II SA/Wa 408/18
WyrokWSA w Warszawie2019-04-05
Skład orzekający: Ewa Kwiecińska, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Łukasz Krzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, jeśli wnioskodawca spełnia przesłanki krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego oraz rzetelnego wykonywania obowiązków po 12 września 1989 r., w tym z narażeniem życia i zdrowia, a także czy organ prawidłowo ocenił, czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek"?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji nie wyjaśnił w sposób wystarczający istotnych okoliczności faktycznych sprawy w odniesieniu do konkretnego przypadku skarżącej. Organ nie odniósł się do przedstawionych przez skarżącą dowodów i argumentów dotyczących charakteru jej służby, zasług oraz narażenia życia i zdrowia, co uniemożliwia kontrolę sądową wydanej decyzji. Ponadto, sąd wskazał, że organ powinien był odnieść się do kwestionowanej przez skarżącą oceny IPN dotyczącej okresu służby na rzecz państwa totalitarnego w ramach postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (art. 15c, 22a) i umożliwienie jej skorzystania z innych przepisów (art. 15, 22), argumentując swoją długoletnią służbę, w tym w warunkach szczególnego narażenia, oraz brak negatywnych ocen służby. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania przepisów, uznając, że okres służby na rzecz państwa totalitarnego (1 rok i 11 miesięcy) nie jest krótkotrwały, a służba po 12 września 1989 r. nie była wykonywana z narażeniem życia i zdrowia w stopniu uzasadniającym wyłączenie, ani nie wykazała ona wybitnych osiągnięć. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i zasądził od Ministra na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Łukasz Krzycki, Protokolant specjalista Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej [...] kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. [...] (dalej także: skarżąca) złożyła, na podstawie art. 8a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 288, dalej powoływana jako ustawa zaopatrzeniowa) wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wyłączenie w drodze decyzji stosowania w stosunku do niej art. 15c i art. 22a powołanej ustawy oraz umożliwienie jej skorzystania z art. 15 i 22 powołanej ustawy.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że służbę w MO rozpoczęła w dniu [...] sierpnia 1985 r. W okresie od października [...] r. do września [...] r., przebywała na urlopie macierzyńskim i wychowawczym, zaś od 1 września [...] r. rozpoczęła służbę w Biurze Ochrony Rządu, którą pełniła nieprzerwanie do marca [...] r. Podczas służby realizowała bezpośrednie zadania ochronne w stosunku do osób ochranianych, co wiązało się z niemal ciągłym narażeniem życia i zdrowia. Nigdy nie była karana dyscyplinarnie, nie dopuściła się żadnego sprzeniewierzenia się swoim powinnościom, zaś wszelkie zadania wykonywała rzetelnie, zgodnie z prawem, etyką i zasadami moralnymi. Nigdy nie należała do PZPR jak również nie prowadziła żadnych działań, które mogły być wymierzone przeciwko opozycji, w tym nie prowadziła pracy operacyjnej mającej na celu pozyskiwanie osobowych źródeł informacji. Za swoją służbę wielokrotnie była wyróżniana i nagradzana, została odznaczona Srebrnym Krzyżem Zasługi oraz srebrnym medalem za "Zasługi dla Obronności Kraju".
W piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. organ na podstawie art. 36 ustawy poinformował skarżącą na podstawie art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej powoływana jako K.p.a), że postępowanie w niniejszej sprawie nie zostanie zakończone w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 K.p.a. z uwagi na konieczność dokonania wszechstronnego i wnikliwego zbadania sprawy, co wymaga podjęcia szeregu czynności wyjaśniających.
Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. organ poinformował skarżącą, że w sprawie zebrana została dokumentacja niezbędna do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia oraz poinformował o uprawnieniach wynikających z art. 10 i art. 81 K.p.a.
