II SAB/Bk 20/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Starosty S. w przedmiocie informacji publicznej 1. zobowiązuje Starostę S. do załatwienia, w terminie 14 dni od zwrotu akt organowi, wniosku M. S. z dnia 17 stycznia 2017 r. o udzielenie informacji publicznej; 2. stwierdza, że w sprawie wystąpiła bezczynność organu; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; 4. oddala wniosek skarżącego o przyznanie od organu sumy pieniężnej, 5. zasądza od Starosty S. na rzecz skarżącego M. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego. Skarżący – M. S., za pośrednictwem poczty elektronicznej, w dniu [...] stycznia 2017 r. wystąpił do Starosty S. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: 1. liczby podmiotów, których mienie zostało nabyte nieodpłatnie przez Skarb Państwa, reprezentowanego przez Starostę S. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2016 r., o których mowa w art. 9 ust 2a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym; 2. wykazu mienia nabytego nieodpłatnie przez Skarb Państwa, reprezentowanego przez Starostę S. zgodnie z art. 9 ust 2 a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym; 3. liczby postępowań wszczętych przez wierzycieli podmiotów, o których mowa w art. 9 ust. 2a ustawy o której mowa w pkt 1 i 2, które dochodzone były/są przeciwko Skarbowi Państwa w terminie roku od chwili nabycia mienia przez Skarb Państwa, zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy, o której mowa w pkt 1 i 2. We wniosku wskazano, że odpowiedzi należy udzielić na adres e-mail skarżącego. W skardze złożonej do sądu administracyjnego skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wskazując na powyższy zarzut wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku, stwierdzenie że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł oraz wszelkich kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podano, że pomimo upływu określonego w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej terminu, organ nie udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji. Skarżący nie otrzymał również żadnej informacji od organu, która wskazywałaby na powody opóźnienia oraz termin, w jakim nastąpi udostępnienie wnioskowanej informacji. Skoro zatem organ nie podjął żadnych działań w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego, tj. skarżącemu nie została udostępniona wnioskowana informacja, jak również nie wydano decyzji odmownej w zakresie udostępnienia takiej informacji, oczywiste jest zadaniem skarżącego, że organ dopuścił się rażącego naruszenia wskazanych w petitum skargi przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i dopuścił się bezczynności w tym zakresie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi i podał, że w dniu [...] stycznia 2017 r. (godz. 10:35) wysłał na adres e-mail skarżącego wiadomość do której załączono skan pisma znak [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., zawierającego odpowiedź na zadane przez skarżącego pytania. Podniesiono, że z wydruku z poczty elektronicznej Microsoft Outlook (z którego wysłano przedmiotową wiadomość) wynika jednoznacznie, że wiadomość e-mail wysłana w dniu [...] stycznia 2017 r. zawierała w załączeniu skan powołanego pisma o objętości 171 kb. Podkreślono przy tym, że organ nie otrzymał informacji zwrotnej o jakimkolwiek problemie z dostarczeniem wiadomości. Do odpowiedzi na skargę dołączono wydruk klienta poczty elektronicznej Microsoft Outlook oraz wydruk pisma znak [...] z [...] stycznia 2017 r. W związku z tym organ stwierdził, że w niniejszej sprawie udzielił odpowiedzi na wniosek a zatem bezspornie nie dopuścił się bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej powoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm.; dalej powoływana jako u.d.i.p.) terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udzielenia żądanej informacji publicznej. W rozpoznawanej sprawie został spełniony zarówno zakres podmiotowy, jak i przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Starosta S. jest bowiem podmiotem zobowiązanym zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do udzielenia posiadanych informacji publicznych, a żądana przez skarżącego informacja stanowi informację publiczną z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Powyższe nie jest w sprawie kwestionowane. Spór zaś sprowadza się do tego, czy pomimo podjętych przez organ czynności można mu zarzucić bezczynność w realizacji wniosku strony skarżącego. Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017 r. złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej na jego prywatny adres e-mailowy. Organ postąpił zgodnie z wnioskiem strony i przesłał na podany przez skarżącego adres e-mailowy odpowiedzi na postawione pytania. Fakt przesłania korespondencji na prawidłowy adres (wskazany przez skarżącego) wraz z załącznikiem dokumentuje wydruk klienta poczty elektronicznej Microsoft Outlook. Organ nie otrzymał przy tym informacji zwrotnej o jakimkolwiek problemie z dostarczeniem wiadomości. W takiej sytuacji zdaniem organu nie można mu skutecznie postawić zarzutu bezczynności. Z kolei skarżący podnosi, że organ pozostaje w bezczynności, albowiem nie udzielono mu wnioskowanej informacji. Skarżący kwestionuje zatem fakt doręczenia mu odpowiedzi na wniosek w drodze zwykłej poczty elektronicznej. W tym miejscu podnieść należy, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym. W ustawie o dostępie do informacji publicznej nie ma bowiem wskazania jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje zaś za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną i to nawet wówczas, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08, z 14 września 2012 r., I OSK 1013/12, z 30 listopada 2012 r., I OSK 1991/12). W sprawie niniejszej organ nie kwestionuje faktu otrzymania wniosku, to strona kwestionuje fakt doręczenia jej odpowiedzi na wniosek. Organ, zgodnie z wnioskiem strony, udostępnił jej wnioskowaną informację poprzez wysłanie jej na prywatny adres e-mailowy. Zdaniem Sądu zastosowanie takiego trybu doręczania informacji publicznej, naraża organ na zarzut braku jej doręczenia, co też w sprawie niniejszej uczyniono. W takim przypadku nie ma bowiem żadnego dowodu świadczącego o odbiorze pisma przez stronę. Stwierdzić należy, że nie ma żadnych podstaw do różnicowania sytuacji podmiotów korzystających z poczty elektronicznej i metod tzw. tradycyjnych. Skoro więc w przypadku korzystania z pośrednictwa operatorów pocztowych nie jest wystarczające samo wysłanie korespondencji na adres odbiorcy, a dla wykazania skuteczności doręczenia konieczne jest posługiwanie się dowodem doręczenia, wydaje się oczywiste, że takie same wymogi stawiane być muszą wobec korespondencji kierowanej do adresata drogą elektroniczną. Przy czym tylko w przypadku korzystania z platformy e-PUAP potwierdzenia takie generowane są automatycznie (vide: wyrok WSA w Warszawie z 26 października 2016 r., VIII SAB/Wa 48/16, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 7 grudnia 2016 r., II SAB/Go 147/16, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego stwierdzić należy, że organ udzielając informacji publicznej, powinien uczynić to w taki sposób aby mógł dysponować potwierdzeniem odbioru. Leży to w interesie organu, albowiem dysponując takim potwierdzeniem nie naraża się na zarzut braku doręczenia udzielonej informacji. W przypadku prywatnej poczty elektronicznej takiego dowodu doręczenia nie ma. Dlatego, zdaniem Sądu, organ pomimo wniosku strony, powinien zastosować taką formę doręczenia, która poświadczy odbiór korespondencji. Z potwierdzeniem odbioru, który jest generowany automatycznie, mamy do czynienia z doręczeniem za pomocą środków komunikacji elektronicznej ale poprzez platformę e – PUAP a także w przypadku doręczenia w formie tradycyjnej poprzez operatora pocztowego. Stosowanie do treści art. 39 1 K.p.a. doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania: 1) wystąpił do organu administracji publicznej o doręczenie albo 2) wyraził zgodę na doręczenie mu pism za pomocą tych środków. Sposób potwierdzenia odbioru pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej został uregulowany w art. 46 § 3 K.pa., zgodnie z którym w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczenie jest skuteczne, jeżeli w terminie 7 dni od dnia wysłania pisma organ administracji publicznej otrzyma potwierdzenie doręczenia pisma. W razie nieotrzymania takiego potwierdzenia organ doręcza pismo w sposób określony w przepisach niniejszego rozdziału dla pism w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego. Regulacja zawarta w art. 46 § 3 K.p.a. przewiduje kolejność sposobów doręczania: najpierw elektronicznie, a w dalszej kolejności w tradycyjnej formie, jednakże tylko w przypadku braku skuteczności doręczenia elektronicznego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej, podać należy, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ zażąda od wnioskodawcy uzupełninia wniosku, poprzez wskazanie czy jest on użytkownikiem platformy e-PUAP a jeżeli nie jest użytkowaniem tej platformy to wskazanie adresu do doręczeń w formie tradycyjnej poprzez operatora pocztowego. Wezwanie powinno być przesłane na wskazany przez wnioskodawcę prywatny adres elektroniczny. W przypadku niezupełnienia braków w wyznaczonym terminie organ powinien zastosować rygor pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Podkreślić należy, że organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej ma pełne prawo domagać się danych, które pozwolą na załatwienie go zgodnie z prawem. W przypadku uzupełnienia wniosku organ w pierwszej kolejności, jeżeli wnioskodawca jest użytkowaniem platformy e -PUAP udostępni wnioskowaną informacje publiczną poprzez przesłanie jej pocztą elektroniczną za pomocą tej platformy. Przesłanie informacji drogą tradycyjną powinno mieć miejsce w przypadku braku potwierdzenia doręczenia drogą elektroniczną lub wówczas, gdy wnioskodawca nie jest użytkownikiem platformy e-PUAP. Reasumując podniesiony przez skarżącego zarzut niedoręczenia udzielonej informacji publicznej czynił skargę na bezczynność zasadną. Stąd też Sąd w pkt 1 i 2 sentencji wyroku stwierdził, że w sprawie wystąpiła bezczynność organu i zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od zwrotu (art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Jednocześnie Sąd, na mocy art. 149 § 1a P.p.s.a., w punkcie 3 sentencji wyroku orzekł, że zaistniała w sprawie bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceny tej Sąd dokonał biorąc pod uwagę, to że informacja publiczna została faktycznie udzielona i to w formie zgodnej ze złożonym wnioskiem. O bezczynności organu przesądził zarzut skarżącego dotyczący niedoręczenia mu przesłanej korespondencji. Od zarzutu tego organ nie był w stanie skutecznie się uwolnić, albowiem w przypadku korespondencji wysłanej na prywatną skrzynkę elektroniczną nie ma dowodu potwierdzenia odbioru korespondencji. Powyższe okoliczności skutkowały również oddaleniem wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej (pkt 4 sentencji wyroku). Zwrot kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz strony skarżącej orzeczono w oparciu o art. 200 P.p.s.a. (pkt 5 sentencji wyroku). Do kosztów zaliczono wpis sądowy (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (480 zł) - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).