tym przepisem.
Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło