II SA/Bd 32/19
WyrokWSA w Bydgoszczy2019-04-03
Skład orzekający: Leszek Tyliński, Joanna Brzezińska, Joanna Janiszewska-Ziołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy utrzymywanie w roku następnym po roku wysiania jednego ze składników mieszanki międzyplonu ozimego jako uprawy w plonie głównym stanowi nieprawidłowość uzasadniającą ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności za zazielenienie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Organ nie odniósł się w sposób wyczerpujący do zarzutów skarżącego dotyczących interpretacji przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie obszarów proekologicznych oraz broszur informacyjnych ARiMR, co uniemożliwiło sądowi kontrolę legalności decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora ARiMR utrzymującej w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności za zazielenienie. Skarżący zadeklarował w 2016 r. element proekologiczny EFA14b (międzyplon ozimy) składający się z gorczycy i pszenżyta ozimego. W 2017 r. na tych samych działkach zadeklarował uprawę pszenżyta ozimego w plonie głównym. Organy uznały to za nieprawidłowość, skutkującą obowiązkiem zwrotu płatności. Skarżący kwestionował tę kwalifikację, powołując się na broszury ARiMR i przepisy krajowe, które jego zdaniem nie zakazywały takiej praktyki.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz M. R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w T., po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez skarżącego M. R., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
Na mocy decyzji z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Kierownik BP ARiMR w M. ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] zł z tytułu płatności za zazielenienie, uzyskanych na mocy decyzji z dnia [...] lipca 2017 r., stwierdzając w sprawie nieprawidłowość, polegającą na tym, iż na powierzchni 5,70 ha (obejmującej działki ewidencyjne nr [...]), która w 2016 r. deklarowana była jako element proekologiczny – międzyplon ozimy EFA14b, składający się z gorczycy oraz pszenżyta ozimego, w roku 2017 uprawiane jest w plonie głównym pszenżyto ozime.
W następstwie rozpatrzenia wniesionego przez skarżącego odwołania od powyższej decyzji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M., na mocy decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] przyznał skarżącemu na rok 2016 m.in. płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie) w wysokości [...] zł do powierzchni stwierdzonej dla jednolitej płatności obszarowej (JPO), tj. 18,35 ha. Do wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 skarżący dołączył oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych (EFA), w którym zadeklarował element proekologiczny EFA14b na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], podając dla tego elementu mieszankę składającą się z pszenżyta ozimego i gorczycy.
W dniu [...] kwietnia 2017 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w M. wniosek o przyznanie płatności na rok 2017. We wniosku tym zadeklarował m.in. działkę rolną C1 (działka ewidencyjna na [...]) o powierzchni 4,28 ha, D1 (działka ewidencyjna nr [...]) o powierzchni 0,64 ha i E1 (działka ewidencyjna [...]) o powierzchni 0,78 ha, na których zadeklarował do płatności uprawę pszenżyta ozimego.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania przepisu art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2137 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa o ARiMR"), gdyż skarżący otrzymał nienależne płatności za zazielenianie.
Jak wskazał organ II instancji, w wyniku ponownej analizy akt sprawy z 2016 r. i 2017 r. ustalono, że w sprawie doszło do naruszenia art. 45 ust. 9 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz.U.UE.L.2014.181.1 ze zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 639/2014"), co skutkowało zapisaniem dla deklarowanego elementu proekologicznego EFA14b powierzchni udowodnionej 0,00 m2. W toku bowiem przeprowadzonej w sprawie kontroli manualnej, stwierdzone zostało, że na powierzchni 5,70 ha, która w 2016 r. deklarowana była jako element proekologiczny – międzyplon ozimy EFA14b, składający się z gorczycy oraz pszenżyta ozimego – w roku 2017 uprawiane jest głównie pszenżyto ozime.
Jednocześnie organ wskazał, że współczynnik różnicy, o którym mowa w art. 26 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48 ze zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 640/2014") - wyniósł 1.
W związku z tym, obszar zatwierdzony do płatności za zazielenienie został pomniejszony o 9,35 ha, co dało kwotę należnej skarżącemu płatności za zazielenienie po uwzględnieniu współczynnika korygującego – w wysokości [...] zł. Różnica między kwotą płatności za zazielenienie przyznaną na mocy decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. ([...]), a kwotą ustaloną w wyniku ponownej weryfikacji sprawy ([...]) wyniosła [...] zł i stanowiła kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2016.
Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w rozpatrywanej sprawie kwota nienależnie pobranych płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, a tym samym nie zachodziły przesłanki, określone w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1312, dalej powoływanej jako "ustawa o płatnościach"), uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, co do tego, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do błędu organu, uzasadniającego odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranej płatności. Jak wskazał bowiem Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, to skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 działki rolne C1, D1 i E1 z rośliną w plonie głównym – pszenżyto ozime, tożsamą ze zbożem stanowiącym jeden ze składników obszaru proekologicznego EFA14b z roku 2016. W związku z tym nie było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69, dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 809/2014").
Organ odwoławczy wskazał ponadto, że decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności, jednak wykryte uchybienia nie dotyczą elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem płatności, a także płatność ta nie została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu.
Organ II instancji stwierdził też, że w niniejszej sprawie nie minął 18-miesięczny okres przedawnienia uprawniający Agencję do wystąpienia o zwrot nienależnie pobranych płatności.
W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nie zaistniały również przesłanki stwierdzenia przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1).
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się anulowania nałożonego na niego zobowiązania do zwrotu przedmiotowej płatności za zazielenienie. Skarżący podniósł, iż nie zgadza się z uzasadnieniem decyzji organu I instancji, z którego wynika, iż nie mógł on deklarować w 2017 roku pszenżyta ozimego jako plonu głównego na działkach [...] gdyż deklaracja taka skutkuje niezaliczeniem elementu proekologicznego i zobowiązaniem, go do zwrotu pobranej płatności. Wskazał, iż wypisując wniosek o płatności bezpośrednie w 2016 roku, kierował się broszurą, wydaną przez ARiMR w 2016 r. (k. 18-31 akt sądowych), opisującą zobowiązania i zasady, jakie trzeba spełnić, aby otrzymać przedmiotową płatność. Podkreślił, iż ww. broszura stanowi, iż "Mieszanka uprawiana jako miedzyplon nie może być następnie uprawiana jako plon główny w roku następnym po roku jej wysiania. Zakaz ten nie dotyczy poszczególnych gatunków, z których utworzona została mieszanka", zaznaczając przy tym, iż ten sam zapis znajduje się w broszurze wydanej przez Agencję w 2017 r. (k. 3-17 akt sądowych), co świadczy o braku zmian w niniejszych przepisach. Poparcie dla przytoczonego zapisu stanowi również przepis § 8 ust. 2 pkt 2 lit b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów (Dz.U. z 2015 r., poz. 354 ze zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie MR z dnia 11 marca 2015 r."), z którego, w uznaniu skarżącego, nie wynika zakaz deklarowania w roku następnym rośliny, która była składową mieszanki międzyplonu. Skarżący zaznaczył ponadto, iż uczestniczył w szkoleniach organizowanych przez osoby zajmujące się doradztwem rolniczym i korzystał z pomocy doradcy przy wypisywaniu wniosku w roku 2016, przy czym za każdym razem spotykał się z twierdzeniem, iż taką deklarację elementu proekologicznego EFA14b można złożyć i nie ma zakazu deklarowania na tych działkach roślin wchodzących w skład mieszanki międzyplonu w roku następnym. W związku z tym skarżący przekonany był o poprawności złożonych przez siebie deklaracji i nie czuje się zobowiązany do zwrotu płatności za zazielenienie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Odnośnie zarzutu skarżącego, iż przedmiotowy wniosek wypełniał zgodnie z instrukcjami zawartymi w konspekcie opublikowanym przez ARiMR, organ odwoławczy wskazał, iż w opublikowanych przez Agencję broszurach (z 2016 i z 2017 r.) wyraźnie wskazano, iż rośliny ozime zwykle wysiewane jesienią do zbioru lub wypasu nie mogą być jednocześnie deklarowane jako obszary proekologiczne, co wynika również z art. 45 ust. 9 rozporządzenia 639/2014.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) w zw. z art. 3 p.p.s.a., Sąd uznał skargę za uzasadnioną, z uwagi na okoliczność, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić należy, że sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej, a nie poprzez rozpoznawanie i rozstrzyganie spraw administracyjnych w zastępstwie organów administracji publicznej, czy odnoszenie się zamiast organu do zarzutów strony zgłaszanych w odwołaniu. Sąd administracyjny nie posiada bowiem kompetencji w tym zakresie.
W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a stosownie do art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach stoją na straży praworządności. Ponadto organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz obowiązane są do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Wskazane zasady postępowania administracyjnego, w tym i zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., organ realizuje m.in. poprzez prawidłowe, a więc zgodne z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie (faktyczne i prawne) decyzji administracyjnej, załatwiającej daną sprawę.
Uzasadnienie decyzji, stanowi integralną część decyzji administracyjnej. Sporządzenie go więc w sposób istotnie wadliwy, stanowi o nieprawidłowości decyzji i uniemożliwia zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia zarówno przez zainteresowaną stronę, jak i Sąd, a w konsekwencji czyni niemożliwym dokonanie przez Sąd kontroli decyzji administracyjnej. Z treści art. 11 k.p.a. wprost wynika, że organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia i zarzuty strony, nie odniesie się w do nich w sposób zgodny z prawem oraz nie ustosunkuje się i nie wyjaśni istotnych okoliczności danej sprawy. Obowiązkiem organu przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania oraz wyjaśnienie istotnych okoliczności danej sprawy (art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a.). Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje koniecznością uchylenia wadliwej w tym zakresie decyzji administracyjnej.
W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu poddana została zaskarżona decyzja Dyrektora OR ARiMR, którą to organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej płatności za zazielenienie w wysokości [...] zł, uzyskanej na mocy decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. przyznającej skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym płatność za zazielenienie w kwocie [...]zł.
Z akt sprawy wynika, że okolicznością bezsporną w sprawie jest to, iż skarżący do złożonego w dniu [...] maja 2016 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w M. wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, w tym płatności za zazielenienie, dołączył oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych (EFA), w którym zadeklarował element proekologiczny EFA14b (międzyplon ozimy) o powierzchni 5,70 ha w ramach działek o nr ewidencyjnych: [...] (o powierzchni 0,78 ha), [...] (o powierzchni 0,64 ha) i [...] (o powierzchni 4,28 ha), podając dla wskazanego elementu EFA wysianie mieszanki składającej się z pszenżyta ozimego i gorczycy, a także że w wyniku rozpatrzenia tego wniosku skarżący otrzymał ww. decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. m.in. płatność za zazielenienie na 2016 r. do powierzchni zatwierdzonej dla jednolitej płatności obszarowej (JPO) – 18,35 ha w wysokości [...] zł (po zastosowaniu współczynnika korygującego). Nie stanowi także sporu w sprawie okoliczność, że skarżący w dniu [...] kwietnia 2017 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w M. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, w którym to zadeklarował m.in.: działkę rolną C1 - położoną na działce o nr ewide[...] o powierzchni 4,28 ha, działkę rolną D1 - położoną na działce o nr ewide[...] o powierzchni 0,64 ha oraz działkę rolną E1 - położoną na działce o nr ewide[...] o powierzchni 0,78 ha - na których to wskazał uprawę pszenżyta ozimego.
W oparciu zatem o powyższe okoliczności faktyczne oraz w następstwie analizy porównawczej załączników graficznych dla działek ewidencyjnych nr: [...] z roku 2016 oraz 2017, orzekające organy ustaliły, że na powierzchni 5,70 ha, która w roku 2016 deklarowana była jako element proekologiczny międzyplon ozimy EFA14b składający się z gorczycy oraz pszenżyta ozimego, w roku 2017 uprawiane jest w plonie głównym pszenżyto ozime. Przedmiotowe i w gruncie rzeczy niesporne w sprawie ustalenie stanowiło podstawę do stwierdzenia nieprawidłowości w postaci uprawy w plonie głównym w roku 2017 na działkach nr [...] i [...] zboża ozimego, tożsamego za zbożem stanowiącym jeden ze składników obszaru proekologicznego EFA14b, zadeklarowanego na działkach nr [...] i [...] w roku 2016, która to nieprawidłowość w ocenie organów stanowiła podstawę do ustalenia w oparciu o art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR kwoty nienależnie pobranej płatności.
O ile skarżący w przedmiotowej sprawie nie podważał zadeklarowania we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 w plonie głównym na działkach nr [...] i [...] pszenżyta ozimego, które to stanowiło jeden ze składników mieszanki zadeklarowanej w 2016 roku na działkach nr [...] i [...] w ramach elementu proekologicznego EFA14b, to w odwołaniu i skardze zakwestionował prawidłowość kwalifikacji tej okoliczności jako nieprawidłowości uzasadniającej ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności.
Mając na uwadze przedmiot sporu w sprawie należy wskazać, że płatność za zazielenienie przysługuje rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania do otrzymania płatności bezpośrednich (art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wersji obowiązującej w dniu przyznania płatności za zazielenienie - t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 278 jak i w wersji aktualnej). Zgodnie z art. art. 43 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608 ze zm., dalej powoływanego jako rozporządzenie nr 1307/2013) płatność za zazielenienie jest przyznawana, jeżeli rolnik przestrzega praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, polegających na dywersyfikacji upraw, utrzymywaniu trwałych użytków zielonych oraz utrzymywaniu obszarów proekologicznych, lub praktyk równoważnych. W myśl natomiast art. 46 ust. 1 rozporządzenia 1307/2013, w przypadku, gdy grunty orne obejmują więcej niż 15 hektarów, rolnik zapewnia, aby od dnia [...] stycznia 2015 r. obszar odpowiadający przynajmniej 5% gruntów ornych był obszarem proekologicznym. W sytuacji zaś, gdy zostanie stwierdzone, że rolnik nie utrzymuje powierzchni obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5% powierzchni gruntów ornych wówczas, stosownie do art. 26 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli wymagany obszar proekologiczny przekracza zatwierdzony wymagany obszar proekologiczny z uwzględnieniem współczynnika ważenia dla obszaru proekologicznego zgodnie z art. 46 ust. 3 rozporządzenia nr 1307/2013, obszar wykorzystywany do obliczania płatności z tytułu zazieleniania zgodnie z art. 23 niniejszego rozporządzenia (jeżeli obszar zgłoszony do JPO przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności z tytułu zazieleniania stosuje się obszar zatwierdzony) zmniejsza się o 50 % całkowitej zatwierdzonej powierzchni gruntów ornych i włączając, w stosownych przypadkach zgodnie z art. 46 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, obszary zatwierdzone, o których mowa w art. 46 ust. 2 akapit pierwszy lit. c), d), g) i h) tego rozporządzenia, pomnożony przez współczynnik różnicy. Współczynnik różnicy, o którym mowa w akapicie pierwszym, stanowi udział różnicy między wymaganym obszarem proekologicznym a zatwierdzonym obszarem proekologicznym w wymaganym obszarze proekologicznym.
Jedną z praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, z tytułu której przestrzegania przyznawana jest dla rolnika, stosownie do ww. art. 43 rozporządzenia nr 1307/2013, płatność za zazielenienie, stanowi praktyka polegająca na utrzymywaniu obszarów proekologicznych. W myśl § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MR z dnia 11 marca 2015 r. za obszary proekologiczne w przypadku obszarów, o których mowa w art. 46 ust. 2 lit. i rozporządzenia nr 1307/2013, uznaje się obszary, które zostały utworzone przez wysianie mieszanki składającej się co najmniej z dwóch gatunków roślin z następujących grup: a) zboża, b) oleiste, c) pastewne, d) bobowate drobnonasienne, e) bobowate grubonasienne, f) miododajne
- z wyłączeniem mieszanki złożonej wyłącznie z gatunków zbóż. Stosownie zaś do § 8 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia MR z dnia 11 marca 2015 r., za obszary proekologiczne uznaje się obszary, o których mowa w ust. 1 pkt 2, jeżeli mieszanka nie jest utrzymywana jako uprawa w plonie głównym w roku następującym po roku jej wysiania.
W oparciu o ww. regulacje, aktualne w danym roku, ARiMR w latach 2016 i 2017 wydała broszury o charakterze informacyjnym, dotyczące szczegółowych zasad przyznawania płatności za zazielenienie – "Zazielenienie-Rolniku! Sprawdź, co to dla Ciebie oznacza". Na publikacje te zarówno w odwołaniu jak i w skardze powołał się skarżący, wskazując, iż wniosek obszarowy na rok 2016 wypełniał w oparciu o dane zawarte w konspektach dostępnych na stronie internetowej ARiMR, a w szczególności w konspekcie "Zazielenienie-Rolniku! Sprawdź, co to dla Ciebie oznacza; Warszawa, 2016 r."
Ponadto powołując się na treść przytoczonych regulacji rozporządzenia MR z dnia 11 marca 2015 r. skarżący zarzucił w skardze, że z treści § 8 ust. 2 pkt 2 lit. b tego aktu można jednoznacznie wywnioskować, że nie ma zakazu deklarowania w roku następnym rośliny, która była składową mieszanki międzyplonu. Zatem, zdaniem skarżącego, nie było podstaw do stwierdzenia w sprawie nieprawidłowości, gdyż w jego przekonaniu deklaracja międzyplonu ozimego w 2016 r. i deklaracja roślin w plonie głównym we wniosku w 2017 r. były poprawnie złożone. Pomimo powyższego zarzutu organ II instancji nie wyjaśnił skarżącemu, dlaczego ten konkretny zarzut strony nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy uzasadniając stanowisko o wystąpieniu w sprawie nieprawidłowości ograniczył się wyłącznie do przytoczenia dwóch podstaw prawnych, tj. § 8 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia MR z dnia 11 marca 2015 r. oraz art. 45 ust. 9 rozporządzenia nr 639/2014. Ten ostatni przepis stanowi, że obszary międzyplonów lub okrywy zielonej nie obejmują obszarów uprawy zbóż ozimych, które są wysiewane jesienią, zwykle z przeznaczeniem do zbiorów lub do wypasu i, że obszary te nie obejmują także obszarów objętych praktykami równoważnymi, o których mowa w pkt I.3 i 4 załącznika IX do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. Podkreślić należy, że ustawodawca w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. zobligował organy administracyjne, w ramach uzasadnienia prawnego decyzji, do "wyjaśnienia" podstawy prawnej decyzji, a nie tylko przytoczenia przepisów prawa. Zatem obowiązkiem organu II instancji, w świetle podniesionego zarzutu odwołania, było wyjaśnienie skarżącemu, dlaczego uprawa na danym obszarze w plonie głównym w 2017 roku jednego ze składników EFA14b z roku 2016 wyklucza możliwość kwalifikacji takiego obszaru jako obszaru proekologicznego, z odniesieniem do treści broszury ARiMR z 2016 r., na którą powołał się skarżący w odwołaniu, negując stanowisko organu o wystąpieniu w sprawie nieprawidłowości. Tego jednak w przedmiotowej sprawie zabrakło. Było to zaś w sprawie tym bardziej konieczne, że stwierdzoną nieprawidłowość organy odniosły do okoliczności uprawy w plonie głównym w roku następnym po roku wysiania tożsamego "składnika" mieszanki objętej EFA14b. A zatem to tak rozumianą nieprawidłowość należało skonfrontować z treścią powołanego przez organy art. 45 ust. 9 rozporządzenia nr 639/2014, który określa co nie stanowi obszaru międzyplonów, oraz odnieść tą nieprawidłowość do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy. Biorąc pod uwagę zarzut skarżącego w ramach którego podniósł on, że prawodawca krajowy nie dopuszcza w ramach kwalifikacji danego obszaru jako obszar proekologiczny jedynie by wysiana mieszanka jako całość, a nie jej składnik, była utrzymywana jako plon główny w roku następnym po roku jej wysiania, a także okoliczność, że jak wskazał organ przeprowadzona w sprawie kontrola manualna miała na celu sprawdzenie czy na powierzchni, która w roku 2016 deklarowana była jako obszar proekologiczny EFA14b, w roku 2017 w plonie głównym nie jest uprawiana mieszanka roślin tożsama z roślinami wchodzącymi w skład EFA14b oraz czy w roku 2017 w plonie głównym nie jest uprawiane zboże ozime tożsame ze zbożem stanowiącym jeden ze składników EFA14b z roku 2016, obowiązkiem organu w przedmiotowej sprawie było odnieść się konkretnie do ww. zarzutu skarżącego poprzez jednoznaczne wypowiedzenie się co do kwestii dopuszczalności w świetle § 8 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia MR z dnia 11 marca 2015 r. utrzymania w roku następnym po roku wysiania w plonie głównym jednego ze składników wysianej mieszanki oraz odnieść wyrażone w tym zakresie stanowisko do okoliczności faktycznych sprawy, w tym w szczególności do okoliczności, iż w niniejszej sprawie utrzymanym składnikiem wysianej mieszanki jest zboże ozime (pszenżyto ozime). W tym kontekście organ powinien wypowiedzieć się wprost i jednoznacznie (a więc nie tylko poprzez przytoczenie określonych przepisów prawa) na czym polega stwierdzona w sprawie nieprawidłowość, tj. czy na tym, iż skarżący utrzymywał w plonie głównym w roku następnym po roku wysiania "jeden ze składników" wysianej mieszanki, czy że tym składnikiem było konkretnie zboże ozime (pszenżyto ozime) czy też że w efekcie to, iż skarżący nie wysiał w 2016 roku jako międzyplon ozimy mieszanki roślin, lecz wyłącznie zboże ozime (pszenżyto ozime).
W sprawie organ II instancji nie tylko nie wyjaśnił skarżącemu w sposób zgodny z prawem podstawy prawnej decyzji, istoty stwierdzonej nieprawidłowości oraz przyczyn nie uznania zarzutu strony o braku wystąpienia w sprawie nieprawidłowości w związku z treścią § 8 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia MR z dnia 11 marca 2015 r., ale również całkowicie przemilczał twierdzenia skarżącego, o tym, iż z przepisu § 8 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia MR z dnia 11 marca 2015 r. wynika, iż nie ma zakazu deklarowania w roku następnym rośliny, która była składową mieszanki międzyplonu, co znajduje oparcie w stanowisku ARiMR prezentowanym w materiałach udostępnianych powszechnie przez ARiMR, w tym w broszurach publikowanych na jej stronie internetowej. Wobec tak sformułowanego stwierdzenia, organ II instancji powinien był odnieść się do kwestii czy rzeczywiście ARiMR prezentuje w swoich powszechnie udostępnianych materiałach i na stronach internetowych stanowisko, iż przepis § 8 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia MR z dnia 11 marca 2015 r. wyłącza z obszaru proekologicznego jedynie obszary na których mieszanka, a nie jej składnik, została utrzymana w roku następnym jako uprawna w plonie głównym.
W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd uznał, że brak odniesienia się do wyszczególnionego przez Sąd zarzutu odwołania, niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji i istoty stwierdzonej nieprawidłowości stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego określonych w art. art. 107 § 3 k.p.a. i art. 140 k.p.a. w zw. z art. 6 i art. 11 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach, mogące mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Uchybienie wskazanym przepisom postępowania, doprowadziło do braku możliwości prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów wyroku Sądu. Ponownie rozpatrując sprawę organ II instancji odniesie się do wszystkich wyszczególnionych przez Sąd zrzutów odwołania oraz wskaże jednoznacznie w kontekście zarzutów skarżącego na czym polega istota stwierdzonej w sprawie nieprawidłowości.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu II instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło