II OSK 2389/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-05-25
Skład orzekający: Wojciech Mazur, Arkadiusz Despot - Mładanowicz, Anna Szymańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmiot, dla którego wydano pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych, jest automatycznie zobowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, czy też decydujące jest faktyczne korzystanie z tych usług, zwłaszcza w kontekście porozumienia o przekazaniu zarządzania drogą publiczną?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że obowiązek ponoszenia opłat za usługi wodne wiąże się z faktycznym korzystaniem z wód, a nie wyłącznie z posiadaniem pozwolenia wodnoprawnego. Porozumienie o przekazaniu zarządzania drogą publiczną może przenieść obowiązki związane z korzystaniem z usług wodnych na inny podmiot, co wyklucza obciążenie opłatą pierwotnego adresata pozwolenia, jeśli faktycznie nie korzysta on z tych usług.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych. Dyrektor Zarządu Zlewni nałożył opłatę na Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) Oddział w Szczecinie, powołując się na posiadane pozwolenie wodnoprawne i dane wykazane przez GDDKiA. GDDKiA kwestionował nałożenie opłaty, wskazując na zawarte porozumienie z Gminą Miasto K., na mocy którego zarządzanie odcinkiem drogi zostało przejęte przez Prezydenta Miasta K., co miało skutkować przeniesieniem obowiązku ponoszenia opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę GDDKiA, uznając, że pozwolenie wodnoprawne jest wiążące dla GDDKiA i że porozumienie nie przenosi obowiązków publicznoprawnych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzję organu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA i zaskarżoną decyzję organu administracji oraz zasądził od Dyrektora Zarządu Zlewni na rzecz GDDKiA zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz /spr./ sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 220/19 w sprawie ze skargi Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za odprowadzenie do wód - wód opadowych i roztopowych 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie kwotę 3259 (trzy tysiące dwieście pięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 220/19 oddalił skargę Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za odprowadzenie do wód - wód opadowych i roztopowych.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie ww. decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 272 ust. 5, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), określił Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie za okres III kwartału 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 7642,00 zł za odprowadzenie do wód - wód opadowych lub roztopowych.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w dniu [...] listopada 2018 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w K. na podstawie art. 272 ust. 17 Prawa wodnego ustaliło, w formie informacji kwartalnej Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie za okres III kwartału 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 7642,00 zł za odprowadzenie do wód - wód opadowych lub roztopowych.
W dniu 6 grudnia 2018 r., z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie złożyła reklamację, w której podniosła, że pozwolenie wodnoprawne znak: [...] z dnia [...] listopada 2013 r. na podstawie którego została wystawiona przedmiotowa opłata dotyczy inwestycji pn. "Poprawa dostępności do portu K.". Dalej wskazała, że zawarła porozumienie z Gminą Miasto K. wg którego z dniem oddania inwestycji do użytkowania (tj. 2.07.2018 r.) zarządzanie drogą przejął Prezydent Miasta K. i dlatego wnosi o anulowanie opłaty w wysokości 7642,00 zł.
Organ wyjaśnił następnie, że nie uznał reklamacji Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie, gdyż informacja ustalająca wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne Nr [...] została ustalona na podstawie wykazu zawierającego ilość odprowadzonych wód bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych, sporządzonego przez Starszego Specjalistę Wydziału Ochrony Środowiska B.K. podpisanego przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Ochrony K.B.. Nadto wskazał, że wykaz zawierający informację o ilości odprowadzonych wód opadowych przez GDDKiA Oddział w Szczecinie jest odpowiedzią na kontrolę gospodarowania wodami znak: [...] z dnia [...] października 2018 roku. W wykazie strona skarżąca wykazała ilość odprowadzanych do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych w wysokości 10189 m3 i na podstawie tych danych Zarząd Zlewni w K. dokonał wyliczenia opłaty zmiennej za IlI kwartał 2018 r. Organ zatem ustalił opłatę zmienną za III kwartał w trybie kontroli, na którą podmiot wyraził zgodę oraz na podstawie wartości podanych przez stronę skarżącą. Organ podkreślił, że GDDKiA Oddział w Szczecinie nie kwestionował na etapie kontroli gospodarowania wodami prawidłowości kontroli. Skoro strona skarżąca korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego znak [...] z dnia [...] listopada 2013 r. zmienionego decyzją znak [...] na odprowadzenie do wód - wód opadowych lub roztopowych, to oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązana jest ponosić opłaty za usługi wodne.
Określenia wysokości opłaty zmiennej organ dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 272 ust. 5 Prawa wodnego oraz § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502).
Opłata za odprowadzenie do wód - wód opadowych lub roztopowych została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (0,75 zł za 1 m3), ilości odprowadzanych wód (10189 m3) i czasu (III kwartał).
Skargę na powyższą decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wniósł Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, zarzucając naruszenie przepisów :
- prawa procesowego, tj. art. 7, 77 i 107 k.p.a.,
- przepisów prawa materialnego w postaci art. 9 ust. 3, 35 ust. 1 i 3 pkt 7 oraz 298 pkt 1, 271 ust. 4 i 268 ust. 1 pkt 3a Prawa wodnego.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości.
Zdaniem skarżącego, obowiązek poniesienia opłat za usługi wodne ciąży na Prezydencie Miasta K. z uwagi na zawarte porozumienie nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. o przejęciu przez Prezydenta Miasta K. zarządzania odcinkiem drogi krajowej. W ocenie skarżącego wywód organu, że niewniesienie zastrzeżenia na etapie kontroli oznacza, że strona skarżąca korzysta z usług odprowadzania do wód – wód opadowych jest chybiony. Korzystanie z czegoś jest kategorią czynności faktycznej, natomiast wniesienie zastrzeżeń należy do kategorii oświadczeń. Opłata jest uiszczana za korzystanie, a nie za niezłożenie w określonym czasie oświadczenia. Zdaniem skarżącego wykładnia przepisu art. 298 pkt 1 i 271 ust. 4 Prawa wodnego prowadzi do wniosku, że ustawodawca wiąże obowiązek uiszczania opłat za usługi wodne z faktem korzystania ze środowiska. Od daty przejęcia zarządzania drogą, uznać należy, że korzystającym ze środowiska jest Prezydent Miasta K..
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dała podstaw do uznania zasadności podniesionych w skardze zarzutów.
Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, określający sposób ustalenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód – wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3 i czasu wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. Z powyższego wynika, że warunkiem zastosowania powyższego przepisu i ustalenia opłaty jest sytuacja, gdy wody opadowe odprowadzane są do wód (rzek, jezior itp., zbiorników) za pomocą służącego do tego celu otwartego lub zamkniętego systemu kanalizacji deszczowej. Zobowiązanym jest właściciel (dysponent) gruntu, z którego wody opadowe są odprowadzane.
W ocenie Sądu, organ wykazał, że w rozstrzyganej sprawie miało miejsce odprowadzanie do wód, wód opadowych i roztopowych "ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej". A podstawa prawna (art. 272 Prawa wodnego) wyraźnie wskazuje, że o takie wody tu chodzi. Zostało bowiem w tej sprawie wydane pozwolenie Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego z dna 15 listopada 2013 r. zmienione decyzją z dnia 1 października 2015 r. udzielające Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych, wznoszenie obiektów budowlanych oraz wykonywanie innych robót, na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią oraz na szczególne korzystanie z wód, dla przedsięwzięcia pn. "Poprawa dostępności do portu K. od strony lądu". W ww. pozwoleniu określono również warunki szczególnego korzystania z wód – dotyczące odprowadzania poprzez wyloty wód opadowych i roztopowych z nawierzchni obwodnicy.
Zdaniem Sądu, organ wykazał, że wskazane systemy kanalizacyjne (wyloty) są realizowane i że wody tam są odprowadzane, co wynika z oświadczenia strony skarżącej z dnia 14 listopada 2018 r. złożonego w formie wykazu zawierającego informacje o wodach opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód za III kwartał 2018 r., podpisanego przez osoby upoważnione przez stronę skarżącą. W wykazie wskazano, że ilość odprowadzonych wód za III kwartał 2018 r. bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych w ramach wskazanego wyżej pozwolenia wodnoprawnego wynosi 10 189 m3.
Sąd wskazał, że również opłata została wyliczona prawidłowo, zgodnie z art. 272 ust. 5 Prawa wodnego i § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2502).
W ocenie Sądu, zarzuty skarżącej, że obowiązek poniesienia opłat za usługi wodne ciąży na Prezydencie Miasta K. z uwagi na zawarte porozumienie nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. o przejęciu przez Prezydenta Miasta K. zarządzania odcinkiem drogi krajowej nie zasługują na uwzględnienie, albowiem prowadzącym instalację zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 1 października 2015 r. i oświadczeniem przedstawiciela GDDKiA Oddział w Szczecinie z dnia 14 listopada 2018 r. jest skarżąca, a nie Prezydent Miasta K.. Wskazane przez stronę skarżącą porozumienie nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. zawarte na podstawie art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2222 ze zm.) nie może przenosić obowiązków publicznoprawnych ukształtowanych treścią decyzji wodnoprawnej.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego w postaci;
a. art. 2 pkt 38 Dyrektywy 200/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej w związku z art. 9 ust. 3, art. 35 ust. 1 i 3 pkt 7 oraz art. 298 pkt 1, art. 268 ust. 1 pkt 3a Prawa wodnego przez błędną ich wykładnię i uznanie, że podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat nie jest podmiot korzystający, a podmiot, dla którego wydane zostało pozwolenie wodnoprawne.
b. art. 272 ust. 5 Prawa wodnego poprzez dokonanie jego wykładni w sposób fragmentaryczny z oderwaniem od pozostałych przepisów tej ustawy.
c. art. 271 ust. 4 pkt 1 i art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, polegające na niewłaściwym zastosowaniu a w konsekwencji błędnym przyjęciu, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłat jest podmiot, któremu udzielono pozwolenia wodnoprawnego, podczas gdy jedynie wysokość opłaty zależna jest od danych zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym.
d. art. 19 ust. 4 ustawy o drogach publicznych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że porozumienie zawarte pomiędzy zarządcami dróg publicznych nie przenosi obowiązków publicznoprawnych związanych z zarządzeniem drogą publiczną.
2. przepisów prawa procesowego w postaci art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez niezawarcie w uzasadnieniu wyroku stanowiska odnośnie do stanu faktycznego, przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia i niewyjaśnienie na podstawie jakich norm prawnych Sąd I instancji uznał, że podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat jest podmiot, któremu udzielono pozwolenia wodnoprawnego, jak również w oparciu o jakie przepisy wyprowadził twierdzenie, że porozumienie zawarte na podstawie art. 19 ust. 4 ustawy o drogach publicznych nie może przenieść obowiązków publicznoprawnych.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i w tym zakresie orzeczenie o uchyleniu decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] grudnia 2018 r. znak [...] oraz o zwrocie kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego.
Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
W rozpoznawanej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji stanowił art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, stosownie do którego wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3, i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. Uzasadniając skierowanie decyzji do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie organ podał, że ustalił opłatę w trybie kontroli, na którą GDDKiA Oddział w Szczecinie wyraził zgodę oraz na podstawie wartości podanych przez ten podmiot w wykazie. Ponadto, organ wskazał, że GDDKiA Oddział w Szczecinie korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzenie do wód – wód opadowych i roztopowych, co zdaniem organu oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązany jest ponosić opłaty za usługi wodne. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu co do ustalenia pomiotu zobowiązanego do poniesienia opłaty, wskazując ponadto, że porozumienie zawarte na podstawie art. 19 ust. 4 ustawy o drogach publicznych nie może przenosić obowiązków publicznoprawnych ukształtowanych treścią decyzji wodnoprawnej.
Ze stanowiskiem Sądu I instancji, jak i organu administracji, że podmiotem zobowiązanym do poniesienia opłaty w niniejszej sprawie jest Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie nie sposób się zgodzić.
Zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego, opłatę za usługi wodne są obowiązane ponosić podmioty korzystające z usług wodnych. Przepis ten nie pozwala na przyjęcie, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty za usługi wodne jest w każdym przypadku adresat pozwolenia wodnoprawnego. Stosownie bowiem do art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a tej ustawy, opłaty za usługi wodne uiszcza się za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Ustawodawca powiązał zatem obowiązek ponoszenia opłat za usługi wodne z faktem korzystania z wód. W konsekwencji, organ, na podstawie art. 272 ust. 5 Prawa wodnego ustala wysokość opłaty zmiennej "za odprowadzanie do wód" - wód opadowych lub roztopowych.
Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., zmienioną decyzją z dnia 1 października 2015 r., Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego udzielił Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód polegające na odprowadzaniu przez wyloty wód opadowych i roztopowych z nawierzchni obwodnicy. Nie oznacza to jednak automatycznie, że korzystającym z wód jest Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie. Zasadnie podnosi skarżący kasacyjnie, że w odniesieniu do dróg publicznych za korzystającego z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych z nawierzchni obwodnicy uznać należy właściwego, ze względu na kategorię drogi publicznej i na podstawie ustawy o drogach publicznych, jej zarządcę. Stosownie bowiem do art. 20 pkt 4 ustawy o drogach publicznych, do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą. Zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, zarządcą dla dróg krajowych jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. W myśl zaś art. 19 ust. 4 ustawy o drogach publicznych, zarządzanie drogami publicznymi może być przekazywane między zarządcami w trybie porozumienia. W niniejszej sprawie takie porozumienie zostało zawarte.
Z § 1 ust. 2 Porozumienia nr [...] zawartego w dniu [...] czerwca 2018 r. pomiędzy Skarbem Państwa – Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad z siedzibą w Warszawie a Gminą Miasto K., którą reprezentuje Prezydent Miasta (dalej: zarządca), wynika, że zarządca przejmie zarządzanie odcinkiem drogi określonej w porozumieniu z dniem jej oddania do użytkowania. Wskazać należy, że zawarcie porozumienia skutkuje przeniesieniem oznaczonych zadań publicznych na stronę porozumienia, która wyraziła na to zgodę. Ta forma działania administracji publicznej jest zbliżona do umów cywilnoprawnych, przy czym skutek porozumienia administracyjnego dotyczy przede wszystkim sfery prawa publicznego. Ponieważ porozumienie zawierane na podstawie art. 19 ust. 4 ustawy o drogach publicznych jest porozumieniem o przekazaniu zadania, zarządca, który wyraził wolę przejęcia zadania, uzyskuje związane z tym kompetencje ze wszystkimi tego konsekwencjami (zob. P. Zaborniak [w:] W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o drogach publicznych. Komentarz, Lex, pkt 6 do art. 19).
Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie konsekwentnie wskazywała w pismach kierowanych do organu (w piśmie z dnia 29 listopada 2018 r. skierowanym w związku z przesłanym protokołem pokontrolnym z dnia 20 listopada 2018 r., następnie w reklamacji z dnia 3 grudnia 2018 r.), że brak jest podstaw prawnych do obciążania tego podmiotu opłatą, z uwagi na zawarte porozumienie. Tymczasem organ, co zostało następnie zaakceptowane przez Sąd I instancji, ustalił podmiot zobowiązany do poniesienia opłaty jedynie na podstawie treści pozwolenia wodnoprawnego, jak i wskazania w wypełnionym przez pracowników GDDKIA Oddział w Szczecinie wykazie zawierającym informacje o wodach opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód - Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie jako podmiotu korzystającego z usług wodnych, błędnie uznając, że okoliczność zawarcia ww. porozumienia nie ma znaczenia dla ustalenia adresata obowiązku.
Wskazać należy, że organ uprawniony do ustalenia opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych nie może poprzestawać wyłącznie na fakcie uzyskania przez podmiot pozwolenia wodnoprawnego, gdyż dopiero okoliczność korzystania przez podmiot z takiej usługi uprawnia organ do nałożenia opłaty, co wynika z art. 298 pkt 1 i art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa wodnego. Natomiast obciążenie tego rodzaju opłatą jest niedopuszczalne w sytuacji, gdy z usługi wodnej korzysta nie adresat pozwolenia wodnoprawnego, a inny podmiot. Wobec tego stwierdzić należy, że brak było podstaw prawnych, by obciążać opłatą zmienną Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie, która wprawdzie jest adresatem pozwolenia wodnoprawnego, jednak na skutek zawartego porozumienia nie korzysta z usług wodnych, gdyż dokonuje tego inny podmiot.
Sąd I instancji, jak i organ administracji, dokonał zatem błędnej wykładni art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, nieuwzględniającej brzmienia art. 298 pkt 1 i art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa wodnego, uznając, że podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat nie jest podmiot korzystający z wód, a podmiot, dla którego wydane zostało pozwolenie wodnoprawne, co słusznie podnosi skarżący kasacyjnie.
Ponadto, zasadny jest zarzut błędnej wykładni art. 19 ust. 4 ustawy o drogach publicznych poprzez przyjęcie, że porozumienie zawarte pomiędzy zarządcami dróg publicznych nie przenosi obowiązków publicznoprawnych związanych z zarządzeniem drogą publiczną.
Na uwzględnienie nie zasługiwał natomiast zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Nie ulega wątpliwości, że takie stanowisko rozstrzygnięcie Sądu I instancji w niniejszej sprawie zawiera. Jednocześnie z uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób jednoznaczny wynikają motywy, jakimi kierował się Sąd I instancji oddalając skargę. Nawet, gdy stanowisko Sądu I instancji jest błędne, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może w takiej sytuacji stanowić samodzielnej podstawy do kwestionowania oceny prawnej wyrażonej przez Sąd I instancji.
Mając powyższe na względzie, należało uchylić zaskarżony wyrok i decyzję organu, z uwagi na ich wydanie z naruszeniem prawa materialnego wskutek błędnej wykładni art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, jak i art. 19 ust. 4 ustawy o drogach publicznych.
Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te złożył się wpis od skargi (306 zł), opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji i jego doręczenie (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (153 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym za obie instancje (2700 zł) w kwocie wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło