I SA/Wa 2017/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Monika Sawa (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. W dniu [...] października 2018 roku K. M. (dalej : skarżąca) złożyła skargę do tutejszego Sądu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako : SKO/organ) nr [...] z [...] września 2018 roku, które utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] czerwca 2018 roku nr [...] w sprawie częściowego zwolnienia z odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w [...], w której odmówiono skarżącej częściowego zwolnienia z odpłatności. W uzasadnieniu Skarżąca zarzuciła organom błędne wyliczenie kwoty pozostającej po wniesieniu opłaty za pobyt w domu opieki, podnosząc, że wynosi ona [...] zł. a nie [...] zł jak podaje organ, łącznie z lekarstwami i nie jest ona wystarczająca do pokrycia osobistych potrzeb (środki higieny osobistej, wykonanie protezy, fryzjer, manicure). Jednocześnie skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji z dnia [...] czerwca 2018 roku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że kwota pozostająca po wniesieniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej wynosi [...] zł a w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o częściowej zwolnienie z odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej przy ul [...] w [...]. Organ wskazał, że znacząca większość potrzeb zgłaszanych przez stronę jest realizowana w ramach świadczeń oferowanych przez dom pomocy społecznej, w którym przebywa. Inne, jak zgłaszana konieczność wstawienia protez zębowych, jest bezpłatnie realizowana raz na pięć lat przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Udokumentowane wydatki strony nie przekraczają kwoty pozostającej do jej dyspozycji po wniesieniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W piśmie złożonym na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019 r. pełnomocnik skarżącej, ustanowionej z urzędu, w uzupełnieniu skargi zaskarżonym decyzjom zarzuciła: - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 64 pkt 2 u.o.p.s. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego przez brak dokonania wyważenia interesu obywatela z interesem publicznym jaki ma chronić ustawa o pomocy społecznej oraz wykazania tegoż wyważenia w uzasadnieniu decyzji, co spowodowało wydanie decyzji odmawiającej częściowego zwolnienia z opłaty za dom z naruszeniem granic uznania administracyjnego; - naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji nr [...] z [...] czerwca 2018 r. [...] o odmowie częściowego zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, wydanej z przekroczeniem granic uznania administracyjnego; - naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 15 kpa poprzez brak poczynienia własnych ustaleń, co do istnienia przesłanek z art. 64 u.o.p.s. oraz brak kontroli granic uznania administracyjnego przez organ II instancji; - naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i 77 kpa poprzez niedokonanie pełnych ustaleń faktycznych w prowadzonym postepowaniu administracyjnym, co doprowadziło do wydania decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podniosła, że w sprawie zachodzą przesłanki z art. 64 pkt 2 u.o.p.s. gdyż skarżąca jest osobą długotrwale chorą, bezrobotną oraz niepełnosprawną. Jak wynika z wypisu treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] listopada 2000 r. skarżąca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Choruje od [...] lat na [...], choruje także na [...], ma wszczepiony stymulator serca z powodu zespołu MAS, niedomykalności zastawki mitralnej i trójdzielnej. Choruje na [...], łącznie z tego powodu przeszła [...] operacji. Choruje na [...] i [...]. W grudniu 2018 r. przeszła zabieg [...] i usunięcia [...]. Choruje, jak wynika z jej oświadczenia, na [...]. W grudniu 2017 r. przeszła przewlekłe zapalenie [...]. Przeszła również zabiegi usunięcia [...] oraz zabiegi [...] z powodu [...]. Z uwagi na podeszły wiek skarżąca bardzo często choruje i musi korzystać z opieki lekarzy specjalistów oraz specjalistycznych leków. Trudno zatem ustalić jej bieżące potrzeby gdyż zależą one od aktualnego schorzenia. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, biorąc pod uwagę konieczność wykupywania leków, kwota [...] zł jest kwotą rażąco niską i niewystarczającą na zaspokojenie podstawowych potrzeb poza lekami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Materialnoprawną podstawę kwestionowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 dalej: u.p.s.). Postępowanie o zwolnienie z opłaty za pobyt w domu opieki społecznej jest postępowaniem odrębnym od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości. Odrębność ta polega na tym, że najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek (zob. wyrok NSA z dnia 26 września 2018 r., I OSK 1602/18,). Odwołując się zatem do powołanej ustawy z 12 marca 2004 r. należy wskazać, że z przepisu art. 60 ust 1 u.p.s. wynika ogólna zasada, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego kosztu utrzymania, zaś art. 61 u.p.s. określa zasady tej odpłatności. Skarżąca nie zakwestionowała decyzji Prezydenta [...] o ustaleniu wysokości opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w [...]. Zgodnie z art. 64 pkt 2 u.p.s. osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można z tego obowiązku zwolnić, w szczególności gdy występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Jak trafnie zauważyły organy administracji z treści przepisu art. 64 niewątpliwie wynika uznaniowy charakter wydawanego na jego podstawie rozstrzygnięcia o zwolnieniu osoby z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w całości lub w części. Tym samym wybór sposobu załatwienia tego rodzaju wniosku zależy wyłącznie od woli organu właściwego do ustalenia tej opłaty, co nie może jednak oznaczać dowolności wydanego w wyniku jego rozpatrzenia rozstrzygnięcia. W związku z tym wskazać w tym miejscu należy, iż w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, iż sądowa kontrola uznania administracyjnego jest ograniczona wyłącznie do oceny, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W wypadku postępowań prowadzonych w oparciu o art. 64 u.p.s. o pomocy społecznej wydanie rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu powinno być bowiem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji rodzinnej i dochodowej wnioskodawcy, w szczególności zaś przesłanek wymienionych w pkt 2 tego przepisu (w omawianej sprawie), oraz jej analizą z zachowaniem wymogów proceduralnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ powinien zatem szczegółowo rozważyć kwestię istnienia bądź nie istnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniające zakres jej ewentualnego zastosowania, co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W ocenie Sądu materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie daje jednak podstaw do stwierdzenia, iż wskazanym powinnościom w toku postępowania administracyjnego uchybiono w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ rozpatrując wniosek skarżącej o częściowe zwolnienie z opłaty wskazał, że łączny dochód netto skarżącej wynosi [...]zł., na który składa się kwota [...] z tytułu emerytury, [...] zł alimentów i [...] zł zasiłku pielęgnacyjnego. Kwota pozostająca po wniesieniu opłaty w wysokości [...] zł za pobyt w domu pomocy społecznej wynosi [...] zł. Organ podniósł, że dom pomocy społecznej zapewnia swoim mieszkańcom całodzienne wyżywienie, odzież i obuwie oraz środki czystości (mydło, szampon, płyn do prania odzieży) a także leki. Organ wskazał także, że w drodze wywiadu środowiskowego ustalono, że udokumentowane wydatki strony związane z zakupem leków, witamin i leczenie wynosiły za okres od stycznia do maja 2018 r – [...] zł, czyli [...] zł miesięcznie. W roku 2103 wydatki te wynosiły [...] zł (sprzęt rehabilitacyjny, produkty lecznicze), w 2016 na kwotę [...] zł (okulary, witaminy), w 2017 w wysokości [...] zł. (witaminy, leki oraz proteza zębowa). Organ zasadnie uznał, że koszty te, odnosząc się zwłaszcza do ostatniego okresu, nie przekraczają kwoty pozostającej skarżącej po wniesieniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Organ podał także, że pozostałe obciążenia skarżącej przedstawione przez nią podczas wywiadu środowiskowego stanowią wydatki na pedicure, manicure czy fryzjera. Podkreślono jednocześnie w uzasadnieniu decyzji, że zakupywane przez skarżącą produkty żywieniowe zakupywane są wyłącznie z uwagi na jej własne preferencje ponieważ nie korzysta ze wszystkich posiłków przygotowywanych przez dom pomocy. Organ odnosząc się do zgłoszonej przez skarżącą potrzeby wykonania protez zębowych, wskazał natomiast na możliwość ich wykonania raz na pięć lat, w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Biorąc zatem pod uwagę zakres świadczeń oferowanych przez dom pomocy społecznej, wyszczególniony w uzasadnieniu decyzji, czego skarżąca nie zakwestionowała oraz zgłaszane przez skarżącą potrzeby, po analizie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym dokumentacji medycznej, faktur, wywiadu środowiskowego, Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu, że po stronie skarżącej nie wystąpiły podstawy do uwzględnienia jej wniosku ponieważ nie zachodzą szczególne okoliczności z art. 64 pkt 2 u.p.s.. Przede wszystkim, jak zasadnie podnosi organ, większość potrzeb – wyżywienie, środki higieny osobistej, leki - jest realizowana w ramach świadczeń oferowanych przez Dom Pomocy Społecznej. Wynika to także z faktur za zakup leków przedstawionych przez skarżącą, w której wskazywana jest kwota dopłaty realizowanej przez dom pomocy. Sąd nie kwestionuje przy tym, że skarżąca jest osobą długotrwale chorą gdyż jak wynika z dokumentacji lekarskiej złożonej do akt cierpi na wiele schorzeń i przeszła wiele operacji, które niewątpliwie pozostawiły trwały ślad w jej organizmie. Jest też osobą bezrobotną, niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji od 2000 r.. Pobiera jednak świadczenie emerytalne więc z tego powodu nie pozostaje bez środków do życia. Okoliczności te jednak datują się od wielu lat – co najmniej od 1986 r.- i z tego powodu skarżąca korzysta właśnie z usług oferowanych przez dom opieki społecznej od [...] sierpnia 2006 r.. W domu tym zaś są zaspokajane bieżące i podstawowe jej potrzeby. Zauważyć także należy, że złożona przez skarżącą do akt dokumentacja lekarska dotyczy lat 1986 r, 2000 r. 2015 r. 2016 oraz 2017 – 2018, a wartość przedstawionych faktur z ostatniego okresu, w szczególności za okres styczeń – maj 2018 r., nie przekracza kwoty, która pozostaje do dyspozycji skarżącej. W świetle powyższych okoliczności należy uznać, że organy prawidłowo zinterpretowały przepis art. 64 u.p.s., dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych zgodnie z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej nie przekraczając, wbrew zarzutom skargi, granic uznania administracyjnego. Organ w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz wywiad środowiskowy dokonał prawidłowej oceny sytuacji skarżącej z punktu widzenia stanu jej zdrowia, niepełnosprawności oraz kosztów ponoszonych związanych ze stwierdzonymi schorzeniami. Po stronie skarżącej, zwłaszcza w ostatnim okresie 2017 – 2018 r., nie zaistniały żadne szczególne okoliczności i potrzeby, w tym te wymienione explicite w treści przepisu art. 64 u.p.s., które znacząco pogorszyłyby sytuacje zdrowotną i materialną skarżącej, a w konsekwencji uzasadniały zwolnienie z części opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, w którym zaspokajane są jej podstawowe potrzeby i w którym ma zapewnioną opiekę, czego nie zakwestionowała. Z powyższych względów na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.