Skarżąca zapoznała się z aktami sprawy w siedzibie organu w dniu 1 grudnia 2017 r.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca została zwolniona ze służby w Biurze Ochrony Rządu w dniu 1 marca 2011 r. i ma ustalone prawo do emerytury oraz renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15 c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze. Z informacji udzielonych przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu wynika, że skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 1 roku i 11 miesięcy, przy całkowitym okresie służby wynoszącym 25 lat 6 miesięcy i 18 dni. Z akt osobowych skarżącej nie wynika, aby nierzetelnie wykonywała ona swoje obowiązki służbowe w okresie po dniu 12 września [...] r. Z informacji przekazanych przez Szefa BOR wynika natomiast, iż w okresie od 26 lutego [...] r. do 31 grudnia [...] r. pełniła służbę na stanowiskach przewidzianych do kierowania działaniami specjalnymi i na stanowiskach bezpośrednio związanych z wykonywaniem zadań specjalnych w BOR, na których pełnienie służby uprawnia do podwyższania wymiaru emerytury o 1% za każdy rok pełnienia służby. W okresie od 1 stycznia [...] r. do 31 grudnia [...] r. wymieniona pełniła służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, uczestnicząc ponad 30 dni w roku w fizycznej ochronie osób i mienia. Wnioskodawczyni nie była karana dyscyplinarnie, nie były wobec niej prowadzone postępowania dyscyplinarne, nie figuruje w Rejestrze Karnym Ministerstwa Sprawiedliwości.
Organ stwierdził, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ze względu na:
1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r.,
2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września [...] r. w szczególności z narażeniem życia i zdrowia.
Obie powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie, a ponadto ustawa
nakłada na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpoznawana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. W ocenie organu nieostrość przesłanek oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.
Pierwsza z przesłanek – krótkotrwałość służby - musi być każdorazowo oceniana indywidualnie; winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa; dodatkowo należy ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym - w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza; oznacza to, że - obok oceny, czy dany okres może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym – należy go oceniać także abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby. Krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno sformułować choćby przybliżoną definicję; przy oparciu się jednak na wykładni językowej krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością; również ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy danego słowa - to: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.); pierwszeństwo wykładni językowej jest przy tym powszechnie akceptowane w orzecznictwie i piśmiennictwie (np. wyrok Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt II CSK 518/14). Tym samym krótkotrwałość w świetle powyższej wykładni winna być rozumiana jako czasookres obejmujący tygodnie, najwyżej miesiące. W ocenie organu dłuższy okres nie może być uznany za krótkotrwały, bowiem nie odpowiada to powyższej wykładni językowej.
Druga z przesłanek - rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września [...] r., w szczególności z narażeniem zdrowia czy życia – ma również charakter nieostry; winna być ona oceniana każdorazowo indywidualnie; analogicznie, w oparciu o wykładnię językową, pojęcie "rzetelność", w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych, należy definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków; przytoczono synonimy tego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (tak powołany wcześniej Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych). Wobec tego "rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych" oznacza ich realizację na najwyższym poziomie; postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych; istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.
Zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy traktować jako dodatkowy czynnik, wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza; warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia; z perspektywy ustawowej regulacji jest ważne, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego - było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Odnosząc się do przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", przemawiającego za wyłączeniem stosowania przepisów ogólnych (art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej), wskazano: spełnienie tego warunku trzeba postrzegać przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów, mogących stawiać pod znakiem zapytania rzetelność służby konkretnej osoby; zasadność takiego wywodu wynika z tego, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch, pozostałych przesłanek; oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września [...] r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy jest zasadne zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. "Szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi gdy funkcjonariusz - poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek – miał wybitne osiągnięcia w służbie, szczególnie wyróżniające go na tle pozostałych funkcjonariuszy. Jak wynika z powyższego, uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy; dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami; tylko wówczas można bowiem uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy organ podkreślił, że skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 1 roku i 11 miesięcy, a zatem ponad 7% całego okresu służby. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji taki okres służby zarówno w ujęciu bezwzględnym – długość tego okresu, jak i proporcjonalnym – stosunek długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały.
Organ nie zakwestionował rzetelnego wykonywania przez skarżącą obowiązków służbowych po dniu 12 września [...] r., wskazał jednak, że brak jest jakichkolwiek dowodów, aby ta służba pełniona była z narażeniem życia i zdrowia. Sam charakter działań realizowanych w jednostkach organizacyjnych BOR i wynikające z nich prawdopodobieństwo zaistnienia sytuacji, stanowiących zagrożenie życia i zdrowia, nie może być oceniany jako narażenie życia i zdrowia w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. W ocenie organu skarżąca nie legitymuje się również żadnymi wybitnymi osiągnięciami w służbie, które szczególnie wyróżniałyby ją na tle pozostałych funkcjonariuszy, co nie pozwala przyjąć, aby w niniejszej sprawie zachodził szczególnie uzasadniony przypadek.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. [...] zarzuciła zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że służba przez okres 1 roku i 11 miesięcy w rozumieniu art. 13b ww. ustawy nie miała przymiotu krótkotrwałości,
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niezasadne uznanie, że służba wnioskodawczyni po dniu 12 września [...] r. nie charakteryzowała się rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków, w szczególności, że nie wiązała się z narażeniem życia i zdrowia,
3. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 77 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, a także niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zwłaszcza w zakresie charakteru służby pełnionej przez skarżącą po dniu 12 września [...] r. do dnia 26 lutego [...] r. oraz tej części informacji zawartych we wniosku z dnia 14 czerwca [...] r., gdzie wnioskodawczyni wskazuje, że niejednokrotnie dochodziło do niespodziewanych, agresywnych zachowań, w tym gróźb ze strony osób uczestniczących w charakterze obserwatorów w publicznych przejściach i przejazdach osób ochranianych,
4. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieustalenie przez organ, przed wydaniem decyzji zgodnych z prawe, kryteriów, według których będzie uznaniowo kwalifikował określone przypadku jako szczególnie uzasadnione, w sytuacji powszechnie znanej, tzn. bardzo dużej ilości wniosków skierowanych do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku praktycznej niemożności wydania decyzji uznaniowej pozytywnej,
5. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i w konsekwencji nieodpowiednie, nieproporcjonalne wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, w efekcie przyjęcie nadrzędności interesu społecznego nad interesem indywidualnym, bez wskazania w zaskarżonej decyzji o jaki interes ogólny chodzi, jednocześnie bez udowodnienia, że jest on tak ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga oczywistego ograniczenia uprawnień indywidualnych wnioskodawczyni, dodatkowo bez zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz wobec niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego
6. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7a § 1 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest odebranie stronie uprawnienia – odmowa wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, podczas gdy w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym rozstrzygnięciu tych wątpliwości na korzyść strony nie sprzeciwiają się sporne interesy stron albo osób trzecich ma bezpośredni wpływ,
7. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 107 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, w szczególności przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i
wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżoną decyzję wydano bowiem bez wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności, w odniesieniu do konkretnego przypadku Skarżącej, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w myśl art. 7, 77 §. 1, art. 80 oraz 107 § 3, wobec art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a. Naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie –zdaniem Sądu – wywarło istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji.
Organ administracji trafnie scharakteryzował uwarunkowania formalne sprawy, w tym przywołał treść stosownych regulacji normatywnych oraz właściwy sposób ich rozumienia, wedle zasad wykładni językowej - w szczególności, jak należy określać ramy dla zastosowania wyjątku, przewidzianego w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Jednakże nie odniósł tych rozważań do konkretnego przypadku skarżącej, opisywanych przez nią okoliczności faktycznych jej zatrudnienia, w tym wykonywanej pracy, uzyskanych orderów i odznaczeń oraz ocen służby (znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy).
Wobec uprzedniego szczegółowego zreferowanie stanowiska organu w kwestiach uwarunkowań formalnych jego powtarzanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje je za własne, z wyłączeniem wcześniej sygnalizowanego zastrzeżenia.
Odnosząc zarysowane ramy prawne do rozpatrywanego stanu faktycznego należy wskazać, co następuje.
Oceniając przesłankę krótkotrwałości służby ma rzecz totalitarnego państwa organ oparł się, co do czasu jej trwania, na informacji z IPN. Jak z niej wynika, Wnioskodawczyni pełniła taką służbę w okresie: 1 września [...] r. do 31 lipca [...] r. W toku postępowania skarżąca kwestionowała jednak prawidłowość zakwalifikowania pełnionej przez nią służby, jako pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, organ zaś oceniając wskazaną przesłankę oparł się wyłącznie na informacji udzielonej w tym zakresie przez IPN.
Taki sposób rozumienia przepisów ustawy zaopatrzeniowej jest błędny. W szczególności nie może być on zaakceptowany przy uwzględnieniu konstytucyjnej zasady prawa do sądu – art. 45 ust. 1 i art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).
W myśl art. 13a ust. 6 ustawy zaopatrzeniowej do informacji z IPN nie stosuje się przepisów K.p.a. Taki zapis wyraża jednoznacznie wolę prawodawcy, aby dane stanowisko, zajmowane w toku postępowania, nie mogło być samodzielnie kwestionowane w myśl zasad, przewidzianych w danym Kodeksie. Chodzi więc o tryb instancyjny a następnie możliwość zaskarżenia do sądu. Kodeks przewiduje generalnie dla:
- rozstrzygnięć władczych, decyzji (w myśl art. 104 K.p.a.) - odwołanie (w przypadku organu centralnego odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - art. 127 § 1 i 3 K.p.a.) oraz możliwość wniesienia skargi, wobec art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) bądź
- stanowisk innych organów, zajmowanych w toku postępowania w drodze postanowienia (w myśl art. 106 § 1 K.p.a.) - zażalenia (w przypadku organu centralnego odpowiednio wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy - art. 106 § 5 oraz art. 144 wobec art. 127 §. 3 K.p.a.) a następnie prawo wniesienia skargi wobec art. 3 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Jednoznacznie wyrażona wola prawodawcy wyłączenia wskazanych trybów kwestionowania informacji z IPN, nie usprawiedliwia konstatacji jakoby miałyby być one - wedle jego woli - sui generis aktem ostatecznym i niepodważalnym, kreującym w istotnym zakresie sytuację prawną osób pobierających świadczenia emerytalne i rentowe, niepodlegającym żadnej kontroli w postępowaniu administracyjnym a później sądowym. Intencji takiej nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy, szanującemu konstytucyjne zasady państwa prawnego. Prowadzi to jednoznacznie do konkluzji, że - skoro zamknięto szczególne tryby odrębnego kwestionowania informacji z IPN - legalność danego stanowiska - jego zgodność z prawem - musi być badana w ramach kontroli w związku z wydawaniem orzeczeń, w myśl art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Oznacza to, że - o ile w toku postępowania wyrażona w informacji IPN ocena w kwestii istotnej, jak okres "pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa" jest kwestionowana - rolą organu administracji w toku postępowania jest odniesienie się do co do meritum sformułowanych zarzutów. Organ może to także uczynić zwróciwszy się wcześniej o dodatkowe wyjaśnienia od instytucji wyspecjalizowanej, jaką jest IPN. Wynika to z zasady swobodnej oceny dowodów oraz ustalenia w postępowaniu administracyjnym prawdy materialnej (art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.).
Niewystarczająco organ ocenił kwestię krótkotrwałości służby Skarżacej, która przepracowała tylko 7% swojego stażu pracy na rzecz totalitarnego Państwa. Organ uznał, że krótkotrwałość może dotyczyć tygodni, najwyżej miesięcy, ale nie odniósł tego twierdzenia do konkretnego przypadku Skarżącej. W tym zakresie nie można uznać, aby stanowisko organu uzasadniono prawidłowo.
Skarżąca w toku postępowania przywoływała szereg okoliczności, które - jej zdaniem - przemawiają ze szczególnym charakterem pełnionej przezeń służby, jak potwierdzona rzetelność w jej trakcie, udział w planowaniu, przygotowaniu i realizacji bardzo wielu przedsięwzięć i operacji ochronnych oraz nagradzanie za sposób pełnienia służby, narażanie własnego zdrowia i życia. Organ administracji odnotował daną argumentację i nie zakwestionował powołanych faktów. Nie ocenił ich jednak w kontekście zakreślonych ustawą przesłanek z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Skonstatował jedynie, że nie zachodzą podstawy do zastosowania wyjątku.
Przestając na ogólnym wskazaniu, że dokonania i służba powinny spełniać przesłanki zakreślone w pkt 2 i części wstępnej art. 8a ust. 1 organ nie odniósł się w ogóle do faktów przywoływanych przez [...] .
Wzbudziło to uzasadnione wątpliwości Sądu co do kryteriów, jakimi kierował się organ podczas rozpatrywania sprawy Skarżącej, zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli sądowej. Nie jest bowiem możliwe samodzielne ustalenie przez Sąd, jakimi kryteriami kierował się organ uznając, że powoływane przez wnioskodawczynię okoliczności nie spełniają przesłanek zakreślonych ustawą – np. szczególnego przebiegu służby i zasług skarżącej, posiadanych przez nią orderów i odznaczeń, uzyskanych wysokich ocen pracy itp.
Sprawa [...] musi być zatem wnikliwie rozważona przez organ administracji, a wyniki tych analiz muszą znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia.
Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło