VII SA/Wa 2113/18
WyrokWSA w Warszawie2019-04-04
Skład orzekający: Grzegorz Rudnicki, Tomasz Janeczko, Marta Kołtun-Kulik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego prawidłowo stwierdził naruszenie przepisów rozporządzenia przez przewoźnika lotniczego i nałożył kary pieniężne, nie wyjaśniając uprzednio, czy skarżący przewoźnik był faktycznym operatorem spornego lotu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dopuścił się istotnego naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 w zw. z art. 28 k.p.a. Naruszenie to polegało na braku bezspornego ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za ewentualne naruszenie przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, co jest warunkiem koniecznym do merytorycznego rozpoznania sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi przewoźnika lotniczego E. S.A. w likwidacji na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, która stwierdziła naruszenie przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez przewoźnika i nałożyła kary pieniężne. Skarżący zarzucił m.in. niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, błędną wykładnię przepisów oraz nieuwzględnienie przedawnienia roszczeń pasażerów. Sąd administracyjny uznał, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób należyty, czy skarżący przewoźnik był faktycznym operatorem spornego lotu.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zasądzono od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi [...]S. A. w likwidacji z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia przez przewoźnika lotniczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji 2. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz [...] S. A. w likwidacji z siedzibą w [...] kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2018 r., znak: [...], Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego ("Prezes ULC"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, "k.p.a."), art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz.U. z 2017 r. poz. 959) oraz art. 7 ust. 1 lit. a w zw. z art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 9 oraz art. 14 i 16 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz. Urz. WE L 46 s. 1, 2004, s. 1, "Rozporządzenie"), po rozpatrzeniu wniosku przewoźnika lotniczego E. S.A. w likwidacji z siedzibą w W. ("skarżąca") oraz T. N. i J. N. ("pasażerowie") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...] października 2017 r., znak: [...], w której po rozpatrzeniu skargi T. N. i J. N. jako pasażerów lotu z [...] sierpnia 2014 r. nr E. [...] na trasie [...] - [...] stwierdził względem każdej z ww. stron naruszenie przez przewoźnika lotniczego art. 7 ust. 1 lit. b w zw. z art. 6 ust. 1 Rozporządzenia, polegające na niewypłaceniu każdej z nich odszkodowania w wysokości po 400 euro, umorzył postępowanie w zakresie ustalenia terminu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oraz nałożył na skarżącą karę pieniężną za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. b w wysokości 2 000 zł – uchylił tę decyzję w części dotyczącej braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego (skarżącą) art. 14 Rozporządzenia i w tym zakresie stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego art. 14 Rozporządzenia i nałożył na przewoźnika lotniczego karę pieniężną za naruszenie art. 14 Rozporządzenia w łącznej wysokości 400 zł, tj. 200 zł za naruszenie art. 14 Rozporządzenia stosunku do każdego pasażera, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy tę decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
W dniu [...] maja 2017 r. do organu wpłynęła skarga złożona przez pasażerów lotu nr E. [...] o stwierdzenie naruszenia przez skarżącą przepisów Rozporządzenia dotyczącego ww. lotu.
Prezes ULC wydał [...] października 2017 r. decyzję, w której stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego art. 7 ust. 1 lit. b w zw. z art. 6 ust. 1 Rozporządzenia, polegające na niewypłaceniu każdemu z pasażerów odszkodowania w wysokości po 400 euro, umorzył postępowanie w zakresie ustalenia terminu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oraz nałożył na skarżącą karę pieniężną za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. b w wysokości 2 000 zł.
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Po rozpoznaniu ww. wniosku, Prezes ULC, decyzją z [...] czerwca 2018 r., uchylił swoją decyzję w części dotyczącej braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego (skarżącą) art. 14 Rozporządzenia i w tym zakresie stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego art. 14 Rozporządzenia i nałożył na przewoźnika lotniczego karę pieniężną za naruszenie art. 14 Rozporządzenia w łącznej wysokości 400 zł, tj. 200 zł za naruszenie art. 14 Rozporządzenia stosunku do każdego pasażera, w pozostałym zakresie utrzymał w mocy tę decyzję.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że odległość z [...] do [...] mierzona metodą trasy po ortodromie wynosi 1776 km, a opóźnienie lotu wyniosło powyżej 5 godzin.
Prezes ULC wskazał, że zgodnie z art. 7 Rozporządzenia w przypadku odwołania do tego artykułu pasażerowie otrzymują odszkodowania w wysokości 400 euro dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1 500 km i wszystkich innych lotów o długości od 1 500 do 3 500 km.
Przywołując orzecznictwo TSUE organ odwoławczy podkreślił, że możliwość powołania się na nadzwyczajne okoliczności, pozwalające przewoźnikom lotniczym uwolnić się od zapłaty odszkodowania ustanowionego w art. 7 Rozporządzenia, jest przewidziana wyłącznie w art. 5 ust. 3 tego Rozporządzenia, który dotyczy odwołania lotu. Motyw piętnasty tego rozporządzenia wskazuje jednak, że to uzasadnienie może również znaleźć zastosowanie, gdy decyzja kierownictwa lotów w stosunku do danego samolotu spowodowała danego dnia powstanie dużego opóźnienia lub przełożenie lotu na następny dzień. Skoro pojęcie dużego opóźnienia jest użyte w kontekście nadzwyczajnych okoliczności, należy uznać, że ustawodawca również powiązał je z prawem do odszkodowania. Nie można więc z góry zakładać, że pasażerowie opóźnionych lotów są pozbawieni prawa do odszkodowania i dla potrzeb przyznania tego prawa nie mogą być traktowani jak pasażerowie odwołanych lotów. Oznacza to, że pasażerowie lotów opóźnionych mogą powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 Rozporządzenia, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji administracyjnej na podstawie skargi wniesionej przez pasażera stanowi przepis art. 205 b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze, zgodnie z którym w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 205a ust. 1, Prezes ULC stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 Rozporządzenia określa również obowiązek i termin jego usunięcia. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że wydając decyzję Prezes ULC w pierwszej kolejności, w każdym przypadku, stwierdza naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, a następnie określa zakres nieprawidłowości oraz nakłada karę (dodatkowo, w razie stwierdzenia naruszenia określonych przepisów Rozporządzenia określa również obowiązek i termin usunięcia naruszenia prawa). W każdym przypadku orzeczenie o nałożeniu katy lub o terminie usunięcia naruszenia są obligatoryjnymi, ale jednocześnie niesamodzielnymi elementami decyzji stwierdzającej naruszenie przepisów prawa. Oznacza to, że orzeczenie o karze lub terminie usunięcia naruszenia stanowi konsekwencję orzeczenia o stwierdzeniu naruszeniu prawa. Sprawa główna postępowania prowadzonego przez Prezesa ULC dotyczy zatem stwierdzenia przez przewoźnika lotniczego naruszenia przepisów Rozporządzenia. Taka decyzja nie kreuje jedynie należności pieniężnej pasażera w sposób samodzielny, niezależny od stwierdzenia naruszenia prawa.
Zgodnie z art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze, jak i art. 5 ust. 3 Rozporządzenia ciężar dowodu, że uprawnienia przysługujące pasażerowi, w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub opóźnienia lotu, zgodnie z Rozporządzeniem, nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego.
Odnosząc się do przywołanych przez skarżącą postępowań, toczących się przed sądem powszechnym, Prezes ULC podkreślił, że postępowanie przed Prezesem ULC i przed sądem powszechnym cechuje odmienny zakres. Ten pierwszy stwierdza naruszenie prawa i nakłada karę administracyjną, natomiast sąd cywilny orzeka o roszczeniu pieniężnym.
Prezes ULC stwierdził, mając na uwadze brak wyjaśnień przewoźnika w przedmiocie przyczyn opóźnienia rejsu oraz ze względu na nierozstrzygnięcie sprawy przez sąd cywilny pod względem przepisów materialnych, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 7 ust. 1 lit. b Rozporządzenia, gdyż przewoźnik nie udowodnił, że w przedmiotowej sprawie miała miejsce nadzwyczajna okoliczność, uzasadniająca opóźnienie lotu, i że na przewoźniku spoczywał obowiązek wypłaty pasażerom odszkodowania.
Stosownie do art. 8 ust. 1 lit. a Rozporządzenia w przypadku opóźnienia lotu pasażerowie mają prawo wyboru zwrotu w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie, za jaką został kupiony, za część lub części nieodbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie, lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie.
W przedmiotowej sprawie, jak wynika ze skargi, opóźnienie wyniosło powyżej 5 godzin wobec czego pasażerom przysługiwało prawo do rezygnacji z lotu i pełny zwrot kosztu niewykorzystanych biletów. Pasażerowie skorzystali z opóźnionego lotu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 lit. a Rozporządzenia, wobec czego organ stwierdził brak naruszenia tego przepisu.
Stosownie do art. 9 Rozporządzenia w przypadku opóźnienia lotu pasażerowie otrzymują bezpłatnie posiłki oraz napoje w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania, zakwaterowanie w hotelu w przypadku gdy występuje konieczność pobytu przez jedną albo więcej nocy, lub gdy zachodzi konieczność pobytu dłuższego niż planowany przez pasażera, transport pomiędzy lotniskiem a miejscem zakwaterowania (hotelem lub innym). Ponadto, pasażerom bezpłatnie przysługują dwie rozmowy telefoniczne, dwa dalekopisy, dwie przesyłki faksowe lub e-mailowe.
W odniesieniu do realizacji obowiązków wynikających z art. 9 Rozporządzenia trzeba zauważyć, że zgodnie z informacją zawartą w skardze pasażerowie otrzymali stosowną pomoc podczas oczekiwania na opóźniony rejs. Prezes ULC, mając na uwadze informacje przytoczone powyżej, stwierdził brak naruszenia tego przepisu.
W odniesieniu do realizacji obowiązku poinformowania pasażera o przysługujących mu prawach określonego w art. 14 Rozporządzenia, Prezes ULC stwierdził, że pasażerowie zaznaczyli, że nie zostali poinformowani o przysługujących im prawach. Przeprowadzane przez pracowników Komisji Ochrony Praw Pasażerów kontrole przewoźników lotniczych, w tym przewoźnika E. S.A. w likwidacji potwierdzają, że przewoźnik posiadał stosowne ulotki traktujące o prawach pasażerów. Organ odwoławczy nie podzielił jednak tego stanowiska. Przewoźnik nie przedstawił dowodu na wręczenie ulotek informacyjnych pasażerom, a sam fakt posiadania przez przewoźnika takich ulotek nie jest tożsamy z ich wręczaniem pasażerom. W związku z tym Prezes ULC stwierdził naruszenie art. 14 Rozporządzenia względem pasażerów.
Na podstawie art. 209b ust. 1 ustawy - Prawo lotnicze w związku z pkt 1.5 załącznika nr 2 do tej ustawy, za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7 Rozporządzenia Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego nakłada karę w wysokości od 1 000 do 2 500 zł, przy czym sankcje za naruszenia niniejszego rozporządzenia powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Zdaniem Prezesa ULC nie budziło wątpliwości, że przewoźnik zaniedbał obowiązek wypłaty odszkodowania wobec jednej pasażerki skarżonego lotu, zatem zasadnym było nałożenie na niego kary pieniężnej w kwocie 1 000 zł za osobę za naruszenie przepisów Rozporządzenia w stosunku do ujawnionych w postępowaniu stron, którym odszkodowania tego nie wypłacono. Zdaniem organu odwoławczego kara w tej wysokości będzie adekwatna do zakresu naruszenia prawa unijnego, a na przyszłość powodować będzie, że przewoźnik nie będzie dopuszczał się podobnych naruszeń.
Na podstawie art. 209b ust. 1 ustawy - Prawo lotnicze w związku z pkt. 1.4 załącznika nr 2 do tej ustawy, za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, Prezes ULC nakłada karę w wysokości od 200 do 4 800 zł. W rozpatrywanej sprawie, jedynie kara pieniężna w kwocie 200 zł za osobę (łącznie 400 zł) spełnia przesłanki, o których mowa w art. 16 ust. 3 Rozporządzenia.
Nie budziło wątpliwości organu, że przewoźnik zaniedbał obowiązku poinformowania pasażerów o przysługujących im prawach wobec jednej pasażerki skarżonego lotu, a więc za zasadne uznał nałożenie na niego kary pieniężnej w kwocie 200 zł za osobę za naruszenie przepisów Rozporządzenia 261/2004 w stosunku do ujawnionej w postępowaniu strony, której nie poinformowano o przysługujących jej prawach. Jedynie kara pieniężna w kwocie 200 zł za osobę (łącznie 400 zł) spełnia przesłanki, o których mowa w art. 16 ust. 3 Rozporządzenia.
Skargę na decyzję Prezesa ULC z dnia [...] czerwca 2018 r. wniósł E. S.A. w likwidacji z siedzibą w [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
1. niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię art. 205 b ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo lotnicze w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c oraz ust. 3, art. 6, a także art. 7 ust. 1 i art. 14 Rozporządzenia skutkującą stwierdzeniem, że na E. ciążył obowiązek wypłaty odszkodowania pasażerom opóźnionego lotu, co spowodowało nałożenie obowiązku wypłaty odszkodowania w stosunku do pasażera T. N., podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest przesłanek do obciążenia skarżącej obowiązkiem zapłaty odszkodowania na podstawie Rozporządzenia;
2. niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię art. 209 b ust. 1 w zw. z art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo lotnicze w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c oraz ust. 3, a także art. 7 ust. 1 i art. 14 Rozporządzenia poprzez przyjęcie, że zachodzą okoliczności uzasadniające nałożenie na przewoźnika kary określonej w Załączniku II w pkt 1.5 do Prawa lotniczego, podczas gdy nie było podstaw do nałożenia w ogóle kary na skarżącą;
3. naruszenie art. 778 k.c. w zw. z art. 775 k.c. w zw. z art. 117 § 2 k.c. w zw. z art. 205 ust. 1 ustawy - Prawo lotnicze poprzez nieuwzględnienie w decyzji faktu, że roszczenie pasażerów jest przedawnione, a skarżąca skutecznie uchyliła się od jego zaspokojenia, co zostało stwierdzone w stosunku do J. N. oraz w stosunku do T. N. wyrokami Sądu Rejonowego [...] oraz wyrokiem Sądu Okręgowego w [...];
4. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. w zw. z wydaniem decyzji w oparciu o niewyczerpująco wyjaśniony stan faktyczny i materiał dowodowy, jak również sprzeczne i niewłaściwe uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji;
5. naruszenie art. 75 k.pa. w zw. z art. 77 § 4 k.p.a w zw. z art. 2 pkt. 1 ustawy Prawo lotnicze w zw. z art. 2 pkt a Rozporządzenia poprzez wydanie decyzji w stosunku do podmiotu, który nie jest przewoźnikiem w rozumieniu przepisów Rozporządzenia;
6. naruszenie art. 61a k.p.a. poprzez zaniechanie wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania;
7. naruszenie art. 28 k.p.a w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez uznanie skarżącej za stronę postępowania oraz naruszenie zasady pogłębiania zaufania podmiotów w stosunku do organu państwa;
8. naruszenie art. 7a k.p.a. poprzez naruszenie zasady przyjaznej interpretacji przepisów.
W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niewyczerpująco wyjaśniony stan faktyczny i materiał dowodowy oraz sprzeczne i niewłaściwe uzasadnienie faktyczne i prawne. Zdaniem skarżącej, Prezes ULC nie odniósł się do podnoszonych przez nią zarzutów dotyczących braku dowodu na to, że pasażerowie faktycznie odbyli przedmiotowy lot, że skarżąca posiadała umowę na wykonywanie rejsów czarterowych z biurem podróży organizującym imprezę turystyczną, oraz że przedmiotowy lot realizowany był inną maszyną niż ta, którymi dysponuje skarżąca. W jej ocenie istotne były także argumenty dotyczące podawanego przez pasażerów oznaczenia lotu "E.", który wykorzystywany jest do innych celów niż wykonywanie rejsów handlowych. Strona skarżąca zaprzeczyła aby zawarła kiedykolwiek umowę z biurem podróży S. na wykonywanie rejsów czarterowych. E. posiadał umowę z firmą Y. sp. z o.o., na podstawie której jedynie technicznie udostępniono desygnatora. Umowy z organizatorem imprezy turystycznej zawierał Y. sp. z o.o. i to ta spółka ustalała godziny lotu poszczególnych czarterów na poszczególnych trasach. E. wykonywał rejsy na podstawie informacji otrzymywanych Y. sp. z o.o.
Skarżąca dodała też, że w dniu wniesienia skargi przez pasażerów nie była już przewoźnikiem lotniczym, w stosunku do którego znajdują zastosowanie przepisy Rozporządzenia, ponieważ 20 lipca 2015 r. została jej cofnięta koncesja.
Zdaniem skarżącej niewłaściwe było także stanowisko Prezesa ULC, zgodnie z którym nie zachodzi tożsamość przedmiotowej sprawy administracyjnej ze sprawą cywilną, prowadzoną przed sądem powszechnym. Koncepcja, że w postępowaniu administracyjnym mamy do czynienia ze sprawą administracyjną, która w sposób abstrakcyjny ulega oderwaniu od całokształtu systemu prawnego i aktu prawa materialnego jako źródła jej powstania i powinna być rozpatrywana bez poszanowania powszechnie obowiązującego prawa materialnego i jego wykładni dokonywanej przez niezawisłe sądy jest sprzeczne z konstytucją RP i narusza podstawowe zasady praworządności oraz państwa prawa. Przyjęcie tego rodzaju koncepcji, zdaniem skarżącej, prowadzi do dualizmu prawnego, w wyniku którego pasażerowi inicjującemu postępowania w trybie postępowania administracyjnego jest zagwarantowana w oparciu o to samo źródło prawa odmienna ochrona prawna niż w stosunku do pasażera, który postanowił dochodzić swoich praw w oparciu o to samo źródło prawa i na tej samej podstawie prawnej w trybie postępowania cywilnego przed powszechnym sądem cywilnym.
W odpowiedzi na skargę, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko, przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r., na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., "p.p.s.a."), Sąd postanowił połączyć sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 2112/18 oraz sygn. akt VII SA/Wa 2113/18 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a.
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego Sąd uchylił decyzje organów obu instancji jako wydane przedwcześnie.
Na wstępie należy wskazać, że Prezes ULC – jako organ administracji publicznej – działa nie tylko ma podstawie przepisów ustawy Prawo lotnicze ale również przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przez dokładne wyjaśnienie stanu sprawy rozumieć należy dokonanie takich ustaleń, które pozwalają organowi na reasumpcje prawną. Innymi słowy, organ ma tak ustalić stan faktyczny, aby nie było wątpliwości co do podjętego rozstrzygnięcia prawnego sprawy. W niniejszej sprawie takie wątpliwości Sąd dostrzegł.
I tak, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w zaskarżonej decyzji z [...] czerwca 2018 r. uchylając w części decyzję organu I instancji i w tym zakresie stwierdzając naruszenie przez przewoźnika lotniczego E. S.A. w likwidacji art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. oraz nakładając na ww. przewoźnika karę pieniężną za naruszenie ww. przepisu a także utrzymując w mocy decyzję w pozostałym zakresie – stwierdził jednoznacznie, że operatorem lotu z dnia [...] sierpnia 2014 nr E. [...] na trasie [...] – [...] – był E. S.A. Zdaniem organu, wystarczająca do tego twierdzenia jest przedłożona przez pasażerów kopia rezerwacji imprezy turystycznej wystawiona przez biuro podróży, gdzie podano: trasę podróży, godziny lotu i operatora przedmiotowego rejsu.
Powyższego stanowiska Sąd nie podziela.
I tak w aktach sprawy znajduje się kopia tzw. Potwierdzenia godzin dla rezerwacji nr [...] z [...] sierpnia 2014 r., gdzie wskazano: 1) organizatora (S. S.A. w C.), 2) pasażerów (T. N. i J. N.), 3) miejsce, datę i godzinę wylotu ([...], [...] sierpnia 2014 r., godz. 13.30), 4) miejsce, datę i godzinę powrotu ([...], [...] sierpnia 2014 r., godz. 12.20) oraz oznaczenie kodowe rejsów (E. [...] i E.[...]).
Jednocześnie w tzw. Zgłoszeniu rezerwacji nr [...] wyraźnie wskazano, że Ostateczny rozkład lotów znajduje się na biletach elektronicznych, które zostaną przesłane drogą mailową. Kopii tych biletów w aktach sprawy brak. Organ nie wskazał także innych dokumentów potwierdzających, że loty o tych oznaczeniach w tych dniach i godzinach - przez ww. pasażerów - były wykonywane przez przewoźnika E. S.A.
W trakcie postępowania administracyjnego pełnomocnik przewoźnika wskazywał organowi, że pasażerowie nie dołączyli żadnych dokumentów potwierdzających, iż faktycznie w wyżej wskazanych dniach odbyli rejs liniami lotniczymi E.. Ponadto podnoszono, że w swojej działalności handlowej skarżąca nie posługiwała się desygnatorem E. a przypisywanie przewoźnikowi desygnatora E. jest błędne i nie powinno mieć miejsca. Pełnomocnik podniósł, że E. S.A. wielokrotnie spotykał się z sytuacją, gdzie biura turystyczne podawały bezprawnie desygnator E..
W konsekwencji, w ocenie Sądu, przed rozpoznaniem kwestii naruszenia przepisów Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 względem podróżnych należało bezspornie ustalić podmiot odpowiedzialny za ewentualne zaistniałe naruszenie. Wobec powyższego, Sąd uznał iż Prezes ULC nie wyjaśniając powyższej okoliczności, dopuścił się istotnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a.
Natomiast za prawidłowe należy uznać stanowisko organu (w sytuacji bezspornego ustalenia przewoźnika z odwołaniem się do materiału dokumentacyjnego), że cofnięcie koncesji E. S.A. w dniu [...] lipca 2015 r. pozostaje bez wpływu dla sprawy. Lot miał być bowiem wykonany w dniu [...] i [...] sierpnia 2014 r., natomiast licencja została cofnięta [...] lipca 2015 r. Oznacza to, że w dniu skarżonego lotu Spółka E. S.A. w likwidacji posiadała koncesję, a zatem była przewoźnikiem obsługującym w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004.
Reasumując, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, przyjmując iż zakres niezbędnych ustaleń faktycznych ma wpływ na decyzje organów obu instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło