VI SA/Wa 1477/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Grzegorz Nowecki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2016 r. sprawy ze skargi D. Inc. z siedzibą w O., Stany Zjednoczone Ameryki Północnej na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia biegi terminu do uiszczenia opłaty okresowej oddala skargę w całości Postanowieniem z [...] maja 2016 r. nr [...] Urząd Patentowy RP (dalej organ) utrzymał w mocy postanowienie z [...] września 2015 r. nr [...], którym to, działając na podstawie art. 243 ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410; dalej p.w.p.), po rozpatrzeniu wniosku D. Inc. z siedzibą w O. (Stany Zjednoczone Ameryki) (dalej uprawniony, skarżący) odmówił zawieszenia biegu terminu do uiszczenia opłaty okresowej za 4 okres ochrony wzoru przemysłowego pt. "Taca z przykrywką" oznaczonego numerem Rp.[...]. W dniu 13 listopada 2014 r. do organu wpłynął wniosek uprawnionego o stwierdzenie zawieszenia biegu terminu do wniesienia opłaty za 4 okres ochrony prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oznaczonego numerem Rp.[...]. Jako podstawę wniosku uprawniony wskazał art. 243 ust. 6 p.w.p. podnosząc, że opłata za 4 okres ochrony wzoru przemysłowego (16-20 rok ochrony) nie została uiszczona z uwagi na zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności. Na dowód powyższego, do wniosku załączono oświadczenie pracownika kancelarii patentowej, specjalisty IT J. K., o błędzie w oprogramowaniu dokonującym transmisji zleceń przelewów z systemu zleceń automatycznych do programu bankowego. W ocenie uprawnionego usterka w oprogramowaniu systemu komputerowego, w wyniku której wprowadzone zlecenia przelewów nie zostały wyeksportowane do systemu bankowego, wypełnia znamiona zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym i uzasadnia żądanie stwierdzenia zawieszenia biegu terminu na wniesienie ww. opłaty na podstawie art. 243 ust 6 p.w.p. Postanowieniem z 24 września 2015 r. organ odmówił zawieszenia biegu terminu do uiszczenia opłaty okresowej za 4. okres ochrony wzoru przemysłowego oznaczonego numerem Rp.[...]. Organ nie podzielił oceny uprawnionego i stwierdził, że przedstawiona we wniosku sytuacja nie może być uznana za okoliczności nadzwyczajne. W ocenie organu, opisanego we wniosku zdarzenia można było uniknąć, natomiast pracownik dokonujący przelewu nie wykonał wszystkich możliwych czynności mających na celu potwierdzenie dokonania wymaganej opłaty. W dniu 2 listopada 2015 r. uprawniony zaskarżając powyższe postanowienie, przedstawił własną ocenę zaistniałej sytuacji. Odnosząc ją do definicji okoliczności nadzwyczajnych wskazując kolejne cechy, które, jego zdaniem, powstałe zdarzenie posiadało. Urząd Patentowy RP w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślił, że nie neguje możliwości skorzystania z instytucji zawieszenia biegu terminu, a zarazem wyraża przekonanie, iż powyższy przepis przewiduje możliwość dokonania opłaty z uchybieniem terminu (w niniejszym przypadku po 18 miesiącach), jednakże tylko w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, którymi są działania o charakterze siły wyższej, a więc sytuacje ściśle określone. Organ odniósł się do definicji siły wyższej, której określenie ustawodawca pozostawił doktrynie oraz orzecznictwu. Wskazał, że zgodnie z obecnym stanowiskiem sądów dominuje koncepcja obiektywna siły wyższej, która nakazuje uznawać za działania siły wyższej zdarzenia zewnętrzne, nieuchronne, nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia. Dokonując ponownej oceny wskazanego przez uprawnionego zdarzenia Urząd stwierdził, iż nie sposób uznać, aby miało ono charakter okoliczności nadzwyczajnych, a tym samym wypełniało znamiona zdarzenia o cechach siły wyższej. Zdarzenie opisane przez upragnionego, zdaniem organu, nie posiada powyższych cech. Wskazał, że pracownik kancelarii mógł zapobiec negatywnym konsekwencjom zdarzenia poprzez wydrukowanie potwierdzenia płatności w tym samym dniu, w którym ją zlecił, tj. 12 listopada 2014 r. Tym samym, pracownik zauważyłby, że przelew nie został przesłany do systemu bankowego, a płatność nie została dokonana. Pracownik mógł również potwierdzić realizację przelewu sprawdzając czy kwota odpowiadająca czwartemu okresowi ochrony wzoru przemysłowego została pobrana bezpośrednio z systemu bankowego. Zdaniem organu nie można zatem uznać, że zaistniała w niniejszej sprawie sytuacja miała charakter nieuchronny, gdyż przy użyciu dostępnych środków można było zapobiec jej konsekwencjom, czyli uchybieniu terminowi. Organ zauważył ponadto, że dokonywanie przedmiotowej płatności powinno zwiększyć uwagę pracownika, gdyż była to sytuacja wykonywana po raz pierwszy, zasługująca na szczególną rozwagę. Tym samym, Urząd nie zgładził się z twierdzeniem uprawnionego, że pracownicy Kancelarii wykonali wszelkie czynności mające na celu uiszczenie opłaty za 4 okres ochrony wzoru przemysłowego w terminie. Urząd stanął na stanowisku, że awarie systemów czy programów komputerowych nie stanowią zdarzenia o nikłym stopniu prawdopodobieństwa wystąpienia. Ryzyko wystąpienia awarii czy utraty danych jest nierozerwalnie związane z korzystaniem ze zinformatyzowanych systemów i stanowi błąd, który można przewidzieć. W ocenie organu przedmiotowa sytuacja nie miała charakteru nadzwyczajnego, nieuchronnego, zewnętrznego oraz nie była niemożliwa do przewidzenia, a więc nie stanowi zdarzenia kwalifikującego się jako siła wyższa. Odnosząc się do twierdzeń uprawnionego, iż nadzwyczajna okoliczność, o której mowa w art. 243 ust. 6 p.w.p. nie jest tym samym co działanie siły wyższej, a cechą odróżniającą oba zdarzenia jest wymóg zewnętrzności, organ nie podzielił tej opinii. Podniósł, że wskazane w art. 243 ust. 6 p.w.p. odwołanie do odpowiedniego stosowania przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej zostało zapisane przez ustawodawcę wprost, bez nakazu uwzględniania różnic pomiędzy obydwoma pojęciami. Gdyby zamiarem ustawodawcy było stworzenie nowej definicji - okoliczności nadzwyczajnych, nie używałby odesłania do przepisów dotyczących siły wyższej, a zawarł cechy, jakie nowe pojęcie miałoby posiadać. W skardze na ww. postanowienie skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie przepisów art. 243 ust. 6 p.w.p. poprzez błędne zastosowanie wprost przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej, kiedy ustawa stanowi, iż przepisy te powinny być stosowane odpowiednio oraz w konsekwencji błędne uznanie, iż klauzula generalna okoliczności nadzwyczajnych jest tożsama znaczeniowo z klauzulą generalną siły wyższej, a przez co nieprawidłowe uznanie, iż błąd konfiguracji systemu teleinformatycznego nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej uzasadniającej zawieszenie terminu do wniesienia opłaty okresowej za ochronę wzoru przemysłowego. Ponadto, skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 77 k.p.a poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na uchybieniu zasadzie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem skarżącego organ nie dokonał oceny wszystkich okoliczności faktycznych, jak również w sposób dowolny ocenił dowody zgromadzone w sprawie, co doprowadziło do stwierdzenia winy po stronie uprawnionego w nieprzewidzeniu błędu systemu teleinformatycznego i w konsekwencji wydania rozstrzygnięcia w oparciu o błędne ustalenia faktyczne. Zdaniem skarżącego, organ dokonał niesłusznej oceny stanu sprawy, która doprowadziła go do nieprawidłowego wniosku o braku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności. Zdaniem skarżącego, powyższe było rezultatem popełnienia przez organ następujących błędów podczas analizowania przedmiotowej sprawy. Po pierwsze, Urząd bezpodstawnie zrównał ze sobą pojęcia siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, które w opinii skarżącego mają odrębne definicje, a ich główną cechą odróżniającą jest wymóg zewnętrzności zdarzenia, które uniemożliwiło dokonanie danej czynności. Organ naruszył przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej również poprzez błędne zastosowanie przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej wprost, a nie odpowiednio, jak to stanowi art. 243 ust. 6 p.w.p. Ponadto, skarżący wskazał, iż organ nieprawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności, podczas gdy, zdaniem skarżącego, nieuiszczenie opłaty w przewidzianym terminie było całkowicie niezależne od pełnomocnika uprawnionego i niewątpliwie niezawinione. W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. A także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie Urzędu Patentowego RP z [...] maja 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie z [...] września 2015 r. o odmowie zawieszenia biegu terminu do uiszczenia opłaty okresowej za 4 okres ochrony wzoru przemysłowego pt. "Taca z przykrywką" oznaczonego numerem Rp.[...]. Skarżący zarzuca organowi naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, a mianowicie przepisów art. 243 ust. 6 p.w.p. poprzez błędne zastosowanie wprost przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej, kiedy ustawa stanowi, iż przepisy te powinny być stosowane odpowiednio oraz w konsekwencji błędne uznanie, iż klauzula generalna okoliczności nadzwyczajnych jest tożsama znaczeniowo z klauzulą generalną siły wyższej, a przez co nieprawidłowe uznanie, iż błąd konfiguracji systemu teleinformatycznego nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej uzasadniającej zawieszenie terminu do wniesienia opłaty okresowej za ochronę wzoru przemysłowego. W ocenie skarżącego, organ błędnie zrównał ze sobą pojęcia siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, a także nieprawidłowo zastosował przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej "wprost", a nie "odpowiednio", jak stanowi przepis. Odnosząc się do powyższego, Sąd w pełni podziela stanowisko prezentowane w doktrynie i orzecznictwie, zgodnie z którym "odpowiednie stosowanie przepisów oznacza bądź stosowanie odnośnych przepisów bez żadnych zmian do innego zakresu odniesienia (wprost), bądź stosowanie ich z pewnymi zmianami, bądź też niestosowanie tych przepisów do innego zakresu odniesienia". Ma rację organ wskazując, że w przypadku gdy ustawodawca przewidział w przepisach "odpowiednie stosowanie" organ rozpatrujący sprawę może zastosować przepisy wprost, z pewnymi modyfikacjami lub nie zastosować ich w danej sprawie w ogóle. Mając na względzie okoliczności zaistniałe na gruncie niniejszej sprawy wskazać należy, że organ, po dokonaniu wnikliwej analizy stanu faktycznego, słusznie stwierdził, że w sprawie tej nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, a dokonując tej oceny zastosował przepisy o sile wyższej odpowiednio zgodnie z wykładnią tego pojęcia wyrażoną m.in. w orzeczeniach Sądu Najwyższego. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ prawidłowo wskazał, że w niniejszej sprawie, nawet gdyby przyjąć wykładnię pojęcia nadzwyczajnych okoliczności proponowaną przez skarżącego, to okoliczności sprawy nie uzasadniają stwierdzenia zawieszenia biegu terminu do wniesienia opłaty za czwarty rok ochrony wzoru przemysłowego. Nie sposób podzielić opinii skarżącego, iż przepis art. 243 ust. 6 p.w.p. nakazuje stosować jedynie regulacje dotyczące procedury zawieszenia przedawnienia bez odniesienia do przesłanek siły wyższej. Ustawodawca zawarł bowiem w art. 243 ust. 6 p.w.p. odesłanie do przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej, zgodnie z którym należy odwołać się do art. 121 pkt 4 Kodeksu cywilnego, który tę kwestię normuje jednoznacznie. Takie działanie ustawodawcy świadczy o zamiarze uzupełniła pewnego rodzaju "braku" ustawy Prawo własności przemysłowej poprzez wskazanie przepisu, który należy stosować każdorazowo w przypadkach wniosków o zawieszenia biegu terminu do dokonania czynności. W ocenie Sądu podnoszona przez skarżącego kwestia zrównania definicji siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych również nie znajduje oparcia w argumentach organu. Oceniając stan faktyczny niniejszej sprawy organ wziął pod uwagę wszelkie okoliczności, które dostosował do przesłanek siły wyższej na mocy odesłania zawartego w art. 243 ust. 6 p.w.p. Organ nie oceniał zdarzeń powszechnie uznawanych za siłę wyższą, jak powódź czy pożar, a jedynie dokonał analizy zdarzenia przedstawionego przez skarżącego (błędu w oprogramowaniu dokonującego zlecenia płatności) pod kątem przesłanek przewidzianych dla siły wyższej, które znajdują zastosowanie na podstawie obowiązujących przepisów. Zdaniem Sądu, twierdzenia skarżącego dotyczące zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności oraz braku winy w niniejszej sprawie w związku z wystąpieniem błędu oprogramowania transmitującego zlecenia przelewów do programu bankowego nie zasługują na uwzględnienie. W zaskarżonym postanowieniu organ jednoznacznie zwrócił uwagę na szereg okoliczności, które świadczą o tym, iż uchybienia terminu na dokonanie przedmiotowej opłaty można było uniknąć dokonując kilku dodatkowych, prostych czynności (jak np. wydrukowanie potwierdzenia przelewu w tym samym dniu, co jego zlecenie). Stwierdzenie skarżącego, iż "taki błąd nigdy wcześniej się nie zdarzył" dawało podstawę do podjęcia działań mających na celu zwiększenie czujności i uruchomienie dodatkowych środków ostrożności ze strony kancelarii. Nie bez znaczenia, jak słusznie wskazuje organ, pozostaje także fakt dokonywania płatności w ostatnim dniu terminu, co zawsze wiąże się z pewnym stopniem ryzyka, z którego zarówno pełnomocnik, jak i uprawniony powinni zdawać sobie sprawę. Tym bardziej takie ryzyko istnieje w przypadku dokonywania płatności przy pomocy zinformatyzowanych systemów, których awaryjność jest w dzisiejszych czasach powszechna, dlatego też w takiej sytuacji należy przedsięwziąć wszelkie środki, które upewnią osobę dokonującą płatności o prawidłowości zleconego przelewu. Wbrew argumentom skarżącego, tego rodzaju środków nie podjęto, co stanowiło bezpośrednią przyczyną uchybienia terminu na uiszczenie opłaty za 4 rok ochrony wzoru przemysłowego o numerze Rp. [...]. Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 oraz 77 k.p.a., Sąd stwierdza, ze w przedmiotowej sprawie została przeprowadzona szczegółowa analiza i ocena okoliczności faktycznych i prawnych [pic]sprawy oraz argumentów podnoszonych przez stronę w toku postępowania administracyjnego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego została dokonana w sposób prawidłowy, a w złożonej skardze skarżący nie wykazał, aby pominięto, złożone do akt sprawy w toku postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem przez Urząd Patentowy zaskarżonego postanowienia, dowody mające istotne znaczenie dla sprawy lub też dokonano oceny takich dowodów w sposób naruszający zasady logiki lub doświadczenia życiowego. W tym stanie rzeczy uznając zarzuty skargi za niezasadne, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.