III SA/Po 1086/15

Dnia 14 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę Uzasadnienie. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] , działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 z późn. zm.); dalej: u.t.d., nałożył na M prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą x karę pieniężną w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli, w trakcie której skontrolowano pracę 12 kierowców w okresach wskazanych w decyzji, stwierdził naruszenia prawa polegające na: 1. skróceniu dziennego czasu odpoczynku – o czas powyżej 15 minut do jednej godziny (pkt. 5.3.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym) 2.przekroczeniu całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni - o czas powyżej jeden godziny do czterech godzin ( pkt. 5.6.1 załącznika) - za każdą następna rozpoczętą godzinę ( pkt. 5.6.2 załącznika ) 3. braku w okazanej wykresówce przepisowych wpisów – miejsca lub daty końcowej używania wykresówki ( pkt. 6.3.6 lit. 4 załącznika ) 4. nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu – za każdy dzień ( pkt. 6.3.7 załącznika) 5.udostepnieniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych w okresach aktywności kierowcy – za każdy dzień ( pkt. 6.3.9 załącznika) 6. skróceniu dziennego czasu odpoczynku – o czas powyżej 15 minut do jednej godziny (pkt. 5.3.1 załącznika) 7. skróceniu tygodniowego czasu odpoczynku - o czas do jednej godziny ( pkt. 5.4.1 ) - za każdą następną rozpoczętą godzinę ( pkt. 5.4.2 ) 8. nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu – za każdy dzień ( pkt. 6.3.7) 9. okazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych w okresach aktywności kierowcy – za każdą wykresówkę ( pkt. 6.3.8 ) 10. udostępnieniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy – za każdy dzień ( pkt. 6.3.9 ) 11. skróceniu dziennego czasu odpoczynku - czas powyżej 15 minut do jednej godziny (pkt. 5.3.1) 12. przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 15 minut do jednej godziny oraz za każdą następna godzinę ( pkt. 5.1.1 i 5.1.2) 13. przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy ( pkt. 5.2) 14. braku w okazanej wykresówce przepisowych wpisów - miejsca lub daty początkowej używania wykresówki ( pkt. 6.3.6 ) 15. nieudzielaniu przerwy, o której mowa w art. 13 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (pkt. 8.4) 16. niezgłoszeniu na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8 u.t.d. w wymaganym terminie ( pkt. 1.4). W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, m. in., że strona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego uzupełniła wybrane dokumenty dotyczące czasu pracy kierowców, jednak winny być one przedłożone organowi w czasie wykonywania czynności kontrolnych, a nie po ich zakończeniu. Zdaniem organu, w sprawie nie miał zastosowania przepis art. 92 c ust. 1 pkt. 1 u.t.d., albowiem za wszystkie stwierdzone naruszenia strona ponosi osobistą odpowiedzialność. Przedsiębiorca odpowiada bowiem za nieprawidłową organizację pracy kierowców, skutkującą naruszeniami prawa w zakresie norm regulujących czas pracy kierowców. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości i o umorzenie postępowania administracyjnego. Decyzji zarzucono naruszenie : 1. art. 92 a ust. 3 u.t.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł w sytuacji, gdy z ustalonego stanu faktycznego opisanego w protokole kontroli wynika, że przedsiębiorstwo zatrudniało w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli 50 kierowców 2. art. 39 w zw. z art. 1 kpa w zw. z art. 68 ust 1, art. 72, art. 50 i art. 55 ust 1 u.t.d. poprzez doręczanie wezwań w sposób dowolny tj. m.in. z zastosowaniem korespondencji mailowej , w sytuacji, gdy strona nie wyraziła zgody na taki sposób doręczania pism, co miało istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na fakt, ze kierowane do skarżącej wezwania uznać należy za bezskuteczne 3. art. 54 w zw. z art. 50 w zw. z art. 14 kpa przez jego niewłaściwe zastosowanie 4. art. 80 kpa w zw. z art. 77 kpa polegające na przeprowadzeniu oceny zgromadzonych dowodów w sposób dowolny, jednostronny i sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego 5. art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 9 kpa i art. 11 kpa poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji motywów rozstrzygnięcia 6. art. 8 kpa poprzez dokonanie czynności przez organ I instancji w sposób podważający zaufanie obywateli do organów. W ocenie strony organ wskazał w protokole kontroli, że przedsiębiorstwo zatrudniało w okresie 6 miesięcy przed rozpoczęciem kontroli 50 kierowców, przez co naruszono art. 92 a pkt. 3 u.t.d., gdyż nałożono karę na podmiot zatrudniający od 51 do 250 kierowców. Organ dokonał dowolnego doręczenia pism stronie – w dniach [...] roku, które zostały wysłane jako załącznik do maila. Wezwania tego rodzaju należy uznać za bezskuteczne, wobec czego organ I instancji był zobowiązany do uwzględnienia wniosków strony zawartych w piśmie z dnia [...] r. Kierowane do strony wezwania nie spełniały wymogów formalnych wezwania, nie zostały opatrzone podpisem pracownika organu oraz nie wskazano skutków prawnych. W ocenie strony, została ona pozbawiona możliwości obrony swoich praw poprzez dokonanie przez organ I instancji czynności z naruszeniem przepisów postępowania. Ponadto protokół kontroli zawiera liczne uchybienia dyskwalifikujące ten dokument, jako wiarygodny środek dowodowy. Decyzja organu I instancji nie uwzględniła też części materiału dowodowego. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. ), art. 4 pkt 22 lit. a, lit. h, lit. r, art. 5 ust. 1, art. 7a, art. 8 ust. 1 – 3, art. 11 a, art. 14 ust. 1, art. 92a , art. 92b, art. 92c u.t.d., art. 4, art.6, art. 7, art. 8, art. 10 ust. 5 lit. a rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 561/2006 z dni 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006), art. 14 ust 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r. ze zm.), art. 13, art. 25 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1155 ze zm.), art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85, utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego . W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, m. in., że organ I instancji prawidłowo stwierdził naruszenia prawa opisane szczegółowo w uzasadnieniu swojej decyzji. Dokonał wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, który został również prawidłowo oceniony w ramach zasady swobodnej oceny dowodów. Zdaniem organu II instancji w sprawie nie znajdował zastosowania art. 92 b ust. 1 u.t.d, albowiem strona nie zapewniła prawidłowego przestrzegania przez zatrudnianych kierowców przepisów o czasie pracy kierowców. Nie miał również zastosowania art. 92 c ust. 1 u.t.d., albowiem strona nie wykazała dowodowo, że nie miała wpływu na stwierdzone naruszenia i nie nastąpiły one na skutek okoliczności, których nie można było przewidzieć. Strona winna tak planować pracę przedsiębiorstwa, by kierowca był w stanie wykonać swoje zadania przewozowe przestrzegając obowiązujących norm pracy. Nie przedłożyła ona w toku postępowania dokumentacji obrazującej w jakikolwiek sposób, że planowanie pracy kierowców i nadzór nad nią były wykonywane w prawidłowy sposób. Organ wskazał ponadto, że przedłożenie wymaganych dokumentów już po zakończeniu prowadzonej kontroli i po wszczęciu postępowania administracyjnego nie wyłącza odpowiedzialności strony za naruszenie polegające na nieokazaniu tych dokumentów podczas dokonywanej kontroli. W ocenie organu bezzasadny był zarzut dotyczący pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu, albowiem wszystkie kwestionowane wezwania były odbierane przez stronę osobiście, co wynika z jej własnoręcznego podpisu na potwierdzeniu odbioru każdego pisma – wezwania ( z dnia [...] Organ wskazał ponadto, że w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli strona zatrudniała ( na umowę o pracę lub na umowę cywilną ) 51 kierowców. Z tego względu były podstawy do zastosowania przepisu art. 92 a ust. 3 u.t.d. M wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu i domagając się uchylenia wskazanych wyżej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie art. 32 w zw. z art. 40 § 2 w zw. z art. 109 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie, co spowodowało, że skarżąca została pominięta przez organ II instancji w toku rozpoznawania sprawy, albowiem decyzja z dnia [...] r. nie została doręczona jej pełnomocnikowi , co spowodowało , że skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swoich praw w toku prowadzonego postępowania 2. naruszenie art. 39 w zw. z art. 1 kpa w zw. z art. 68 ust 1, art. 72, art. 50 i art. 55 ust 1 u.t.d. poprzez doręczanie wezwań w sposób dowolny tj. m.in. z zastosowaniem korespondencji mailowej , w sytuacji, gdy nie strona nie wyraziła zgody na taki sposób doręczania pism, co miało istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na fakt, że kierowane do skarżącej wezwania uznać należy za bezskuteczne 3. naruszenie art. 54 w zw. z art. 50 w zw. z art. 14 kpa przez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonywanie przez organ I instancji wezwań z dnia [...] - z naruszeniem wymogów co do formy, tj. zastosowanie formy korespondencji mailowej, w sytuacji gdy powołane przepisy stanowią, iż wezwanie kierowane do uczestnika postępowania powinno być sporządzone w formie pisemnej lub w formie elektronicznej z bezpiecznym podpisem elektronicznym - z naruszeniem wymogów co do elementów formalnych wezwania w postaci braku zaopatrzenia wezwań podpisem pracownika organu z podaniem imienia i nazwiska i stanowiska służbowego lub braku zaopatrzenia w bezpieczny podpis elektroniczny - braku wskazania w wezwaniu skutku prawnego niezastosowania się do wezwania 4. naruszenie art. 80 w zw. z art. 77 kpa polegające na przeprowadzeniu oceny zgromadzonych dowodów w sposób dowolny, jednostronny i sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego, a zarazem uchybiający zasadom logicznego rozumowania i tym samym zaprzeczający treści dowodów, co w konsekwencji doprowadziło organ do poczynienia błędnych ustaleń , co do okoliczności stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji polegających w szczególności na: - uznaniu, że kierowane do skarżącej wezwania nie były kierowane za pośrednictwem drogi mailowej w sytuacji , gdy okoliczność ta jest bezsporna -niezgromadzeniu całości materiału dowodowego poprzez brak przeprowadzenia dowodu z korespondencji mailowej znajdującej się na komputerze pracownika P na okoliczność sporządzenia i wysyłania pism za pośrednictwem korespondencji mailowej, zakresu ww. czynności oraz wpływu na czynności kontrolne - uznaniu że doszło do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym w sytuacji, gdy skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swoich praw poprzez dokonywanie przez organ I instancji czynności z naruszeniem przepisów postępowania - uznaniu, że skarżąca nie zapewniła prawidłowej organizacji pracy oraz kontroli , co nie uzasadniało umorzenia postępowania - uznaniu, że protokół kontroli jest dokumentem stwierdzającym dokonane przez skarżącą naruszenia przepisów, w sytuacji, gdy protokół kontroli zawiera liczne uchybienia, które dyskwalifikują przedmiotowy dokument jako wiarygodny środek dowodowy - nie wzięciu pod uwagę przez organ I instancji dowodów oraz informacji przedłożonych przez skarżącą m.in. w piśmie z dnia[...] r. 5. naruszenie art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 9 i art. 11 ustawy poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji motywów rozstrzygnięcia 6. naruszenie art. 8 kpa w zw. z art. 2 Konstytucji poprzez dokonywanie czynności przez organ I i II instancji w sposób podważający zaufanie obywateli do organów administracyjnych, tj. wyznaczanie obywatelom terminów do wykonania określonej czynności, które pozbawiały obywatela możliwości obrony swoich praw oraz przygotowania stosowanych wyjaśnień, tworzenia podwójnych standardów prowadzenia postępowań przez organy administracyjne polegające na m.in. podejmowaniu czynności w sposób sprzeczny z prawem, prowadzenia akt administracyjnych niezgodnie ze stanem faktycznym, tj. nie ujawnianie treści kierowanych do skarżącej wezwań i zastępowanie ww. wezwań innymi dokumentami. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje : Skarga jest bezzasadna, albowiem wydane w sprawie decyzje organów II i I instancji nie naruszały przepisów prawa procesowego i prawa materialnego. Wskazać należy na wstępie, że praktycznie większość zarzutów podniesionych w skardze dotyczyło rzekomych błędów procesowych dokonywanych przez organy obu instancji w zakresie doręczenia stronie skarżącej pism procesowych. Strona skarżąca nie wykazywała jednak, w jaki sposób naruszenia prawa tego rodzaju mogłyby mieć istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Ponadto Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy stwierdził, że wbrew zarzutom kwestionowane doręczenia zostały dokonane przez organ I i II instancji prawidłowo. Decyzja organu II instancji z dnia [...] r. została doręczona na adres pełnomocnika strony radcy prawnego P w dniu [...] r. ( pełnoletniemu domownikowi, który podjął się oddania przesyłki adresatowi ), co wynika z adnotacji na potwierdzeniu odbioru pisma. Skarga została wniesiona do Sądu przez stronę skarżącą w ustawowym terminie. Z kolei wezwania z dnia [...] r. zostały przez nią odebrane osobiście, wobec czego nie było podstaw do skutecznego zakwestionowania prawidłowości dokonania tej czynności procesowej przez organ I instancji. W każdym wezwaniu podano jego podstawę prawną, były one podpisane przez wskazanego upoważnionego pracownika organu. Odbiór pisma osobiście potwierdziła skarżącą własnoręcznym podpisem ( k. 150-151, 286, 437-438 akt adm. ). Osobisty odbiór każdego z powyższych wezwań oznacza, że strona została prawidłowo poinformowana przez organ I instancji o tym, jakie dokumenty winny być przez nią złożone w wyznaczonym terminie. Bez znaczenia jest wobec tego to, czy treść tych pism była dodatkowo dostarczana na adres mailowy strony skarżącej. Mimo wiedzy o dokumentacji wymaganej przez organ w toku kontroli skarżąca nie okazała dokumentów w postaci wykresówki kierowcy oraz zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu przez wybranych kierowców. Dokumenty te zostały załączone do akt sprawy dopiero po dacie zakończenia prowadzenia kontroli w przedsiębiorstwie strony skarżącej. Należy zauważyć w tym miejscu, że zgodnie z l.p. 6.3.7. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 z późn. zm.), dalej u.t.d., sankcjonowanym naruszeniem przepisu jest nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu – za każdy dzień. Nie zwalnia z obowiązku zastosowania sankcji okazanie wymaganych danych i dokumentów, ale już po zakończeniu kontroli. Obowiązek przedstawiania danych i dokumentów na żądanie funkcjonariuszy już w trakcie kontroli, jest racjonalnie uzasadniony, gdyż dowolność momentu przedstawienia tych danych otwierałaby szerokie pole do możliwych nadużyć i prób obchodzenia wymogów zawartych w przytoczonych przepisach, a nadto istniałoby też realne niebezpieczeństwo następczego tworzenia dokumentacji służącej ukryciu popełnionych naruszeń. W tej sytuacji nie można zarzucić organom, aby naruszyły przepisy prawa wymierzając skarżącej karę pieniężną za naruszenie polegające na nieokazaniu w trakcie kontroli pełnych danych. Tym samym też uzasadnione, w ocenie Sądu było nałożenie kary pieniężnej za pozostałe wskazane w decyzji naruszenia dotyczące: - skrócenia dziennego czasu odpoczynku (pkt. 5.3.1 załącznika nr 3), . - przekroczenia całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni ( pkt. 5.6.1 i pkt. 5.6.2 załącznika), - skrócenia tygodniowego czasu odpoczynku ( pkt. 5.4.1 i pkt. 5.4.2), - braku w okazanej wykresówce przepisowych wpisów – miejsca lub daty końcowej używania wykresówki ( pkt. 6.3.6 lit. 4 załącznika ), - okazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych w okresach aktywności kierowcy – za każdą wykresówkę ( pkt. 6.3.8 ) - udostępnienia podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych w okresach aktywności kierowcy – za każdy dzień ( pkt. 6.3.9 załącznika) - przekroczenia maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 15 minut do jednej godziny oraz za każdą następna godzinę ( pkt. 5.1.1 i 5.1.2) - przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy ( pkt. 5.2) - nieudzielania przerwy, o której mowa w art. 13 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (pkt. 8.4) - niezgłoszenia na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8 u.t.d. w wymaganym terminie ( pkt. 1.4). We wniesionej do Sądu skardze skarżąca nie przedstawiła żadnych zarzutów dotyczących wskazanych wyżej, zarzucanych przez organy naruszeń, za które wymierzono skarżącej karę pieniężną. Nie przedstawiła również żadnych okoliczności i dowodów wskazujących na to, że naruszenia te nie miały miejsca. W ocenie Sądu organy zasadnie odmówiły również zastosowania przepisu art. 92 b ust. 1 i art. 92 c ust. 1 u.t.d. Zgodnie z przepisem art. 92 b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087); 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Przepis art. 92 c ust. 1 u.t.d. wskazuje natomiast okoliczności egzoneracyjne, które stanowią podstawę dla uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przepisu ustawy o transporcie drogowym lub odpowiedniego przepisu prawa unijnego. Utrwalony jest w piśmiennictwie i orzecznictwie pogląd, że w pierwszej kolejności okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, mimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność egzoneracyjną uznawana jest również wyłączna wina osoby trzeciej, za której działania osoba naruszająca prawo nie ponosi odpowiedzialności. Istotną przesłanką dla uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za delikt administracyjny, jest wykazanie należytej staranności, a w szczególności wywiedzenie, iż pomimo takiego wzorca postępowania zdarzenia będącego przyczyną naruszenia prawa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec. O ile w stosunkach danego rodzaju, przepis prawa administracyjnego nie określa konkretnych działań, jakie powinien podjąć przedsiębiorca w ramach swojej działalności, należałoby odwołać się do kryteriów należytej staranności wypracowanych na gruncie prawa cywilnego, mając w szczególności na uwadze zawodowy charakter działalności przedsiębiorcy (art. 355 § 2 k.c.). Staranność można określić zespołem pozytywnych cech, takich jak: pilność, sumienność, rozsądek, ostrożność, zapobiegliwość, dbałość o osiągnięcie zamierzonego celu, przezorność, rozwaga (por. A. Rzetecka-Gil, komentarz do art. 355; LEX/el 2011). Miernik należytej staranności ma charakter obiektywny (abstrakcyjny). Dlatego zachowanie przedsiębiorcy powinno być oceniane przy uwzględnieniu cech danego rodzaju działalności gospodarczej, nie zaś pod kątem indywidualnych cech danego przedsiębiorcy. Wykroczenie przeciwko wymogowi należytej staranności, jeżeli prowadzi do naruszenia prawa mającego postać deliktu administracyjnego, jest zawsze przejawem winy przedsiębiorcy i tym samym wyklucza możliwość powołania się na przepis art. 92 c u.t.d. (wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 214/12, orzeczenia.nsa.gov.pl).Trzeba też dodać, że odpowiedzialność za naruszenie prawa, które ma postać deliktu administracyjnego, jest zobiektywizowana. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy zasadnie stwierdziły, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę systemu nadzoru ewidencji czasu pracy nie jest równoznaczny z wykonywaniem prawidłowego nadzoru nad pracownikami. W szczególności w sytuacji, w której organ kontrolujący stwierdza naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy i odpoczynku, to brak podstaw do przyjęcia braku winy w tym zakresie po stronie przedsiębiorcy. Strona skarżąca zarzuciła również że protokół pokontrolny zawiera liczne uchybienia, które dyskwalifikują ten dokument, jako wiarygodny środek dowodowy. Nie wskazała jednak w skardze o jakie uchybienia chodzi – formalne czy dotyczące treści wniosków pokontrolnych. Nie wskazała również, jakie przepisy zostały naruszone poprzez sporządzenie przedmiotowego protokołu. Sąd, po przeanalizowaniu tego dokumentu stwierdził, że jest on prawidłowy pod względem formalnym i materialnym i mógł stanowić jeden z podstawowych środków dowodowych w niniejszej sprawie. Poprzez brak szczegółowego uzasadnienia swojego zarzutu strona skarżąca w żaden sposób nie podważyła jego wiarygodności dowodowej. Strona skarżąca podniosła także zarzut, że protokół wskazuje, iż kontrola trwała od [...] r. Z całokształtu materiału dowodowego sprawy, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, w jakim okresie kontrola była przeprowadzona i przede wszystkim jakiego okresu dotyczyła - od [...] r. Taki czasowy zakres kontroli został wskazany również w samym protokole pokontrolnym – zob. str. 1 protokołu. Odnosząc się natomiast do podniesionego również w skardze zarzutu prowadzenia przez długi czas postępowania, zakończonego wydaniem decyzji, należy zauważyć, ze jakkolwiek w istocie od momentu przeprowadzenia kontroli do dnia wydania decyzji przez organ II instancji minęło wiele miesięcy, to jednak nie można zarzucić organom, że ostatecznie działanie tego rodzaju stanowiło uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko taka okoliczność mogłaby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji. Co do zarzutu dotyczącego tego, że organ wyznaczał skarżącej zbyt krótki termin do przedłożenia dokumentów to należy zauważyć, że obowiązkiem przedsiębiorcy jest przechowywanie wskazanej dokumentacji, co nie powinno rodzić żadnych problemów z przedłożeniem jej na żądanie organu, praktycznie w każdym czasie. Nie wynikało również z postępowania, że skarżąca wnioskowała o przedłużenie jej terminu do złożenia dokumentacji wskazując jakikolwiek rzeczowy powód. Ze względu na powyższe okoliczności Sąd uznał, że decyzje organu II i I instancji zostały wydane bez naruszenia przepisów postępowania. Organy zebrały w wyczerpujący sposób niezbędny materiał dowodowy i dokonały jego profesjonalnej i prawidłowej oceny. Strona – wbrew zarzutom skargi – nie była pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu i mogła w nim bronić swoich praw. Strona nie wykazała skutecznie w toku prowadzonego postępowania, ani we wniesionej skardze, że którekolwiek ze stwierdzonych naruszeń przepisów prawa w rzeczywistości nie miało miejsca. Organy zasadnie wykazały, że w sprawie nie miał zastosowania art. 92 b ust. 1 czy art. 92 c ust. 1 u.t.d., co umożliwiałoby organowi odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone bezspornie naruszenia przepisów prawa. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu, wobec czego orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j. t. – Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ).