II OSK 688/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-07-14
Skład orzekający: Roman Hauser, Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sławomir Pauter
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie upomnienia i odpisu tytułu wykonawczego pełnomocnikowi zobowiązanego, ustanowionemu przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jest skuteczne w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że doręczenie upomnienia i odpisu tytułu wykonawczego pełnomocnikowi zobowiązanego, ustanowionemu przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, nie jest skuteczne. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymaga, aby te dokumenty były doręczone bezpośrednio zobowiązanemu, aby zapewnić mu pełną świadomość wszczętego postępowania i jego konsekwencji. Ustanowienie pełnomocnika jest dopuszczalne dopiero po skutecznym wszczęciu postępowania egzekucyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniesionych przez zobowiązanego z powodu braku doręczenia mu upomnienia oraz odpisu tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny (Prezydent Miasta Krakowa) i Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznały zarzuty za nieuzasadnione, przyjmując, że dokumenty te zostały skutecznie doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę zobowiązanego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną zobowiązanego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA w Krakowie, zaskarżone postanowienie SKO w Krakowie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa. Zasądził od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser (spr.) sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz sędzia (del.) WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 49/19 w sprawie ze skargi M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] października 2018 r., znak [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie oraz postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego kasacyjnie kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrokiem z 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 49/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej WSA albo sąd I instancji) oddalił skargę M.R.(dalej skarżący albo zobowiązany) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej SKO albo Kolegium) z [...] października 2018 r., znak [...] wydane w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Wyrok wydano w następującym stanie prawnym i faktycznym:
Zobowiązany pismem z 27 listopada 2017 r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z 15 listopada 2017 r., nr [...], oparte na przepisie art. 33 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., dalej u.p.e.a.), tj. zarzut, którego podstawą jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Ponadto wskazano na art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., przez wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, mimo braku doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu.
Prezydent Miasta Krakowa (dalej Prezydent), działając jako organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem, w toku postępowania egzekucyjnego w oparciu o wyżej wskazany tytuł wykonawczy - uznał wniesiony przez zobowiązanego zarzut za nieuzasadniony i postanowieniem z [...] czerwca 2018 r., nr [...] orzekł o oddaleniu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczącej wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, polegającego na wykonaniu prac określonych w ugodzie zawartej w siedzibie Wydziału Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta Krakowa w dniu [...] czerwca 2009 r., zatwierdzonej postanowieniem Prezydenta z [...] czerwca 2009 r. nr [...], tj. wykonaniu na koszt państwa [...] wodościeku z korytek betonowych ułożonych zgodnie ze sztuką inżynierską wzdłuż murowanego ogrodzenia państwa [...] oraz studzienki rewizyjnej na działce nr [...], zabezpieczonej kratką na odpływie do istniejącego zagłębienia terenowego na działce nr [...].
Postanowieniem z [...] października 2018 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta.
W realiach rozpatrywanej sprawy Prezydent, postanowieniem z [...] czerwca 2009 r., zatwierdził ugodę zawartą 18 czerwca 2009 r. między zobowiązanym, reprezentowanym przez pełnomocniczkę A.R. a S.S. w sprawie dotyczącej zakłóceń stosunków wodnych.
Pismem z 22 lutego 2017 r., nr [...], Prezydent wezwał zobowiązanego, reprezentowanego przez pełnomocnika do okazania nieruchomości, celem dokonania ustaleń co do wykonania prac określonych w ww. ugodzie. Termin oględzin nieruchomości wyznaczono na [...] marca 2017 r. Na oględziny stawili się m.in. zobowiązany, A.R. oraz radca prawny A.W. - pełnomocnik zobowiązanego, który przedłożył do akt pełnomocnictwo z 15 marca 2017 r,. umocowujące radcę prawnego S.K. oraz radcę prawnego A.W., do występowania i reprezentowania zobowiązanego przed organami administracji publicznej, sądami administracyjnymi wszystkich instancji w sprawie toczącej się przed Prezydentem w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na działkach o numerach ewidencyjnych [...]. Pełnomocnictwo zawierało dodatkowo upoważnienie dla wyżej wymienionych pełnomocników profesjonalnych do udzielania dalszych pełnomocnictw w zakresie spraw objętych niniejszym pełnomocnictwem.
Upomnieniem z 21 marca 2017 r. wezwano zobowiązanego do wykonania prac określonych w ugodzie zawartej 18 czerwca 2009 r., zatwierdzonej postanowieniem Prezydenta z 24 czerwca 2009 r., z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w razie niewykonania obowiązku. Upomnienie zostało doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego, zgodnie z art. 40 § 2 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.) w dniu 31 marca 2017 r. Kolejne pisma Prezydenta: pismo z 22 marca 2017 r. (wskazujące na brak wykonania prac określonych w ugodzie oraz przesłanie pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego) oraz pismo z 5 kwietnia 2017 r. (zawiadamiające o wyznaczeniu nowego terminu oględzin nieruchomości na dzień 26 kwietnia 2017 r. celem dokonania ustaleń dotyczących wykonania obowiązku) zostały również doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego zgodnie z art. 40 § 2 w związku z art. 42 § 1 k.p.a.
Na oględziny dnia 26 kwietnia 2017 r. stawili się m.in. A.R. oraz radca prawny M.S. jako pełnomocnik zobowiązanego, która przedłożyła do akt pełnomocnictwo substytucyjne z 25 kwietnia 2017 r., udzielone przez radcę prawnego S.K., umocowujące radcę prawnego M.S. do występowania i reprezentowania zobowiązanego we wszystkich postępowaniach przed organami administracji publicznej oraz sądami administracyjnymi i sądami powszechnymi wszystkich instancji w sprawie dotyczącej wykonania prac określonych w ugodzie. Pełnomocnictwo zawierało dodatkowo wskazanie, że w razie wątpliwości co do zakresu niniejszego pełnomocnictwa należy stosować wykładnię rozszerzającą.
W ocenie Kolegium, organ I instancji nie działał w oparciu o pełnomocnictwo udzielone przez M.R. w zwykłym postępowaniu administracyjnym, lecz - jak wynika z wcześniej przedstawionych okoliczności sprawy - w oparciu o pełnomocnictwa przedkładane przez pełnomocników zobowiązanego w postępowaniu zmierzającym do wyegzekwowania obowiązków nałożonych na zobowiązanego określonych w ugodzie zawartej 18 czerwca 2009 r. O ile zakres pełnomocnictwa z 24 kwietnia 2017 r. może budzić wątpliwości, gdyż pełnomocnictwo to zawiera umocowanie do występowania i reprezentowania zobowiązanego w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta z [...]czerwca 2009 r., to wskazać należy, że zakres pełnomocnictwa z 15 marca 2017 r. jest znacznie szerszy i zawiera umocowanie dla radcy prawnego S.K. oraz radcy prawnego A.W., do występowania i reprezentowania zobowiązanego przed organami administracji publicznej, sądami administracyjnymi wszystkich instancji w sprawie toczącej się przed Prezydentem w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na działkach o numerach ewidencyjnych [...]. Tym samym w rozpatrywanej sprawie doszło do skutecznego doręczenia upomnienia zobowiązanemu, działającemu przez pełnomocnika.
Skargę do WSA na powyższe postanowienie złożył zobowiązany zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., art. 34 § 4 u.p.e.a., art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., art. 120 § 2 k.p.a.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Kolegium oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta i umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie tej skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W ocenie WSA, wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jego uchylenia.
W realiach rozpatrywanej sprawy postanowieniem z [...] czerwca 2009 r. Prezydent zatwierdził ugodę zawartą 18 czerwca 2009 r. między zobowiązanym, reprezentowanym przez pełnomocniczkę [...], a [...]. Pismem z 22 lutego 2017 r. Prezydent wezwał zobowiązanego, reprezentowanego przez pełnomocniczkę [...], do okazania nieruchomości, celem dokonania ustaleń w przedmiocie wykonania prac określonych w ugodzie. Termin oględzin nieruchomości wyznaczono na dzień 15 marca 2017 r. Na oględziny stawili się m.in. zobowiązany, A.R. oraz radca prawny A.W. - pełnomocnik zobowiązanego, który przedłożył do akt pełnomocnictwo z dnia 15 marca 2017 r. umocowujące radcę prawnego S.K. oraz radcę prawnego A.W., do występowania i reprezentowania zobowiązanego przed organami administracji publicznej, sądami administracyjnymi wszystkich instancji w sprawie toczącej się przed Prezydentem w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na działkach o numerach ewidencyjnych [...]. Pełnomocnictwo zawierało dodatkowo upoważnienie dla wyżej wymienionych pełnomocników profesjonalnych do udzielania dalszych pełnomocnictw w zakresie spraw objętych niniejszym pełnomocnictwem. Upomnieniem z 21 marca 2017 r. wezwano zobowiązanego do niezwłocznego wykonania obowiązku polegającego na wykonaniu prac określonych w ugodzie zawartej 18 czerwca 2009 r., zatwierdzonej postanowieniem Prezydenta z [...] czerwca 2009 r., z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w razie niewykonania obowiązku. Upomnienie zostało doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego, zgodnie z art. 40 § 2 w związku z art. 42 § 1 k.p.a., w dniu 31 marca 2017 r. Kolejne pisma Prezydenta: pismo z 22 marca 2017 r. (wskazujące na brak wykonania prac określonych w ugodzie oraz przesłanie pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego) oraz pismo z 5 kwietnia 2017 r. (zawiadamiające o wyznaczeniu nowego terminu oględzin nieruchomości na dzień 26 kwietnia 2017 r. celem dokonania ustaleń dotyczących wykonania nałożonego na zobowiązanego obowiązku) zostały również doręczone zgodnie z art. 40 § 2 w związku z art. 42 § 1 k.p.a. - pełnomocnikowi zobowiązanego.
Na oględziny w dniu 26 kwietnia 2017 r. stawili się m.in. A.R. oraz radca prawny M.S. jako pełnomocnik zobowiązanego, która przedłożyła do akt pełnomocnictwo substytucyjne z 25 kwietnia 2017 r. udzielone przez radcę prawnego S.K. umocowujące radcę prawnego M.S. do występowania i reprezentowania zobowiązanego we wszystkich postępowaniach przed organami administracji publicznej oraz sądami administracyjnymi i sądami powszechnymi wszystkich instancji w sprawie dotyczącej wykonania prac określonych w ugodzie zawartej 18 czerwca 2009 r., zatwierdzonej postanowieniem Prezydenta z [...] czerwca 2009 r. Pełnomocnictwo zawierało dodatkowo wskazanie, że w razie wątpliwości, co do zakresu niniejszego pełnomocnictwa należy stosować wykładnię rozszerzającą.
Zdaniem WSA, Kolegium prawidłowo przyjęło, że organ I instancji nie działał w oparciu o pełnomocnictwo udzielone przez zobowiązanego w zwykłym postępowaniu administracyjnym, lecz jak wynika z wcześniej przedstawionych okoliczności sprawy, w oparciu o pełnomocnictwa przedkładane przez pełnomocników zobowiązanego w postępowaniu zmierzającym do wyegzekwowania obowiązków nałożonych na zobowiązanego określonych w ugodzie zawartej w dniu 18 czerwca 2009 r.
Zdaniem WSA możliwe jest, aby strona ustanowiła pełnomocnika do występowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przed jego wszczęciem, jednakże o takim ustanowieniu pełnomocnika organ egzekucyjny powinien być zawiadomiony, a pełnomocnictwo powinno zostać złożone do akt sprawy egzekucyjnej. W rozpatrywanej sprawie powyższy wymóg został spełniony - Prezydent nie powoływał się na pełnomocnictwa złożone do akt sprawy administracyjnej (zwykłej), lecz na pełnomocnictwa złożone w ramach postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wykonania obowiązku. W czasie rozpoczęcia przez pełnomocników zobowiązanego działań nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne. Natomiast Prezydent podejmował czynności mające na celu wyegzekwowanie obowiązków wynikających z ugody zawartej 18 czerwca 2009 r. Fakt ten był znany zarówno zobowiązanemu, jak i ustanowionym przez niego pełnomocnikom. Wola ograniczenia zakresu udzielonego pełnomocnictwa została ujawniona Prezydentowi dopiero po doręczeniu tytułu wykonawczego z 15 listopada 2017 r. i postanowienia Prezydenta z [...] listopada 2017 r. w przedmiocie nałożenia na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia, a zatem dopiero od tej daty przyjąć należy skuteczność ograniczenia zakresu udzielonego przez zobowiązanego pełnomocnictwa. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, gdzie zobowiązany już od pierwszych oględzin korzystał z pomocy dwóch radców prawnych, którzy również w dalszym postępowaniu aktywnie działali w jego imieniu, wnosili liczne pisma procesowe oraz udzielili dalszego pełnomocnictwa substytucyjnego - odwoływanie się do takiego zarzutu uznać należy za chybione i sprzeczne z dotychczasowymi czynnościami skarżącego. Zatem zasadnie przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych występujących w sprawie organy przyjęły stanowisko, że skoro art. 18 u.p.e.a. stanowi podstawę do stosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów k.p.a. w zakresie ustanawiania pełnomocnika i doręczania mu pism zgodnie z art. 32 oraz art. 40 § 2 k.p.a., to organ ma obowiązek doręczyć upomnienie lub tytuł wykonawczy temu pełnomocnikowi.
W skardze kasacyjnej M.R. z (dalej skarżący kasacyjnie), reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył wyrok z 5 kwietnia 2019 r. w całości zarzucając naruszenie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), tj. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. przez oddalenie skargi, pomimo że istniały podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia, albowiem zaskarżone do sądu postanowienie zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., a zatem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienia organu I instancji (orzeczenie co do istoty sprawy), podczas gdy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do wydania orzeczenia na mocy art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a., tj. o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania administracyjnego egzekucyjnego,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 4 u.p.e.a., przez jego błędne zastosowanie i oddalenie zarzutów, podczas gdy w sprawie istniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego z rażącym naruszeniem przepisów u.p.e.a., wskazanych poniżej,
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., przez jego błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na mylnym uznaniu, że w sprawie doszło do skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego, a w konsekwencji wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego,
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., przez brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.,
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., przez wydanie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymogów art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., bowiem klauzula organu egzekucyjnego nie zawiera ani nazwy i adresu siedziby organu egzekucyjnego, ani daty nadania klauzuli,
6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 120 § 2 k.p.a. przez wydanie tytułu wykonawczego, pomimo braku w sprawie tytułu egzekucyjnego, albowiem w sprawie brak jest stwierdzenia wykonalności ugody będącej podstawą wydanego tytułu wykonawczego.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w jej całokształcie do ponownego rozpoznania WSA, zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania oraz o przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny ograniczony był do sformułowanych we wniesionym środku odwoławczym sześciu podstaw kasacyjnych naruszenia przepisów prawa postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), nie dopatrując się z urzędu wystąpienia którejkolwiek z przesłanek stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyczerpująco wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, że zarówno upomnienie wzywające zobowiązanego do realizacji obowiązku wynikającego z zawartej 18 czerwca 2009 r. ugody, zatwierdzonej następnie przez Prezydenta dnia 24 czerwca 2009 r., jak i odpis tytułu wykonawczego zostały doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego. Organ egzekucyjny wskazując na brzmienie art. 40 § 2 w zw. z art. 42 § 1 k.p.a. powołał się na udzielone przez zobowiązanego w dniu 15 marca 2017 r. pełnomocnictwo zawierające umocowanie dla wskazanych w nim pełnomocników procesowych do występowania i reprezentowania zobowiązanego przed organami administracji publicznej oraz sądami administracyjnymi wszystkich instancji w sprawie toczącej się przed Prezydentem w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na działkach o nr ewid. [...].
Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela wyrażony już w orzecznictwie sądowym pogląd o tym, ze ustanowienie pełnomocnika przez zobowiązanego dopuszczalne jest po wszczęciu administracyjnego postępowania egzekucyjnego, a dokładniej jego stadium w postaci egzekucji administracyjnej (zob. A. Skoczylas /w:/ red. R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2018, s. 121-123 oraz powołane tam orzecznictwo). Zarówno z art. 15 § 1 u.p.e.a. w odniesieniu do upomnienia, jak i z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. w stosunku do odpisu tytułu wykonawczego wynika, że dokumenty te powinny zostać doręczone zobowiązanemu, a nie jego pełnomocnikowi. To zobowiązany ma mieć pełną świadomość negatywnych konsekwencji, jakie łączą się z zainicjowanym w stosunku do niego postepowaniem egzekucyjnym. Ten podmiot powinien zostać poinformowany przez organ egzekucyjny o tym, jaki dokładnie obowiązek powinien wykonać. Odmiennie aniżeli wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przyjęcie tego poglądu nie prowadzi do ograniczenia praw zobowiązanego, tylko do jego wzmocnienia. Zobowiązany powinien czerpać wiedzę o wszczęciu postepowania egzekucyjnego wprost od organu, a nie pośrednio od pełnomocnika czy też inną wskazaną przez niego osobę. Nie ma przeszkód ku temu, aby podmiot ten ustanowił pełnomocnika po doręczeniu jemu odpisu tytułu wykonawczego, w oparciu o stosowane odpowiednio na gruncie egzekucyjnym przepisy k.p.a. Do tego momentu ustanowienie pełnomocnika pozostaje niedopuszczalne także z tego względu, że w sprawie nie toczy się żadne postepowanie. Organ powinien zostać zawiadomiony o ustanowieniu pełnomocnika w konkretnej sprawie, przykładowo przez złożenie pełnomocnictwa do akt sprawy. Pełnomocnictwo nie może stanowić jedynie przedmiotu domniemania czy też przypuszczenia, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, w której z jednej strony pełnomocnicy zobowiązanego brali udział w podejmowanych czynnościach sprawdzających oraz egzekucyjnych, a z drugiej strony zwrócili uwagę, że zobowiązany nie udzielił im pełnomocnictwa do reprezentowania ich w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Tego rodzaju niepewność w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, z natury swojej cechującego się wysokim poziomem ingerencyjności w sytuację prawną jednostki, w ogóle nie powinna była zaistnieć. Doręczenie upomnienia, a następnie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu, który następnie zdecydowałby o potrzebie czy też zasadności udzielenia pełnomocnictwa procesowego, pozwoliłoby uniknąć zaistniałych dwuznaczności.
Z przedstawionych względów na uwagę zasługiwały zarzuty naruszenia przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. W świetle powyższych uwag trafnie dostrzeżono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że dopiero skuteczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego umożliwia ustanowienie przez zobowiązanego pełnomocnika. Na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji nie jest to w ogóle możliwe. Stanowisko to zachowuje swoją aktualność niezależnie od tego, czy przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego toczyło się postępowanie administracyjne w ramach którego doszło do nałożenia na konkretny podmiot obowiązku, czy też gdy obowiązek ten wynika z zawartej przed organem ugody administracyjnej, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Zarówno organy obu instancji, jak i WSA nietrafnie wskazali na istnienie pełnomocnictw złożonych w ramach postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wykonania nałożonego na skarżącego kasacyjnie obowiązku, skoro do ich udzielenia doszło przed wszczęciem tego postępowania.
Uznanie powyżej wskazanych zarzutów za usprawiedliwione przedwczesnym czyniło analizę zgłoszonych w ramach podstaw kasacyjnych uchybień odnoszących się do tytułu wykonawczego, w tym jego wymagań o których stanowi art. 27 § 1 u.p.e.a. Z kolei, jak wynika to z art. 120 § 1 k.p.a., wykonalność ugody powiązana została z uzyskaniem cechy ostateczności postanowienia o zatwierdzeniu ugody. W art. 120 § 2 k.p.a. ustawodawca stanowi jedynie o potwierdzeniu wykonalności ugody przez organ na jej egzemplarzu. Innymi słowy, wykonalność ugody następuje z dniem, w którym postanowienie o jej zatwierdzeniu stało się ostateczne, a nie z chwilą potwierdzenia wykonalności.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie o art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok, postanowienie SKO z [...] października 2018 r. oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta z [...] czerwca 2018 r. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Prezydent powinien rozważyć skutki prawne, jakie dla wszczętego postępowania egzekucyjnego pociąga za sobą ustalenie nieprawidłowego doręczenia zobowiązanemu upomnienia i odpisu tytułu wykonawczego.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Na ich łączną kwotę złożył się wpis od skargi i skargi kasacyjnej (200 zł), koszty adwokackie (240 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło