II SA/Łd 123/19

Dnia 3 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Mariola Kaźmierczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019 roku sprawy ze sprzeciwu R. G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala sprzeciw. M.K. Prezydent Miasta S. decyzją z [...] odmówił R. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem A. G. W uzasadnieniu decyzji wskazano w szczególności, że A. G. jest osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która istnieje od 56 roku życia. Nie został więc spełniony jeden z warunków wynikających z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż znaczny stopień niepełnosprawności A. G. powstał po 25 roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Organ odwoławczy uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwagi na pominięcie derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 w postaci eliminacji niekonstytucyjnej treści normatywnej tego przepisu. Kolejną decyzją z [...] Prezydent Miasta S. odmówił R. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A. G. W ocenie organu orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 pomimo stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie skutkowało wykreowaniem prawa do żądania świadczenia dla opiekunów osób dorosłych niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność nie powstała w okresie dzieciństwa. Zaskarżoną decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu odwołania R. G. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta S. z [...] i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy ponownie wskazał na skutki prawne wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. Przyjęta przez organ podstawa odmowy przyznania świadczenia okazała się wadliwa. Organ orzekający w sprawie nie wypowiedział się co do wszystkich przepisów prawa materialnego, z których wynikają przesłanki pozytywne i negatywne nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W szczególności organ I instancji nie wykonał zaleceń SKO zawartych w decyzji [...] Kolegium wskazało, że w ponownym postępowaniu organ I instancji winien uwzględnić powyższe rozważania i rozstrzygnąć o prawie skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem tej części art. 17 ust. 1b ustawy, która utraciła moc obowiązującą. Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do art. 17 ust. 1b ustawy jest stwierdzenie, że opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być przez ustawodawcę traktowani jako podmioty należące do tej samej kategorii. Opiekunowie osób, których niepełnosprawność powstała po 18 roku życia nie mogą być zatem - co do zasady - traktowani w sposób odmienny niż opiekunowie osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała przed uzyskaniem pełnoletności. Organ pierwszej instancji powinien dokonać weryfikacji zasadności żądania skarżącego w świetle wszystkich przepisów wchodzących w skład podstawy materialnoprawnej żądanego świadczenia. Sprzeciw od powyższej decyzji wniósł R. G. Skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i podniósł, że organ II instancji bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Organ odwoławczy ma obowiązek nie tylko dokonać kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzeć całość sprawy i orzec merytorycznie .Na organie odwoławczym ciążą te same co na organie pierwszej instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do art. 136 k.p.a organ odwoławczy może przeprowadzić z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli organ pierwszej instancji nie wyjaśnił części istotnych okoliczności sprawy, wówczas organ odwoławczy ma obowiązek te uchybienia usunąć we własnym zakresie i z taką sytuacją mamy tu do czynienia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził wprost, że przyczyną uchylenia decyzji organu pierwszej instancji było naruszenie przepisów prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni art.17 ust 1b u.ś.r. Powyższa konstatacja SKO była wynikiem analizy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 i jego wpływu na treść przepisu art.17 ust.1b u.ś.r., który stanowił materialnoprawną podstawę orzeczenia w przedmiocie wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Skarżący wskazał, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy organ odwoławczy nie znalazł potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego w żadnym zakresie .SKO nie wskazało jakie czynności dowodowe należy przeprowadzić oraz jakie okoliczności faktyczne są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Stan faktyczny i stan prawny sprawy obligowały organ odwoławczy do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, czego organ odwoławczy nie uczynił Wobec tego, w ocenie skarżącego, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art.138 § 2 k.p.a. Zaskarżona decyzja powoduje przesunięcie w czasie merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, a organ powinien przestrzegać zasad szybkości postępowania. R. G. wniósł o uchylenie decyzji SKO w S. z [...] oraz poprzedzających decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na sprzeciw wniosło o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje; Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozpatrzeniu tej samek sprawy administracyjnej. Podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji stanowiło nie tylko naruszenie przepisów prawa materialnego ( art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych), ale również brak wypowiedzenia się co do wszystkich przepisów prawa materialnego, z których wynikają przesłanki (pozytywne i negatywne) nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania organ I instancji zobowiązany jest nie tylko do zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego ( art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.), ale również do jego wyczerpującego rozpatrzenia. Prezydent Miasta S. nie sprostał tym wymogom i nie dokonał oceny całego zebranego materiału dowodowego. W szczególności poza oceną tego organu pozostał wyrok Sądu Okręgowego w S. z [...], sygn. [...], porozumienie stron w sprawie rozwiązania umowy o pracę, czy świadectwo pracy skarżącego. Organ pierwszej instancji zdaje się nie kwestionować faktu, że skarżący zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad swoim ojcem. Nie wyjaśniono jednak, czy R. G. lub jego ojciec nie otrzymują świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Stwierdzone uchybienia uzasadniały uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Skarżący trafnie zauważa, że kolejne uchylenie decyzji organu I instancji jest sprzeczne z zasadą szybkości postępowania. Należy jednak mieć na uwadze, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a zasada załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki nie może prowadzić do naruszenia art. 15 k.p.a. Na marginesie tylko można zauważyć, że wniesienie sprzeciwu od decyzji nie pozostało bez wpływu na szybkość postępowania. W przypadku przekazania akt do organu I instancji po uchyleniu decyzji z [...] organ ten mógł rozstrzygnąć sprawę w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku. M.K.