VI SA/Wa 400/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych oddala skargę J. W. wnioskiem z dnia 20 grudnia 2016 r. zwróciła się do Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2017 r. z siedzibą w [...] o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego na podstawie art. 36 ust. 2 i 4 w zw. z art. 25 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Postanowieniem Przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej z [...] lutego 2017 r. pozostawiono wniosek bez rozpoznania. W uzasadnieniu podniesiono, że odwołująca wykonywała czynności, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych przez okres krótszy niż 4 lata, bowiem nie podlega zaliczeniu okres, w którym pozostawała w stosunku zlecenia z U.. Postanowieniem z [...] marca 2017 r. Minister Sprawiedliwości po rozpatrzeniu zażalenia odwołującej od wskazanego postanowienia, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i stwierdził, że spełnia ona wymogi przewidziane w art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych uprawniające do przystąpienia do egzaminu radcowskiego. Wobec spełnienia wymogów przewidzianych w art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych, pani J. W. przystąpiła do egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w dniach od 28 do 31 marca 2017 r, który zdała z wynikiem pozytywnym. W dniu 10 maja 2017 r. pani J. W. złożyła w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...] wniosek o wpis na listę radców prawnych. Jako podstawę prawną wniosku wskazała przepis art. 25 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. W celu udokumentowania przesłanek wpisu na listę radców prawnych, o których mowa w art. 24 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych, pani J. W. przedłożyła dokumenty w postaci m.in. uchwały Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2017 r. z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, informacji o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego, oświadczenia o niekaralności dyscyplinarnej i karnej, zaświadczeń z U. potwierdzających zatrudnienie na podstawie umowy o pracę i umowy zlecenia oraz opinii o pracowniku i opisu stanowiska pracy, zaświadczenia z Kancelarii Prawniczej W. spółka komandytowa z siedzibą w [...] wraz z opinią i świadectwem pracy. Uchwałą z dnia [...] czerwca 2017 r., Nr [...], Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmówiła wnioskodawczyni wpisu na listę radców prawnych, podnosząc, że nie spełnia ona warunku określonego w art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] ustaliła, że pani J. W. w 2011 r. ukończyła studia prawnicze na Wydziale Prawa [...] uzyskując tytuł magistra. Przeciwko wnioskodawczyni nie toczyły się i nie toczą postępowania karne ani dyscyplinarne. Ponadto J. W. wykonywała na podstawie umowy o pracę wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego lub adwokata w okresie od 16 kwietnia 2012r. do 31 października 2012 r. na rzecz Kancelarii Prawniczej W. spółka komandytowa. W okresie od 17 czerwca 2013 r. do 15 stycznia 2014 r. wnioskodawczyni była zatrudniona w U. na podstawie umowy zlecenia, a zakres wykonywanych przez nią prac polegał na analizie prawnej formalno-prawnej zagadnień dot. wydawania zezwoleń na dopuszczenie podsystemu: infrastruktura, energia, sterowanie, tabor, ruch kolejowy, utrzymanie, aplikacje telematyczne. Od 20 stycznia 2014 r. pani J. W. jest zatrudniona w U. na podstawie umowy o pracę na stanowisku głównego specjalisty i wykonuje zadania związane z obsługą prawną. Odmawiając J. W. wpisu na listę radców prawnych, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] dokonała interpretacji art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych i uznała, że każda z przesłanek wpisu jest przesłanką samodzielną i tylko spełnienie poszczególnych przesłanek określonych ustawą pozwala na wpis na listę radców prawnych. W konsekwencji Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] stwierdziła, że okresy wykonywania przez wnioskodawczynię wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego lub adwokata w Kancelarii Prawniczej W. spółka komandytowa oraz wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz urzędu organu władzy publicznej - U., stanowiące okresy doświadczenia wskazane w art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych nie podlegają sumowaniu. Od powyższej uchwały, pani J. W. w dniu 5 lipca 2017 r. złożyła odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...]. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] września 2017 r., Nr [...], utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., Nr [...], w sprawie odmowy wpisu wnioskodawczym na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Podzieliło stanowisko Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], że odwołująca nie spełnia przesłanki określonej art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych. Prezydium wskazało, że każda z określonych w art. 24 ust. 1 pkt 1 - 6 ustawy o radcach prawnych przesłanek wpisu na listę radców prawnych jest niezależna oraz równorzędna i tylko łączne ich spełnienie czyni wpis na listę radców prawnych możliwym. Organy samorządu radcowskiego, rozstrzygając sprawę wniosku o wpis na listę radców prawnych, są natomiast uprawnione do samodzielnej oceny opartej na zebranym materiale dowodowym, czy ubiegający się o wpis kandydat do zawodu radcy prawnego spełnia wszystkie te przesłanki. Organy samorządu radców prawnych, rozstrzygając w tym zakresie, wykonują konstytucyjny obowiązek sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu radcy prawnego, w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Zgodnie z art. 24 ust. 2c ustawy o radcach prawnych, rada okręgowej izby radców prawnych może odmówić wpisu na listę radców prawnych tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy ust. 1 tego artykułu. Dokonując rozważań na tle art. 36 ust. 1 i 6 oraz art. 36 ust. 4 ustawy o radcach prawnych Prezydium wywiodło, że postępowanie związane z dopuszczeniem do egzaminu radcowskiego ma charakter formalny, nie zaś merytoryczny. Na etapie składania wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego badana jest kompletność i poprawność złożonych dokumentów. Zdaniem Prezydium, także Minister Sprawiedliwości rozpatrując zażalenie powinien badać sprawę pod tym kątem. Kwestia merytorycznego badania czy dana osoba spełnia przesłanki wpisu na listę radców prawnych należy do wyłącznej właściwości rady okręgowej izby radców prawnych. Postępowanie prowadzone przez komisję egzaminacyjną jest bowiem postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie wpisu na listę radców prawnych, gdyż o wpisie na listę radców prawnych decyduje inny organ - rada okręgowej izby radców prawnych. W ocenie Prezydium nie można uznać, że fakt badania dokumentów na etapie składania wniosku o dopuszczenie do egzaminu do komisji egzaminacyjnej, konsumuje uprawnienie rady okręgowej izby radców prawnych do badania spełnienia przesłanek warunkujących wpis na listę radców prawnych. Prezydium wskazało, że na etapie postępowania wpisowego rada okręgowej izby radców prawnych jest zobligowana do wnikliwego i wszechstronnego zbadania, z uwzględnieniem reguł postępowania dowodowego określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przesłanek wpisu na listę radców prawnych określonych w art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, a w przypadku stwierdzenia, że osoba wnioskująca o wpis ich nie spełnia, rada winna odmówić wpisu na listę radców prawnych. Postępowanie przed komisją do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego nie jest zaś prowadzone na zasadach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Zdaniem Prezydium, tylko łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 24 ust. 1 pkt 1-6 ustawy o radcach prawnych czyni wpis na listę radców prawnych możliwym. Przepis art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o radcach prawnych odsyła do art. 25 ust. 2, który wskazuje, kto może przystąpić do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji. Obowiązkiem rady okręgowej izby radców prawnych jest więc również zbadanie, czy osoba wnioskująca o wpis na listę radców prawnych, która została dopuszczona do egzaminu i go zdała, spełniała przesłanki przystąpienia do tego egzaminu bez odbycia aplikacji. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych nie podzieliło argumentacji odwołującej co do tego, że okoliczność spełnienia wymogów dopuszczających do egzaminu radcowskiego powinna być badana i stwierdzona w sposób ostateczny na etapie wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego, a rada nie jest uprawniona do ponownej oceny, czy został spełniony wymóg z art. 25 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Kompetencje rady nie są bowiem w tym przypadku w żaden sposób ograniczone i nie sposób przyjąć, by w odniesieniu do osób wnioskujących o wpis na listę radców prawnych po odbyciu aplikacji i złożeniu z wynikiem pozytywnym egzaminu radcowskiego oraz osób wnioskujących o wpis na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, rada mogła i była zobligowana badać spełnienie wszystkich przesłanek (w tym warunku wymaganych okresów praktyki w przypadku osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o radcach prawnych), zaś w odniesieniu do osób, o których mowa w art. 25 ust. 2 zakres badania był ograniczony. Zgodnie z art. 24 ust. 2c ustawy o radcach prawnych , jeśli wpis narusza przepisy ust. 1 art. 24 rada może odmówić wpisu, zaś w przedmiotowej sprawie Rada stwierdziła, że wpis naruszałby art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych. W związku z powyższym Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uznało, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 24 ust. 2c ustawy o radcach prawnych, bowiem wobec uznania przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], że odwołująca nie spełnia przesłanek określonych w art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych, była ona uprawniona do podjęcia rozstrzygnięcia odmawiającego wpisu na listę radców prawnych. Formalny etap badania wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego wskutek którego kandydat został dopuszczony do egzaminu nie może bowiem zastąpić merytorycznej oceny organu właściwego do weryfikacji spełniania przesłanek wpisu na listę radców prawnych tj. rady okręgowej izby radców prawnych. Analizując kwestię spełnienia przez odwołującą przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji co do braku możliwości sumowania okresów zdobywania doświadczenia określonego w wymienionych przepisach. W związku z powyższym Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych przyjęło, że J. W. nie spełnia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy o radcach prawnych, ponieważ czynności wskazane w tym przepisie wykonywała w okresie od 16 kwietnia 2012 r. do 31 października 2012 r., będąc zatrudnionym w Kancelarii Prawniczej W. spółka komandytowa, a więc prze okres krótszy niż 4 lata. Uznano również, że odwołująca nie spełnia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych, ponieważ czynności określone w tym przepisie wykonywała jedynie w okresie zatrudnienia na podstawie umowy o pracę z U., tj. w okresie od 20 stycznia 2014r. do dnia złożenia wniosku o wpis, a więc również przez okres krótszy niż 4 lata. W dniu 25 października 2017 r. J. W. złożyła bezpośrednio do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od doręczonej w dniu 12 października 2017 r. uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] września 2017 r., Nr [...], utrzymującej w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., Nr [...], w sprawie odmowy wpisu wnioskodawczym na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Podnosząc argumenty ujęte wcześniej w odwołaniu od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz dokonanie wpisu na listę radców prawnych prowadzona przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...] Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870), po rozpatrzeniu odwołania J. W. z dnia [...] października 2017 r. od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] września 2017 r., Nr [...], utrzymującej w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., Nr [...], o odmowie wpisu J. W. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] września 2017r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...]. Minister w uzasadnieniu podkreślił, że postępowanie związane z dopuszczeniem do egzaminu radcowskiego ma charakter nie tylko formalny, ale również merytoryczny. Na etapie składania wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego badana jest kompletność i poprawność złożonych dokumentów także pod kątem spełnienia przesłanek z art. 25 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, co wynika wprost z art. 36¹ ust. 1 ustawy i w sprawie J. W. okoliczność ta w sposób pozytywny została stwierdzona dopuszczeniem do egzaminu radcowskiego przez Ministra Sprawiedliwości. Ponadto, postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie wpisu na listę radców prawnych, co właśnie wpływa na zakres i rozdział kompetencji organów podejmujących decyzje w obu postępowaniach. Mając na uwadze spójność regulacji zawartych w ustawie o radcach prawnych oraz treść art. 36¹ ust. 1 infine tej ustawy, Minister jednoznacznie stwierdził, że do oceny spełnienia przesłanek z art. 25 ust. 2 ustawy o radcach prawnych właściwe są organy podejmujące decyzje w postępowaniu związanym z dopuszczeniem do egzaminu radcowskiego. Natomiast kwestia badania czy dana osoba spełnia przesłanki wpisu na listę radców prawnych określone w art. 24. ust. 1 tej ustawy należy do właściwości rady okręgowej izby radców prawnych. Poczynione w tym zakresie ustalenia nie mogą być jednak dowolne i naruszać wyrażonych w art. 6 i art. 8 k.p.a. zasad praworządności i zaufania obywateli do organów państwa. Zgodnie z art. 24 ust. 2e ustawy o radcach prawnych rada okręgowej izby radców prawnych może odmówić wpisu na listę radców prawnych tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy ust. 1. Organy samorządu zawodowego radców prawnych, dokonując oceny sytuacji prawej wnioskodawczyni niesłusznie uznały, że J. W. nie spełnia przesłanki wpisu na listę radców prawnych, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych. Mając powyższe na uwadze, Minister uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] września 2017 r., Nr [...] i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia temu Prezydium, podnosząc że Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] powinno ponownie dokonać oceny prawnej zgromadzonego materiału dowodowego i merytorycznie rozstrzygnąć w przedmiocie wpisu J. W. na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. W niniejszej sprawie zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji. Minister zauważył, że kompetencja do rozstrzygnięcia tej sprawy co do istoty nie przysługuje Ministrowi Sprawiedliwości. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażonym w uchwale 7 sędziów z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt II GPS 1/13, LEX nr 1293245, rozpoznając odwołania, o których mowa w art. 68 ust. 6a ustawy - Prawo o adwokaturze oraz art. 31 ust. 2a ustawy o radcach prawnych, Minister Sprawiedliwości nie może zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzec co do istoty sprawy. Pismem z dnia 16 stycznia 2018 roku Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję. Decyzji zarzucono naruszenie: 1.art. 25 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych oraz art. 25 ust. 2 pkt. 4 u.r.p. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że dopuszczalne jest łączenie zawartych tam okresów wykonywania odpowiednio wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego lub adwokata w kancelarii radcy prawnego, kancelarii adwokackiej, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej lub w zespole adwokackim oraz wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz urzędów organów władzy publicznej, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych regulacji powinna prowadzić do wniosku, że każda z tych podstaw jest samodzielna i niezależna od drugiej oraz wskazane tam okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej nie podlegają sumowaniu; 2. art. 25 ust. 2 pkt 4 u.r.p. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że pojęcie zatrudnienie obejmuje również wykonywanie czynności na podstawie umów cywilnoprawnych: 3. art. 24 ust. 2c u.r.p. oraz art. 25 ust. 3 u.r.p. w zw. art. 36 ust. 5 u.r.p. w zw. z art. 33³ ust. 5 u.r.p. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że organy samorządu zawodowego radców prawnych w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych są związane wydanym na podstawie art. 36² ust. 5 u.r.p. w zw. art. 33³ ust. 5 u.r.p postanowieniem Ministra Sprawiedliwości i nie mają prawa samodzielnej ponownej oceny wskazanych w art. 25 ust. 2 u.r.p. przesłanek wpisu wnioskodawcy na listę radców prawnych, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych regulacji powinna prowadzić do wniosku, że kompetencja organów samorządu zawodowego do oceny przesłanek wskazanych w art, 25 ust. 2 u.r.p. jest całkowicie niezależna od wskazanej w art. 36² ust. 5 u.r.p. w zw. art. 33³ ust. 5 u.r.p kompetencji właściwego przewodniczącego komisji egzaminacyjnej lub Ministra Sprawiedliwości do formalnej oceny przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów i organy samorządu zawodowego mogą ją w pełni wykonywać w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych; 4. naruszenie przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 24 ust. 2 u.r.p. poprzez uchylenie decyzji Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych i wskazanie, że Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych powinno ponownie dokonać oceny prawnej zgromadzonego materiału dowodowego oraz poczynionych ustaleń faktycznych i merytorycznie rozstrzygnąć w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych, podczas gdy organem właściwym do dokonania wpisu na listę radców prawnych jest wyłącznie rada danej okręgowej izby radców prawnych. Mając na względzie strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy Ministrowi Sprawiedliwości do ponownego rozpoznania. Jednocześnie na podstawie art. 135 p.p.s.a wniosła o uchylenie przez Sąd uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr 2 z siedzibą w [...] powołanej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2017 roku w obszarze właściwości OIRP w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia pozytywnego wyniku egzaminu radcowskiego oraz postanowienia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie uchylenia postanowienia Przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej nr 2 z siedzibą w Warszawie powołanej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2017 r. w obszarze właściwości OIRP w [...] z dnia [...] lutego 2017 roku oraz stwierdzenia, że J. W. spełnia wymogi przewidziane w art. 25 ust. 2 pkt. 4 u.r.p., uprawniające do przystąpienia do egzaminu radcowskiego. Skarżące Prezydium wniosło również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty podnosząc dodatkowo, że od decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. powinna przysługiwać skarga a nie sprzeciw. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej "p.p.s.a." - Dz. U. z 2017 poz. 1369, ze zm.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie jest ona zasadna. Kwestią wstępną, decydującą o dopuszczalności środka zaskarżenia, było przesądzenie charakteru tego środka, czy Prezydium KRRP przysługiwała od decyzji Ministra uchylającej uchwałę odmawiającą wpisu na listę radców prawnych skarga (według rozdziału 2 Działu III p.p.s.a.), czy też sprzeciw (w myśl rozdziału 3a Działu III p.p.s.a.). Sąd podziela stanowisko Prezydium KRRP oraz Ministra Sprawiedliwości, że od tego rodzaju decyzji stronie przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, zgodnie z brzmieniem art. 31 ust. 2b u.r.p. (por. postanowienie NSA z dnia 16 marca 2018 r., sygn. akt II GZ 895/17, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto: 1) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej; 3) korzysta w pełni z praw publicznych; 4) ma pełną zdolność do czynności prawnych; 5) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego; 6) odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy. Zgodnie z art. 24 ust. 2e ustawy o radcach prawnych rada okręgowej izby radców prawnych może odmówić wpisu na listę radców prawnych tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy ust. 1, przy czym zdaniem Sądu rada okręgowej izby radców prawnych nie ma uprawnień do ponownej weryfikacji przesłanek dopuszczenia danej osoby do egzaminu radcowskiego i prawidłowości zdanego przez tę osobę egzaminu. Stosownie zaś do art. 25 ust. 2 pkt 3 tej ustawy, do egzaminu radcowskiego składanego przed komisją, o której mowa w art. 36¹, bez odbycia aplikacji radcowskiej mogą przystąpić osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu wykonywały na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego lub adwokata w kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej partnerskiej, komandytowej i komandytowo-akcyjnej, o których mowa w art. 8 ust. 1, lub kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, o których mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1999, z późn. zm.). Natomiast stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych do egzaminu radcowskiego składanego przed komisją, o której mowa w art. 361, bez odbycia aplikacji radcowskiej mogą przystąpić osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów. Z kolei według art. 36¹ ust. 1 tej ustawy, do egzaminu radcowskiego może przystąpić osoba, która odbyła aplikację radcowską i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu oraz osoba, o której mowa w art. 25 ust. 2. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że Pani J. W. w dniu 8 czerwca 2011 r. ukończyła studia prawnicze na Wydziale Prawa [...] uzyskując tytuł magistra. Po ukończeniu studiów prawniczych, do dnia złożenia wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego tj. do dnia 20 stycznia 2017 r., wykonywała na podstawie umowy o pracę wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego lub adwokata w okresie od 16 kwietnia 2012 r. do 31 października 2012 r. na rzecz Kancelarii Prawniczej W. spółka komandytowa. Ponadto w okresie od 17 czerwca 2013 r. do 15 stycznia 2014 r. wnioskodawczyni była zatrudniona w U. na podstawie umowy zlecenia, a od 20 stycznia 2014 r. pani J. W. jest zatrudniona w U., na podstawie umowy o pracę, na stanowisku głównego specjalisty i wykonuje zadania związane z obsługą prawną. Pani J. W. przystąpiła do egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w dniach od 28 do 31 marca 2017 r., który zdała z wynikiem pozytywnym, do którego została dopuszczona z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych. Pani J. W. korzysta z pełni praw publicznych, ma pełną zdolność do czynności prawnych i nie figuruje w Kartotece Karnej Krajowego Rejestru Karnego. Wobec wymienionej w związku z odbywaniem aplikacji radcowskiej w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...] nie były prowadzone postępowania dyscyplinarne. Minister Sprawiedliwości uznał, że J. W. spełniła, określone w art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych, przesłanki uprawniające do przystąpienia do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji radcowskiej i fakt ten został potwierdzony dopuszczeniem go do egzaminu radcowskiego na podstawie postanowienia Ministra Sprawiedliwości z [...] marca 2017 r., Nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia pani J. W. od postanowienia Przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej z [...] lutego 2017 r. pozostawiającego wniosek zainteresowanej o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego bez rozpoznania. Minister Sprawiedliwości uchylił zaskarżone postanowienie w całości i stwierdził, że spełnia ona wymogi przewidziane w art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych uprawniające do przystąpienia do egzaminu radcowskiego. Spełniła także przesłanki do wpisu na listę radców prawnych określone w art. 24 ust. 1 wskazanej ustawy. Mając na uwadze powyższe zdaniem Sądu stwierdzić należy, że uczestniczka postępowania spełniła określone w art. 24 ust.1 u.r.p. przesłanki uzasadniające wpisanie jej na listę radców prawnych. Rada nie była uprawniona do badania na etapie rozpoznawania wniosku o wpis do analizy przesłanek, które stanowiły podstawę dopuszczenia Pani J. W. do egzaminu radcowskiego dotyczących wymaganego przepisami stażu pracy. Brak jest również podstaw prawnych do zakwestionowania wyników samego egzaminu, albowiem mamy do czynienia z zupełnie odrębnym postępowaniem. Zdaniem Sądu podzielić należy stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że okoliczność, iż odwołująca łącznie przez okres ponad 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu wykonywała wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego lub adwokata w Kancelarii Prawniczej W. spółka komandytowa na podstawie umowy o pracę oraz wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz urzędu organu władzy publicznej - U., na podstawie umowy zlecenia i następnie umowy o pracę, a nie przez okres co najmniej 4 lat w jednym z wymienionych miejsc pracy, w kontekście art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o radcach prawnych nie powinno negatywnie wpływać na nabycie przez nią uprawnień do wpisu na listę radców prawnych. Sumowanie tych okresów uznać należy za dopuszczalne. Za bezzasadny uznać należy zarzut, że uczestniczka wykonując na rzecz U. czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej była zatrudniona w okresie od 17 czerwca 2013 r. do 15 stycznia 2014 r. w oparciu o umowę zlecenia, a nie na podstawie stosunku pracy. Sąd podziela stanowisko Ministra Sprawiedliwości obszernie przedstawione w zaskarżonej decyzji, że ustawa o radcach prawnych nie definiuje pojęcia "zatrudnienie", a w niektórych obowiązujących regulacjach termin zatrudnienie oznacza wyłącznie wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy (por. art. 2 ust. 1 pkt 43 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - Dz. U. z 2016 r. poz. 645, z późn. zm.), natomiast w innych przyjmuje się, że pojęcie to swoim zakresem obejmuje także wykonywanie czynności na podstawie umów cywilnoprawnych (por. art. 92 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej - Dz. U. z 2016 r. poz. 1638). Z powyższych względów skargę Prezydium KRRP jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.