I SA/Wa 46/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, , na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącego A. B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. B. (Skarżący) wnioskiem z 23 maja 20105 r., uzupełnionym pismem z 17 czerwca 2005 r., wystąpił do Wojewody [...] (Wojewoda) o wydanie w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn zm.), decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], objętej księgą wieczystą [...], oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...]; objętej księgą wieczystą [...], oznaczonej jako działka nr [...]; objętej księgą wieczystą [...], oznaczonej jako działki nr [...], obręb [...] oraz objętej księgą wieczystą [...], oznaczonej jako działki nr [...], obręb [...], zajętych pod drogi publiczne. Wojewoda, rozpatrując powyższy wniosek postanowieniem z [...] grudnia 2012 r. nr [...] r., w punkcie 1 zawiesił z urzędu postepowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości objętej księgą wieczystą [...], oznaczonej jako działki ewidencyjne o nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] oraz działka ewidencyjna nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], zajętej według skarżącego pod drogi publiczne. Natomiast w punkcie 2 wezwał strony postępowania, w terminie 3 miesięcy, od daty otrzymania niniejszego postanowienia do wystąpienia do sądu cywilnego w celu przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po nieżyjących stronach postępowania. Od powyższego postanowienia skarżący złożył zażalenie. Rozpatrując powyższe zażalenie Minister Inwestycji i Rozwoju, postanowieniem z [...] października 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zarzucił naruszenie: 1. naruszenie art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 poz. 2096), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez wydanie postanowienia utrzymującego postanowienie Wojewody w przedmiocie zawieszenia postępowania, w spawie przejścia na własność Skarbu Państwa nieruchomości, pomimo nieustalenia wszystkich okoliczności faktycznych i nieprzeprowadzenia wszystkich dowodów przez organ, co w konsekwencji doprowadziło do podjęcia decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego; 2. naruszenia art. 7 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszystkich niezbędnych czynności zmierzających do należytego załatwienia sprawy, w szczególności poprzez ustalenie kręgu spadkobierców wszystkich właścicieli działek objętych księgą wieczystą nr [...], zajętych pod drogi publiczne; 3. naruszenie art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszystkich czynności mających na celu w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy konieczny do ustalenia wszystkich spadkobierców wszystkich właścicieli działek objętych księgą wieczystą nr [...], zajętych pod drogi publiczne; Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postepowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W toku postępowania Sąd ustalił na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] stycznia 2016 r. Repertorium A Nr [...], znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1960/19 (sprawa ze skargi A. B. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania), że jedna z uczestniczek postępowania K. R. zmarła [...] stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz.1302 ze zm.), powoływaną dalej jako "P.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione, bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia jego nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 K.p.a.). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Podkreślić należy w tym miejscu, że skierowanie postanowienia do osoby zmarłej nie może być potraktowane jako okoliczność uzasadniająca ewentualnie wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., w którym wskazano, że możliwość skorzystania przez następców prawnych, którzy z racji tego następstwa stali się dysponentami praw materialnych i powinni od początku brać udział w postępowaniu jako strony nie usuwa wadliwości w postaci rażącego naruszenia prawa związanego ze skierowaniem decyzji do osoby nieżyjącej. Podstawa wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. polega na niebraniu przez stronę, bez własnej winy udziału w postępowaniu, a nie na skierowaniu postanowienia do osoby nieżyjącej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że zaskarżone postanowienie z [...] października 2018 r. skierowane zostało do K. R., która jak wynika z aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] stycznia 2016 r. Repertorium A Nr [...], znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1960/19 (sprawa ze skargi A. B. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania), zmarła [...] stycznia 2016 r. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji skierowane zatem zostało do osoby zmarłej. Tym samym, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. Jak wskazano postanowienie to skierowane zostało do osoby nieżyjącej, która w chwili jego wydawania nie miała już przymiotu strony, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w danym postępowaniu (art. 61 § 4 K.p.a. w związku z art. 10 § 1 K.p.a.). Mając zaś na uwadze, że zaskarżone postanowienie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał przedmiotowego postanowienia merytorycznie pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić udział w postępowaniu i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (punkt 2 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. i 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem uiszczonego wpisu, 480 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz kwotę 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 P.p.s.a, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.