III SA/Kr 16/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Renata Czeluśniak Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. S. - Kancelaria Adwokacka K ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Decyzją z dnia 8 listopada 2018 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r., [...], odmawiającą przyznania M. B. (dalej: skarżącego) świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020. Orzekając w ten sposób organ odwoławczy powołał przepisy art. 3, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1, ust. 3 i ust. 11, art. 39 ustawy o pomocy społecznej, uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 oraz uchwały [...] Rady Miejskiej w T. Wskazał m. in., że zgodnie z uchwałą Rady Ministrów, ze środków przekazywanych w ramach programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy, wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150 % kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy. Kolegium opisało dalej sytuację dochodową skarżącego i uznało, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił miesięczny dochód rodziny skarżącego (3 307,12 zł na rodzinę, 1 102,37 zł na osobę), co przekracza 150 % kryterium dochodowego. Wobec tego, zdaniem organu odwoławczego, brak jest podstaw do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Z kolei odnosząc się do treści art. 41 ustawy o pomocy społecznej organ stwierdził , że nie zachodzi wspomniany w tym przepisie szczególnie uzasadniony przypadek. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący podniósł , że znajduje się w ciężkiej sytuacji rodzinnej . Wychował czworo dzieci , które są w wieku od 17 do 28 lat . Aby utrzymać rodzinę, ciężko pracował przez 40 lat i nie miał wsparcia ze strony Państwa (500+). Obecnie na utrzymaniu jego i żony jest najmłodsze dziecko. Od 2018r sytuacja skarżącego pogorszyła się w związku z wydaniem za mąż córki i ożenkiem syna. Ciężka sytuacja materialna spowodowała, że skarżący zaciągnął kredyty. Obecnie nie posiada środków na życie i na opłaty za mieszkanie, za co grozi mu eksmisja. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017, poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie jest sporny. Zgromadzony przez organy materiał dowodowy pozwalał na ustalenie wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego, a strona miała zapewnioną możliwość czynnego udziału w sprawie. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji zawierają wszystkie wymagane prawem elementy, pozwalają też na odtworzenie sposobu rozumowania organów i dokonanie kontroli prawidłowości rozstrzygnięć. Sąd uznaje zatem ustalenia faktyczne organów za prawidłowe i przyjmuje je za własne. Istota sporu dotyczy oceny prawnej materiału dowodowego. Zdaniem skarżącego zasiłek celowy powinien być mu przyznany. Z kolei organy pomocowe odmawiając przyznania wnioskowanej pomocy twierdzą, że sytuacja finansowa skarżącego nie daje takiej możliwości z uwagi na obowiązujące kryterium dochodowe, od którego uzależniona jest ta pomoc. Rozstrzygając zaistniały spór Sąd podzielił stanowisko organów jako zgodne z prawem . Podkreślić należy , że zgodność z prawem jest to jedyne kryterium wedle którego Sąd dokonuje oceny zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie brak podstaw by podważyć argumentację organów . W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych jest uwarunkowane spełnieniem kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 528 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Stosownie natomiast do art. 8 ust. 2 ustawy rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć kwoty, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, uprawniające do zasiłków okresowego i celowego. Jak wynika z art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W rozpoznawanej sprawie skarżący wnioskował o przyznanie pomocy w zakresie dożywania, stąd zastosowanie znajdowały przepisy uchwały nr [...] Rady Miejskiej w T z dnia 30 stycznia 2014 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego, uprawniającego do uzyskania wsparcia finansowego w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2013-2020. W przypadku pomocy w formie świadczenia na zakup posiłku lub żywności uchwała podwyższa próg decydujący o przyznaniu świadczenia do wysokości 150% kryterium dochodowego. Takie samo podwyższenie kryterium dochodowego znalazło się w uchwale nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (pkt V.1. załącznika do tej uchwały). Uwzględniając obowiązującą w dacie składania wniosku przez skarżącego wysokość kryterium, graniczny próg dochodu dla trzyosobowej rodziny wynosił 2 376 zł (150 % z trzykrotności kwoty 528 zł, wynikającej z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy). Rzeczą organów administracji publicznej było poczynienie ustaleń odnośnie tego, czy dochód rodziny skarżącego nie przekracza kryterium dochodowego. Ustalenie, że dochód ten jest wyższy, zamykało możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia. Jak wynika z akt sprawy, skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości 1 758,41 zł, natomiast jego żona – wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 1 548,71 zł netto. Wypłacane skarżącemu świadczenie emerytalne jest zmniejszane o kwotę 530,05 zł z powodu należności, egzekwowanych na mocy tytułu wykonawczego, wobec czego skarżącemu wypłacana jest kwota 1228,36 zł. W świetle art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej nie ma podstaw, aby przy wyliczaniu kryterium dochodowego odliczyć od dochodów rodziny skarżącego kwotę, podlegającą egzekucji. Wobec tego miesięczny dochód rodziny – jak trafnie ustaliły organy administracji – wyniósł 3 307,12 zł i znacznie przekraczał wyliczone powyżej kryterium dochodowe, uprawniające do otrzymania żądanego zasiłku celowego. Na marginesie jedynie można zauważyć, że nawet gdyby przyjąć na użytek tego wyliczenia kwotę emerytury, faktycznie otrzymywanej przez skarżącego (po pomniejszeniu o należności egzekwowane), to nadal dochody rodziny (przy takim wyliczeniu – 2 777,07 zł) nie pozwalałyby na przyznanie zasiłku celowego. Końcowo należy zauważyć, że podnoszone w skardze okoliczności, dotyczące trudnej sytuacji zarobkowej, majątkowej i rodzinnej skarżącego nie mogły stać się powodem do uchylenia zaskarżonej decyzji. Jak wynika z powołanych wyżej przepisów, decyzja przyznająca zasiłek celowy może zostać wydana tylko i wyłącznie wówczas, gdy wnioskodawca spełnia obiektywne kryteria dochodowe, wynikające bezpośrednio z przepisów prawa. Jedyną możliwość przyznania zasiłku osobie lub rodzinie, przekraczającym kryterium dochodowe, stwarza art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, jednak jest ona ograniczona do przypadków szczególnie uzasadnionych. Jak wskazuje się słusznie w orzecznictwie, musi być to przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2018 r., I OSK 3072/18, z dnia 16 maja 2018 r., I OSK 179/18 oraz z dnia 23 maja 2017 r., I OSK 383/17). W ocenie Sądu taki szczególny, nadzwyczajny przypadek w niniejszej sprawie nie zachodzi. Skarżący nie wskazał żadnych wyjątkowych powodów, dla których musiał się zadłużyć, pomoc finansowa synowi w zawarciu związku małżeńskiego, ani wydanie za mąż córki nie jest z całą pewnością zdarzeniem nadzwyczajnym, niespodziewanym. Rację ma zatem Kolegium wskazując, że w sprawie nie było możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego w oparciu o art. 41 pkt 1 ustawy. Nie znajdując podstaw do uznania , że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy , należało orzec jak w sentencji. W tym stanie rzeczy , Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018.1302) , orzekł jak w sentencji. W punkcie II Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu z urzędu kwotę 240 zł powiększoną o należną stawę podatku od towarów i usług zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714 ze zm.).